II SA/Rz 909/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2023-02-07
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo wodnestosunki wodneszkody w gruncieprzywrócenie stanu poprzedniegopostępowanie administracyjnewznowienie postępowaniawyłączenie pracownika organuzasada obiektywizmuzasada bezstronnościWSA Rzeszów

WSA w Rzeszowie uchylił decyzje organów administracji dotyczące odmowy zobowiązania do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, stwierdzając naruszenie przepisów o wyłączeniu pracownika organu.

Skarżący domagał się zobowiązania sąsiadów do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wodnym, wskazując na zmiany stosunków wodnych spowodowane przez sąsiadów. Organy administracji dwukrotnie odmówiły zobowiązania, uznając, że nowe okoliczności nie uzasadniają wznowienia postępowania. WSA w Rzeszowie uchylił decyzje obu instancji, stwierdzając naruszenie przepisów o wyłączeniu pracownika organu od udziału w postępowaniu, co stanowiło podstawę do wznowienia postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi P.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta odmawiającą zobowiązania sąsiadów do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wodnym. Skarżący domagał się wznowienia postępowania, wskazując na nowe okoliczności faktyczne i dowody dotyczące zmian stosunków wodnych na jego gruncie, spowodowanych działaniami sąsiadów (nawożenie ziemi, budowa budynków, legalność rur odprowadzających wody). Organy administracji uznały, że podane przez skarżącego okoliczności nie spełniają przesłanek do wznowienia postępowania, gdyż powstały po dacie wydania pierwotnej decyzji lub nie były istotne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i postanowienie o wznowieniu postępowania. Sąd stwierdził naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. (wyłączenie pracownika organu od udziału w postępowaniu), ponieważ ten sam pracownik podpisał pierwotną decyzję, postanowienie o wznowieniu postępowania oraz decyzję odmawiającą uchylenia pierwotnej decyzji. Naruszenie to, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., stanowiło podstawę do wznowienia postępowania i uzasadniało uchylenie zaskarżonych rozstrzygnięć.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., zwłaszcza gdy pracownik brał udział w wydaniu decyzji w postępowaniu zwyczajnym i nadzwyczajnym, stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pracownik, który brał udział w wydaniu decyzji w postępowaniu zwyczajnym, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu nadzwyczajnym (wznowienie postępowania), w którym ta decyzja ma być weryfikowana. Ponieważ ten sam pracownik podpisał pierwotną decyzję, postanowienie o wznowieniu postępowania oraz decyzję odmawiającą uchylenia pierwotnej decyzji, doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., co stanowiło kwalifikowaną wadę procesową.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 24 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 126

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów o wyłączeniu pracownika organu od udziału w postępowaniu (art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.) w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Wada procesowa wynikająca z naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.). Naruszenie zasady dwuinstancyjności poprzez brak uchylenia wadliwej decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.

Godne uwagi sformułowania

Naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi zjawisko, które nie może być konwalidowane w postępowaniu odwoławczym. Wadliwość postępowania pierwszoinstancyjnego, polegająca na udziale pracownika podlegającego wyłączeniu, implikuje potrzebę powtórzenia czynności jurysdykcyjnych.

Skład orzekający

Karina Gniewek-Berezowska

sprawozdawca

Marcin Kamiński

przewodniczący

Stanisław Śliwa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazuje na rygorystyczne stosowanie przepisów o wyłączeniu pracownika organu w postępowaniu administracyjnym, nawet w trybach nadzwyczajnych, oraz konsekwencje naruszenia zasady dwuinstancyjności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia przepisów o wyłączeniu pracownika organu w postępowaniu administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytoryczna strona sprawy nie została w pełni zbadana.

Błąd proceduralny, który zniweczył całe postępowanie administracyjne: Sąd wskazuje na kluczowe znaczenie wyłączenia pracownika organu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 909/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Marcin Kamiński /przewodniczący/
Stanisław Śliwa
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i pkt 3, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 24 § 1 pkt 5, art. 126, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, pkt 3, pkt 5, art. 149 § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Karina Gniewek-Berezowska /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2023 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 31 maja 2022 r. nr SKO.4171/39/2022 w przedmiocie odmowy zobowiązania do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr OŚ.6331.4.2021.MJ; II. uchyla postanowienie Burmistrza Miasta [...] z dnia 22 marca 2022r. nr OŚ.6331.4.2021.MJ; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego P. M. kwotę 300 zł /słownie: trzysta złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 31 maja 2022 r., nr SKO.4171/39/2022, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] (dalej: "Burmistrz", "Organ I instancji") z 25 kwietnia 2022 r. nr OŚ.6331.4.2021.MJ w przedmiocie odmowy zobowiązania do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.").
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.
Burmistrz Miasta [...] decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...] odmówił zobowiązania A. i M.C., właścicielom działki nr [...] obr. [...] miejscowość [...] oraz M. i J.M., właścicielom działki nr [...] obr. [...] do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zabezpieczających szkodom na ww. działkach. Decyzja ta stała się ostateczna dnia 21 stycznia 2021 r.
Wnioskiem z 31 marca 2021 r. P.M. (dalej: "Skarżący") zwrócił się do Burmistrza Miasta [...] o wznowienie postępowania w ww. sprawie podając jako przyczynę wznowienia wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Skarżący wskazał, że użytkownik działki nr [...] po dacie wydania prawomocnej decyzji nadal dokonuje nawożenia ziemi, a tym samym doprowadza do zmiany naturalnych stosunków wodnych oraz skutków w postaci szkodliwego wpływu na grunt wnioskodawcy. Podał również, że w miesiącu styczniu nawieziono ok. 8 wywrotek ziemi.
Burmistrz postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną z [...] grudnia 2020 r. nr [...].
Od powyższego postanowienia Skarżący wniósł zażalenie. W wyniku rozpoznania zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie postanowieniem z [...] stycznia 2022 r., nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.
Burmistrz Miasta [...] decyzją z 25 kwietnia 2022 r. nr OŚ.6331.4.2021.MJ odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zobowiązania A. i M.C., właścicielom działki nr [...] Obr [...] m. [....] oraz M. i J.M. właścicielom działki nr [...] obr. [...] do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zabezpieczających szkodom na ww. działkach.
W ocenie Organu I instancji podana przez Skarżącego podstawa wznowienia postępowania rzeczywiście nie zaistniała. Zdaniem Burmistrza nie każdy nowy dowód (nowa okoliczność) powoduje przyjęcie, że zaistniała podstawa wznowienia określona w tym przepisie, ale dodatkowo musi to być dowód (okoliczność) istniejący w dacie wydania decyzji, ale nieznany organowi, a także ma mieć on charakter istotny, czyli taki, przy uwzględnieniu którego treść decyzji ostatecznej kończącej postępowanie administracyjne byłaby inna, niż podjęta w sprawie.
W ocenie Burmistrza wskazane przez Skarżącego dowody powstały po dacie wydania decyzji administracyjnej. Wobec powyższego dowody nie były znane Organowi w dacie wydania decyzji, tj. w dniu 30 grudnia 2020 r. i nie mogły zostać uwzględnione.
Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym zarzucił niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego stanowiącego podstawę orzekania, poprzez nieuwzględnienie istotnych okoliczności mających wpływ na wynik sprawy, sprzeczność ustaleń Organu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, błędy w ustaleniach faktycznych oraz niewyjaśnienie wszelkich okoliczności faktycznych sprawy, co powoduje naruszenie art. 234 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2233; dalej: "P.w."), a co za tym idzie niezastosowanie w sprawie przepisu art. 234 ust. 3 P.w. oraz naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności art. 8, art. 9, art. 11, art. 80 k.p.a., a także art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Organowi I instancji.
W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, opisaną na wstępie decyzją z 31 maja 2022 r., nr SKO.4171/39/2022, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Na wstępie Kolegium podało, że odwołanie Skarżącego jest nieuzasadnione i nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż stanowi rodzaj dalszej polemiki z ustaleniami poczynionymi w toku prowadzonego postępowania administracyjnego.
SKO wskazało, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Konieczność istnienia tego rodzaju instytucji proceduralnej powstaje na tle potrzeby rozwiązania takich sytuacji, kiedy po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniła się wadliwość postępowania (w szczególności dowodowego), na którym oparto ostateczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej albo gdy powstały później okoliczności, które pozbawiają znaczenia przesłanki, na jakich oparto rozstrzygnięcie sprawy.
Zdaniem Organu odwoławczego nową okolicznością istotną dla sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może być tylko taki fakt, który mógłby mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, czyli mógł spowodować, że we wznowionym postępowaniu zapadłaby co do swej istoty decyzja odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego.
W ocenie Kolegium fakt nawożenia ziemi po wydaniu decyzji Burmistrza Miasta [...] z [...] grudnia 2020 r., nr [...] nie może stanowić okoliczności do wznowienia postepowania.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł P.M., zaskarżając ww. decyzję w całości.
Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego, które to miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak podjęcia przez Organy wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, jak również wadliwie dokonaną ocenę dowodów polegającą w konsekwencji na błędnej interpretacji, że decyzja Organu I instancji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, błędnej interpretacji że dla Skarżącego nową okoliczność stanowi dalsze nawożenie terenu przez sąsiada, podczas gdy w dacie wydania zaskarżonej decyzji istniał szereg faktów, jak również okoliczności, które Organ pominął i zlekceważył, a nadto których istnienie pozbawia znaczenia przesłanek, na jakich oparto rozstrzygnięcie w sprawie;
2. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., poprzez działanie w sposób nie budzący zaufania do organów administracji i wydanie orzeczenia przedwcześnie;
3. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w sprawie występują okoliczności potwierdzające fakty naprowadzające na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, odmienne od rozstrzygnięcia dotychczasowego.
Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Zdaniem Skarżącego w przedmiotowej sprawie koniecznym do ustalenia było czy wskutek działania właścicieli sąsiednich nieruchomości, tj. podejmowanych przez nich czynności inwestycyjnych polegających na budowie budynków, legalności osadzonych w ziemi przez użytkowników działki rur odprowadzających wody, jak również nawożeniu ziemi, a w związku z tym dalszym podwyższeniem terenu gruntu działki nr [...] i działki nr [...] doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy zmiana ta szkodliwie wpływa na grunt sąsiedni, a między tymi elementami istnieje związek przyczynowo - skutkowy. Sporządzona w tej sprawie opinia z zakresu wodno - melioracyjnego nie mogła udzielić w pełni jasnej, wiarygodnej odpowiedzi, a tym samym nie mogła ona wyłącznie z oględzinami stanowić ustaleń faktycznych Organu.
Skarżący podniósł również, że w niniejszej sprawie nie wzięto pod uwagę także rodzaju nawiezionej ziemi, nie dokonano analizy dokumentacji w tym map topograficznych pomimo, że okoliczności te istniały w dniu wydania decyzji, a jednak nie były znane Organowi, który wydał decyzję. Ponadto w sprawie całkowicie niewyjaśniona została kwestia powstałych w następstwie naruszenia stosunków wodno - prawnych na gruncie wnioskodawcy.
Skarżący wskazał także, że w dacie wydania decyzji, Organ nie zbadał, czy podjęte zostały czynności, czy działania dające możliwość należytego i prawidłowego odprowadzania gromadzonych na działkach wód i czy podjęte przez właścicieli tych działek czynności można uznać za działania gwarantujące stabilizację gruntu, mając na uwadze ilość nawiezionej ziemi. Organ nie zbadał ponadto zakresu pełnego wpływu wykonanej zawózki ziemi, skoro sam biegły przyznał, że "zawózka ziemna na działce nr [...] nie zmieniła znacząco istniejącego wcześniej nachylenia", co oznacza, że biegły przyznał, że doszło do zmiany w następstwie działania właściciela gruntu sąsiedniego, ingerującego w ukształtowany, istniejący w terenie system wodny.
Skarżący zwrócił uwagę, że użytkownik działki nr [...] po dacie wydania prawomocnej decyzji nadal dokonuje nawożenia ziemi, a tym samym doprowadza do zmiany naturalnych stosunków wodnych oraz skutków w postaci szkodliwego wpływu na grunt Skarżącego. W miesiącu styczniu nawieziono ok. 8 wywrotek ziemi. Ponadto przed, a także po wydaniu decyzji żaden sąsiad nie podejmował czynności mających na celu przeciwdziałanie obsuwaniu się gruntu w dół stoku. Na skutek zmiany stosunków wodnych wywołanych działaniem użytkowników działki nr [...] doszło do gwałtownego oberwania skarpy i wyrządzenia Skarżącemu znacznych szkód, co obrazują zalegające w aktach sprawy zdjęcia.
Skarżący wyjaśnił, że z uwagi na zaistniałe zdarzenia w dniu 23 kwietnia 2021 r., tj. fakt osuwiska powstałego w następstwie niekontrolowanego w żaden sposób nawożenia ziemi i zmiany kierunku odpływu wód opadowych przez sąsiadów, przeprowadzona została kontrola stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu i jego otoczenia, gdzie zgodnie z zaleceniami i wnioskami stwierdzono jednoznacznie, że "budynek nie powinien być użytkowany ze względu na możliwość niekontrolowanego/niesygnalizowanego gwałtownego narastania przemieszczania się mas ziemnych w wyniku uaktywnienia się osuwiska". Zdaniem Skarżącego jest to wysoce prawdopodobne, gdyż w maju często występują intensywne opady deszczu, a dodatkowo sytuacje pogarsza fakt zmiany ukierunkowania terenu na działce sąsiedniej po stronie wschodniej, na którą nawieziono znaczne ilości gruntu dla zmniejszenia zasięgu skarpy na tej działce. Powoduje to znaczne dociążenie gruntu zalegającego na warstwie łupów i zahamowanie swobodnego spływu wód opadowych po terenie, co w konsekwencji prowadzi do ich wnikania w głąb terenu i spływ po łupkach wytwarzających płaszczyzny poślizgu i uaktywnienie osuwiska.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w treści weryfikowanego jurysdykcyjnie aktu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ; dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazała, że akty te naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Uzasadniając powyższą ocenę, w pierwszej kolejności przypomnieć trzeba, że przedmiotem zaskarżenia jest wydana, we wznowionym postępowaniu, decyzja SKO z 31 maja 2022 r., którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z 25 kwietnia 2022 r., nr OŚ.6331.4.2021.MJ odmawiająca uchylenia decyzji Burmistrza Miasta [...] z [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zobowiązania A. i M.C. właścicieli działki nr [...] obr. [...] w [...] oraz M. i J.M. właścicieli działki [...] obr. [...] w [...] do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zabezpieczających szkodom na w/w działkach. Podstawę do przeprowadzenia postępowania w tej sprawie co do przyczyn wznowienia i rozstrzygnięcia co do istoty sprawy stanowiło postanowienie Burmistrza Miasta [...] z 22 marca 2022 r., wydane na podstawie art. 149 § 1 i 2 k.p.a. i art. 150 §1 k.p.a. o wznowieniu na żądanie P.M. postępowania zakończonego ostateczną decyzją z 31 grudnia 2020 r. W postanowieniu tym, jako podstawę wznowienia postępowania wskazano art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi na wstępie kryteriami, Sąd stwierdził konieczność uwzględnienia wniesionej w sprawie skargi, przede wszystkim ze względu na okoliczność, że w sprawie doszło do naruszenia prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.
Zasadą obowiązującą w każdym postępowaniu jest zasada obiektywizmu i bezstronności w rozstrzyganiu spraw. Gwarancję tej zasady stanowi miedzy innymi instytucja wyłączenia pracownika, w stosunku do którego zachodzą wątpliwości co do zachowania bezstronności. I tak na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Prawidłowa wykładnia tego przepisu nakazuje również przyjąć, że pracownik, który brał udział w wydaniu decyzji w postępowaniu zwyczajnym, podlega także wyłączeniu od udziału w postępowaniu nadzwyczajnym, w którym ta decyzja ma być weryfikowana; dotyczy to także czynności związanych z badaniem i rozstrzyganiem o dopuszczalności uruchomienia postępowania nadzwyczajnego - wznowienia postępowania czy też wszczęcia postępowania nieważnościowego (por. np. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 135/15; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1111/19; wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 648/19 wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stosuje się do sytuacji, gdy ta sama osoba uczestniczy w wydaniu decyzji w sprawie zarówno w postępowaniu przed organem I instancji, jak i w postępowaniu prowadzonym przez organ odwoławczy, a także do przypadków, kiedy zaskarżenie decyzji ostatecznej realizowane jest w trybach nadzwyczajnych, których przedmiotem jest weryfikacja prawidłowości wcześniejszej decyzji tego organu, takich jak stwierdzenie nieważności decyzji czy wznowienie postępowania. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt II OSK 3003/15).
W sprawie pod ostateczną decyzją Burmistrza Miasta [...] z [...] grudnia 2020 r., podpisał się działający z upoważnienia Burmistrza M.J. Jego podpis widnieje również pod postanowieniem z 22 marca 2022 r. o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej tą decyzją oraz pod decyzją z 25 kwietnia 2022 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z [...] grudnia 2020 r. Doszło w ten sposób do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.
Naruszenie to stanowi z kolei podstawę do wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.
Należy przy tym zauważyć, że ww. pracownik, który podlegał wyłączeniu- M.J., nie tylko brał udział w postępowaniu nadzwyczajnym tj. w czynnościach związanych z badaniem dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzwyczajnego, ale także w ramach tej wstępnej weryfikacji możliwości uruchomienia postępowania nadzwyczajnego wydał postanowienie o wznowieniu postępowania, a następnie decyzję z 25 kwietnia 2022 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej- a zatem naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., miało postać kwalifikowaną. Procesowe skutki takiego rodzaju naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. określa art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., kwalifikując je jako przesłankę wznowieniową (przesłanką wznowienia postępowania jest "wydanie decyzji" przez pracownika podlegającego wyłączeniu, a nie "udział" takiego pracownika w postępowaniu, w którym wydano ten akt). Do wydanego w sprawie postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zachodzi zatem przyczyna wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 3 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. a także art. 126 k.p.a.
Naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., zwłaszcza kwalifikowane, samo przez się implikuje potrzebę powtórzenia czynności jurysdykcyjnych - takie założenie przyjmuje się przy wykładni przyczyny wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Analogiczne założenie należy przyjąć, ilekroć odnośne naruszenie - zachodzące w odniesieniu do orzeczenia wydanego przez organ I instancji - zostanie zidentyfikowane przez organ II instancji w ramach postępowania odwoławczego lub zażaleniowego. W takiej sytuacji zachodzi konieczność wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego. Zasada dwuinstancyjności zakłada prawo do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, przy czym liczy się tylko takie rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, które odbywa się w warunkach gwarantujących zachowanie obiektywizmu i bezstronności. Naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie może być więc konwalidowane w postępowaniu odwoławczym lub zażaleniowym, lecz zachodzi w takiej sytuacji konieczność wydania orzeczenie kasacyjnego (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 maja 2019 r., sygn. akt IV SA/Po; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 400/19; wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 53/19 ).
W związku z tym, iż zaskarżoną do Sądu decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, pomimo naruszenia w postępowaniu pierwszoinstancyjnym art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., Sąd uznał za konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...] z 25 kwietnia 2022 r. a także poprzedzającego je postanowienia organu I instancji z 22 marca 2022 r. Skoro wszystkie te rozstrzygnięcia obarczone były wadą stanowiącą przyczynę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 3 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 126 k.p.a., to Organ II instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję Organu I instancji oraz poprzedzające ją postanowienie i przekazać sprawę Organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, a nie utrzymać w mocy. Tym samym dopuścił się istotnego naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie.
Należy też wskazać, że z analizy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wynika, że stwierdzenie wad będących przyczynami wznowienia postępowania administracyjnego w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego, w tym właśnie wady z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. (którym obarczone było postanowienie organu I instancji), skutkuje uwzględnieniem skargi, niezależnie od tego, czy dane naruszenie prawa ma wpływ na wynik sprawy.
W takiej sytuacji, już sam charakter i waga stwierdzonego naruszenia prawa, stanowi wystarczającą podstawę do uwzględnienia wniesionej w sprawie skargi, celem ponownego rozpatrzenia w warunkach gwarantujących zapewnienie w obu instancjach pełnego obiektywizmu i bezstronności.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. i art. 135 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 1 i 209 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI