II SA/Rz 899/25

II SA/Rz 899/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Piotr Godlewski
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 § 1 pkt 4, art. 149 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Maria Mikolik /spr./ WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi A. Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 29 kwietnia 2025 r. nr SKO.404.GG.559.23.2025 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania - oddala skargę -
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. Ł. (dalej: "Skarżąca") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ II instancji" lub "Organ odwoławczy") z 29 kwietnia 2025 r. nr SKO.404.GG.559.23.2025 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego.
Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z 30 stycznia 2025 r. Skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "Organ I instancji") o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] lipca 2024 r. nr [...] w sprawie podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (obr. [...]). W złożonym wniosku Skarżąca podniosła, że powinna być zawiadomiona o toczącym się postępowaniu administracyjnym w przedmiocie podziału działki nr [...] (obr. [...]), mieć prawa strony tego postępowania, a poprzez nieprawidłowe ustalenie przez organ administracji kręgu stron postępowania, została pozbawiona możliwości udziału w nim, zaskarżenia decyzji i ochrony jej interesów.
W toku postępowania Organ I instancji ustalił, w oparciu o ewidencję gruntów i budynków miasta [...], prowadzonej przez Starostę Powiatu [...], że Skarżąca jest właścicielką nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działki nr [...] i [...], położonej w [...] przy ulicy [...] (obr. [...]) - graniczącej z dzieloną nieruchomością.
Po rozpatrzeniu złożonego wniosku, Prezydent Miasta [...] postanowieniem z 18 marca 2025 r. nr UGG-U.6831.53.2024 odmówił wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego podziału nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] (obr. [...]), zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] lipca 2024 r., znak [...], uznając, że Skarżąca nie posiada interesu prawnego, co skutkuje niedopuszczalnością wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych.
Od powyższego postanowienia Skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika złożyła zażalenie, zaskarżając ww. postanowienie w całości i zarzucając jego wydanie z naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), poprzez błędne przyjęcie, że Skarżąca nie posiada interesu prawnego we wznowieniu ww. postępowania. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz wznowienie postępowania i ponowną analizę zgodności decyzji podziałowej z obowiązującymi przepisami oraz interesem wszystkich właścicieli nieruchomości sąsiednich. Skarżąca podniosła, że podział działki ma bezpośredni i realny wpływ na jej nieruchomość nr [...] i nr [...], będącą w sąsiedztwie działki ulegającej podziałowi.
Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu, opisanym na wstępie postanowieniem z 29 kwietnia 2025 r. nr SKO.404.GG.559.23.2025, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 149 § 3 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
Kolegium w pełni podzieliło stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu Organu I instancji. Zdaniem SKO, Skarżąca jako wnioskodawca przedmiotowego postępowania, nie mogła być uznana za stronę tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., gdyż zgodnie z art. 97 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1145; dalej: "u.g.n.") stroną postępowania podziałowego może być tylko właściciel lub użytkownik danej nieruchomości - jako podmiot nią władający. Właściciele nieruchomości sąsiednich działek nie mogą być wobec tego stronami takiego postępowania. Nie nabyli oni bowiem żadnych praw rzeczowych w stosunku do dzielonej działki, a sama decyzja podziałowa nie zmodyfikowała przysługującej jej praw lub nałożonych obowiązków. Wnioskodawca jako właściciel nieruchomości sąsiedniej jest poza tym chroniony skutecznie w oparciu o odpowiednie normy prawa budowlanego.
W ocenie Kolegium, Organ I instancji prawidłowo przyjął, że Skarżąca nie mogła zostać zaliczona do kręgu podmiotów, których interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki wznowienia postępowania dot. decyzji podziałowej, co pozbawia ją faktycznie uprawnienia do inicjowania postępowania w przedmiocie jego wznowienia. W przypadku postępowania podziałowego dla przyjęcia istnienia interesu prawnego konieczne było zatem jednoznaczne stwierdzenie, że decyzja podziałowa miała określony wpływ na zakres praw, którymi dysponują właściciele nieruchomości sąsiedniej.
Zdaniem SKO, w niniejszej sprawie nie było podstaw do stwierdzenia, że wydanie decyzji podziałowej dotyczącej działki nr [...] wywarło jakikolwiek realny wpływ na sferę prawnych interesów Skarżącej, regulowanych konkretnymi normami prawa materialnego. Skarżąca nie nabyła jakichkolwiek praw rzeczowych do działek powstałych w wyniku podziału spornej nieruchomości, a sam podział (o charakterze wyłącznie geodezyjnym) nie przysporzył jej żadnych nowych praw, ani też nie spowodował faktycznego obciążenia ich nowymi obowiązkami, wynikającymi z przepisów prawa materialnego. W przedmiotowej sprawie zarówno w dacie wydania kwestionowanej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, jak i w dacie wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, Skarżąca nie legitymowała się żadnym tytułem prawnorzeczowym do działki objętej decyzją podziałową i stan ten nie uległ zmianie do dnia wydania kolejnego postanowienia.
