II SA/RZ 894/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził wydanie uchwały Rady Miasta z naruszeniem prawa, ponieważ protest wyborczy został rozpatrzony w trybie skargowym zamiast nadzorczym.
Wojewoda zaskarżył uchwałę Rady Miasta dotyczącą rozpatrzenia protestu wyborczego, zarzucając jej naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd uznał, że Rada Miasta błędnie rozpatrzyła protest wyborczy w trybie skargowym (art. 229 pkt 3 k.p.a.), zamiast zastosować właściwy tryb nadzoru nad działalnością organów osiedla, wynikający ze statutu. Sąd stwierdził wydanie uchwały z naruszeniem prawa, mimo upływu rocznego terminu do stwierdzenia jej nieważności, zgodnie z art. 94 P.p.s.a.
Sprawa dotyczyła skargi Wojewody na uchwałę Rady Miasta, która rozpatrzyła protest wyborczy mieszkańców Osiedla jako skargę w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewoda argumentował, że protest wyborczy powinien być rozpatrzony w trybie nadzoru nad działalnością organów osiedla, a nie w trybie skargowym. Sąd administracyjny zgodził się ze stanowiskiem Wojewody, podkreślając, że kontrola prawidłowości wyborów do organów jednostek pomocniczych mieści się w kompetencjach rady gminy, a właściwy tryb postępowania wynika ze statutu osiedla oraz przepisów ustawy o samorządzie gminnym (art. 18a ust. 1 u.s.g.). Sąd wskazał, że Rada Miasta błędnie zastosowała przepisy k.p.a. (art. 229 pkt 3 k.p.a.) do rozpatrzenia protestu wyborczego, zamiast skorzystać z trybu nadzoru nad uchwałami organów osiedla, przewidzianego w statucie. Dodatkowo, uchwała Rady Miasta nieprecyzyjnie określała przedmiot, błędnie wskazując datę i autora protestu, co naruszało przepisy o dostępie do informacji publicznej oraz statut miasta. Mimo stwierdzenia istotnych naruszeń prawa, sąd nie mógł stwierdzić nieważności uchwały z powodu upływu rocznego terminu, zgodnie z art. 94 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym, sąd orzekł o niezgodności uchwały z prawem, co skutkuje utratą przez nią mocy prawnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Protest wyborczy powinien być rozpatrzony w trybie nadzoru nad działalnością organów osiedla, a nie w trybie skargowym.
Uzasadnienie
Kontrola prawidłowości wyborów do organów jednostek pomocniczych mieści się w kompetencjach rady gminy, a właściwy tryb postępowania wynika ze statutu osiedla oraz przepisów ustawy o samorządzie gminnym (art. 18a ust. 1 u.s.g.), stanowiąc regulację szczególną wobec przepisów k.p.a. o skargach.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_naruszenie_prawa
Przepisy (9)
Główne
P.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
P.p.s.a. art. 94 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1 u.s.g., albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem.
u.s.g. art. 18a § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Rada gminy sprawuje kontrolę nad działalnością jednostek pomocniczych gminy.
u.s.g. art. 94 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Przepisy dotyczące terminu do stwierdzenia nieważności uchwały i orzekania o niezgodności z prawem.
Pomocnicze
k.p.a. art. 227
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw.
k.p.a. art. 229 § pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, z wyjątkiem spraw określonych w pkt 2 jest rada gminy.
k.p.a. art. 238 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ załatwia skargę w formie postanowienia lub decyzji, o czym poucza skarżącego.
u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 15
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Do wyłącznej właściwości rady gminy należą sprawy dotyczące uchwalania statutów jednostek pomocniczych.
u.d.i.p. art. 5 § ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
Ograniczenie dostępu do informacji publicznej może nastąpić tylko w przypadkach określonych w ustawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Protest wyborczy powinien być rozpatrzony w trybie nadzoru nad działalnością organów osiedla, a nie w trybie skargowym. Uchwała Rady Miasta zawierała błędy formalne dotyczące oznaczenia przedmiotu i anonimizacji danych.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Rady Miasta, że protest wyborczy mógł być rozpatrzony w trybie skargowym.
Godne uwagi sformułowania
Rada Miasta dopuściła się istotnego naruszenia prawa rozpatrując wniesiony przez mieszkańców Osiedla [...] protest wyborczy, jako skargę na podstawie regulacji K.p.a. Kontrola prawidłowości przebiegu i wyników wyborów do organów jednostek podziału pomocniczego mieści się w zakresie kompetencji rady gminy. Nawet jednak w sytuacji, gdyby statut sołectwa nie przewidywał takiego trybu kwestionowania wyników bądź sposobu przeprowadzenia wyborów do jego organów, to możliwość zweryfikowania ich prawidłowości przez radę gminy należy wywodzić z treści ogólnej normy kompetencyjnej sformułowanej w art. 18a ust. 1 u.s.g.
Skład orzekający
Piotr Godlewski
przewodniczący
Paweł Zaborniak
sprawozdawca
Marcin Kamiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja właściwego trybu rozpatrywania protestów wyborczych dotyczących organów jednostek pomocniczych oraz zastosowanie przepisów o stwierdzeniu niezgodności uchwały z prawem po upływie terminu do stwierdzenia nieważności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rozpatrzenia protestu wyborczego przez radę gminy i zastosowania przepisów o stwierdzeniu niezgodności z prawem po upływie terminu do stwierdzenia nieważności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest stosowanie właściwego trybu proceduralnego, nawet w sprawach dotyczących samorządu terytorialnego i wyborów. Pokazuje również ograniczenia sądu w stwierdzaniu nieważności uchwał po upływie czasu.
“Rada Miasta przegrała w sądzie, bo protest wyborczy rozpatrzyła jako zwykłą skargę!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 894/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2021-01-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Marcin Kamiński
Paweł Zaborniak /sprawozdawca/
Piotr Godlewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6266 Jednostki pomocnicze
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
III OSK 4815/21 - Wyrok NSA z 2024-09-03
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono wydanie uchwały z naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 227, art. 229 pkt 3, art. 238 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 713
art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 18a ust. 1, art. 94 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 5 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Marcin Kamiński WSA Paweł Zaborniak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Miasta z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w sprawie rozpatrzenia skargi I. stwierdza wydanie zaskarżonej uchwały z naruszeniem prawa; II. zasądza od Rady Miasta na rzecz strony skarżącej Wojewody kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewoda złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej zwany Sądem) skargę na uchwałę Rady Miasta [...] z [...] lipca 2019 r., nr [...], podjętą w sprawie rozpatrzenia skargi. Wojewoda zawnioskował o stwierdzenie jej nieważności jako niezgodnej z art. 229 pkt 3 k.p.a., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi organ nadzoru wywiódł, że uchwała Rady narusza art. 229 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 18b ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713 – zwana dalej "u.s.g."). Art. 229 pkt 3 k.p.a. stanowi, że jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, z wyjątkiem spraw określonych w pkt 2 jest rada gminy. W okolicznościach sprawy w § 1 ust. 1 uchwały Rada uznała za bezzasadną skargę - protest wyborczy złożony przez Panią [...] z dnia 18.04.2019 r. z powodów wskazanych w uzasadnieniu do niniejszej uchwały. W § 1 ust. 2 uchwały zawarto pouczenie o treści art. 239 k.p.a., zaś ust. 3 zobowiązał Przewodniczącego Rady Miasta [...] do zawiadomienia skarżącej o sposobie załatwienia skargi.
Wojewoda podkreślił, że z treści uchwały wynika, że stanowi ona zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi - protestu wyborczego złożonego przez Panią [...] z dnia 18.04.2019 r. w rozumieniu art. 238 § k.p.a. i nie ma wątpliwości, że uchwała nr XVI/160/2019 została podjęta przez Radę Miasta [...] w trybie "skargowym" określonym w przepisach k.p.a.
Tymczasem z uzasadnienia uchwały jak i okoliczności sprawy wynika, że kwestionowana uchwała została podjęta w wyniku złożenia przez "skarżącą" protestu wyborczego. Dotyczy on stwierdzenia nieważności wyborów członków Zarządu Osiedla [...] w tym Przewodniczącego Zarządu [...] oraz o zastosowanie § 32 ust 2 w zw. z § 32 ust. 1 statutu osiedla [...], który stwierdza, że o nieważności uchwały organów Osiedla w całości lub części orzeka Rada Miasta. Przedmiotowy protest wyborczy stanowił wniosek o stwierdzenie nieważności uchwał zebrania mieszkańców dotyczących wyborów do organów jednostek pomocniczych. § 15 statutu osiedla [...] formułuje zasadę, że Zebranie Mieszkańców Osiedla podejmuje uchwały we wszystkich sprawach należących do Osiedla czyli działa w formie uchwał. W ust. 2 i 3 tego przepisu wskazano, że dotyczy to również wyboru przewodniczącego Zarządu oraz wyboru zarządu osiedla. Uchwały w przedmiocie wyborów podjęte na podstawie § 15 ust. 2 i 3 statutu, będące uchwałami zebrania mieszkańców, podlegają reżimowi określonemu w § 32, czyli podlegają nadzorowi rady miasta.
Jako nieuzasadnione Wojewoda uznał stanowisko RM [...], że przyjęte w statucie osiedla [...] rozwiązania prawne nie przewidywały bezpośredniego kwestionowania czynności wyborczych, w tym składania protestów wyborczych, a zatem protest wyborczy należało uznać za skargę w rozumieniu k.p.a. Strona skarżąca zauważyła, że możliwość kontrolowania przebiegu i wyników wyborów do organów jednostek pomocniczych przez rady gminy, na podstawie ogólnej normy kompetencyjnej, wynikającej z art. 18 i art. 35 u.s.g. nie była kwestionowana w orzecznictwie. Rada gminy posiada uprawnienia do kontrolowania procedur wyborczych organów jednostek pomocniczych i w ramach tej kontroli ma prawo rozstrzygać protesty wyborcze oraz stwierdzać nieważność wadliwie (niezgodnie z prawem) przeprowadzonych wyborów. Nie budzi wątpliwości, że kontrola prawidłowości przebiegu i wyników wyborów do organów sołectwa mieści się w zakresie kompetencji rady gminy. Jej kompetencja wynikać może ze statutu danej jednostki pomocniczej, który w ramach wyznaczonych treścią art. 35 ust. 3 pkt 2 u.s.g. może obejmować postanowienia przyznające obywatelom prawo do złożenia stosownego środka zaskarżenia skierowanego do tego organu. Nawet jednak w sytuacji, gdyby statut sołectwa nie przewidywał trybu kwestionowania wyników bądź sposobu przeprowadzenia wyborów do jego organów, możliwość zweryfikowania ich prawidłowości przez radę gminy należy wywodzić z treści ogólnej normy kompetencyjnej sformułowanej w art. 18a ust. 1 u.s.g.
Wojewoda wskazał, że RM [...] w statucie osiedla [...] określiła siebie jako organ nadzoru nad uchwałami organów osiedla, w szczególności nad uchwałami w przedmiocie wyboru. Jest to bezpośredni tryb kwestionowania czynności wyborczych. Zatem protest wyborczy jako pismo zawierające wniosek o stwierdzenie nieważności powinien być w trybie nadzoru wzięty pod uwagę we wszczętym postępowaniu nadzorczym, prowadzonym przez RM [...]. Wybór Przewodniczącego zarządu osiedla oraz członków zarządu osiedla jest wyłączną kompetencją zebrania mieszkańców, a zebranie mieszkańców działa w formie uchwał, podlegających nadzorowi rady miasta. Tryb ten stanowi regulację szczególną w odniesieniu do trybu z działu VIII k.p.a. ("skargi i wnioski") i powinien być zastosowany przez RM [...]. Wojewoda podkreślił, że uchwała z [...] lipca 2019 r. Rady Miasta [...] w sprawie rozpatrzenia skargi nie powinna zaistnieć w obrocie prawnym, gdyż skargi w rozumieniu działu VIII k.p.a. nie złożono. Powyższe uzasadnia stwierdzenie jej nieważności.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta [...] – reprezentowana przez Prezydenta Miasta [...], zawnioskowała o oddalenie skargi. Wywiodła, że strona skarżąca kwestionuje zastosowanie trybu skargowego do rozpoznania protestu wyborczego domagającego się stwierdzenia nieważności wyborów Członków Zarządu Osiedla [...] w tym Przewodniczącego Zarządu Osiedla [....]. Zdaniem organu w stanie faktycznym sprawy, nie było wykluczone zastosowanie przez RM [...] trybu z art. 229 pkt 3 k.p.a. Pismo zatytułowane, jako "protest wyborczy" z dnia 17 kwietnia 2019 r. - zostało zakwalifikowane, jako skarga. Co istotne - skarga dotyczyła rozpoznania protestu wyborczego z dnia 17 kwietnia 2019 r. w zakresie unieważnienia wyborów członków Zarządu Osiedla [...] w tym Przewodniczącego Zarządu [...] z powodu rażącego naruszenia prawa w trakcie wyborów i zarządzenia przeprowadzenia ponownych wyborów Zarządu Osiedla [...]. Zdaniem organu skarga nie mogła zostać zakwalifikowana i rozpoznana jako złożona w trybie nadzorczym, gdyż dotyczy ona oceny stanu faktycznego związanego z nierozpoznaniem protestu wyborczego, a takiej procedury nie przewiduje Statut Osiedla. Zakres skargi poddanej pod rozstrzygnięcie RM [...] dotyczy rozpoznania zagadnień wyborczych w sołectwie, a tego typu podstawa normatywna, wywołuje konieczność rozpoznania skargi. Do takich działań została upoważniona RM [...] na podbudowie czynności dokonanych przez Komisję Rewizyjną w trybie art. 18a u.s.g.
Zarządzeniem z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. II SA/Rz 894/20 WSA w Rzeszowie wezwał organ do nadesłania oryginału (w wersji niezanonimizowanej) uchwały z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w sprawie rozpatrzenia skargi oraz wyjaśnienia czy rozpatrzony ww. uchwałą z dnia [...] lipca 2019 r. "protest wyborczy złożony przez Panią [...] z dnia 18.04.2019 r." jest w istocie protestem wyborczym z 17.04.2019 r. złożonym przez grupę mieszkańców Osiedla [...].
W odpowiedzi organ wyjaśnił, że z uwagi na konieczność anonimizacji uchwał kwestionowana uchwała z [...] lipca 2019 r. została przyjęta przez RM [...] w takiej treści jak potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia uchwały, którą sąd posiada w aktach administracyjnych. Poinformowano jednocześnie, że rozpatrzony ww. uchwałą protest wyborczy, jest protestem wyborczym z 17.04.2019 r. złożonym przez grupę mieszkańców Osiedla [...], który wnioskodawczyni traktuje jako skargę.
Na wezwanie Sądu - zarządzenie z 30 listopada 2020 r. – Wojewoda w piśmie z dnia 2 grudnia 2020 r. wyjaśnił, że uchwała RM [...] z [...] lipca 2019 r., wpłynęła do organu nadzoru w dniu 29 lipca 2019 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga Wojewody okazała się częściowo zasadna, co doprowadziło do jej uwzględnienia, polegającego na stwierdzeniu wydania uchwały z naruszeniem prawa.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 365). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Ze względu na przedmiot skargi należy wyjaśnić dodatkowo, że w myśl art. 147 § 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 tej ustawy, stwierdza nieważność uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Według art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 713; zwana dalej u.s.g.), nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1 u.s.g., albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem (art. 94 ust. 2 zd. drugie u.s.g.). Powołany przepis u.s.g., ma charakter normy szczególnej wobec art. 147 § P.p.s.a. i wyklucza możliwość stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu czasu jednego roku, licząc od chwili jej podjęcia.
Przedmiotem skargi Wojewody [...] jest uchwała Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2019 r., o nr [...], podjęta w sprawie uznania za bezzasadną skargi - protestu wyborczego złożonego przez Panią [...] z dnia 18.04.2019 r. z powodów wskazanych w uzasadnieniu uchwały.
Prezydent Miasta [...] w odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie Sądu w swym piśmie z dnia 20 listopada 2020 r., wyjaśnia, że rozpatrzony zaskarżoną uchwałą protest wyborczy złożony przez Panią [...] z dnia 18.04.2019 r. jest protestem wyborczym z dnia 17.04.2019 r., złożonym przez grupę mieszkańców Osiedla [...], który wnioskodawczyni traktuje jako skargę.
Na podstawie przesłanych akt administracyjnych sprawy Sąd ustalił, iż w piśmie z dnia 17 kwietnia 2019 r., podpisana pod nim grupa mieszkańców osiedla [...] Miasta [...], złożyła do Rady Miasta [...] protest wyborczy w sprawie wyboru Zarządu Osiedla [...], które odbyły się w dniu 14 kwietnia 2019 r. Wnoszący protest zażądali w nim unieważnienia wyborów członków Zarządu Osiedla [...], w tym przewodniczącego Zarządu Osiedla [...], z powodu rażącego naruszenia prawa dokonanego w trakcie wyborów oraz zarządzenie przeprowadzenia ponownych wyborów zarządu osiedla [...].
Wojewoda zawiadomieniem z dnia 21 czerwca 2019 r., znak [...], poinformował K. W. o uznaniu jej skargi na działalność Rady Miasta [...] z dnia [...] maja 2019 r. z tytułu nierozpatrzenia przez Radę Miasta [...] pisma mieszkańców o tytule "Protest wyborczy". W uzasadnieniu zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi wyjaśniono, iż protest wyborczy z dnia 17 kwietnia 2019 r. zawiera w swojej treści szereg zarzutów naruszenia prawa w związku z przeprowadzonymi wyborami Zarządu Osiedla [...]. W tej sytuacji Rada Miasta [...] jako statutowy organ kontroli i nadzoru nad uchwałami organów osiedla winna zapoznać się z pismem skarżącej z dnia 17 kwietnia 2019 r., oraz rozpatrzyć wskazane w nim zarzuty na posiedzeniu i zajmując stanowisko w sprawie. Przewodniczący Rady Miasta nie miał podstaw jednoosobowo rozpatrywać przedmiotowe pismo skarżącej, a zgodnie z art. 19 ust. 2 u.s.g. powinien jedynie uruchomić obowiązujące w Radzie Miasta [...] procedury.
Następnie Rada Miasta [....] uchwałą z dnia [...] lipca 2019 r., Nr [...], uznała za bezzasadną skargę - protest wyborczy złożoną przez Panią [...] z dnia 18.04.2019 r., z powodów wskazanych w uzasadnieniu do tej uchwały. W § 2 w/w uchwały Rada stwierdziła, iż stanowi ona zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi - protestu wyborczego w rozumieniu art. 238 § 1 K.p.a.
Sąd na podstawie akt sprawy oraz wyjaśnień złożonych przez Prezydenta Miasta [...] stwierdził, iż przedmiotowa uchwała w istocie rozpatruje protest wyborczy złożony przez grupę mieszkańców Osiedla [...] wyrażony w opisanym wyżej piśmie z dnia 17 kwietnia 2019 r., o dacie wpływu do Urzędu Miasta [...] dnia 18 kwietnia 2019 r. Rada Miasta [...] w § 1 ust. 1 swej uchwały nie wskazała danych osobowych osób, które złożyły protest wyborczy, uzasadniając to anonimizacją danych na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176; zwana dalej u.d.i.p.).
Wobec podniesionych w skardze zarzutów wskazać należało, iż w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały Rada Miasta [...] podała art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. w związku z art. 229 pkt 3 k.p.a. Trafnie Wojewoda eksponuje, iż § 1 ust. 2 uchwały zawiera pouczenie o treści art. 239 k.p.a. natomiast ust. 3 tego paragrafu zobowiązuje Przewodniczącego Rady Miasta [...] do zawiadomienia skarżącej o sposobie załatwienia skargi. Ponadto z samej tylko treści zaskarżonej uchwały wynika, iż stanowi ona zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi - protestu wyborczego w rozumieniu art. 238 § 1 k.p.a.. Oznacza to, że Rada rozpatrzyła protest wyborczy mieszkańców z dnia 17 kwietnia 2019 r. jako skargę w znaczeniu nadanym przez art. 227 k.p.a. W myśl tej regulacji: Przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw.
Zdaniem składu orzekającego WSA, Rada Miejska dopuściła się istotnego naruszenia prawa rozpatrując wniesiony przez mieszkańców Osiedla [...] protest wyborczy, jako skargę na podstawie regulacji K.p.a. Sąd uznał zarzuty skargi Wojewody, który trafnie wywodzi, iż kontrola prawidłowości przebiegu i wyników wyborów do organów jednostek podziału pomocniczego mieści się w zakresie kompetencji rady gminy. WSA podziela w tym względzie stanowisko WSA w Krakowie (wyrok z dnia 19 kwietnia 2016 r., w sprawie o sygn. III SA/Kr 1621/15, LEX), iż kompetencja rady do rozpoznania zgłoszonego protestu wynikać może ze statutu danej jednostki pomocniczej, który w ramach wyznaczonych treścią art. 35 ust. 3 pkt 2 u.s.g., może obejmować postanowienia przyznające obywatelom prawo do złożenia stosownego środka zaskarżenia skierowanego do tego organu. Jednakże nawet w sytuacji, gdyby statut sołectwa nie przewidywał takiego trybu kwestionowania wyników bądź sposobu przeprowadzenia wyborów do jego organów, to możliwość zweryfikowania ich prawidłowości przez radę gminy należy wywodzić z treści ogólnej normy kompetencyjnej sformułowanej w art. 18a ust. 1 u.s.g., która stanowi o właściwości rady do kontrolowania organów jednostek podziału pomocniczego, a więc organów osiedla (tak też WSA we Wrocławiu w wyroku z 30 września 2008 r., sygn. akt: III SA/Wr 8/08, publ. LEX nr 514980, WSA w Łodzi w wyroku z dnia 29 maja 2020 r. o sygn. III SAB/Łd 6/20, LEX). Również NSA w wyroku z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt: II OSK 3029/12, LEX, podkreśla, iż rada gminy posiada uprawnienia do kontrolowania procedur wyborczych organów jednostek pomocniczych i w ramach tej kontroli ma prawo rozstrzygać protesty wyborcze oraz stwierdzać nieważność wadliwie (niezgodnie z prawem) przeprowadzonych wyborów. Nie bez racji zauważa też WSA w Łodzi w sprawie o sygn. III SAB/Łd 6/20, iż zaakceptowanie stanowiska o nieistnieniu kompetencji rady do rozpatrywania tego rodzaju protestów i możliwości unieważnienia wyborów do organów jednostek podziału pomocniczego, mogłaby doprowadzić do funkcjonowania organów wybranych niezgodnie z prawem np.: przy naruszeniu zasady tajności. Powyższa sytuacja byłaby nie do zaakceptowania tym bardziej, że zarówno powołanie jednostki pomocniczej gminy, jak i określenie zakresu jej działania należy do wyłącznej kompetencji rady gminy, która sprawuje kontrolę działalności jednostek pomocniczych gminy (wyrok z dnia 29 maja 2020 r. o sygn. III SAB/Łd 6/20, LEX).
Zatem słusznie Wojewoda wywodzi obowiązek wypowiedzenia się przez Radę Miasta [...] o zasadności protestu wyborczego nie w trybie skargowym unormowanym w przepisach K.p.a., lecz w trybie przewidzianym dla nadzoru rady nad działalnością organów osiedla. Otóż w myśl § 85 ust. 1 Statutu Miasta [...] nadzór nad działalnością osiedla sprawuje rada. Rada nadzoruje działalność osiedli przy pomocy komisji rewizyjnej - § 85 ust. 2 Statutu. Zakres tego nadzoru określają zaś przepisy Statutu Osiedla [...] Miasta [...] stanowiącego załącznik nr 11 do uchwały Rady Miasta [...] z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], w sprawie uchwalenia statutów osiedli. Sąd potwierdza także to, iż w myśl § 32 ust. 1 Statutu Osiedla [...] uchwały organów Osiedla sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały organów Osiedla w całości lub w części orzeka Rada Miasta. Nie budzi też wątpliwości, iż organ, jakim jest Zebranie Mieszkańców Osiedla może podejmować uchwały dotyczące wyboru i odwołania Przewodniczącego Zarządu, wyboru i odwołania Zarządu Osiedla lub poszczególnych jego członków, o czym stanowi § 15 ust. 1 pkt 1 i 2 Statutu Osiedla. Sprawy z tego zakresu należą do wyłącznej właściwości Zebrania Mieszkańców.
Przyjęte w Statucie Osiedla [...] rozwiązania prawne wraz z normą art. 18a ust. 1 u.s.g. w sposób bezpośredni przewidują możliwość wypowiadania się przez Radę Miasta [...] o legalności uchwał Zebrania Mieszkańców Osiedla podjętych w sprawie wyborów organów jednostki podziału pomocniczego. W tej sytuacji złożony protest wyborczy mieszkańców stanowiący wniosek o stwierdzenie nieważności uchwał Zebrania Mieszkańców Osiedla dotyczących wyboru Zarządu Osiedla [...], które odbyły się w dniu 14 kwietnia 2019 r. powinien być rozpoznany w trybie nadzoru w ramach postępowania nadzorczego prowadzonego przez Radę Miasta [...]. Wykładnia przepisów u.s.g., a także przepisów Statutu Miasta [...] oraz Statutu Osiedla [...], nakazywały w tej sytuacji w kontekście postawionych w proteście żądań mieszkańców i ich uzasadnienia, wykluczyć zastosowanie przez Radę Miasta [...] trybu wynikającego z art. 229 pkt 3 k.p.a. Sąd zgadza się z zapatrywaniem Wojewody, iż w analizowanym przypadku przewidziany w Statucie Miasta [...] oraz w Statucie Osiedla [...] tryb nadzoru nad działalnością zebrania mieszkańców stanowi zespół szczególnych regulacji w zestawieniu do przepisów postępowania w sprawie skarg i wniosków unormowanych w dziale VIII K.p.a.
Jednocześnie należało dodać do argumentacji Wojewody to, że przedmiotowa uchwała błędnie oznacza swój przedmiot wskazując w treści § 1 ust. 1, iż dotyczy skargi - protestu wyborczego Pani [...] z dnia 18.04.2019 r. Jak wyjaśniono protest wyborczy pochodził od grupy mieszkańców Osiedla [...], a został sporządzony dnia 17 kwietnia 2019 r. – wpłynął do Urzędu Miasta 18 kwietnia 2019 r. Uchwała Rady Miasta nie określa więc w sposób precyzyjny swego przedmiotu. Ponadto niewskazanie w uchwale podmiotów wnoszących protest wyborczy poprzez wyraźne stwierdzenie, że protest pochodził od grupy mieszkańców Osiedla [...], także w sposób istotny narusza prawo. Działania anonimizacyjne, ograniczające dostęp do informacji publicznej, mogą być podejmowane dopiero w sytuacji określonej w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., czyli wówczas gdy dane publiczne mają podlegać udostępnieniu w trybie przepisów tej ustawy, np. na wniosek. Dlatego nie można nie podać w treści oryginałów dokumentów urzędowych danych osób fizycznych, których interesu prawnego wyrażone tam informacje dotyczą z powołaniem się na przepisy o ograniczeniu dostępu do informacji publicznej. Dostrzeżone w skarżonym akcie uchybienia w sposób istotny naruszają art. 5 ust. 2 u.d.i.p. oraz § 36 ust. 1 Statutu Miasta [...], który wymaga od organu stanowiącego zredagowania uchwały w sposób czytelny oraz odzwierciedlający jego rzeczywistą treść.
W tych okolicznościach rozpatrzenie złożonego przez grupę mieszkańców Osiedla [...] protestu wyborczego przy zastosowaniu przepisów K.p.a. w sposób istotny naruszyło art. 227, art. 229 pkt 3 K.p.a., art. 5 ust. 2 u.d.i.p., § 36 ust. 1 Statutu Miasta [...], co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały.
W niniejszej sprawie zakaz stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miasta [...] wynika z cytowanego wyżej art. 94 ust. 1 i 2 u.s.g., który uniemożliwia stwierdzenie nieważności aktu organów gminy, na skutek upływu czasu liczonego od dnia pojęcia tego aktu. Przepisy te stanowią wyraźnie, iż nie stwierdza się nieważności uchwały organu gminy po upływie 1 roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art 90 ust. 1 u.s.g. albo, jeżeli są one aktem prawa miejscowego.
Skontrolowana przez Sąd uchwała została podjęta dnia [...] lipca 2019 r. Uchwała ta nie jest aktem prawa miejscowego bowiem dotyczy protestu wyborczego złożonego przez ściśle określone osoby, nie zawiera norm generalnych i abstrakcyjnych. Wojewoda w swym piśmie z dnia 2 grudnia 2020 r. poinformował Sąd, że kwestionowana przez niego uchwała wpłynęła dnia 29 lipca 2019 r., czyli w terminie przewidzianym w art. 90 ust. 1 ust. 1 u.s.g. Dlatego Sąd zobligowany był kierować się treścią art. 94 ust. 2 u.s.g., który stanowi: Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio.
W tych okolicznościach WSA nie mógł uwzględnić wniosku Organu nadzoru o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Rady Miasta [...] w całości, z powodu upływu 1 roku od dnia jej podjęcia, mimo że uchwała ta w sposób istotny narusza wskazane wyżej i obowiązujące aktualnie regulacje prawne.
Wyłożone względy nakazywały stwierdzić wydanie zaskarżonej uchwały Rady Miasta z naruszeniem prawa w całości na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 94 ust. 1 i 2 u.s.g. O kosztach postępowania przed WSA orzeczono zaś na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., obejmując nimi koszty wynagrodzenia należnego stronie reprezentowanej przez radcę prawnego na podstawie § 14 ust. 1 lit. 1 pkt c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI