II SA/Rz 904/24

II SA/Rz 904/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Kłoda-Szeliga /sprawozdawca/
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Maria Mikolik AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2024 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 21 czerwca 2024 r. nr OA.7721.18.14.2024 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego – skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: PWINB lub organ odwoławczy) z dnia 21 czerwca 2024 r. nr OA.7721.18.14.2024, utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB lub organ I instancji) z dnia 6 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt postępowania wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego w [...] decyzją z 9 lutego 2023 r. nr [...], nakazał K. C. dokonać rozbiórki murowanej części budynku mieszkalnego konstrukcji drewnianej, wykonanej w ramach rozbudowy budynku mieszkalnego wraz z przyłączami, zlokalizowanego na działce nr [...] położonej w miejscowości [...], ponieważ został on wybudowany samowolnie, bez wymaganego przepisami pozwolenia na budowę, a właściciel obiektu nie złożył w określonym terminie dokumentów legalizacyjnych, wymaganych w ramach prowadzonego uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
W wyniku odwołania wniesionego przez zobowiązanego do rozbiórki, PWINB w Rzeszowie decyzją z 10 maja 2023 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że zachodzi konieczność przeprowadzenia odrębnych postępowań administracyjnych w sprawie rozbudowy budynku mieszkalnego oraz odrębnie w sprawie przyłączy (wodociągowego, kanalizacji sanitarnej oraz kanalizacji deszczowej, wykonanych do wymienionego budynku mieszkalnego).
W trakcie ponownie prowadzonego postępowania, w dniu 6 lutego 2024 r. PINB przeprowadził rozprawę administracyjną w celu ustalenia przebiegu trasy przedmiotowych przyłączy oraz ustalenia terminu i legalności ich wykonania. W trakcie rozprawy, za pomocą wody wylanej do studzienki usytuowanej na nieruchomości K. C. sprawdzono, że ścieki z jego budynku odprowadzane są w kierunku wschodnim tj. do studzienki zlokalizowanej na działce nr [...] i włączają się do studzienki znajdującej się na sąsiedniej działce nr [...] z pominięciem działki nr [...] należącej do W. M. (dalej: Skarżący). Tym samym ustalono, że ścieki z budynku należącego do K. C. nie są odprowadzane do studzienki znajdującej się na pograniczu działek o nr [...].
Oceniając zebrany materiał dowodowy, organ I instancji stwierdził, że przyłącze kanalizacji sanitarnej do budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr [...] położonej w [...] wybudowane zostało legalnie, w oparciu o decyzję Starosty [...] z dnia 30 marca 2000 r. nr [...]. Ustalenia dokonane w toku rozprawy administracyjnej, zdaniem PINB wskazują, że przyłącze kanalizacji sanitarnej ze studzienką kanalizacyjną (odprowadzającą ścieki z przedmiotowego budynku mieszkalnego) znajdują się na terenie działki nr [...] pozostającej we władaniu K. C.. Przyłącze kanalizacji sanitarnej z ww. budynku wykonane zostało w sposób wskazany w projekcie zatwierdzonym ww. decyzją pozwolenia na budowę.
Organ I instancji ustalił także, że przyłącza: wodociągowe i kanalizacji deszczowej, które niewątpliwie przebiegają przez działkę nr [...] stanowiącą własność Skarżącego, zostały wybudowane w trakcie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. nr 38 poz. 229 ze zm.– zwanej dalej: Prawo budowlane z 1974r.), która nie regulowała sposobu wykonywania przyłączy do budynków.
Wobec tego organ I instancji opisaną na wstępie decyzją z dnia 6 maja 2024 r., umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie przyłącza wodociągowego, kanalizacji sanitarnej oraz kanalizacji deszczowej, wykonanych do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w [...] - jako bezprzedmiotowe.
W odwołaniu od ww. decyzji, Skarżący zarzucił, że w uzasadnieniu decyzji podano fałszywe fakty. Wskazał, że naruszono działkę nr [...] w dwóch obszarach tj. od strony południowej (kanalizacja - studzienka) i od strony zachodniej (wod. - kan. - kan. deszczowa). Podniósł, że studzienka nie znajduje się na pograniczu, a ewidentnie na działce nr [...] i jest czynna. W ocenie Skarżącego kłamliwe są sugestie, iż to najprawdopodobniej Gmina [...] naruszyła własność Skarżącego, gdyż dokumenty i oświadczenia Urzędu Gminy mówią wprost przeciwnie. Mając na uwadze powyższe, wniósł o nakaz usunięcia nielegalnych instalacji z jego działki.
Decyzją z dnia 21 czerwca 2024 r. nr OA.7721.18.14.2024, Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] .
Podzielając w całości stanowisko organu I instancji PWINB podał, że z powodu okoliczności szczegółowo przedstawionych przez PINB, w realiach opisywanej sprawy nie ma podstaw materialnoprawnych do prowadzenia postępowania przez organy nadzoru budowlanego. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że stanowisko organu I instancji, dotyczące braku unormowania budowy ww. przyłączy wodociągowego i kanalizacji deszczowej w przepisach Prawa budowlanego z 1974 r., jest prawidłowe.
Odnosząc się natomiast do argumentów podniesionych w odwołaniu organ wyjaśnił, że kwestia usytuowania urządzeń budowlanych w całości na działce Skarżącego albo z przekroczeniem granicy działki, stanowiącej własność inwestora jako zagadnienie natury cywilnoprawnej, winna być rozstrzygana przez sądy powszechne w postępowaniu z powództwa cywilnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżący wniósł o wnikliwe rozpatrzenie jego sprawy poprzez kontrolę decyzji organów obu instancji, a w konsekwencji o przywrócenie stanu poprzedniego na jego działce. Nadmienił, że zamierza usytuować na niej odpowiedni obiekt budowalny. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego, poprzez działanie na jego niekorzyść.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 27 listopada 2024 r. Skarżący zarzucił, że decyzja Starosty z marca 2000 r. zezwalająca na przyłącze sanitarne nie dotyczy jego działki, gdyż w treści decyzji nie została ona wymieniona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 - dalej P.p.s.a.), odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
Regułą jest, że w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a. sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w treści skargi podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), jedynym zaś ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a.
Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.
Z istoty kontroli wynika, że legalność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W niniejszym postępowaniu przedmiotem kontroli sądowej była ocena zgodności z prawem decyzji organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie przyłącza wodociągowego, kanalizacji sanitarnej oraz kanalizacji deszczowej wykonanych do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w [...].
Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Organy ustaliły, że przyłącza: wody, kanalizacji deszczowej i kanalizacji sanitarnej, na działce nr [...] w [...], zostały pomierzone w marcu 1988 r. w ramach aktualizacji mapy zasadniczej miasta [...], natomiast skartowane zostały w lipcu 1988 r. Operat techniczny z aktualizacji mapy zasadniczej miasta [...] został włączony do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia 21 maja 1990 r. Na udostępnionych mapach widoczny jest odcinek kanału sanitarnego od budynku do zbiornika oraz przyłącze wodociągowe oraz kanalizacji deszczowej do sieci.
Przyłącze kanalizacji sanitarnej do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...], położonej w [...], wybudowane zostało legalnie, w oparciu o decyzję Starosty [...] z dnia 30 marca 2000 r. nr [...].
Ustalenia dokonane w toku rozprawy administracyjnej nie potwierdziły wątpliwości, co do legalności przyłącza kanalizacji sanitarnej ze studzienką kanalizacyjną, znajdującą się na terenie działki nr [...] pozostającej we władaniu K. C oraz na działce nr [...]. Przeciwnie, w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że przyłącz kanalizacji sanitarnej z ww. budynku wykonany został w sposób wskazany w projekcie, zatwierdzonym ww. decyzją o pozwoleniu na budowę. W tej zatem części postępowania nie istnieją podstawy do dalszego jego prowadzenia postępowania.
Odnosząc się do podniesionych na rozprawie zarzutów Skarżącego, w kwestii braku w decyzji Starosty [...] z dnia 30 marca 2000 r. numeru działki Skarżącego, należy podkreślić, że brak ten wynika z istoty decyzji o pozwoleniu na budowę, która określała przebieg kanalizacji przez kolejno wymienione w jej treści działki – z wyłączeniem działki Skarżącego. Materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie nie wykazał, wbrew twierdzeniom Skarżącego, że istniejąca kanalizacja ta została wybudowana niezgodnie z udzielonym pozwoleniem. Przeciwnie eksperyment przeprowadzony na rozprawie administracyjnej potwierdził, że przyłącz wiodący od budynku sąsiada, omija studzienkę kanalizacyjną zlokalizowaną na działce Skarżącego, a zatem został on wykonany zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę. Tym samym, skoro nie potwierdziły się wątpliwości, co do tego, że kanalizacja ta została wybudowana w sposób sprzeczny z udzielonym pozwoleniem, dalsze postępowanie w sprawie przyłącza do budynku zlokalizowanego na działce numer [...] w [...] należało uznać za bezprzedmiotowe.
Z kolei przyłącza wodociągowe i kanalizacji deszczowej przebiegają przez działkę nr [...] stanowiącą własność Skarżącego, jednakże z uwagi na ustaloną w toku niniejszego postępowania datę ich wybudowania, nie ma podstaw do stwierdzenia braku legalności owych przyłączy. Budowę przyłączy wodociągowego i kanalizacji deszczowej zakończono bowiem przed dniem 1 stycznia 1995 r.
Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2024r. poz. 725), przepisu art. 48 tej ustawy traktującego o samowoli budowlanej, nie stosuje się do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, czyli przed dniem 1 stycznia 1995 r.,
Do takich obiektów stosuje się jedynie przepisy dotychczasowe czyli np. art. 37 Prawa budowlanego z 1974r., zgodnie z którym obiekty budowlane lub ich części, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub powoduje, bądź w przypadku wybudowania spowodowałoby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Warunki i tryb uzyskiwania pozwoleń na budowę, a także rodzaje robót budowlanych zwolnionych od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę określone zostały w rozporządzeniu Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. z 1975 roku, Nr 8 poz. 48).
Z działu 3 ww. rozporządzenia wynika, że pozwolenia na budowę wymagało:
1) wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków,
2) wykonanie robót budowlanych w istniejącym budynku, obejmującym wymianę fundamentów, słupów lub ścian nośnych na rozwiązania o innych właściwościach technicznych albo zabezpieczenie budynku przed wpływem eksploatacji górniczej,
3) wykonanie:
a) stałych ścian oporowych o wysokości powyżej 1 m,
b) stałych instalacji gazowych,
c) stałych ogrodzeń:- od strony dróg (ulic) i placów publicznych oraz od innych miejsc publicznych, -z cementu jako pełne oraz z kształtowników metalowych i blach lub ze stali budowlanej, niezależnie od położenia tych ogrodzeń,
d) w miejscach publicznych pomników, posągów i wodotrysków, stałych urządzeń wpływających na wygląd obiektów budowlanych, jak urządzenia reklamowe i ogłoszeniowe, oraz kapliczek i innych podobnych obiektów kultu religijnego.
Wobec powyższego, stanowisko organów nadzoru budowlanego dotyczące braku unormowania budowy, spornych w sprawie, przyłączy wodociągowego i kanalizacji deszczowej w przepisach Prawa budowlanego z 1974 r. jest prawidłowe. Z akt sprawy oraz ustaleń organu I instancji wynika ponadto, że w przedmiotowej sprawie nie występuje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, lub niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia.
Wobec wyżej przedstawionych ustaleń dowodowych, należy podkreślić że dalsze prowadzenie postępowania w przedmiocie przyłącza wodociągowego, kanalizacji sanitarnej oraz kanalizacji deszczowej, wykonanych do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] położonej w miejscowości [...] jest bezprzedmiotowe.
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 K.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej, co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać może przyczyn o charakterze podmiotowym oraz przedmiotowym.
Organ uprawniony jest do umorzenia postępowania w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do merytorycznego orzekania, co do istoty sprawy. Innymi słowy, sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne, staje się prawnie niedopuszczalne.
W konsekwencji, odnośnie do zarzutów Skarżącego, należy podkreślić, że w przedmiotowej sprawie brak jest stosunku materialnoprawnego do wydania merytorycznej decyzji rozstrzygającej sprawę, co do istoty. Sporne bowiem przyłącze kanalizacji sanitarnej z budynku K. C. zostało wykonane poprawnie, w sposób wskazany w projekcie zatwierdzonym w oparciu o decyzję Starosty [...] , nr [...] wydaną w dniu 30 marca 2000 r. Natomiast w odniesieniu do przyłącza wodociągowego i kanalizacji deszczowej - przebiegających przez działkę nr [...] stanowiącą własność Skarżącego - budowa ww. przyłączy nie została unormowana w przepisach Prawa budowlanego z 1974 r., co za tym idzie organ trafnie stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością przedmiotową, gdyż brak jest przedmiotu postępowania.
Podkreślenia również wymaga, że umorzone w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne, prowadzone było nie w zakresie - jak zdaje się rozumieć przedmiotową sprawę Skarżący - wszelkich studzienek kanalizacyjnych istniejących na nieruchomości Skarżącego, ale w przedmiocie przyłączy wykonanych do budynku zlokalizowanego na działce nr [...] w [...]. Tak zakreślony przedmiot postępowania administracyjnego oraz wyniki przeprowadzonego w jego ramach postępowania dowodowego determinują rozstrzygnięcie w sprawie.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.