Wobec powyższego, brak normy prawnej, z której Skarżąca mogłaby wywodzić swoje prawa do dzielonej nieruchomości sprawia, że w postępowaniu o podział nieruchomości nie przysługiwał jej przymiot strony. Brak ten również obecnie powoduje, że Skarżąca nie ma legitymacji do wznowienia postępowania. Posiada ona jedynie interes faktyczny, a nie interes prawny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, A. Ł. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika – adwokata zaskarżyła ww. postanowienie Kolegium w całości. Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodów uzupełniających z dokumentów, tj.: odwołania z 7 maja 2025 r. skierowanego do Wojewody Podkarpackiego, na okoliczność i dla wykazania istnienia związku przyczynowego między decyzją podziałową a rzeczywistym naruszeniem interesu prawnego Skarżącej, co ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia, czy w ogóle powinna zostać uznana za stronę postępowania, a w konsekwencji - czy przysługiwało jej prawo do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.; o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Organu I instancji i przekazania tym Organom sprawy do dalszego prowadzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 28 k.p.a., poprzez błędną wykładnię pojęcia "interesu prawnego" i przyjęcie, że Skarżąca, jako właścicielka nieruchomości sąsiednich, nie była stroną postępowania w przedmiocie podziału działki nr [...] mimo, że podział ten realnie oddziaływał na sposób zagospodarowania jej nieruchomości;
2. art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnią i/lub niezastosowanie i nieuwzględnienie, że Skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, mimo że powinna być stroną;
3. art. 97 ust. 1a u.g.n., poprzez błędną wykładnię, że wyklucza on właścicieli nieruchomości sąsiednich z kręgu stron postępowania podziałowego, podczas gdy przepis ten nie wyłącza zastosowania art. 28 k.p.a.;
4. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, w szczególności zignorowanie urbanistycznych i budowlanych skutków podziału działki nr [...] oraz niedokonanie wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego;
5. art. 8 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej i poprzez wydanie rozstrzygnięcia bez oparcia się na całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że w wyniku dokonanego podziału działki nr [...] powstała m.in. działka nr [...] o szerokości poniżej 16 metrów, co- zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych - umożliwia lokalizację budynku bezpośrednio przy granicy działki sąsiedniej. Taka zmiana niewątpliwie wpływa na jej sytuację prawną jako właściciela sąsiedniej nieruchomości, w szczególności ograniczając jej możliwości zagospodarowania oraz naruszając zasady ładu przestrzennego i ochrony interesu sąsiedniego właściciela. Ponadto właściciele nieruchomości powstałych w wyniku podziału działki nr [...], którego dotyczy decyzja objęta wnioskiem o wznowienie postępowania, uzyskali już decyzję o pozwoleniu na budowę, umożliwiającą im lokalizację budynku bezpośrednio przy granicy z działkami sąsiednimi.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie o odmowie wznowienia postępowania odpowiada prawu.
Wniosek o wznowienie postępowania, złożony przez Skarżącą dotyczył ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości (oznaczonej jako działka nr [...]) na działkę o nr: [...] - przeznaczoną pod drogę wewnętrzną oraz działkę o nr [...].
Nie budzi wątpliwości, że Skarżącej nie przysługuje żaden tytuł prawny do działki będącej przedmiotem podziału, jest ona natomiast właścicielką działek sąsiednich o nr [...] i [...].
Co do zasady stronami postępowania podziałowego nie są właściciele nieruchomości sąsiednich. Podział ewidencyjny w żaden bowiem sposób nie oddziałuje na wykonywanie prawa własności do nieruchomości sąsiedniej. Podział geodezyjny polega jedynie na innym niż dotychczas ukształtowaniu ewidencyjnym działek gruntu wchodzących w skład nieruchomości, a w szczególności na ukształtowaniu w nowy sposób wewnętrznych linii granicznych działki lub działek gruntu wchodzących w skład nieruchomości oraz ich numeracji. W wyniku zatwierdzenia takiego podziału powstaje wyłącznie nowa informacja ewidencyjna o dzielonej nieruchomości, przez co podział ten w żaden sposób nie kształtuje sfery wykonywania praw przysługujących do nieruchomości sąsiednich (tak wyrok NSA z 5.04.2024 r., I OSK 215/21, LEX nr 3706260). Interes prawny w postępowaniu podziałowym posiadają, co do zasady, wyłącznie właściciel, względnie użytkownik wieczysty nieruchomości podlegającej podziałowi, tj. osoby które dysponują tytułem prawnym do dzielonej nieruchomości. Konsekwencją tego uregulowania jest, że osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu przedłożonego projektu podziału, nie mając w tym interesu prawnego, a co najwyżej interes faktyczny (tak wyrok WSA w Rzeszowie z 5.03.2025 r., II SA/Rz 1475/24, LEX nr 3853968).
Jak już powyżej wskazano, Skarżąca nie dysponuje żadnym tytułem prawnym do nieruchomości podlegającej podziałowi. Z tego powodu nie przysługiwał jej przymiot strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją zatwierdzającą podział nieruchomości. W konsekwencji Organy I a następnie II instancji przyjęły, że w przypadku Skarżącej nie można mówić o przyczynie wznowienia, wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Skoro bowiem inne osoby, poza właścicielem lub użytkownikiem wieczystym dzielonej nieruchomości, nie mogą brać udziału w postępowaniu podziałowym, to tym samym nie może zachodzić wobec nich podstawa wznowienia, określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W orzecznictwie dopuszcza się możliwość wykazania przez właściciela nieruchomości sąsiedniej że projektowany podział nieruchomości ingeruje w wykonywanie przez niego prawa własności, co daje możliwość uznania za stronę postępowania podziałowego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 października 2016 r., sygn. I OSK 3074/14, z 14 czerwca 2016 r., sygn. I OSK 2236/14 oraz z 14 października 2009 r., sygn. I OSK 91/09, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przyjmuje się, że za przyznaniem właścicielowi nieruchomości sąsiedniej przymiotu strony może przemawiać wyjście podziału poza granice dzielonej nieruchomości i naruszenie prawa własności właściciela sąsiedniej nieruchomości, jak również pozbawienie działek sąsiednich dostępu do drogi publicznej w sytuacji gdy przed podziałem działki te dysponowały dostępem do takiej drogi (zob.: wyrok NSA z dnia 16 lipca 2010 r., I OSK 1288/09; wyrok NSA z dnia 14 września 2010 r., II OSK 1343/09, publ.: http://.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie wykazano tego rodzaju okoliczności.
Skarżąca we wniosku o wznowienie postępowania podnosiła, że głównym celem podziału było nie rzeczywiste wydzielenie dwóch odrębnych działek, lecz stworzenie warunków pozwalających na uzyskanie pozwolenia na budowę w granicy działki sąsiedniej, w wyniku zmniejszenia szerokości działki poniżej 16 metrów. Skarżąca podnosiła, że takie działanie stanowi obejście prawa a organ podejmując decyzję podziałową powinien zabezpieczyć interesy w zakresie nieruchomości sąsiednich. W skardze strona rozwinęła tą argumentację i przedstawiła dodatkowo m.in. odwołanie od decyzji Starosty Powiatu [...] z [...] kwietnia 2025r., udzielającej pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych na dz. nr [...] i [...] oraz decyzję Wojewody [...] z [...] września 2024r., która dotyczyła udzielenia pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych na dz. nr [...] (jeszcze przed podziałem) i nr [...].
Jak wynika jednak z załączonych do skargi dokumentów, w szczególności jak podała sama Skarżąca w dołączonym do skargi odwołaniu, projektowane budynki mieszkalne mają być usytuowane przy granicy z działkami sąsiednimi o nr [...] oraz [...]. Rzecz jednak w tym, że Skarżąca jest właścicielką działek o nr [...] i [...], które położone są po przeciwległej stronie (działki Skarżącej graniczą bezpośrednio z powstałą w wyniku podziału działką o nr [...], przeznaczoną pod drogę wewnętrzną). Zatem podnoszony przez Skarżącą argument, dotyczący umożliwienia w wyniku podziału nieruchomości zabudowy w granicy z działką sąsiednią nie dotyczy bezpośrednio sytuacji prawnej Skarżącej, lecz osób trzecich (w tym przypadku właścicieli działek o nr [...] oraz [...]). Ta okoliczność nie może więc świadczyć o posiadaniu przez Skarżącą interesu prawnego do udziału w postępowaniu w sprawie podziału działki o nr [...]. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że z samego faktu, iż na działkach powstałych w wyniku podziału planowana jest inwestycja nie można wywodzić legitymacji do udziału w charakterze strony w postępowaniu w sprawie podziału nieruchomości. Skarżącej przyznano przymiot strony w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę dla wspomnianej inwestycji i to w tym postępowaniu może podnosić zarzuty związane z ochroną jej interesu prawnego jako właścicielki działek o nr [...] i [...].
Organ I instancji odmówił wznowienia postępowania administracyjnego, wydając postanowienie na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez SKO w Tarnobrzegu. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, wydanie na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania z uwagi na brak legitymacji procesowej wnioskodawcy uzasadnione jest jedynie w oczywistych przypadkach, a zatem gdy bez koniecznych czynności postępowania wyjaśniającego można stwierdzić po stronie żądającego wszczęcia postępowania brak interesu prawnego. Sąd po zapoznaniu się z aktami niniejszej sprawy stwierdził, że w niniejszej sprawie zachodzi przypadek uzasadniający odmowę wznowienia postępowania już na wstępnym etapie w ramach art. 149 § 3 k.p.a. Skarżąca bowiem domagała się wznowienia postępowania podziałowego jako właściciel działki sąsiedniej, nie legitymując się tytułem prawnym do działki podlegającej podziałowi a ponadto podnosiła argumenty dotyczące umożliwienia zabudowy w granicy z działkami sąsiednimi (o nr [...] oraz [...]), do których również nie wykazała tytułu prawnego.
Z tego powodu Sąd stwierdził, że Organy I oraz II instancji nie naruszyły przepisów postępowania w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.