II SA/RZ 924/04

II SA/Rz 924/04 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2005-10-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-11-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Anna Lechowska /przewodniczący/
Joanna Zdrzałka /sprawozdawca/
Ryszard Bryk
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Zatrudnienie
Sygn. powiązane
II OSK 1078/06 - Wyrok NSA z 2007-01-05
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska Sędziowie NSA Ryszard Bryk AWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 28 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J.N. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej - skargę oddala -
Uzasadnienie
II SA/Rz 924/04
UZASADNIENIE
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R. decyzją z dnia [...] r. Nr [...]utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...]r. Nr [...] nie stwierdzającą u J. N. choroby zawodowej – przewlekłego przerostowego zapalenia krtani (poz. 6 wykazu).
Za podstawę prawną przyjął art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r.. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz.294 ze zm.).
Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że J.N. od 1978 r. do 2002 r. zatrudniony był w S. Fabryce Autobusów "A." kolejno na stanowiskach frezera, ślusarza i szlifierza. Przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne w środowisku pracy wykazało, że w okresie zatrudnienia narażony był na hałas, pył krzemowy o stężeniu do 1,72 NDS oraz na oddziaływanie środków toksycznych (tlenki azotu, ozon, mangan i żelazo)o sumie krotności NDS od 1,42 do 1,92. Regularnie poddawany był badaniom okresowym, do końca lat 90-tych z wynikiem pozytywnym. W wynikach badań profilaktycznych z 2002 r., popartych badaniami audiometrycznymi i wibracyjnymi odnotowano niedosłuch obu uszu, stwierdzono też zmiany w zakresie funkcji strun głosowych – dysfonia chronica. W dokumentacji lekarskiej odnotowano dwukrotną hospitalizację na Oddziale Otolaryngologii Szpitala Wojewódzkiego w R.w 1995 r. i w 1997 r. z rozpoznaniem przewlekłego, przerostowego zapalenia krtani. Wykonano wówczas zabiegi mikrochirurgiczne strun głosowych.
W związku z podejrzeniem choroby zawodowej przewlekłego zapalenia gardła i krtani orzeczenie lekarskie wydał Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R., nie znajdując podstaw do rozpoznania u J.N. choroby zawodowej przewlekłego, zanikowego lub przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy wywołanego działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym. W ośrodku tym badaniem laryngologicznym oraz foniatrycznym (z zastosowaniem laryngowideostroboskopii) rozpoznano przewlekłe, proste zapalenie krtani oraz pooperacyjne zaburzenia fonacji. Wskazano, że udokumentowane narażenie na czynniki drażniące górne drogi oddechowe nie było długotrwale przekraczające dopuszczalne normy, a krótkotrwałe narażenie nie wywołuje trwałych skutków zdrowotnych. W konkluzji stwierdzono, że przemijające narażenie na czynniki drażniące oraz charakter zmian chorobowych krtani nie dają podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej wcześniej.
Ponowne orzeczenie lekarskie wydawał w tej sprawie Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który również nie stwierdził podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że stwierdzone badaniem zmiany nie mają cech przewlekłego zanikowego lub przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych nosa, gardła lub krtani, brak jest zatem podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.
Dysponując tymi dwoma orzeczeniami, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S., decyzją z dnia [...]r. Nr [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u J.N. choroby zawodowej – przewlekłego, zanikowego lub przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy, wywołanego działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r.. w sprawie chorób zawodowych.
W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg zatrudnienia J.N., wykazując szczegółowo narażenie na poszczególne substancje w czasie pracy na kolejnych stanowiskach oraz przytoczył treść orzeczeń jednostek medycznych. Wskazał, że podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej zgodnie z definicją zawartą w § 1 cyt. rozporządzenia jest rozpoznanie choroby określonej w wykazie do rozporządzenia, która została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Dodatkowo przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego. W związku z tym, że w orzeczeniach WOMP w R. oraz Instytutu Medycyny Pracy w S. nie rozpoznano u J.N. schorzenia o takiej etiologii, nie został spełniony podstawowy warunek do stwierdzenia choroby zawodowej. Wprawdzie strona kwestionuje diagnozę, iż zaburzenia fonacji powstały po wykonanym w 1995 r. zabiegi mikrochirurgicznym, ponieważ chrypka w głosie była rozpoznana w badaniach laryngologicznych już wcześniej, jednak zdaniem organu nie wyklucza to faktu, iż zabieg spowodował właśnie takie zaburzenia, choć stan taki o różnym nasileniu występował wcześniej.
Z wymienioną decyzją nie zgodził się J.N., zarzucając jej pogwałcenie art. 31 ust. 1 i art. 34 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej i domagając się powołania biegłych z katedry chorób zawodowych akademii medycznych oraz stwierdzenia chorób zawodowych wymienionych w poz. 1, 3 i 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...). Ponadto wskazał, że rozporządzenie z 1983 r., na które powołuje się organ, straciło moc.
Decyzją z dnia [...]r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W jej uzasadnieniu stwierdził, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie z uwagi na datę jego wszczęcia podlegało regulacjom rozporządzenia z 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, zgodnie z przepisem intertemporalnym rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w prawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), który nakazuje prowadzenie postępowania rozpoczętego przed dniem wejścia w życie rozporządzenia (tj. 3 września 2002 r.) na podstawie dotychczasowych przepisów. Przytoczył definicję choroby zawodowej sformułowaną w § 1 tegoż rozporządzenia za jaką uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Rozpoznanie choroby jako zawodowej przez uprawnioną jednostkę służby zdrowia jest zatem jedną z przesłanek warunkujących wydanie decyzji o stwierdzeniu takiej choroby przez właściwego inspektora sanitarnego.
W przedmiotowej sprawie dwie niezależne jednostki medyczne nie stwierdziły zawodowej etiologii zmian w obrębie krtani u J.N., a organ podejmujący decyzje związany jest orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie w tym znaczeniu, że nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia.
W odniesieniu do zarzutów odwołania dotyczących stwierdzenia chorób zawodowych z poz. 1, 3 i 13 wykazu organ wyjaśnił, że przedmiotowe postępowanie toczyło się w kierunku rozpoznania choroby zawodowej z poz. 6 wykazu z 1983 r. Jeśli zaś chodzi o dochodzenie praw do uznania innych chorób zawodowych, poprzedzić je musi zgłoszenie podejrzenia takiej choroby w stosownym trybie.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył J.N., wnosząc podobnie jak w odwołaniu o powołanie biegłych stosownych specjalności i zmianę decyzji. Zarzuty dotyczą również analogicznie jak w odwołaniu naruszenia art. 34 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.
W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący podnosi, że istotnie wniosek WOMP do Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. pochodzi z 18.06.2002 r., jednak postępowanie zostało wszczęte już po wejściu w życie nowych przepisów. Jeśli do tego dodać bardzo długą bezczynność organu I instancji, podstawę rozstrzygnięcia należy uznać za wadliwą.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R. wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uchylenie zaskarżonego aktu następuje wyłącznie w przypadku zaistnienia przesłanki skutkującej jego nieważność albo stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu.
Dokonując kontroli we wskazanym wyżej zakresie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób, który uzasadniałby jej eliminację z obrotu prawnego.
Na wstępie rozważenia wymagały zarzuty skargi dotyczące zastosowania niewłaściwych przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Zarówno obowiązujące w dacie wydania decyzji przez organy obu instancji rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w prawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), jak i poprzedzające je rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz.294 ze zm.) za pierwszą czynność w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej uznają zgłoszenie podejrzenia takiej choroby u właściwego państwowego inspektora sanitarnego.
W rozpatrywanej sprawie stosownego zgłoszenia w związku z podejrzeniem u J.N. choroby zawodowej przewlekłego zapalenia gardła i krtani dokonał dr n med. W.B. – specjalista otolaryngolog z Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R., wnioskując o przeprowadzenie dochodzenia epidemiologicznego. Wniosek opatrzony datą 18.06.2002 r. skierowany został do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. i wpłynął do tegoż organu 24.06.2002 r. Tę datę przyjąć wobec tego należy za wszczęcie postępowania w sprawie choroby zawodowej. Obowiązywało wówczas rozporządzenie z 1983 r., które od dnia 3.09.2002 r. zastąpione zostało powołanym wyżej rozporządzeniem z dnia 30 lipa 2002 r.
Zgodnie z jego przepisem przejściowym - § 10, postępowanie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Słusznie zatem organy orzekające w sprawie zastosowały te właśnie przepisy dotychczasowe, czyli rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (dalej zwane rozporządzeniem).
§ 1 ust. 1 tego rozporządzenia zawiera prawną definicję choroby zawodowej, za którą uważa się schorzenie określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Przy ocenie czynnika szkodliwego uwzględnia się miedzy innymi rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego oraz sposób wykonywania pracy.
Rozpoznawanie chorób zawodowych należy do jednostek służby zdrowia wymienionych w § 7 ust. 1-3 rozporządzenia, które wydają w tym zakresie stosowne orzeczenia na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej.
Orzeczenie lekarskie stanowi zatem obligatoryjny dowód w sprawie mający walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. Z tej przyczyny oprócz konkluzji powinno zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska, ze wskazaniem przeprowadzonych badań i wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości, przy czym zalecane jest, aby użyte w nim sformułowania podane zostały w sposób zrozumiały dla stron organów i sądu, nie posiadających wiadomości specjalnych zastrzeżonych dla biegłych. Jeżeli orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zostanie zakwestionowane przez pracownika, przysługuje mu uprawnienie do domagania się weryfikacji takiego orzeczenia poprzez ponowne badanie, dokonywane przez właściwy instytut naukowo-badawczy resortu zdrowia, a w określonych przypadkach także przez akademię medyczną (§ 9 ust. 1 rozporządzenia).
Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub odmowie jej stwierdzenia wydaje, zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia, właściwy inspektor sanitarny, na podstawie orzeczenia lekarskiego w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej i wyników dochodzenia epidemiologicznego.
Z przedstawionych unormowań wynika, że o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują 2 czynniki:
1) umieszczenie schorzenia w Wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia,
2) ustalenie, że między warunkami pracy, a w szczególności występującymi w środowisku pracy czynnikami szkodliwymi dla zdrowia istnieje związek przyczynowy lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić jego istnienie.
Lektura akt przedmiotowej sprawy prowadzi do jednoznacznego wniosku, że w przypadku J.N. nie występuje pierwszy z wymienionych czynników. Żaden z ośrodków medycznych wydających w sprawie orzeczenie nie stwierdził bowiem u skarżącego schorzenia wymienionego w pkt 6 Wykazu – tj. przewlekłego, zanikowego lub przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy, wywołanego działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym. Jednomyślne są w diagnozie – Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R., stwierdzający przewlekłe, proste zapalenie krtani oraz pooperacyjne zaburzenia fonacji oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. – rozpoznający u badanego przewlekły prosty nieżyt błony śluzowej krtani oraz porażenie prawego fałdu głosowego po zabiegu mikrochirurgicznym krtani z powodu obrzęku Reinkego. Orzeczenia wskazują ponadto wyraźnie, że stwierdzone badaniem zmiany nie mają cech przewlekłego zanikowego lub przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych.
Orzeczenia te, nie potwierdzając zawodowej etiologii zmian w obrębie krtani wykluczyły możliwość stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej tego narządu u skarżącego. Sąd podziela w tym względzie pogląd organu poparty orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że inspektor sanitarny, podejmujący decyzje na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie w tym znaczeniu, że nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyroki NSA z dnia 9.07.1998 r., II SA 634/98, Pr. Pracy 1998/12/38 i z dnia 24.02.1998 r., I SA 1520/97, ONSA 1998/4/150).
Opinie obu uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek medycznych nie budzą wątpliwości, są należycie uzasadnione, stąd też brak jest podstaw do ich podważenia zarówno z punktu widzenia wymogów rozporządzenia, jak i przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Dodać zaś należy, że skarżący nie podnosi przeciwko nim żadnych zarzutów.
Wymogów k.p.a. nie narusza też przeprowadzone przez organy postępowanie, jak i wydane w sprawie decyzje organów obu instancji.
Zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 34 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, bez bliższego sprecyzowania na czym naruszenie to miałoby polegać, nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd stwierdza, że Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej, proklamowana 7.12.2000 r. na konferencji w Nicei, nie jest aktem prawa wspólnotowego, a jedynie polityczną deklaracją, a jej postanowienia nie mają charakteru prawnie wiążącego (patrz Jan Barcz (red.), "Prawo Unii Europejskiej. Zagadnienia systemowe", 2003 r.). Charakter Karty przesądza więc o tym, że Sąd nie może jej brać pod uwagę przy badaniu zaskarżonej decyzji. Jedynym bowiem kryterium oceny Sądu jest legalność, czyli zgodność z prawem zaskarżonego aktu, co zostało podkreślone na wstępie.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu i w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.