II SA/RZ 874/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2022-05-04
NSAnieruchomościŚredniawsa
opłata rocznawyłączenie gruntów z produkcjiodroczenie terminu płatnościnieruchomościgrunt rolnywspółwłasnośćfinanse publiczneprawo administracyjne

WSA w Rzeszowie oddalił skargę na decyzję SKO odmawiającą odroczenia terminu płatności rocznej opłaty za wyłączenie gruntów rolnych z produkcji, uznając brak przesłanek do ulgi.

Skarżąca domagała się odroczenia terminu płatności opłaty rocznej za wyłączenie gruntów rolnych z produkcji, kwestionując jej wysokość i sposób naliczenia. Organy administracji odmówiły przyznania ulgi, wskazując na brak uzasadnionych względów społecznych lub gospodarczych oraz wystarczających możliwości płatniczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie podzielił stanowisko organów, oddalając skargę.

Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie odmawiająca Z. D. odroczenia terminu uiszczenia opłaty rocznej za 2020 r. z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji. Skarżąca kwestionowała wysokość opłaty, wskazując na błędy w aktach notarialnych dotyczące podziału nieruchomości i wysokości udziałów, co miało prowadzić do nieproporcjonalnie wysokiej opłaty w stosunku do jej udziału. Organy administracji, opierając się na przepisach ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz ustawy o finansach publicznych, uznały, że wniosek o odroczenie terminu płatności ma charakter uznaniowy i wymaga wykazania uzasadnionych względów społecznych lub gospodarczych, w szczególności możliwości płatniczych zobowiązanego. Analiza sytuacji materialnej skarżącej, obejmująca dochody z emerytury, posiadane nieruchomości i oszczędności, nie wykazała wystarczających podstaw do przyznania ulgi. Sąd administracyjny, kontrolując legalność decyzji, uznał, że zarzuty skargi dotyczące błędnego naliczenia opłaty nie mogły być rozpatrywane w postępowaniu o odroczenie terminu płatności. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie odroczenia terminu płatności nie jest właściwe do kwestionowania wysokości opłaty ani prawidłowości decyzji pierwotnie ustalającej obowiązek jej ponoszenia. W związku z brakiem spełnienia ustawowych przesłanek, skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarżąca nie wykazała istnienia takich przesłanek.

Uzasadnienie

Analiza sytuacji materialnej skarżącej nie wykazała nadzwyczajnych okoliczności losowych lub szczególnego splotu okoliczności uniemożliwiających uregulowanie należności. Koszty utrzymania i dochody nie wskazują na niemożność zapłaty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.f.p. art. 64 § ust. 1 pkt 2 lit. b

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Pomocnicze

u.o.g.r.l. art. 12 § ust. 3

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 22b § ust. 1 pkt 2 i 4, ust. 3 i 4

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.f.p. art. 60 § pkt 8

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 67 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania (art. 77 § 1, art. 6, 7, 7a § 1, art. 8 k.p.a.) poprzez nienależyte zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Naruszenie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. poprzez brak zastosowania i odmowę odroczenia terminu uiszczenia opłaty rocznej. Kwestionowanie wysokości opłaty rocznej i zarzuty dotyczące błędów w aktach notarialnych dotyczących podziału nieruchomości i wysokości udziałów.

Godne uwagi sformułowania

Ważny interes zobowiązanego to nadzwyczajne sytuacje, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji wnioskodawcy, a na które nie miał on wpływu i powstały niezależnie od sposobu jego postępowania. Trudna sytuacja materialna płatnika sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi, a także nie można jej utożsamiać z subiektywnym przekonaniem płatnika o potrzebie odroczenia terminu płatności opłat z innych względów. Postępowanie dotyczące rozpatrzenia wniosku o odroczenie terminu uiszczenia opłaty rocznej nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia odnośnie odroczenia terminu opłaty rocznej, gdyż organ ten nie posiada kompetencji do weryfikowania ustaleń dokonanych przez Prezydenta M. [...] w postępowaniu w sprawie ochrony gruntów rolnych związanych z wyłączeniem gruntów z produkcji rolniczej.

