II SA/Rz 930/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, zainicjowana wnioskiem skarżącej o zmianę ostatecznej decyzji Starosty z 2006 r. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej działki. Skarżąca powołała się na art. 154 § 1 K.p.a., wskazując, że żądanie opiera się na interesie społecznym lub słusznym interesie strony. Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania, argumentując, że roszczenie o zwrot nieruchomości wygasło z powodu upływu ponad 30 lat od wywłaszczenia, co uniemożliwia wszczęcie postępowania na podstawie art. 61a § 1 i 2 w zw. z art. 155 K.p.a. Wojewoda Podkarpacki utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, podkreślając, że zgodnie z art. 136 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uprawnienie do zwrotu wygasa po 20 latach od ostateczności decyzji wywłaszczeniowej, a w tym terminie nie złożono wniosku o zwrot. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, uznając ją za oczywiście niezasadną. Sąd podzielił stanowisko organów, że roszczenie o zwrot nieruchomości wygasło z powodu upływu ustawowego terminu. Ponadto, sąd wskazał, że decyzja o odmowie zwrotu nieruchomości ma charakter związany, co wyklucza możliwość jej zmiany lub uchylenia w trybie art. 154 § 1 K.p.a. Wniosek skarżącej, złożony po upływie terminu, nie mógł być traktowany jako kontynuacja wcześniejszego, zakończonego postępowania. Sąd podkreślił, że wydanie ostatecznej decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości stworzyło stan zawiłości sprawy, uniemożliwiający wszczęcie nowego postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w szczególności wygaśnięcia roszczenia po upływie 20 lat oraz niedopuszczalności zmiany decyzji związanych w trybie art. 154 K.p.a.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia roszczenia o zwrot nieruchomości z powodu upływu terminu i niedopuszczalności wniosku o zmianę decyzji związanej. Może nie mieć zastosowania w przypadkach, gdy termin nie upłynął lub gdy decyzja miała charakter uznaniowy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, złożony po upływie 20 lat od daty ostateczności decyzji wywłaszczeniowej, może być uwzględniony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek taki nie może być uwzględniony, ponieważ uprawnienie do zwrotu nieruchomości wygasa po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, a ponadto decyzja o odmowie zwrotu nieruchomości ma charakter związany, co wyklucza jej zmianę w trybie art. 154 § 1 K.p.a.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że roszczenie o zwrot nieruchomości wygasło z powodu upływu 20-letniego terminu określonego w art. 136 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dodatkowo, wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 154 § 1 K.p.a. był niedopuszczalny, gdyż decyzja o odmowie zwrotu nieruchomości ma charakter związany i nie podlega wzruszeniu na zasadach uznania administracyjnego.
Czy decyzja administracyjna o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może być zmieniona lub uchylona w trybie art. 154 § 1 K.p.a. na podstawie interesu społecznego lub słusznego interesu strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja o odmowie zwrotu nieruchomości ma charakter związany i nie podlega zmianie lub uchyleniu w trybie art. 154 § 1 K.p.a., ponieważ organ nie posiada swobodnego uznania w tej kwestii, a możliwość uwzględnienia roszczenia o zwrot istnieje wyłącznie w sytuacji ścisłego spełnienia warunków przewidzianych prawem.
Uzasadnienie
Sąd powołując się na orzecznictwo i doktrynę, stwierdził, że decyzje związane, wydawane na podstawie bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa materialnego, nie mogą być korygowane elementami słusznościowymi czy celowościowymi w trybie art. 154 K.p.a. Odmowa zwrotu nieruchomości jest przykładem takiej decyzji, gdzie uwzględnienie roszczenia jest możliwe tylko przy ścisłym spełnieniu ustawowych przesłanek.
Przepisy (25)
Główne
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 61a § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
u.g.n. art. 136 § ust. 7
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Uprawnienie do zwrotu nieruchomości wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku o zwrot.
P.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 61a § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania służy zażalenie.
k.p.a. art. 154
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd uznał, że przepis ten nie ma zastosowania do decyzji związanych.
K.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Nieważności decyzji podlega m.in. decyzja dotycząca sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 154 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Sąd uznał, że przepis ten nie ma zastosowania do decyzji związanych.
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 61 § § 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
u.g.n. art. 137
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 229
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o zwrot nieruchomości wygasło z powodu upływu 20-letniego terminu określonego w art. 136 ust. 7 u.g.n. • Wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 154 § 1 K.p.a. jest niedopuszczalny wobec związnego charakteru decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości. • Wydanie ostatecznej decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości stworzyło stan zawiłości sprawy, uniemożliwiający wszczęcie nowego postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.
Odrzucone argumenty
Żądanie zwrotu nieruchomości zostało wniesione z zachowaniem terminu. • Skarżąca ani jej matka nie zostały skutecznie poinformowane o treści regulacji dotyczącej wygaśnięcia prawa do żądania zwrotu. • Wniosek o zwrot nieruchomości złożony przez poprzednika prawnego (matkę skarżącej) w 2006 r. powinien być traktowany jako kontynuacja zainicjowanego procesu.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja administracyjna o odmowie zwrotu nieruchomości nie należy do kategorii decyzji uznaniowych, czyli takich rozstrzygnięć które są wydawane w oparciu o wypływający z przepisów prawa materialnego luz decyzyjny. • W sprawach, w których nie jest możliwe rozpoznanie sprawy w ramach tzw. uznania administracyjnego, wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. nie jest możliwe. • Upływ tego terminu ostatecznie wyeliminował potencjalną ewentualność ponowienia wniosku o zwrot nieruchomości.
Skład orzekający
Paweł Zaborniak
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Godlewski
sędzia
Maria Mikolik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w szczególności wygaśnięcia roszczenia po upływie 20 lat oraz niedopuszczalności zmiany decyzji związanych w trybie art. 154 K.p.a."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia roszczenia o zwrot nieruchomości z powodu upływu terminu i niedopuszczalności wniosku o zmianę decyzji związanej. Może nie mieć zastosowania w przypadkach, gdy termin nie upłynął lub gdy decyzja miała charakter uznaniowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia wygaśnięcia roszczeń związanych z wywłaszczeniem nieruchomości, co ma znaczenie praktyczne dla właścicieli i potencjalnych inwestorów. Interpretacja przepisów dotyczących terminów i trybów nadzwyczajnych jest istotna dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Czy można odzyskać wywłaszczoną nieruchomość po 30 latach? Sąd wyjaśnia, kiedy roszczenie wygasa.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.