II SA/RZ 914/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2022-12-14
NSAnieruchomościŚredniawsa
ewidencja gruntówksięga wieczystaprawo geodezyjnespadekinteres prawnydostęp do informacjinieruchomości

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą udostępnienia numeru księgi wieczystej, uznając, że skarżący wykazał interes prawny.

Skarżący T.M. domagał się udostępnienia numeru księgi wieczystej dla działki nr [...]. Organy administracji dwukrotnie odmówiły, uznając, że skarżący nie wykazał interesu prawnego ani nie jest właścicielem nieruchomości. WSA w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że skarżący, jako spadkobierca, posiada interes prawny w uzyskaniu numeru księgi wieczystej, co jest niezbędne do rozliczeń spadkowych.

Sprawa dotyczyła wniosku T.M. o udostępnienie numeru księgi wieczystej dla działki nr [...] położonej w obrębie P. Starosta odmówił, wymagając wykazania interesu prawnego lub pełnomocnictwa. Skarżący przedłożył postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, jednak organ uznał, że nie dowodzi ono interesu prawnego, ponieważ skarżący nie dziedziczy gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzi działka. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że skarżący wykazał interes prawny w uzyskaniu numeru księgi wieczystej na podstawie art. 24 ust. 5 pkt 3 P.g.i.k. Sąd podkreślił, że jako spadkobierca ma prawo do ustalenia składu spadku i rozliczeń z innymi spadkobiercami, co wymaga dostępu do numerów ksiąg wieczystych nieruchomości spadkowych. Sąd odrzucił argumentację organów opartą na wyroku NSA I OSK 1011/19, wskazując, że przedmiotem postępowania nie była aktualizacja danych ewidencyjnych, a kwestia udostępnienia informacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, osoba taka posiada interes prawny do uzyskania numeru księgi wieczystej, ponieważ jest to niezbędne do dokonania rozliczeń spadkowych i ustalenia składu masy spadkowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nawet jeśli skarżący nie dziedziczy bezpośrednio gospodarstwa rolnego, to jako spadkobierca ma prawo do ustalenia, co wchodzi w skład spadku i do dokonania rozliczeń z innymi spadkobiercami. Dostęp do numeru księgi wieczystej jest kluczowy dla realizacji tych praw.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

P.g.i.k. art. 24 § ust. 5 pkt 3

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

P.g.i.k. art. 20 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

P.g.i.k. art. 24 § ust. 3

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

P.g.i.k. art. 24 § ust. 4

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

P.g.i.k. art. 24 § ust. 5 pkt 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 1079

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący, jako spadkobierca, posiada interes prawny w uzyskaniu numeru księgi wieczystej w celu dokonania rozliczeń spadkowych i ustalenia składu masy spadkowej.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów, że skarżący nie wykazał interesu prawnego, ponieważ nie dziedziczy gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzi działka. Argumentacja organów, że numer księgi wieczystej jest informacją wyłącznie przedmiotową i może być udostępniany każdemu.

Godne uwagi sformułowania

Sąd stoi na stanowisku, że organy i tak miały obowiązek podać skarżącemu żądany numer księgi wieczystej na podstawie art. 24 ust. 5 pkt 3 P.g.ik., z uwagi na posiadanie interesu prawnego. Niezależnie od powyższych rozważań skarżący jako spadkobierca ma prawo żądać ustalenia co wchodzi do spadku, w tym czy określony przedmiot majątkowy jest częścią masy majątkowej w postaci gospodarstwa rolnego czy też wchodzi do pozostałej części spadku. Jego interes prawny w ustaleniu numeru księgi wieczystej prowadzonej dla każdej spadkowej nieruchomości (także stanowiącej gospodarstwo rolne) jest oczywisty.

Skład orzekający

Elżbieta Mazur-Selwa

sprawozdawca

Ewa Partyka

przewodniczący

Maria Mikolik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie interesu prawnego w dostępie do danych ewidencyjnych dotyczących nieruchomości spadkowych, zwłaszcza w kontekście rozliczeń spadkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spadkowej i interpretacji przepisów P.g.i.k. w kontekście interesu prawnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie interesu prawnego w dostępie do informacji publicznych, szczególnie w kontekście dziedziczenia i rozliczeń majątkowych.

Spadkobierca walczy o numer księgi wieczystej: czy sąd dał mu klucz do majątku?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 914/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /sprawozdawca/
Ewa Partyka /przewodniczący/
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6129 Inne o symbolu podstawowym 612
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1990
art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 24 ust. 3, ust. 4, ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 14 czerwca 2022 r. nr GK-II.7221.97.2022 w przedmiocie odmowy udostępnienia numeru księgi wieczystej uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty [...] z dnia 11 stycznia 2022 r. nr GK.P.6621.5368.2021.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi T.M. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie (dalej: "PWINGiK) z 14 czerwca 2022 r. nr GK-II.7221.97.2022 wydana w przedmiocie odmowy udostępnienia numeru księgi wieczystej dla działki nr [...] położonej w obrębie P.
W podstawie prawnej organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm. - zwanej dalej "k.p.a.") oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm. zwanej dalej "P.g.i.k.").
Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy T.M. wnioskiem z 15 grudnia 2021 r. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w [...] o wskazanie mu na piśmie numeru księgi wieczystej dla działki nr [...] obr. P. powiat [...].
W odpowiedzi Starosta [...] pismem z 21 grudnia 2021 r. znak: GK.P.6621.5368.2021 poinformował T.M., że do otrzymania numeru księgi wieczystej dla działki nr [...] należy wykazać interes prawny lub przedłożyć stosowne pełnomocnictwo.
Pismem z 29 grudnia 2021 r. skarżący wezwał organ do zaprzestania naruszania prawa i udostępnienia mu żądanego numeru księgi wieczystej. Dołączył postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...].09.2012 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku.
Starosta [...] w piśmie z 11 stycznia 2022 r. nr GK.P.6621.5368.2021 wyjaśnił Skarżącemu, że przedłożone przez niego postanowienie nie dowodzi interesu prawnego do uzyskania numeru księgi wieczystej. Potwierdza jedynie, że jest on spadkobiercą po zmarłej S.K.M. Zgodnie z treścią tego postanowienia nie dziedziczy on jednak gospodarstwa rolnego, w którego skład wchodzi przedmiotowa działka. Organ wyjaśnił, że sprawy z zakresu udostępniania informacji zawartych w operacie ewidencyjnym zostały uregulowane w ustawie P.g.i.k., które stanowią że dane ewidencyjne dotyczące danych podmiotowych udostępniane są na żądanie określonych podmiotów wymienionych w art. 24 ust. 5 P.g.i.k. Starosta zaznaczył, że dołączone przez wnioskującego postanowienie oraz powołane przepisy prawa nie są wystarczające, aby otrzymać żądany numer księgi wieczystej.
Na ww. pismo Starosty T.M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.
Postanowieniem z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 170/22 WSA w Rzeszowie odrzucił skargę T.M., wyjaśniając, że pismo Starosty [...] z 11 stycznia 2022 r. stanowi decyzję administracyjną, a nie jak wskazał Starosta czynność materialno-techniczną. Sąd podkreślił, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W rozpoznawanej sprawie taki tryb nie został wyczerpany, co spowodowane zostało nieprawidłowym pouczeniem przez Starostę, że od jego pisma przysługuje skarga. Pouczenie takie nie mogło skutkować nadaniem skardze dalszego biegu. Skoro jej przedmiotem jest decyzja wydana przez organ I instancji, to nie jest możliwe dokonanie jej merytorycznej kontroli, która może odnosić się tylko do rozstrzygnięć podjętych w drugiej instancji. WSA wskazał także, że w związku z nieprawidłowym pouczeniem strony, może ona rozważyć wystąpienie do Starosty z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia środka zaskarżenia w postaci odwołania od przedmiotowej decyzji z dnia 11 stycznia 2022 r.
T.M. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i jednocześnie złożył odwołanie od decyzji Starosty z 11 stycznia 2022 r.
W odwołaniu skarżący zawnioskował o zmianę decyzji i udostępnienie mu numeru księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr [...] położonej w P., ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy Staroście do ponownego rozpoznania. Podniósł, że odmowa udostępnienia numeru księgi wieczystej stanowi rażące naruszenie art. 20 ust. 1 pkt 1 oraz art. 24 ust. 2 i 4 P.g.i.k. Wskazał, że Starosta z niewiadomych przyczyn nie uznał jego interesu prawnego w sytuacji gdy mieszka od dzieciństwa w domu posadowionym na ww. działce. Zaznaczył także, że jest posiadaczem samoistnym ww. nieruchomości i chce sprawdzić w księdze wieczystej czy jest w niej uwzględniony jako współwłaściciel na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] września 2012 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po matce S.M.
PWINGiK postanowieniem z 9 czerwca 2022 r. nr GK-II.7221.97.2022 przywrócił termin do wniesienia odwołania.
Następnie decyzją z 14 czerwca 2022 r. nr GK-II.7221.97.2022 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ wyjaśnił, że art. 24 ust. 5 P.g.i.k. jednoznacznie wskazuje, że starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, czyli także dane dotyczące numeru księgi wieczystej tylko na żądanie właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis, a na żądanie innych podmiotów - tylko w przypadku wykazania się w tym zakresie interesem prawnym.
PWINGiK wyjaśnił, że z akt sprawy nie wynika, aby wnioskujący był właścicielem działki nr [...] objętej księgą wieczystą, której udostępnienia numeru żąda. Ponadto ze wskazywanego przez niego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku również nie wynika jego własność działki ewidencyjnej nr [...]. Nie został zatem spełniony warunek określony w art. 24 ust. 5 pkt 1 określającym katalog podmiotów, którym informacje z operatu ewidencyjnego mogą być udostępniane. Wobec tego zastosowanie znajduje pkt 3 ww. przepisu, co oznacza, że warunkiem koniecznym wydania wnioskującemu informacji z operatu ewidencyjnego, zawierającego dane podmiotowo - przedmiotowe jest posiadanie przez niego własnego, indywidualnego interesu prawnego w tym zakresie.
Organ wyjaśnił, że interes prawny jest kategorią materialnoprawną. Jego wykazanie wymaga wskazania przepisu prawa materialnego zobowiązującego organ do wydania dokumentu lub uprawniającego wnioskującego do jego otrzymania. Takiego interesu prawnego T.M. w sposób oczywisty nie wykazał. Określona w art. 24 ust. 2 P.g.i.k. jawność ewidencji gruntów i budynków oznacza, że informacje zawarte w ewidencji nie mają charakteru informacji niejawnych w rozumieniu prawa, nie oznacza to jednak powszechnego dostępu do nich. Zasady dostępu do informacji zawartych w ewidencji gruntów zostały uregulowane w art. 24 ust. 4 i ust. 5 P.g.i.k. Podane przez wnioskującego powody nie mogły być uznane jako podstawa zobowiązująca organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków do udostępnienia danych z operatu ewidencyjnego lub uprawniający wnioskującego do żądania ujawnienia numerów ksiąg wieczystych nieruchomości. Otrzymanie informacji dotyczącej oznaczenia księgi wieczystej umożliwia w sposób łatwy i prosty dostęp do treści całej księgi wieczystej, a więc wszystkich IV działów, a w tym również do zawartych w niej danych podmiotowych. Ubieganie się o uzyskanie z ewidencji gruntów i budynków danych dotyczących oznaczenia księgi wieczystej ma na celu pozyskanie danych podmiotowych dotyczących właściciela nieruchomości, które w prosty sposób można pozyskać dysponując oznaczeniem księgi wieczystej. Dlatego też przyjęcie takiej wykładni, że zawarta w ewidencji gruntów informacja dotycząca oznaczenia księgi wieczystej ma wyłącznie charakter przedmiotowy, a w konsekwencji może być udostępniana każdemu, spowodowałoby, że przyjęta w art. 24 ust. 5 P.g.i.k. zasada, że udostępnienie danych ewidencyjnych zawierających dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt. 1 tej ustawy może nastąpić tylko na żądanie podmiotów wskazanych w pkt 1 do pkt 3 stałaby się bezprzedmiotowa, albowiem każdy poprzez uzyskanie oznaczenia księgi wieczystej uzyskiwałby dane dotyczące podmiotów. Końcowo organ zauważył, że podnoszona przez skarżącego okoliczność, że uważa się za samoistnego posiadacza przedmiotowej nieruchomości, nie świadczy o jego interesie prawnym ani nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ stan prawny tej nieruchomości jest uregulowany, jej właściciele są ustaleni, a prawo własności jest ujawnione w księdze wieczystej.
T.M. nie zgadzając się z powyższą decyzją złożył skargę do WSA w Rzeszowie. Zawnioskował o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie skarżącego odmowa udostępnienia mu numeru KW stanowi rażące naruszenie art. 20 ust. 1 pkt 1 oraz art. 24 ust. 2 i 4 P.g.i.k. oraz naruszenie wyrażonej w Konstytucji RP zasady trójpodziału władz i zasady praworządności (wyrażonej zarówno w Konstytucji, jak i w Kodeksie postępowania administracyjnego).
Zarzucił ponadto, że z niewiadomych przyczyn - bez uzasadnienia, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego organy administracji nie uznały jego interesu prawnego wynikającego z dokumentu sądowego: postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział Cywilny z dnia [...].09.2012 r., sygn. akt [...]. Podał, że uważa się za współwłaściciela domu posadowionego na ww. działce w P. i dlatego ma prawo sprawdzić, czy figuruje w państwowych dokumentach jako jej współwłaściciel. Ponadto wskazał, że dom, który zamieszkuje na działce nr [...] obr. P. nie stanowi gospodarstwa rolnego. Nie wie dlaczego organy tak uznały. Nie uzasadniły tego, nie przeprowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego.
W odpowiedzi na skargę PWINGiK podtrzymał dotychczasowe stanowisko i zawnioskował o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Skarga jest zasadna.
Zaskarżoną decyzją PWINGiK utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 11 stycznia 2022 r. znak: GK.P.6621.5368.2021 odmawiającą udostępnienia numeru księgi wieczystej dla działki nr [...] położonej w obrębie P.
Przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego było rozstrzygnięcie wniosku złożonego przez Pana T.M. o udzielenie informacji z operatu ewidencyjnego dotyczącej numeru księgi wieczystej nieruchomości, zawierającej dane podmiotowe identyfikujące właściciela lub władającego nieruchomością objętą wnioskiem.
Zakres informacji, które obejmuje ewidencji gruntów i budynków oraz czynności związane z udostępnianiem informacji z operatu ewidencyjnego definiują i regulują przepisy ustawy p.g.i.k.
Przepis art. 20 ust 2 pkt 1 ustawy p.g.i.k. określa, że w ewidencja gruntów i budynków wykazuje się:
1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:
a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,
b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Zgodnie z art 24 ust. 3 ustawy p.g.Lk. starosta udostępnia informacje zawarte w operacie ewidencyjnym w formie:
1) wypisów z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu;
2) wyrysów z mapy ewidencyjnej;
3) kopii dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych operatu ewidencyjnego;
4) plików komputerowych sformatowanych zgodnie z obowiązującym standardem wymiany danych ewidencyjnych;
5) usług, o których mowa w art. 9 ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej.
Natomiast art. 24 ust. 4 tej ustawy określa, że każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym.
W myśl art. 24 ust. 5 ustawy p.g.i.k. starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie:
1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których- dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
2a) operatorów:
a) sieci, w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2410 oraz z 2020 r. poz. 471),
b) systemu przesyłowego, systemu dystrybucyjnego oraz systemu połączonego, w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. — Prawo energetyczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 755, z późn. zm.)
3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1—2a, które mają interes prawny w tym zakresie.
Biorąc po uwagę przepisy ustawy p.g.i.k. (art. 24 ust, 5), które jednoznacznie wskazują, że starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, czyli także dane dotyczące numeru księgi wieczystej tylko na żądanie właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis, a na żądanie innych podmiotów - tylko w przypadku wykazania się w tym zakresie interesem prawnym.
PWINB podzieliło stanowisko organu I instancji o tym, że skarżący nie jest właścicielem dz. nr [...] objętej księgą wieczystą, której numeru żąda.
Organy ustaliły, że zgodnie z treścią prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 2012 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po S.M. i L.M. zd. P. c. A. i Z., zmarłej dnia [...] października 2000 roku w [...], ostatnio stale przed śmiercią zamieszkałej w [...], na podstawie ustawy nabyli: mąż L.M. s. A. i A. w 4/16 części oraz dzieci: G.M.H., T.M., C.M i J.M. – wszystkie dzieci L. i S. po 3/16 części z tym, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne nabyli: mąż L.M. oraz dzieci: G.M.H., C.M. i J.M. po ¼ części – z dobrodziejstwem inwentarza. Spadek po L.M. (M.) s. A. i A., zmarłym dnia [...] stycznia 2003 r. w [...] ostatnio stale przed śmiercią zamieszkałym w [....], na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia [...] kwietnia 2002 r. nabyły dzieci: G.M.H. i C.M. – dzieci L. i S. po ½ części.
Organy stwierdziły, że skarżący zgodnie z treścią ww postanowienia nie dziedziczy gospodarstwa rolnego, w którego skład wchodzi przedmiotowa działka.
Zdaniem PWINGiK nie został spełniony warunek określony w ww art. 24 ust. 5 pkt 1 określającym katalog podmiotów, którym informacje z operatu ewidencyjnego mogą być udostępniane.
Abstrahując od faktu, że z akt sprawy nie wynika, że dz. nr [...] jest częścią gospodarstwa rolnego po S. i L.M. co stawia pod znakiem zapytania tezę organów o braku dziedziczenia przez skarżącego własności tej działki na podstawie opisanego postanowienia spadkowego, Sąd stoi na stanowisku, że organy i tak miały obowiązek podać skarżącemu żądany numer księgi wieczystej na podstawie art. 24 ust. 5 pkt 3 P.g.ik., z uwagi na posiadanie interesu prawnego. Niespornie wg organów przedmiotowa działka nr [...] wchodzi do spadku po S. i L.M. Przyjmując za organami, że działka ta należy do wyodrębnionej masy majątkowej w spadku w postaci gospodarstwa rolnego, którego nie dziedziczy skarżący, to uszło jednak ich uwadze, że z treści postanowienia spadkowego wynika, że wszyscy spadkobiercy z ustawy po S.M. dziedziczący gospodarstwo rolne, powołani są także z ustawy do całości spadku razem ze skarżącym. Oznacza to możliwość i konieczność dokonania wzajemnych rozliczeń z tytułu dziedziczenia pomiędzy skarżącym powołanym do spadku, a nie dziedziczącym gospodarstwa rolnego po S.M., a pozostałymi spadkobiercami.
Na powyższe wskazuje na przykład treść art. 1079 k.c., który stanowi, że jeżeli oprócz gospodarstwa rolnego spadek obejmuje inne przedmioty majątkowe, to przysługujący spadkobiercy udział w gospodarstwie rolnym podlega zaliczeniu na poczet przysługującego mu udziału w całym spadku.
W rezultacie gdy wartość udziału spadkobiercy w gospodarstwie rolnym jest równa lub większa niż wartość przypadającego mu udziału w całym spadku, nie uzyskuje on innych przedmiotów wchodzących w skład spadku. Skutkuje to zwiększeniem udziałów pozostałych spadkobierców w części spadku obejmującej inne niż gospodarstwo rolne przedmioty majątkowe. Gdy wartość udziału spadkobiercy w gospodarstwie rolnym przekracza wartość jego udziału w całym spadku, nie jest on obowiązany do zwrotu nadwyżki pozostałym spadkobiercom. Jeżeli wartość udziału w gospodarstwie rolnym jest niższa od wartości udziału w całym spadku, to spadkobierca bierze udział w dziedziczeniu pozostałej części spadku w zakresie wynikającym z art. 1079 k.c. (E. Skowrońska-Bocian..., kom. Do art. 1079, nt 2). (tak słusznie Jerzy Ciszewski (red., Piotr Nazaruk (red.) k.c., Komentarz do art. 1079 k.c., 2022 r., LEX).
Niezależnie od powyższych rozważań skarżący jako spadkobierca ma prawo żądać ustalenia co wchodzi do spadku, w tym czy określony przedmiot majątkowy jest częścią masy majątkowej w postaci gospodarstwa rolnego czy też wchodzi do pozostałej części spadku. Jego interes prawny w ustaleniu numeru księgi wieczystej prowadzonej dla każdej spadkowej nieruchomości (także stanowiącej gospodarstwo rolne) jest oczywisty.
W okolicznościach sprawy powoływanie się przez PWINGiK na wykładnię art. 24 ust. 5 pkt 3 P.g.ik. zaprezentowaną w wyroku NSA z dnia 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1011/19 było chybione.
NSA w ww wyroku słusznie przyjął, że przepisem stanowiącym podstawę uprawnienia do domagania się wszczęcia postępowania aktualizacyjnego w sprawie jest norma art. 24ust. 2a pkt 2 w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.ik. Norma ta samodzielnie zakreśla krąg podmiotów mających legitymację procesową w inicjowaniu takiego postępowania, nie odwołując się do pojęcia interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Nie może ulegać wątpliwości, ze zakres podmiotowy takiego postępowania wyznaczony jest w sposób autonomiczny i w okolicznościach niniejszej sprawy – determinowanych istnieniem księgi wieczystej urządzonej dla przedmiotowej nieruchomości – winien obejmować właściciela lub samoistnego posiadacza owej nieruchomości. Tak więc art. 24 ust. 2a pkt 2 P.g.ik. stanowi normę lex specjalis wobec art. 28 k.p.a., wyłączając ten ostatni jako podstawę wyznaczającą zakres podmiotowy postepowania aktualizacyjnego.
Przedmiotem postępowania w przedmiotowej sprawie nie była aktualizacja gruntów i budynków oraz kwestia legitymacji do jego zainicjowania.
Na marginesie należy dodać - za Naczelnym Sądem Administracyjnym - który w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt I OSK 11/17 przesądził, że "powracając zaś do tej danej ewidencyjnej, zawartej w ewidencji gruntów i budynków, jaką jest oznaczenie księgi wieczystej nie można tej danej traktować jako "zbioru oznaczonych cyfr i znaków" jak sugeruje skarżąca kasacyjnie. Otrzymanie informacji dotyczącej oznaczenia księgi wieczystej umożliwia bowiem w sposób łatwy i prosty dostęp do treści całej księgi wieczystej, a więc wszystkich IV działów, a w tym również do zawartych w niej danych podmiotowych. Ubieganie się o uzyskanie z ewidencji gruntów i budynków danych dotyczących oznaczenia księgi wieczystej ma na celu nie pozyskanie "zbioru oznaczonych cyfr i znaków", ale ma na celu pozyskanie danych podmiotowych dotyczących właściciela nieruchomości, które w prosty sposób można pozyskać dysponując "zbiorem oznaczonych cyfr i znaków", czyli oznaczeniem księgi wieczystej. Dlatego też przyjęcie takiej wykładni, że zawarta w ewidencji gruntów informacja dotycząca oznaczenia księgi wieczystej ma wyłącznie charakter przedmiotowy, a w konsekwencji może być udostępniana każdemu, spowodowałoby, że przyjęta w art. 24 ust. 5 P.g.ik. zasada, że udostępnienie danych ewidencyjnych zawierających dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 może nastąpić tylko na żądanie podmiotów wskazanych w pkt 1 do pkt 3, stałaby się bezprzedmiotowa, albowiem każdy poprzez uzyskanie oznaczenia księgi wieczystej uzyskiwałby dane dotyczące podmiotów. To oznacza, że taka wykładnia jest nieprawidłowa, albowiem prowadzi do rezultatu, że dyspozycja normy określająca w pkt 1 do 3 nakazane zachowanie stałaby się zbędna. (...) Nie ma bowiem wątpliwości, że samo posiadanie oznaczenia księgi wieczystej umożliwia w sposób łatwy i prosty niewymagający nadmiernych kosztów, czasu ani szczególnych działań, na dostęp do danych podmiotowych osób ujawnionych w księgach wieczystych, a tymi danymi, zgodnie z § 41 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada 2013 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych, w przypadku osób fizycznych jest imię (imiona), nazwisko, imiona rodziców, jak również numer PESEL".
W niniejszej sprawie skarżący wykazał interes prawny w uzyskaniu danych ewidencyjnych w postaci numeru księgi wieczystej dla dz. nr [...] poł. w P. w rozumieniu art. 24 ust. 5 pkt 3 P.g.ik.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI