II SA/Rz 884/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając ją za wydaną przedwcześnie i bez pełnego ustalenia stanu faktycznego, co narusza zasady postępowania administracyjnego.
Sprawa dotyczyła sprzeciwu D. J. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie, która uchyliła decyzję Starosty w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sąd administracyjny uchylił decyzję SKO, uznając, że organ odwoławczy nie wykazał naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji, które uzasadniałoby uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Sąd wskazał na błędy w ocenie organu odwoławczego dotyczące dokumentacji działek oraz interpretacji przepisów przejściowych dotyczących pomiarów hałasu.
Przedmiotem sprawy był sprzeciw D. J. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie, która uchyliła decyzję Starosty w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję SKO, uznając ją za wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 138 § 2 k.p.a. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie wykazał, iż decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W szczególności, sąd zakwestionował ocenę organu odwoławczego dotyczącą braku wypisów z rejestru gruntów dla niektórych działek, a także jego interpretację przepisów przejściowych dotyczących pomiarów hałasu. Sąd podkreślił, że postępowanie trwa już ponad sześć lat i wymaga niezwłocznego merytorycznego rozstrzygnięcia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ nie wykazał, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Ponadto, organ odwoławczy nie wykazał, dlaczego nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie wykazał naruszeń przepisów postępowania przez organ I instancji, które uzasadniałyby uchylenie decyzji. Błędnie ocenił kwestię dokumentacji działek oraz interpretację przepisów przejściowych dotyczących pomiarów hałasu. Brak było podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
u.p.o.ś. art. 115a § 1
Ustawa - Prawo ochrony środowiska
W przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, są przekroczone dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu.
u.p.o.ś. art. 115a § 3
Ustawa - Prawo ochrony środowiska
W decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu określa się dopuszczalne poziomy hałasu poza zakładem przy zastosowaniu wskaźników hałasu LAeq D i LAeq N w odniesieniu do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, na które oddziałuje zakład.
u.p.o.ś. art. 378 § 1
Ustawa - Prawo ochrony środowiska
Organem ochrony środowiska właściwym w sprawach decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu jest starosta.
p.p.s.a. art. 3 § 2a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne rozpoznają sprzeciwy od decyzji, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
p.p.s.a. art. 64a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne rozpoznają sprzeciwy od decyzji, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
p.p.s.a. art. 64e
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji kasatoryjnej ocenia co do zasady jedynie zachowanie przesłanek wydania tego rodzaju decyzji (art. 138 § 2 k.p.a.).
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany granicami sprzeciwu, w tym podniesionymi zarzutami.
p.p.s.a. art. 151a § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia sprzeciw na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany do działania z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy zostały udowodnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
u.p.o.ś. art. 113 § 2
Ustawa - Prawo ochrony środowiska
Delegacja dla ministra właściwego do spraw klimatu do określenia, w drodze rozporządzenia, dopuszczalnych poziomów hałasu dla wyszczególnionych rodzajów terenów (m.in. zabudowy mieszkaniowej).
u.p.o.ś. art. 114 § 1
Ustawa - Prawo ochrony środowiska
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego powinien wskazywać, które z terenów objętych planem można zaliczyć do terenów wymienionych w art. 113 ust. 2 pkt 1.
u.p.o.ś. art. 114 § 2
Ustawa - Prawo ochrony środowiska
Jeżeli teren może być zaliczony do kilku rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, uznaje się, że dopuszczalne poziomy hałasu powinny być ustalone jak dla przeważającego rodzaju terenu.
u.p.o.ś. art. 115
Ustawa - Prawo ochrony środowiska
W przypadku braku planu miejscowego, organy dokonują oceny, czy obszar, na który oddziałuje hałas należy do terenów wymienionych w art. 113 ust. 2 pkt 1, z uwzględnieniem odpowiedniego zastosowania art. 114 ust. 2, ustalając faktyczne zagospodarowanie i wykorzystywanie tego terenu oraz terenów sąsiednich.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania sądowego.
p.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania sądowego.
Rozporządzenie Ministra Środowiska
z dnia 30 października 2014 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (utraciło moc).
Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska
z dnia 7 września 2021 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy nie wykazał naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji, które uzasadniałoby uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy błędnie ocenił kwestię dokumentacji działek. Organ odwoławczy błędnie zinterpretował przepisy przejściowe dotyczące pomiarów hałasu. Postępowanie trwa nadmiernie długo (ponad sześć lat).
Godne uwagi sformułowania
organ odwoławczy bezpośrednio naruszył przesłanki kompetencyjne określone w art. 138 § 2 k.p.a. brak jest jakichkolwiek podstaw, aby uznać, że został spełniony pierwszy, konieczny warunek zastosowania kompetencji do wydania decyzji kasatoryjnej ustawodawca nakazuje stosować przepisy uchylonego rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2014 r. do niezakończonych pomiarów emisji, to tym bardziej należy stosować dotychczasową regulację do pomiarów już zakończonych czas jego trwania przekroczy sześć lat, co uzasadnia niezwłoczne wydanie ostatecznego orzeczenia merytorycznego w administracyjnym toku instancji.
Skład orzekający
Marcin Kamiński
sprawozdawca
Maria Mikolik
członek
Paweł Zaborniak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uchylania decyzji przez organ odwoławczy (art. 138 § 2 k.p.a.) oraz stosowania przepisów przejściowych w zakresie pomiarów hałasu."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania w sprawie hałasu i stosowania przepisów przejściowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje zawiłości postępowania administracyjnego w sprawach środowiskowych, długotrwałość postępowań oraz kluczowe znaczenie prawidłowej interpretacji przepisów proceduralnych i przejściowych.
“Sąd administracyjny uchyla decyzję SKO: czy organ odwoławczy nadużył swoich uprawnień?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 884/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Marcin Kamiński /sprawozdawca/
Maria Mikolik
Paweł Zaborniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Marcin Kamiński /spr./ AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2022 r. sprawy ze sprzeciwu D. J. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 14 czerwca 2022 r. nr SKO.4170.20.1047.2022 w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na rzecz skarżącego D. J. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem sprzeciwu D. J. (skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (organ odwoławczy) z dnia 14 czerwca 2022 r. nr SKO.4170.20.1047.2022 uchylająca decyzję Starosty [...] (organ I instancji) z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Kolejnymi decyzjami z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], z dnia [...] września 2018 r. nr [...] organ I instancji określał dla [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. - Zakładu [...] w [...] przy ul. L. (Spółka) równoważny poziom hałasu dla pory dnia oraz dla pory nocy. Decyzje te w wyniku odwołań Spółki zostały uchylone przez organ odwoławczy odpowiednio decyzjami z dnia 24 maja 2017 r. nr SKO.4170.19.522.2017, z dnia 11 stycznia 2018 r. nr SKO.4170.56.1280.2017, z dnia 4 stycznia 2019 r. nr SKO.4170.34.1548.2018.
Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] organ I instancji określił dla Spółki dopuszczalny poziom hałasu na kierunku występowania zabudowy podlegającej ochronie akustycznej tj., od strony północno-zachodniej i zachodniej,
- równoważny poziom hałasu dla pory dnia (przedział czasu od godz. 6:00 do godz. 22:00) LAeq D = 50 [dB],
- równoważny poziom hałasu dla pory nocy (przedział czasu od godz. 22:00 do godz. 6:00) LAeq N = 40 [dB].
Po rozpoznaniu odwołania Spółki, organ odwoławczy decyzją z dnia 3 listopada 2020 r. nr SKO.4170.45.1733.2020 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Spółka wniosła skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego. Wyrokiem z dnia 9 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 52/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...].
W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że podmioty uznane na podstawie wyjściowego pomiaru (o którym mowa w art. 115a ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - u.p.o.ś.) za strony powinny zachować status strony w toku postępowania, aby mieć możliwość czuwania nad prawidłowością weryfikacji kwalifikacji terenu oraz ustalonych poziomów hałasu. Nie jest zatem prawidłowa praktyka wielokrotnego zmieniania kręgu stron w zależności od kolejnych wyników pomiarów weryfikujących pierwotne wyniki pomiarowe. W przedmiotowej sprawie doprowadziło to ciągłej zmiany kręgu stron postępowania, w oderwaniu od ustalonego pierwotnie na podstawie wyników badań Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska opisanych w "Sprawozdaniu z badań hałasu w środowisku pochodzącego od instalacji lub urządzeń" Nr [...].
Sąd zauważył, że stanowiące podstawę wszczęcia postępowania z urzędu wyniki badań akustycznych z dnia 4 listopada 2016 r. zostały ostatecznie odrzucone i zastąpione nowymi badaniami z dnia 24 sierpnia 2017 r., wykonanymi przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie. Również te ostatnie badania zostały przez organy uznane za niewiarygodne. W trzeciej kolejności dopuszczono badania z dnia 24 lipca 2018 r. zakończone sprawozdaniem [...], które również zostało odrzucone przez organy jako podstawa faktyczna wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu. Następnie zostały wykonane pomiary na zlecenie strony postępowania (skarżącego), który wraz z wnioskami dowodowymi z dnia 14 marca 2020 r. i z dnia 26 maja 2020 r. przedłożył sprawozdania z badań nr [...] z dnia 24 lutego 2020 r. oraz z dnia 16 marca 2020 r. Wyniki pomiarów zawarte w powyższych sprawozdaniach zostały przez organy uznane za wiarygodne, stając się podstawą ustaleń faktycznych organu I instancji oraz wniosku, że dopuszczalne poziomy hałasu w miarodajnych punktach pomiarowych zostały przekroczone tak w porze dziennej, jak i w porze nocnej.
Sąd stwierdził jednak, że organy obu instancji nie uwzględniły, że pomiary te dotyczą wprawdzie tożsamych punktów pomiarowych i punktów tła akustycznego, jednak pochodzą z różnych dni (18-19 listopada 2019 r. co do sprawozdania z dnia 24 lutego 2020 r. oraz 5-6 marca 2020 r. co do sprawozdania z dnia 16 marca 2020 r.) oraz wykazują odmienne wartości przekroczenia: 1) 50,2 dB wobec dopuszczalnego poziomu 50 dB dla pory dziennej oraz 47,4 dB wobec dopuszczalnego poziomu 40 dB dla pory nocnej (18-19 listopada 2019 r.); 2) 51,3 dB wobec dopuszczalnego poziomu 50 dB dla pory dziennej oraz 47,8 dB wobec dopuszczalnego poziomu 40 dB dla pory nocnej (5-6 marca 2020 r.). Zagadnienia te nie zostały poddane szczegółowej analizie w kontekście oceny prawidłowości wykonania badań oraz wiarygodności ich wyników. Organ I instancji nie dokonał również szczegółowej oceny dowodowej i prawnej procesu i wyników badań wynikających ze sprawozdania [...] z dnia 12 września 2019 r. Ponadto – co jest szczególnie wadliwe – nie doszło do wyjaśnienia przyczyn i skutków dla sposobu rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zasadniczej różnicy pomiędzy wynikami badań zawartych w sprawozdaniach z dnia 24 lutego 2020 r. i z dnia 16 marca 2020 r. oraz sprawozdaniem z dnia 12 września 2019 r. O ile bowiem te pierwsze sprawozdania wykazują przekroczenie dopuszczalnych poziomów hałasu tak w porze dziennej, jak i nocnej, o tyle to drugie sprawozdanie stwierdza, że w miarodajnych punktach pomiarowych doszło do przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu jedynie w porze nocnej (przekroczenia o 0,6 dB i 4,4 dB wobec wartości 40 dB). Sąd uznał więc, że organy nie tylko nie dokonały własnych ocen dowodowych powyższych sprawozdań pomiarowych, stanowiących podstawę ustaleń faktycznych oraz zastosowania regulacji wynikającej z art. 115a u.p.o.ś., na tle całokształtu zebranego materiału dowodowego (art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.)), lecz przede wszystkim nie przeprowadziły szczegółowej oceny prawnej zachowania warunków prawidłowości przeprowadzenia pomiarów akustycznych oraz ustalenia końcowego wyniku pomiarowego. Warunki te wynikają zasadniczo z przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2014 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody, z uwzględnieniem art. 12 ust. 1 u.p.o.ś. Uwzględnieniu powinny podlegać także przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie rodzajów wyników pomiarów prowadzonych w związku z eksploatacją instalacji lub urządzenia i innych danych oraz terminów i sposobów ich prezentacji. Tym samym Sąd uznał, że w sprawie – na tle ustaleń faktycznych co do ostatecznego zakresu i wartości przekroczeń dopuszczalnych poziomów akustycznych w terenach ochrony akustycznej oraz wyznaczenia obszaru oddziaływania akustycznego instalacji zakładu – doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Niepełne i niespójne (a przez to wadliwe) są w związku z powyższymi wadami również uzasadnienia kontrolowanych decyzji tak w zakresie uzasadnienia faktycznego, jak i uzasadnienia prawnego (art. 107 § 3 k.p.a.).
Sąd zwrócił również uwagę, że organ odwoławczy nie zważając na ustalenia i wnioski organu I instancji (oparcie podstawy faktycznej wydanej decyzji na sprawozdaniach z dnia 24 lutego 2020 r. i z dnia 16 marca 2020 r., które stwierdziły przekroczenie dopuszczalnych poziomów hałasu w porze dziennej i nocnej), ostatecznie oparł swoje ustalenia faktyczne jedynie na sprawozdaniu [...] z dnia 12 września 2019 r., formułując końcowy wniosek, że w sprawie doszło do przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu tylko w porze nocnej. Utrzymując zatem decyzję organu pierwszej instancji, skarżony organ nie wyjaśnił nie tylko z czego wynika odmienna ocena całości materiału dowodowego, lecz także nie wyciągnął konsekwencji materialnoprawnych z tak dokonanej, odmiennej oceny dowodów w sprawie. Oznacza to naruszenie przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 k.p.a.
Sąd nakazał więc, aby w ponownym postępowaniu szczegółowo omówić wszystkie dopuszczone dowody z badań akustycznych z punktu widzenia zasadniczego wymogu wynikającego z art. 115a u.p.o.ś. Sąd stwierdził również, że prawidłowe zastosowanie regulacji wynikającej z art. 115a u.p.o.ś. wymaga szczegółowej deklaratoryjnej konkretyzacji rodzaju i zakresu obowiązku ustawowego, który został już naruszony (art. 112 u.p.o.ś.). Kontrolowane organy nie skonkretyzowały bowiem w osnowie decyzji terenu ochrony akustycznej (przez wskazanie skonkretyzowanych nieruchomości). Ponadto między sentencją a uzasadnieniem decyzji organu odwoławczego zachodzi sprzeczność. O ile organ I instancji określił dopuszczalne poziomu hałasu dla pory dziennej i pory nocnej, o tyle organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, pomimo iż w uzasadnieniu wskazał, ze przekroczenie dopuszczalnego poziomu dotyczy tylko pory nocnej. W taki wypadku organ ten powinien był dokonać reformacji rozstrzygnięcia organu I instancji przez określenie dopuszczalnego poziomu hałasu jedynie dla pory nocnej. Doprowadziło to do naruszenia art. 115a ust. 1 i 3 u.p.o.ś.
Decyzją z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] organ I instancji działając na podstawie art. 115a ust. 1 i 3 w zw. z art. 378 ust. 1, art. 112 u.p.o.ś., rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku oraz art. 104 k.p.a.:
1) określił dla Spółki na działkach ewid. nr [...] dopuszczalny poziom hałasu na kierunku występowania zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i zagrodowej podlegającej ochronie akustycznej, tj., od strony północno- zachodniej i zachodniej:
- równoważny poziom hałasu dla pory dnia (przedział czasu od godz. 6:00 do godz. 22:00) LAeq D = 50 [dB],
- równoważny poziom hałasu dla pory nocy (przedział czasu od godz. 22:00 do godz. 6:00) LAeq N = 40 [dB],
2) zobowiązał Spółkę na działkach ewid. nr [...] do ustawowego obowiązku utrzymania poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub co najmniej na tym poziomie albo zmniejszenia poziomu hałasu co najmniej do dopuszczalnego,
3) zobowiązał Spółkę do przedkładania do organu wykonanych 2-krotnie w ciągu roku (w każdym półroczu w terminach do 31 lipca i 31 grudnia) całodobowych pomiarów hałasu wykonanych przez akredytowane laboratorium pomiarowe.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że zakład Spółki zlokalizowany jest w południowej części Miasta [...] bezpośrednio przy granicy z gminą [...], w obrębie działek ewidencyjnych nr [...], będących własnością lub w użytkowaniu wieczystym Spółki. Zakład otoczony jest z dwóch stron, tj. od strony południowej i wschodniej bezpośrednio terenami rolnymi. W dalszej odległości od zakładu w kierunku południowym na terenie wsi [...], gm. [...] występuje luźna zabudowa mieszkalna i zagrodowa. Od strony północnej zakład przylega do ulicy miejskiej (L.), za którą zlokalizowana jest zabudowa mieszkalna jednorodzinna. Od strony zachodniej tereny Spółki graniczą bezpośrednio z obszarem, na którym zlokalizowane są obiekty produkcyjne oraz baza transportowa. Za tym obszarem występuje pojedyncza zabudowa mieszkalna jednorodzinna. Wzdłuż południowego ogrodzenia zakładu przebiega granica administracyjna gminy miejskiej [...] i gminy wiejskiej [...]. Burmistrz Miasta [...] pismem z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] poinformował, że obecnie na obszarze zakładu, jak również na terenach otaczających zakład w granicach administracyjnych miasta [...] nie obowiązuje żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Wójt Gminy [...] pismem z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] poinformował, że dla obszaru wzdłuż granicy miasta [...] i gminy [...] w miejscowości [...] brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ ustalił tereny podlegające ochronie wokół zakładu: a) od strony północno-zachodniej, po drugiej stronie ulicy L. znajduje się sześć posesji zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi, w tym jeden budynek mieszkalno-usługowy. W rozpatrywanym przypadku przeważa zabudowa mieszkalna jednorodzinna i teren ten należy zaklasyfikować jako teren zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej; b) od strony zachodniej, przy ulicy L., za terenem przemysłowym znajduje się jeden budynek mieszkalny, położony na działce [...], bezpośrednio sąsiadującej z ul. L. Teren ten należy zaklasyfikować jako teren zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej; c) od strony południowej, w dalszej odległości od zakładu (powyżej 200 m), na terenie wsi [...] występuje luźna zabudowa mieszkalna zagrodowa rozdzielona gruntami rolnymi i łąkami. Teren ten zakwalifikowano jako teren zabudowy zagrodowej. Organ I instancji podał, że tereny bezpośrednio sąsiadujące z zakładem od strony zachodniej wykorzystywane są pod działalność przemysłową i usługową, na których nie występuje zabudowa mieszkalna, a od strony południowej i wschodniej zakład otaczają tereny rolne. Zarówno tereny przemysłowe jak i tereny rolne nie są normowane pod względem akustycznym, tj. dla tych terenów nie zostały określone dopuszczalne poziomy hałasu przenikającego do środowiska. Organ I instancji wskazał, że w sąsiedztwie zakładu występują dwa rodzaje terenu podlegające ochronie akustycznej, dla których obowiązują dopuszczalne poziomy hałasu: teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, wymienione w punkcie a i b: dla pory dnia - 50 [dB], dla pory nocy - 40 [dB]; tereny zabudowy zagrodowej, wymienione w punkcie c: dla pory dnia - 55 [dB], dla pory nocy - 45 [dB]. Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] Burmistrz Miasta [...] poinformował, że dla terenów otaczających zakład, położonych na terenie miasta [...] nie obowiązuje żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, natomiast obowiązuje Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta [...] uchwalone przez Radę Miejską [...] Uchwałą Nr [...] z dnia [...] ze zmianami, w którym wskazano kierunki zagospodarowania dla Miasta [...]. Obszar przylegający bezpośrednio do terenu będącego własnością zakładu w ww. Studium od strony zachodniej oznaczony jest symbolem U (tereny usług), od strony wschodniej i północnej symbolem MN/RM (tereny o dominującej funkcji mieszkaniowej jednorodzinnej oraz zagrodowej). Wójt Gminy [...] pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] poinformował, że dla terenów leżących przy granicy miasta z obszarem powyższego zakładu brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ I instancji podniósł, że zgodnie z art. 115 w zw. z art. 114 ust. 2 u.p.o.ś. dokonał oceny faktycznego zagospodarowania i wykorzystania terenu i terenów sąsiednich, zgodnie z obowiązującym Studium i uznał, że dopuszczalne poziomy hałasu powinny być ustalone jak dla przeważającego rodzaju terenu. Podobnie wizja w terenie w czasie prowadzonych kontroli i rozpraw administracyjnych potwierdziła, że wokół zakładu przeważają tereny o zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej i tereny rolnicze o zabudowie zagrodowej, co potwierdza również Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...] uchwalone przez Radę Gminy [...] uchwałą Nr [...] z dnia [...] z późn. zmianami. Organ I instancji stwierdził więc, że działalność Spółki na ww. działkach powoduje przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu poza jego granicami na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i terenach rolniczych o zabudowie zagrodowej objętych ochroną akustyczną położonych na kierunku północno-zachodnim i zachodnim. Potwierdzają to pomiary wykonywane przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska, jak i na potrzeby postępowania administracyjnego dla organu, oraz pomiary wykonywane przez strony postępowania. Organ podał, że pierwsze przekroczenia stanowiące podstawę wszczęcia postępowania z urzędu wynikają z badań akustycznych z dnia 4 listopada 2016 r. wykonanych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska nr [...], stwierdzających równoważny poziom dźwięku w porze nocnej 49,0 dB. Kolejne pomiary potwierdzające przekroczenia wykonane zostały ponownie przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w dniu 24 sierpnia 2017 r. nr [...] i stwierdziły równoważny poziom dźwięku w porze nocnej 44,9 - 45,3 dB, oraz w dniu 13 września 2017 r. nr [...] i stwierdziły równoważny poziom dźwięku w porze nocnej 45,0 - 46,1 dB. Pomiary na zlecenie organu I instancji wykonane zostały w dniach 24-25 lipca 2018 r. przez akredytowane laboratorium pomiarowe [...], sprawozdanie [...] i stwierdziły równoważny poziom dźwięku w porze nocnej 41,1 - 46,3 dB. Kolejne z rzędu pomiary na zlecenie organu I instancji wykonane zostały w dniach 28-29 sierpnia 2019 r. przez akredytowane laboratorium pomiarowe [...], raport nr [...] i stwierdziły równoważny poziom dźwięku w porze nocnej 40,6 - 44,4 dB. W czasie dalszego postępowania skarżący wykonał podwójnie całodobowe pomiary przez akredytowane laboratorium pomiarowe [...], w dniach 18-19 luty 2020 r. sprawozdanie nr [...] stwierdzające równoważny poziom dźwięku w porze dnia 50,2 dB i porze nocnej 47,4 dB, oraz w dniach 5-6 marca 2020 r. sprawozdanie nr [...] stwierdzając równoważny poziom dźwięku w porze dnia 51,3 dB i porze nocnej 47,8 dB. Organ I instancji stwierdził, że wykonane dotychczas pomiary przekrojowo na przestrzeni długiego czasu toczącego się postępowania obrazują, jak Spółka informowana o rozprawie administracyjnej wraz z przeprowadzaniem pomiarów w sposób celowy ogranicza swoją działalność przez zmniejszoną ilość dostarczanych materiałów surowcowych, zmniejszenie natężenia ruchu na placu zakładu przez mniejszą ilość ładowań koparką materiału na kruszarki, bębny, świadome zamykanie drzwi do hal produkcyjnych, celowe wyłączanie maszyn, nie przygotowywanie samochodów z gotowym materiałem do transportu, aby zlecone pomiary nie mogły w sposób wiarygodny przedstawić do jakich przekroczeń dopuszcza się zakład nie tylko w porze nocnej ale także w porze dnia. Jedynie w sytuacji gdzie skarżący bez informowania Spółki wykonał całodobowe pomiary, wówczas przekroczenia te pojawiają się również w porze dnia. Świadome ograniczenia zakładu i pilnowanie się aby nie przekroczyć wskazanych poziomów hałasu w czasie pomiarów, potwierdza również kontrola Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w dniach 22 stycznia – 12 lutego 2021 r. Podczas kontroli potwierdzono w raportach, że drzwi do budynków były zamknięte, w czasie oględzin nie prowadzono załadunków na samochody, jak również prac rozładunkowych, ładowarka dostarczająca bentonit do zasilacza nie pracowała, znajdowała się w hali, młyn walcowo-pierścieniowy Raymonda nie pracował - podobno silnik tego urządzenia uległ awarii, na placu magazynowym surowca nie wykonywano żadnych prac, gdzie dla porównania wg dokumentów PZ (przyjęcia z zewnątrz) i WZ (wydanie na zewnątrz) w okresie od 18 do 24 stycznia 2021 r. przez teren zakładu przejechało 57 samochodów ciężarowych - 20 samochodów dostarczających surowiec i 37 samochodów odbierających gotowe produkty z zakładu. Organ wskazał również, że Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w ostatnich pomiarach sprawozdanie nr [...] po raz kolejny stwierdził przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu w porze nocnej i określił równoważny poziom dźwięku w porze nocnej 44,8 dB.
W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie:
1) art. 115a ust. 1 u.p.o.ś. w zw. z art. 6 i art. 77 k.p.a. poprzez wydanie decyzji określającej dopuszczalny poziom hałasu przy braku dowodów potwierdzających przekroczenie dopuszczalnych norm natężenia hałasu - to jest przy braku niewadliwych badań wykonanych przez podmioty uprawnione wskazane w art. 115a ust. 1 u.p.o.ś.,
2) art. 115a ust. 3 w zw. z art. 113 u.p.o.ś. poprzez nieuprawnione ustalenie terenów podlegających ochronie przed hałasem,
3) art. 115a ust. 3 w zw. z art. 113 u.p.o.ś. poprzez merytorycznie błędne, jako niezgodne ze stanem faktycznym ustalenie terenów podlegających ochronie przed hałasem - to jest niezgodnie z rzeczywistym stanem ich zagospodarowania, w tym w oparciu o nieuprawniony w tym zakresie dokument w postaci Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego przy braku dla przedmiotowego terenu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
4) art. 115a ust. 1 u.p.o.ś. poprzez nałożenie na Spółkę zobowiązania "do ustawowego obowiązku utrzymania poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub co najmniej na tym poziomie albo zmniejszenia poziomu hałasu co najmniej do dopuszczalnego" przy braku dowodów potwierdzających przekroczenie dopuszczalnych norm natężenia hałasu - to jest przy braku niewadliwych badań wykonanych przez podmioty uprawnione wskazane w art. 115a ust. 1 u.p.o.ś.,
5) nierozpatrzenie i nieustosunkowanie się przez organ I instancji do wniosku dowodowego Spółki w zakresie przeprowadzenia dowodu z treści ostatecznej i prawomocnej decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2021 r. w sprawie nr [...] na fakt wadliwości pomiarów objętych protokołami nr [...] i nr [...],
6) nierozpatrzenie i nieustosunkowanie się przez organ I instancji do wniosku dowodowego skarżącego w zakresie przeprowadzenia dowodu z treści z dokumentów zalegających w aktach sprawy nr [...],
7) nałożenie na Spółkę - bez podstawy prawnej oraz bez uprzedniego ostatecznego i prawomocnego określenia równoważnego poziomu hałasu - zobowiązania do "przedkładania do Starostwa wykonanych 2-krotnie w ciągu roku (w każdym półroczu do 31 lipca i 31 grudnia) całodobowych pomiarów hałasu wykonanych przez akredytowane laboratorium pomiarowe".
Po rozpoznaniu odwołania organ odwoławczy decyzją 14 czerwca 2022 r. nr SKO.4170.20.1047.2022 na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 115a ust. 1 i ust. 3, art. 378 ust. 1 u.p.o.ś. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy stanowią przepisy u.p.o.ś. Jak wynika z art. 112 u.p.o.ś. ochrona przed hałasem polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu akustycznego środowiska, w szczególności poprzez: 1) utrzymanie poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub co najmniej na tym poziomie; 2) zmniejszanie poziomu hałasu co najmniej do dopuszczalnego, gdy nie jest on dotrzymany. Zgodnie z art. 115a ust. 1 u.p.o.ś. w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, są przekroczone dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu. Za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika hałasu Laeq D lub LAeq N. W decyzji, o której mowa w ust. 1, określa się dopuszczalne poziomy hałasu poza zakładem przy zastosowaniu wskaźników hałasu LAeq D i LAeq N w odniesieniu do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, na które oddziałuje zakład (art. 115a ust. 3). Zgodnie natomiast z art. 378 ust. 1 u.p.o.ś. organem ochrony środowiska właściwym w sprawach, o których mowa w art. 115a ust. 1, art. 149 ust. 1, art. 150, art. 152 ust. 1, art. 154 ust. 1, art. 178, art. 183, art. 237 i art. 362 ust. 1-3, jest starosta. W art. 113 ust. 2 pkt 1 u.p.o.ś. zawarto delegację dla ministra właściwego do spraw klimatu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, do określenia, w drodze rozporządzenia, dopuszczalnych poziomów hałasu dla wyszczególnionych w tym przepisie rodzajów terenów. Są to tereny przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową (pkt 1 lit. a), pod szpitale i domy opieki społecznej (pkt 1 lit. b), pod budynki związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży (pkt 1 lit. c), na cele uzdrowiskowe (pkt 1 lit. d), na cele rekreacyjno-wypoczynkowe (pkt 1 lit. e), pod zabudowę mieszkaniowo-usługową (pkt 1 lit. f). Co do zasady - zgodnie z art. 114 ust. 1 u.p.o.ś. - miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego powinien wskazywać, które z terenów objętych planem można zaliczyć do terenów wymienionych w art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy, a więc z planu powinno pośrednio wynikać, na których terenach obowiązują dopuszczalne poziomy hałasu określone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. W art. 114 ust. 2 u.p.o.ś. wprowadzono zasadę, że jeżeli teren może być zaliczony do kilku rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 uznaje się, że dopuszczalne poziomy hałasu powinny być ustalone jak dla przeważającego rodzaju terenu. Oznacza to, że jeżeli przykładowo dany teren jest przeznaczony częściowo pod zabudowę mieszkaniową i częściowo na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, to należy ustalić, który rodzaj terenu przeważa na tym obszarze. Istotne jest, że przepis art. 114 ust. 2 u.p.o.ś. ma zastosowanie wyłącznie do ustalenia terenu przeważającego spośród terenów wymienionych w art. 113 ust. 2 pkt 1 u.p.o.ś., a nie spośród terenów o dowolnym przeznaczeniu. W przypadku braku planu miejscowego, gdy zachodzi potrzeba ustalenia czy na danym terenie obowiązują normy hałasu, przepis art. 115 u.p.o.ś. nakazuje właściwym organom dokonać oceny, czy obszar, na który oddziałuje hałas należy do terenów wymienionych w art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy, z uwzględnieniem odpowiedniego zastosowania art. 114 ust. 2 ustawy. W tym celu organy powinny ustalić, jakie jest faktyczne zagospodarowanie i wykorzystywanie tego terenu oraz terenów sąsiednich.
Organ odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że głównymi źródłami hałasu emitowanego z terenu zakładu są urządzenia transportujące bentonit (ładowarka) z placu do hali produkcyjnej, wózki widłowe, ruch samochodów ciężarowych, linia technologiczna zlokalizowana w hali produkcyjnej wyposażona w taśmociągi, kołogniotownik, suszarnię, młyn, separator wibracyjny oraz dwa wentylatory zlokalizowane na zewnątrz hali na jej południowej ścianie. Zakład pracuje całą dobę. Linia produkcyjna przerobu surowców mineralnych zlokalizowana jest na działce nr [...] obr. [...], w [...]. Z zalegającego w aktach raportu Nr [...] - Sprawozdania [...] z pomiarów hałasu emitowanego do środowiska z terenu zakładu z września 2019 r. wynika, że przeprowadzone pomiary poziomu dźwięku w wyznaczonych punktach pomiarowych wykazały przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, dla warunków panujących w trakcie pomiarów, w punktach pomiarowych P1 i P3, w porze nocy na poziomie 0-4,4 dB. W sprawozdaniu wskazano, iż kwalifikacja terenów pod kątem dopuszczalnego poziomu hałasu w poszczególnych punktach pomiarowych została dokonana na podstawie faktycznego zagospodarowania terenu - z uwagi na brak obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego dla terenów na których wykonano pomiary. Badaniami objęto 3 punkty pomiarowe zlokalizowane na najbliższych terenach chronionych akustycznie. Punkty pomiarowe P1- na terenie posesji przy ul. L., P2 - na terenie posesji przy ul L., P3 - na terenie posesji przy ul. L., działka nr [...], znajdowały się na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Punkty pomiarowe zlokalizowano na terenach otaczających budynki mieszkalne, na wysokości 4 m nad powierzchnią terenu, natomiast pomiary tła akustycznego wykonano w cieniu akustycznym budynków mieszkalnych, przy których wykonano pomiary właściwe. Najbliższe tereny chronione (zabudowa mieszkalna jednorodzinna) zlokalizowana jest w kierunku północno-zachodnim, pierwsza linia zabudowy znajduje się w odległości ok. 15 m od granicy zakładu. Obiektami odbijającymi fale akustyczne w otoczeniu źródeł hałasu jest hałas produkcyjny na terenie zakładu. W otoczeniu punktów pomiarowych takimi obiektami były głównie budynki mieszkalne. Hałas źródeł jest zmienny w czasie (np. różne fazy pracy ładowarki, zmienność położenia źródeł, itp.) a także trudny do wyodrębnienia (poszczególne procesy występują razem lub osobno). W związku z powyższym, ze względu na specyfikę pracy zakładu (brak możliwości pomiaru od każdego z poszczególnych źródeł osobno oraz brak możliwości określenia charakterystycznych okresów działania źródeł, w których poziom emisji dźwięku jest ustabilizowany) pomiary w każdym punkcie wykonano metodą rejestracji hałasu w sposób ciągły w czasie odniesienia T. W każdym punkcie prowadzono ciągłą rejestrację poziomu dźwięku, obejmując porę dnia i nocy. Na podstawie zarejestrowanych w pamięci mierników przebiegów poziomu hałasu, określono poziom hałasu w porze nocy dla jednej najniekorzystniejszej godziny oraz w porze dnia dla ośmiu najniekorzystniejszych godzin kolejno po sobie następujących. Pomiary tła akustycznego, ze względu na brak możliwości wyłączenia zakładu pracy, wykonano w punktach zlokalizowanych w cieniu akustycznym budynków mieszkalnych, przy których wykonano pomiary właściwe. Dopuszczalne poziomy hałasu dla terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wynoszą; dla pory dziennej - 50 dB, a dla pory nocnej - 40 dB. Przeprowadzone pomiary w poziomu dźwięku w wyznaczonych punktach pomiarowych wykazały przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku dla warunków panujących w trakcie pomiarów, w porze nocy na poziomie 0 - 4,4 dB w punkcie pomiarowym P1 równoważny poziom dźwięku dla pory nocy wynosił 40,6 dB, w punkcie P2 - 39,5 dB, a w punkcie P3 - 44,4 dB. Przekroczenie w punkcie P1 wyniosło 0,6 dB, a w punkcie P3 4,4 dB. Z kolei poziom hałasu w porze dnia mieścił się w dopuszczalnych granicach.
Organ odwoławczy zauważył, że rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2014 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody, utraciło moc z dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 września 2021 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji, co nastąpiło z dniem 20 września 2021 r. Skoro zatem wskazany wyżej raport sporządzony został w okresie obowiązywania rozporządzenia z dnia 30 października 2014 r., organ winien był wyjaśnić, czy sprawozdanie pomiarowe spełnia wymogi wynikające z nowego rozporządzenia z dnia 7 września 2021 r., skoro na dzień orzekania przez organ I instancji rozporządzenie z 2014 r. już nie obowiązywało, a dopiero w następnej kolejności dokonać, zgodnie z zaleceniami Sądu, oceny prawnej zachowania warunków prawidłowości przeprowadzenia pomiarów akustycznych oraz ustalenia końcowego wyniku pomiarowego. Abstrahując tutaj od zasadności i prawidłowości ustalania dopuszczalnego poziomu hałasu w oparciu o dowody (pomiary) przedkładane przez strony postępowania, organ opierając się na tych dokumentach również powinien ustalić, czy są one wykonane zgodnie z aktualnym rozporządzeniem.
Zastrzeżenia organu odwoławczego budzi również ustalenie przez organ I instancji działek na których określono dopuszczalny poziom hałasu. W decyzji określono dla Spółki dopuszczalny poziom hałasu na działkach nr [...]. Organ wskazał, że działki te są własnością lub w użytkowaniu wieczystym Spółki. W aktach sprawy znajdują się wypisy z rejestru gruntów jedynie dla działek nr [...], potwierdzające, że pozostają one w użytkowaniu wieczystym Spółki. Dla pozostałych działek, co do których określono dopuszczalny poziom hałasu, brak jest w aktach wypisów z rejestru gruntów, czy też wydruków z księgi wieczystej, potwierdzających, iż stanowią one własność spółki, bądź pozostają w jej użytkowaniu wieczystym, co potwierdzałoby, że obszar na którym Spółce określono dopuszczalny poziom hałasu, został prawidłowo określony.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oceny, czy teren należy do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 u.p.o.ś., właściwe organy dokonują na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania tego i sąsiednich terenów, a przepis art. 114 ust. 2 stosuje się odpowiednio - zgodnie z przywołanym wyżej art. 115 ustawy, a nie przy uwzględnieniu Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta [...].
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszym postępowaniu organ I instancji nie przeprowadził wnikliwego postępowania wyjaśniającego zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Analiza akt niniejszej sprawy oraz treści zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że kwestionowana decyzja została wydana co najmniej przedwcześnie oraz bez pełnego ustalenia stanu faktycznego i przeanalizowania wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia.
Wobec powyższych okoliczności organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy i wydanie odpowiadającej prawu decyzji wymaga usunięcia wskazanych uchybień w ponownie przeprowadzonym postępowaniu. Organ nakazał, aby w toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji wyjaśnił wskazane wyżej uchybienia, uzupełnił materiał dowodowy, w tym ustalił, czy raport Nr [...] - Sprawozdanie [...] jest zgodny z aktualnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 września 2021 r. i po ponownym rozpatrzeniu zgromadzonego materiału oraz po przeprowadzeniu postępowania, wydał stosowne rozstrzygnięcie, w którym zostanie zawarte wyjaśnienie podjętego rozstrzygnięcia. Wskazane wyżej uchybienia nie mogą być usunięte w toku postępowania odwoławczego, bowiem w ten sposób doszłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, wyrażonej wart. 15 k.p.a.
Skarżący wniósł sprzeciw od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia.
W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący zarzucił nieuzasadnione przedłużanie postępowania, gdyż nadrzędnym celem powinno być ustalenie dopuszczalnych limitów poziomu hałasu emitowanych przez zakład, mające na celu ochronę sąsiadujących z nim mieszkalnych domów prywatnych. Dalsze nierozstrzyganie meritum sprawy uniemożliwia organom uprawnionym do kontroli w zakresie hałasu wyciągniecie konsekwencji wobec przekroczeń jakie emituje Spółka.
W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie.
W piśmie z dnia 8 sierpnia 2022 r. skarżący stwierdził, że w poprzednio wydawanych decyzjach organ odwoławczy nie zauważył braku w aktach sprawy wypisów z rejestru gruntów czy też wydruków z ksiąg wieczystych. Z kolei rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 7 września 2021 r. nie zmieniło nic w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji hałasu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje.
Sprzeciw podlegał uwzględnieniu jako oczywiście uzasadniony, niezależnie od oceny zarzutów podniesionych w jego treści.
Zgodnie z treścią art. 3 § 2a w zw. z art. 64a p.p.s.a. sądy administracyjne rozpoznają sprzeciwy od decyzji, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji kasatoryjnej ocenia co do zasady jedynie zachowanie przesłanek wydania tego rodzaju decyzji (art. 64e p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a.), jednakże zgodnie z treścią art. 64b § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest on związany granicami sprzeciwu, w tym podniesionymi zarzutami. Oznacza to, że sąd jest uprawniony do uwzględnienia sprzeciwu także z przyczyn niewskazanych w powyższym środku zaskarżenia.
Uwzględniając treść art. art. 64e p.p.s.a., Sąd stwierdza, że zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Dokonując wykładni art. 138 § 2 k.p.a., należy uwzględnić, że w zakresie terminu "okoliczności sprawy" mieszczą się nie tylko zagadnienia stanu faktycznego sprawy, lecz także zagadnienia prawne, które determinują obszar relewantnych faktów sprawy. Ponadto konieczne jest wzięcie pod rozwagę, że zastosowanie kompetencji z art. 138 § 2 k.p.a. jest wyjątkiem od zasady merytorycznego orzekania przez organ odwoławczy w administracyjnym toku instancji. W sytuacji gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 k.p.a., braki dowodowe postępowania pierwszej instancji nie mogą co do zasady stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Dopiero w razie bezspornego wykazania, że przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a. prowadziłoby w istocie do konieczności zastąpienia w całości organu pierwszej instancji albo przeprowadzenia po raz pierwszy postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części, zastosowanie kompetencji kasatoryjnej w świetle przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a. może być uznane za uzasadnione. Nie są zatem wystarczające ustalenia organu odwoławczego, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do określonych naruszeń prawa procesowego. Konieczne jest bowiem ścisłe wykazanie, że naruszenia te dotyczą nie tylko istotnych okoliczności prawnych lub faktycznych sprawy, których ustalenie warunkuje prawidłowe zastosowanie normy prawa materialnego, lecz także, że organ odwoławczy nie jest w stanie sanować powyższych uchybień lub uzupełnić materiał dowodowy na podstawie art. 136 k.p.a., bez naruszenia zasady dwuinstancyjności. W przypadku gdy organ odwoławczy dochodzi do przekonania o konieczności wydania decyzji kasatoryjnej, powinien nie tylko uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a., lecz również wskazać, dlaczego nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. Ocena organu w tym zakresie powinna zaś znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Wskazanie w uzasadnieniu okoliczności wyczerpujących przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a., a także wyjaśnienie przyczyn niezastosowania art. 136 k.p.a., służy wypełnieniu dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., określającego wymogi dla uzasadnienia faktycznego decyzji oraz realizacji wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. Brak precyzyjnego i przekonującego wykazania powyższych przesłanek oraz wydanie decyzji kasatoryjnej są równoznaczne z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a.
Powyższe przesłanki nie są jedynymi, które decydują o legalności zastosowania kompetencji odwoławczej do orzekania kasatoryjnego. Zgodnie z art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a. organ odwoławczy uchylając zaskarżoną decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, ma obowiązek wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Warunkiem prawidłowego zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. jest zatem pełne i wyczerpujące wskazanie przez organ odwoławczy wszystkich istotnych w sprawie okoliczności prawnych i faktycznych, które muszą zostać uwzględnione przez organ pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Braki lub pominięcia w zakresie powyższych wskazań powodują, że wykonanie kompetencji z art. 138 § 2 k.p.a. jest dotknięte wadliwością, co uzasadnia uwzględnienie sprzeciwu przez sąd administracyjny na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a.
Odnosząc powyższe ogólne uwagi do stanu sprawy, w którym wydano zaskarżoną decyzję kasatoryjną, Sąd stwierdził, że skarżony organ odwoławczy bezpośrednio naruszył przesłanki kompetencyjne określone w art. 138 § 2 k.p.a. Organ ten nie wykazał, że wydana przez organ pierwszej instancji decyzja z dnia [...] marca 2022 r. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a przeprowadzona przez Sąd z urzędu weryfikacja prawidłowości podniesionych przez organ odwoławczy naruszeń przepisów prawa procesowego prowadzi do wniosku, że naruszenia te nie miały miejsca. Tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw, aby uznać, że został spełniony pierwszy, konieczny warunek zastosowania kompetencji do wydania decyzji kasatoryjnej (wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania), co skutkuje bezprzedmiotowością oceny spełnienia warunku drugiego ("konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie").
Po pierwsze, błędna jest ocena skarżonego organu, że organ pierwszej instancji nie zgromadził koniecznych wypisów z ewidencji gruntów i budynków (rejestru gruntów) w zakresie działek należących do Spółki prowadzącej działalność gospodarczą generującą fale akustyczne przekraczające dopuszczalne normy hałasu. W aktach sprawy (t. I, k. 2: zbiór dokumentów) znajdują się odpowiednie wypisy z rejestru gruntów dotyczące nie tylko działek nr [...], lecz także dalszych działek nr [...]. Z wypisów tych wynika, że Spółka jest albo właścicielem, albo użytkownikiem wieczystym ww. działek objętych sentencją decyzji z dnia [...] marca 2022 r.
Po drugie, wadliwa jest ocena skarżonego organu, że organ pierwszej instancji powinien był "wyjaśnić, czy sprawozdanie pomiarowe spełnia wymogi wynikające z nowego rozporządzenia z dnia 7 września 2021 r., skoro na dzień orzekania przez Starostę [...] rozporządzenie z 2014 r. już nie obowiązywało", a dopiero później przystąpić do "oceny prawnej zachowania warunków prawidłowości przeprowadzenia pomiarów akustycznych oraz ustalenia końcowego wyniku pomiarowego".
Z akt sprawy wynika, że pomiary akustyczne wykonane w sprawie (w tym pomiary z 28 sierpnia 2019 r., z 18-19 lutego 2020 r., 5-6 marca 2020 r.) zostały wykonane w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2014 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody. Powyższy akt utracił moc obowiązującą z dniem 20 września 2021 r. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw ("Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 148 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 3 w brzmieniu dotychczasowym zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 148 ust. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą i mogą być zmieniane, jednak nie dłużej niż przez 36 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.") w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 września 2021 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji (§ 15). Przepis przejściowy ww. rozporządzenia (§ 14) stanowi jednak, że do pomiarów wielkości emisji, do których są obowiązani prowadzący instalację oraz użytkownik urządzenia, rozpoczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2021 r. Z powyżej regulacji należy wyprowadzić wniosek, że skoro ustawodawca nakazuje stosować przepisy uchylonego rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2014 r. do niezakończonych pomiarów emisji, to tym bardziej należy stosować dotychczasową regulację do pomiarów już zakończonych. W związku z powyższym brak jest podstaw do dokonywania oceny zakończonych już przed dniem 20 września 2021 r. pomiarów i sprawozdań z ich wykonania w świetle wymogów nowego rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 września 2021 r., niezależnie od zakresu zmian metodyki referencyjnej wykonywania okresowych pomiarów hałasu.
Po trzecie, nie są również uzasadnione krytyczne uwagi organu odwoławczego co do oceny przez organ pierwszej instancji charakteru terenów ochrony akustycznej w świetle art. 113 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 115 i art. 114 ust. 2 u.p.o.ś. Organ drugiej instancji nie zauważył, że rozważania organu pierwszej instancji odnoszące się do treści Studium dotyczyły zagadnienia ustalenia stron postępowania (s. 6 i n., 10 i n. decyzji z dnia [...] marca 2022 r.), a nie charakterystyki terenu wokół zakładu emitującego hałas (s. 3 i n. decyzji z dnia [...] marca 2022 r.).
W związku z powyższym również ogólne odwołanie się przez skarżony organ do naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie było wystarczające do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.
Niezależnie od powyższego, Sąd stwierdza, że organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę powinien uwzględnić, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte jeszcze w 2016 r. na podstawie zawiadomienia Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 5 grudnia 2016 r., a czas jego trwania przekroczy sześć lat, co uzasadnia niezwłoczne wydanie ostatecznego orzeczenia merytorycznego w administracyjnym toku instancji.
Mając na względzie powyższe przesłanki oraz działając na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł w punkcie pierwszym wyroku o uchyleniu zaskarżonej decyzji, zasądzając jednocześnie na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. od skarżonego organu na rzecz strony wnoszącej sprzeciw zwrot kosztów postępowania sądowego, które objęły należny wpis sądowy (punkt drugi wyroku).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI