II SA/Rz 934/24

II SA/Rz 934/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Piotr Godlewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 135, art. 200, art. 205 § 2, art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1587
art. 26 ust. 2, 27 ust. 8
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Karina Gniewek – Berezowska /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 r. spraw ze skarg P. W. i M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 24 maja 2024 r. nr SKO.4170/18/2024 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia 2 lutego 2024 r. nr RGO.0236.1.1.2023; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego P. W. kwotę 680 zł /słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych/ oraz na rzecz skarżącej M. B. kwotę 697 zł /słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 24 maja 2024 r. nr SKO.4170/18/2024, wydaną w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów.
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Decyzją z 2 lutego 2024 r. nr [...], Burmistrz [...] (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji"), działając na podstawie 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1469 ze zm – dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022 r. poz. 699 ze zm. – dalej: "u.o."):
1. nakazał M. B. (dalej: "Skarżącej") – jako posiadaczowi odpadów – usunięcie odpadów o kodzie 17 05 04 (gleba i ziemia w tym kamienie inne niż wymienione w 17 05 03) o masie 15 Mg, przywiezionych od 12 maja 2023 r., składowanych na działce nr [...] w [...];
2. ustalił, że obowiązek nałożony na Skarżącą winien zostać wykonany w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna;
3. określił sposób usunięcia odpadów poprzez przekazanie odpadów podmiotowi posiadającemu zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów.
Organ I instancji podał, że Skarżąca jest właścicielem działki nr [...] w [...]. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 19 lipca 2023 r. stwierdzono, że na ww. nieruchomości prowadzona jest budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zgodnie z ostateczną decyzją Starosty [...] z 15 września 2021 r. nr [...]. Organ nie stwierdził obecności hałd ziemi usypanych w pryzmy w południowej i wschodniej części działki.
Obecny podczas oględzin P. M. – mąż Skarżącej, nie wskazał ilości przywiezionej ziemi, konkretnego posiadacza odpadów, dokumentów potwierdzających ilość przyjętych odpadów, jak i dokumentów potwierdzających odbiór odpadów. Podał, że w dniu 12 maja 2023 r. ciężarówki przywoziły ziemię na działkę a następnie koparka wyrównywała powierzchnię działki. Z kolei przesłuchany w trakcie trwania postępowania administracyjnego kierownik budowy wskazał, że na przedmiotową działkę nie było przywożonej ziemi, a jedynie pospółka, piasek i tłuczeń.
W ocenie Organu I instancji, nawieziona ziemia stanowi odpady o kodzie 17 05 04, tj. gleba i ziemia, w tym kamienie, inne nią wymienione w 17 05 03 zgodnie z rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r. poz. 10). Ilość odpadów obliczono przyjmując średnią ładowność jednego samochodu ciężarowego na 15 Mg, co przy przywiezieniu 1 samochodu ciężarowego na działkę w 2023 r. stanowi łącznie 15 Mg.
Burmistrz zwrócił uwagę, że niwelacja terenu dodatkowymi masami ziemi może skutkować zachwianiem stosunków wodnych. Organ podał, że w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r. poz. 93). Nadmienił, że niwelacja terenu nie jest synonimem z utwardzaniem terenu toteż w świetle powyższego do robót związanych z niwelacją, nie mają zastosowania przepisy ww. rozporządzenia. W konsekwencji obowiązkiem organu było wydanie decyzji w przedmiocie usunięcia odpadów tj. nawiezionej ziemi i gleby.
Od przedmiotowej decyzji odwołanie wnieśli: strona zobowiązana – M. B. reprezentowana przez adw. J. J. oraz P. W. reprezentowany przez adw. P. F..
Każda ze stron zarzuciła Organowi I instancji naruszenie przepisów procedury administracyjnej w szczególności art. 77, 80, 81a, k.p.a., oraz zasad postępowania administracyjnego zawartych w art. 7, 8, 9 , 10, 11 k.p.a. Ponadto strona zobowiązana podniosła wadliwe uznanie P. W. za stronę postępowania oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. ustawy o odpadach zawartych w art. 26 ust. 1, 2, 6 oraz 27 ust.8, 9 i 10 podnosząc iż w chwili wydawania decyzji wskazane przez organ odpady o takiej charakterystyce i w takiej wielkości nie znajdowały się na działce zobowiązanej do ich usunięcia strony a także, iż organ przy wydawaniu decyzji oparł się na samowolnych ocenach zgromadzonej masy ziemi na spornej działce - bez dokonywania stosownych pomiarów. Obie odwołujące się strony na zasadność podniesionych zarzutów przywołały jako uzasadnienie - szczegółowe odniesienie się do zarzucanych nieprawidłowości Organu I instancji .
Decyzją z 24 maja 2024 r. nr SKO.4170/18/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...].
Podzielając w całości stanowisko organu I instancji Kolegium podało, że ustalenie pochodzenia mas ziemnych powyższego terenu ma istotne znaczenie z uwagi na to, że ustawodawca w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach określił przedmioty i substancje, a także warunki, których spełnienie sprawia, że nie mają zastosowania przepisy ustawy o odpadach. W myśl art. 2 pkt 3 jedno z wyłączeń stosowania ww. ustawy zachodzi w odniesieniu do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty.
Organ podał, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego bezspornym pozostaje fakt, że nawieziona na działkę [...] w [...] gleba i ziemia, w tym kamienie stała się odpadem w wyniku pozbycia się jej przez inny podmiot. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo uznał, że w sporze nie mają zastosowania przepisy Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku.
Wbrew zarzutom odwołań w toku prowadzonego postępowania administracyjnego Organ I instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Burmistrz dokonał prawidłowych i jednoznacznych ustaleń faktycznych, które znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Ustalenia były dokonane prawidłowo a materiał dowodowy wystarczający do wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia w sprawie. Strony postępowania zostały zawiadomione w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. W sprawie nie wystąpiły wiadomości specjalne konieczne do powołania biegłego.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnieśli:
- pismem z 9 lipca 2024 r. P. W.;
- pismem z 2 lipca 2024 r. M. B.
P. W. i M. B. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania – każdy na swoją rzecz.
Zaskarżonej decyzji P. W. zarzucił:
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie zaniechania ustalenia ilości ziemi jaką nawiózł Inwestor w dniu 12 maja 2023 r. poprzez zaniechanie przesłuchania z urzędu P. W. na rozprawie administracyjnej w celu ustalenia ile samochodów ciężarowych przywożących ziemie zauważył w dniu 12 maja 2023 r., zaniechanie wystąpienia do firmy dokonującej transportu na okoliczność ustalenia jaką ilość ziemi zakupiono, względnie ile zamówiono dostaw transportu ziemi, nie rozpytano na tą okoliczność mieszkańców sąsiednich nieruchomości.
- art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych twierdzeń, nienależyte ustosunkowanie się przez organ drugiej instancji do wszystkich zarzutów przedstawionych w odwołaniu co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, w sytuacji gdy prawidłowo sporządzone uzasadnienie decyzji administracyjnej winno wyczerpująco odnieść się do wszelki stwierdzeń i wniosków zawartych w odwołaniu,
- art. 138 § 1 i 2 k.p.a., poprzez utrzymanie przez Organ w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo iż istniały przesłanki do uchylenia tej decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Skarżąca – M. B. zarzuciła, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny sprawy. Organy w sposób nieprawidłowy ustalił ilość odpadów na działce Skarżącej i sposób ich zagospodarowania. Jednocześnie organy nie uwzględniły wyjaśnień Skarżącej składanych w toku postępowania i finalnie nałożyły na nią niemożliwy do wykonania obowiązek usunięcia odpadów, których nie ma na działce skarżącej (co stwierdzono w czasie oględzin przeprowadzonych w dniu 19 lipca 2023 r.). Skarżąca potrzymała zgłoszone w odwołaniu zarzuty dotyczące pozbawienia jej prawa do możliwości zapoznania się z kompletnymi aktami sprawy. Ponadto wskazała na nieuzasadnione i sprzeczne z art. 28 k.p.a. oraz stanem faktycznym sprawy, uznanie przez organ I i II instancji P. W. za stronę postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.
Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt II SA/Rz 934/24 oraz II SA/Rz 935/24, prowadząc je dalej pod sygn. akt II SA/Rz 934/24.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli w wyżej wskazanym zakresie Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja nakazująca usunięcie M. B. właścicielce działki nr [...] położonej w [...] odpadów o kodzie 17 05 04 tj. gleba i ziemia, w tym kamienie inne niż wymienione w 17 05 03 o masie 15 Mg.
Decyzja ta została zaskarżona zarówno przez M. B., jak również przez P. W. właściciela działki nr [...] inicjującego postępowanie administracyjne.
Odnosząc się do najdalej podniesionego w skardze M. B. zarzutu tj. przyznania P. W. przymiotu strony i w konsekwencji rozpoznania złożonego przez niego odwołania Sąd uznaje zarzut za bezzasadny.
Naczelny Sąd Administracyjny w swoich rozstrzygnięciach hołduje szerokiemu pojęciu strony w postępowaniu dotyczącym odpadów, wskazując, że w sprawach dotyczących usunięcia odpadów, podstaw do przyznania przymiotu strony można szukać również w uprawnieniach właścicielskich i Sąd z tym stanowiskiem się zgadza. Przykładem takiego stanowiska jest chociażby wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2024 r. III OSK 1429/22, w którym Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się ze skarżącym kasacyjnie organem, że przymiot strony w postępowaniu o usunięcie odpadów z miejsca do tego nieprzeznaczonego wywieść można tylko z art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach a co za tym idzie stroną takiego postępowania może być tylko posiadacz odpadów lub właściciel nieruchomości, na której się one znajdują. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność, że przepis ten nakłada określone obowiązki wyłącznie na posiadacza odpadów oraz, że postępowanie to jest prowadzone z urzędu nie ma znaczenia dla ustalenia kręgu stron postępowania. Strony postępowania muszą być bowiem ustalone na podstawie art. 28 k.p.a., a więc w oparciu o interes prawny, który jest konkretny, indywidualny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Nie można więc a priori przyjąć, że art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach wyłącza możliwość udziału innych, niż posiadacz odpadów, stron postępowania. Przepisy ustawy o odpadach nie przewidują bowiem żadnych wyjątków w zakresie stron postępowania w sprawie nałożenia obowiązku niezwłocznego usunięcia odpadów. Nie można więc zakładać że nie ma to znaczenia dla oddziaływania na działkę sąsiednią, jeśli graniczy ona bezpośrednio z działką, na której znajdują się odpady. Oznacza to, że w przypadku postępowania toczącego się w oparciu o art. 28 k.p.a. możliwe jest ustalenie, że do kręgu osób zainteresowanych należą także inne osoby niż posiadacz odpadów, w oparciu o art. 28 k.p.a. w związku z art. 140 i art. 144 k.c.
Takie stanowisko zaprezentował również tutejszy Sąd w wyroku z 24 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1571/22, rozpoznając skargę M. B. na decyzję SKO w Rzeszowie z 22 września 2022 r., Nr SKO.4170/24/2022 utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza [...] z 22 lutego 2022 r., Nr [...] którą również nałożono na Skarżącą obowiązek usunięcia odpadów z działki nr [...].
Oceniając na tle sprawy tożsamy zarzut kwestionujący przymiot P. W., Sąd zgodził się ze stanowiskiem Organów, że P. W. jest stroną postępowania, gdyż działka, której jest właścicielem graniczy z działką Skarżącej, co powoduje, że postępowanie dotyczące magazynowania odpadów na działce bezpośrednio graniczącej z jego działką może mieć wpływ na jego sytuację prawną.
Przechodząc do oceny decyzji Sąd stwierdza, że zawiera ona wady powodujące konieczność jej uchylenia, jak również uchylenia decyzji Organu I instancji.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowią przepisy ustawy o odpadach w tym art. 26.
Zgodnie z tym przepisem:
1. Posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.
2. Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami.
3. Nakaz usunięcia odpadów, o którym mowa w ust. 2, z terenów zamkniętych oraz z nieruchomości, którymi gmina włada jako władający powierzchnią ziemi, a niebędących w posiadaniu innego podmiotu - wydaje właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska.
3a. Decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie.
3b. Jeżeli po wydaniu ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, właściwy organ stwierdzi, że za gospodarowanie odpadami odpowiedzialny jest również inny posiadacz odpadów, może wydać decyzję o nałożeniu obowiązku wykonania ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, przez tego posiadacza odpadów. Odpowiedzialność posiadaczy odpadów za wykonanie decyzji jest solidarna.
3c. Właściwy organ może zmienić, bez odszkodowania, sposób wykonania decyzji, o której mowa w ust. 2, w przypadku gdy wykonanie decyzji w sposób w niej wskazany okaże się niemożliwe lub może stwarzać zagrożenia dla życia, zdrowia lub środowiska lub inny sposób wykonania jest bardziej racjonalny ze względu na wymagania ochrony środowiska lub ze względów ekonomicznych przy zachowaniu właściwego poziomu ochrony życia, zdrowia ludzi i środowiska.
4. Jeżeli posiadacz odpadów nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, z której jest obowiązany usunąć odpady, władający powierzchnią ziemi jest obowiązany umożliwić posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z tej nieruchomości, a w przypadku wykonania zastępczego decyzji - organowi egzekucyjnemu.
5. Władającemu powierzchnią ziemi przysługuje od posiadacza odpadów wynagrodzenie za udostępnienie nieruchomości.
6. W decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności:
1) termin usunięcia odpadów;
2) rodzaj odpadów;
3) sposób usunięcia odpadów.
Przez posiadacza odpadów, zgodnie z art. 3 pkt 19 u.o. - rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
Definicja odpadów została z kolei zawarta w art. 3 pkt 6 u.o., przez które rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Katalog odpadów zawiera rozporządzenie Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów ( Dz.U. z 2020r., poz. 10).
Przy wydawaniu decyzji nakładającej obowiązek usunięcia odpadów należy mieć na uwadze cel ustawy, jakim jest niewątpliwie ochrona środowiska. Reglamentacja prawna związana z gospodarką odpadami wiąże się z potrzebą ochrony środowiska przed nielegalnym składowaniem odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych.
Realizując cele tej ustawy zawsze należy pamiętać by przy jej stosowaniu nie osiągnąć celu odwrotnego. Ustawodawca w art. 26 ust. 3c u.o. przewidział sytuację, w której: właściwy organ może zmienić, bez odszkodowania, sposób wykonania decyzji, o której mowa w ust. 2, w przypadku gdy wykonanie decyzji w sposób w niej wskazany okaże się niemożliwe lub może stwarzać zagrożenia dla życia, zdrowia lub środowiska lub inny sposób wykonania jest bardziej racjonalny ze względu na wymagania ochrony środowiska lub ze względów ekonomicznych przy zachowaniu właściwego poziomu ochrony życia, zdrowia ludzi i środowiska.
Przepis ten dotyczy wprawdzie sytuacji powstałej po wydaniu decyzji ostatecznej, nie mniej jednak jego treść powinna posłużyć organom także przy wydawaniu decyzji.
Nie można bowiem zapominać, że decyzja musi nadawać się do wykonania, a określony nią obowiązek ma być na tyle precyzyjny, by nie powodował jakichkolwiek wątpliwości.
Podkreślić również należy, że nie stanowi podstawy do wyłączenia stosowania u.o. realizacja procesu inwestycyjnego na podstawie wcześniej udzielonego pozwolenia na budowę. Jak wskazał WSA w Krakowie w wyroku z 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1164/10 ( to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl): "zbieg przepisów: P.b. i ustawy o odpadach nie daje pierwszeństwa żadnej z wyżej wskazanych ustaw, a zastosowanie przez orzekające organy przepisów ustawy o odpadach nie może być traktowane jako naruszenie prawa. Można zaobserwować tendencję wykorzystywania różnego rodzaju "materiałów" -bez badania ich substancji i struktury - do utwardzania szlaków drożnych. Tego rodzaju działania musza się spotkać z reakcją organów".
Ustawa o odpadach wprowadza generalną zasadę obowiązku uzyskania zezwolenia na prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów ( art. 41 u.o.). Z obowiązku uzyskania zezwolenia ustawodawca zwolnił m.in. osoby fizyczne i jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami, wykorzystujące odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8 (art. 45 ust. 1 u.o.), pod określonymi warunkami. Wykorzystanie na potrzeby własne musi spełniać warunki określone w przepisach wykonawczych (art. 27 ust. 8 u.o.: osoba fizyczna i jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi tylko takie rodzaje odpadów, za pomocą takich metod odzysku, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 10, i w takich ilościach, które mogą bezpiecznie wykorzystać na potrzeby własne). W wydanym na podstawie tego upoważnienia rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku, w załączniku, pod poz. 40 dla kodu odpadu 17 05 04 (rodzaj: gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03) jako proces odzysku wskazano kod R5 (w świetle załącznika nr 1 do ustawy o odpadach: Recykling lub odzysk innych materiałów nieorganicznych), jako dopuszczalne metody odzysku: do utwardzania powierzchni po rozkruszeniu odpadów, jeśli jest to konieczne do ich wykorzystania, oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego. W przesłankach precyzujących warunki odzysku na potrzeby własne wskazano jeszcze na konieczność magazynowania w warunkach zapobiegających niekorzystnemu wpływowi na środowisko oraz, że dopuszczalna maksymalna ilość odpadów do przyjęcia wynosi 0,2 Mg/m2 utwardzanej powierzchni.
Logiczne wnioski jakie płynął z treści powołanych przepisów są takie, że aby nałożyć obowiązek usunięcia odpadów konieczne jest ustalenie, czy w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego:
1) mamy do czynienia z odpadami,
2) kto jest posiadaczem,
3) czy w razie pozytywnej odpowiedzi na pytanie pierwsze, odpady są składowane w miejscu do tego nieprzeznaczonym,
4) oraz czy w przedmiotowej sprawie wykorzystanie przez osoby fizyczne odpadów przekazanych przez wytwórcę jest prawnie dopuszczalne.
Okoliczności te nie zostały w sprawie wyjaśnione, co zarzucały obie złożone skargi, z tym, że skarga M. B. zmierzała do podważenia składowania odpadów w ogóle, z kolei skarga P. W. kwestionowała przyjętą przez Organy ilość składowanych odpadów.
Ustaleń Organy dokonały w oparciu o dołączone przez P. W. nagrania z których wynikać miało, że w dniu 12 maja 2023 r. biały samochód ciężarowy marki Volvo z logiem [...] usypuje pryzmę ziemi na działce nr ewid. [...] w [...], a operator koparki marki JCB tworzy skarpę na działce nr ewid [...] w [...]z dostarczonych mas ziemi. Podczas przeprowadzonych w dniu 19 lipca 2023 r. oględzin na miejscu nie stwierdzono pryzm mas ziemnych z czego wyciągnięto wniosek, że zostały najprawdopodobniej "wbudowane" w powierzchnię działki, przy czym wbrew twierdzeniom Organów stanowiska tego nie potwierdził obecny podczas oględzin mąż skarżącej Pan M. W trakcie oględzin nie wskazano, w którym miejscu dokładnie zostały "wbudowane" hałdy ziemi. Z dołączonych do oględzin zdjęć wynika, że hałda – podwyższenie terenu na dokumentacji przedstawianej przez P. W. została przykryta agrotkaniną.
W uzasadnieniu czytamy, że przywiezione masy ziemne posłużyły jako materiał do budowy dwóch skarp w południowej i południowo wschodniej części działki.
Nie wyjaśniono jednak czy znajdująca się pod tą tkaniną hałda ziemi została usypana właśnie po 12 maja 2023 r. Nie wiadomo również jak wyglądał teren przed tą datą.
Z powyższego wnika, że jedynym dowodem w sprawie są nagrania dołączone przez P. W. Wprawdzie widać na nich, że ziemia jest wysypywana na działkę. Nie mniej jednak nie można z całą pewnością stwierdzić kiedy miało to miejsce, data na nagraniach nie zawsze musi odpowiadać rzeczywistej, jest bowiem generowana przez system, nie wiadomo dokładnie co to są za odpady ( jak słusznie podniesiono na rozprawie przed Sądem Administracyjnym nie dokonano badania organoleptycznego), ani też nie ustalono ilości odpadów, istotnej chociażby ze względu na wspomniany wyżej przepis rozporządzenia dopuszczający określoną w nim ilość odpadów. Organ nie doniósł się również do przedłożonych przez Skarżącą dowodów w postaci faktur potwierdzających zakup piasku z lutego i marca 2022 r., co w przypadku twierdzenia kierownika budowy, że na działkę był zwożony wyłączenie piasek i tłuczeń, może mieć znaczenie. Całkowicie dowolne w świetle tych okoliczności jest stwierdzenie Organów, że mieliśmy do czynienia z odpadem określonego rodzaju i określonej ilości. Jeśli wziąć z kolei pod uwagę, że nie ustalono dokładnego miejsca składowania odpadów, to wątpliwe także wydaje się wykonanie tej decyzji. W sprawie zabrakło jakichkolwiek dowodów, które usprawiedliwiałyby skierowanie do Skarżącej określonego decyzją obowiązku.
W tym zakresie słuszne okazały się zarzuty dotyczące nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania, w tym zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 i wreszcie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Braki w postępowaniu są na tyle istotne, że Sąd uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak również decyzję Organu I instancji.
Sąd nie przesądza w tym miejscu czy do dokonania ustaleń będą wymagane widomości specjalne, co zdaje się sugerować Skarżąca, ponieważ aktualnie nie widomo gdzie i jakie odpady się znajdują i jakie są ich cechy. Należy podkreślić, że nie zawsze tego rodzaju ustalenia muszą wymagać wiadomości specjalnych. Organy posiadają również wyspecjalizowaną wiedzę w zakresie odpadów.
Podsumowując Sąd uchylił obie decyzje Organów ponieważ zebrany materiał dowodowy nie pozwalał na wyciągniecie konkretnych wniosków a tym bardziej na nałożenie na M. B. określonych obowiązków.
Zatem zadaniem Organów będzie ponowne przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem wszystkich wskazówek Sądu.
Mając to wszystko na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c. p.p.s.a. Ze względu na zakres koniecznego do przeprowadzenia postępowania Sąd uchylił również decyzję Organu I instancji, kierując się treścią art. 135 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 §2 i 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).