Skład orzekający

Piotr Godlewski

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Zaborniak

sędzia

Maria Mikolik

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy odroczenia terminu płatności opłat publicznoprawnych w przypadku niewykazania uzasadnionych względów społecznych lub gospodarczych oraz możliwości płatniczych, a także ograniczenia zakresu postępowania o odroczenie terminu płatności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji opłat związanych z wyłączeniem gruntów rolnych, ale zasady dotyczące oceny przesłanek odroczenia płatności mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje, jak organy i sądy oceniają wnioski o odroczenie płatności w kontekście przepisów o finansach publicznych i ochronie gruntów rolnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i finansowego.

Kiedy można odroczyć płatność opłaty za wyłączenie gruntów rolnych? Sąd wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 874/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-05-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Maria Mikolik
Paweł Zaborniak
Piotr Godlewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Sygn. powiązane
I OZ 55/22 - Postanowienie NSA z 2022-03-17
I OZ 559/22 - Postanowienie NSA z 2022-11-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 305
art. 64 uat. 1 pkt 2 lit. b
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1161
art. 12 ust. 3
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 maja 2022 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu uiszczenia opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji - skargę oddala -
Uzasadnienie
II SA/Rz 874/21
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi Z.D. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 24 marca 2021 r. nr SKO.4172/3/21 dotycząca odmowy odroczenia terminu uiszczenia opłaty rocznej za 2020 r. z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych sprawy, Prezydent Miasta [...] decyzją z 18 lutego 2015 r. nr GE-I-6622/74/15 – po rozpatrzeniu wniosku Z.D. – zezwolił na wyłączenie z dniem 10 maja 2015 r. położonej w R. działki nr [...] o pow. 0,0327 ha z produkcji rolnej z przeznaczeniem pod budowę zjazdu z drogi wewnętrznej, zobowiązując jednocześnie do uiszczania opłaty rocznej z tytułu użytkowania w/w gruntów na cele nierolnicze w wysokości [...] zł płatnej do 30 czerwca każdego roku począwszy od 2015 r. przez 10 lat.
Decyzją z 21 stycznia 2021 r. nr RG.1.7151.1.199.2020.LP Marszałek Województwa- po rozpatrzeniu wniosku Z.D. z 4 grudnia 2020 r. - orzekł o odmowie odroczenia terminu uiszczenia opłaty rocznej należnej za 2020 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami z tytułu wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów klasy PsI stanowiących część działki nr [...] o pow. 0,0327 ha, położonej w obr. [...]
W odwołaniu od powyższej decyzji Z.D. zarzuciła naruszenie:
I. przepisów postępowania w postaci:
- art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez jego nienależyte zastosowanie, tj. niezgromadzenie przez organ wydający decyzję w sposób rzetelny materiału dowodowego i nierozpatrzenie go w sposób odpowiadający ogólnie przyjętym zasadom proceduralnym,
- art. 6, art. 7, art. 7a § 1 i art. 8 k.p.a. poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, tj. poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego,
- art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;
II. Przepisów prawa materialnego w postaci art. 67a § 1 pkt 1 O.p. poprzez jego błędną interpretację, a w konsekwencji niezastosowanie przez organ.
Opisaną na wstępie decyzją z 24 marca 2021 r. SKO - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 22b ust. 1 i 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1161 ze zm., dalej: u.o.g.r.l.) w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z. z 2021 r., poz. 305, dalej: u.f.p.) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W jej uzasadnieniu Kolegium wskazało, że wniosek o odroczenie terminu płatności został poddany analizie w kontekście art. 22b ust. 3 u.o.g.r.l., który stanowi, że dochody budżetu województwa związane z wyłączaniem z produkcji gruntów rolnych są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publiczno-prawnym. Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p., właściwy organ może m.in. odraczać termin spłaty całości albo części niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno - prawnym w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Wobec tego udzielenie ulgi w postaci odroczenia terminu spłaty opłaty rocznej za 2020 r. ma charakter uznaniowy, a ocena występowania okoliczności mieszczących się w kryterium uzasadnionych względów społecznych lub gospodarczych oraz możliwości płatniczych zobowiązanego należy do organu rozstrzygającego.
W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że możliwości płatnicze zobowiązanego to między innymi sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych i losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować wymaganych należności. Trudna sytuacja materialna płatnika sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi, a także nie można jej utożsamiać z subiektywnym przekonaniem płatnika o potrzebie odroczenia terminu płatności opłat z innych względów. Ważny interes zobowiązanego to nadzwyczajne sytuacje, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji wnioskodawcy, a na które nie miał on wpływu i powstały niezależnie od sposobu jego postępowania.
W przedmiotowej sprawie wystąpienie z prośbą o odroczenie terminu płatności opłaty rocznej zostało podyktowane jedynie niezadowoleniem dotyczącym wysokości opłaty rocznej ustalonej przez Prezydenta M. [...]. W tym zakresie wnioskodawczyni zarzuciła bowiem szereg nieprawidłowości w obliczeniu wysokości opłaty, które jej zdaniem wskazują na rozbieżności w ustaleniach zawartych w aktach notarialnych dotyczących sprzedaży nieruchomości. W jej ocenie akty te zawierają błędy odnośnie numerów działek, ilości zawartych transakcji i wysokości udziałów. Jednakże jak słusznie przyjął organ I instancji, argumenty podnoszone we wniosku nie mogą stanowić przedmiotu rozstrzygnięcia odnośnie odroczenia terminu opłaty rocznej, gdyż organ ten nie posiada kompetencji do weryfikowania ustaleń dokonanych przez Prezydenta M. [...] w postępowaniu w sprawie ochrony gruntów rolnych związanych z wyłączeniem gruntów z produkcji rolniczej.
Kolegium wskazało, że z uwagi na powyższe oraz treść art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p., pismem z 28 grudnia 2020 r. organ I instancji wezwał Z.D. do przedłożenia dokumentów potwierdzających możliwości płatnicze, które stanowiłyby podstawę do przyznania wnioskowanej ulgi. Z przedstawionych dokumentów wynika, że koszty utrzymania domu dzieli ona ze wspólnie zamieszkałymi siostrą K.D. i bratem M.D., na okoliczność czego przedłożyła rachunek PGE – [...] zł, fakturę MPWiK – [...] zł i fakturę GOKOM – [...] zł. Ponadto wnioskodawczyni posiada stały dochód z pobieranej emerytury – [...] zł, nieruchomości i część zamieszkiwanego domu, działki rolne oraz wspólne z rodzeństwem konto oszczędnościowe z saldem [...] zł. Analiza dołączonych dokumentów prowadzi do wniosku, że wymienione koszty utrzymania nie przesądzają o zaistnieniu przesłanki uzasadniającej odroczenie terminu płatności opłaty rocznej. Przedłożone rachunki stanowią powszechne elementy codziennej egzystencji każdej rodziny bez względu na status majątkowy.
Wg SKO, dokonana przez organ I instancji ocena wskazująca, że sytuacja materialna i bytowa wnioskodawczyni nie jest na tyle szczególna czy uzasadniona wyjątkowymi okolicznościami by traktować ją odmiennie od innych podmiotów zobowiązanych do uiszczania opłat z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, jest w pełni prawidłowa i oparta na wiarygodnych dokumentach.
Odroczenie płatności przedmiotowej opłaty nie jest również uzasadnione względem społecznym czy gospodarczym, gdyż środki pobierane na podstawie u.o.g.r.l., tj. należności, opłaty roczne, opłaty z tytułu niewykonania obowiązku zdjęcia i wykorzystania próchniczej warstwy gleby, a także opłaty oraz należności i opłaty roczne podwyższone określone w art. 28 ust. 1-4 tej ustawy stanowią dochód budżetu województwa podkarpackiego.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Kolegium z 24 marca 2021 r. Z.D. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w postaci:
- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego nienależyte zastosowanie i niezgromadzenie przez organ wydający decyzję rzetelnego materiału dowodowego oraz nierozpatrzenie go w sposób odpowiadający ogólnie przyjętym zasadom proceduralnym;
- art. 6, art. 7, art. 7a § 1 i art. 8 k.p.a. poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, tj. prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego;
- art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. poprzez brak zastosowania, a co za tym idzie poprzez odmowę odroczenia terminu uiszczenia opłaty rocznej należnej na 2020 r.
Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie w sprawie w sposób uwzględniający pierwotne żądanie wnioskodawców w postaci odroczenia terminu uiszczenia opłaty, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że nie sposób zgodzić się z podziałem opłaty rocznej pomiędzy właścicieli nieruchomości. Działka nr [...] ma obecnie dziewięciu współwłaścicieli. Z.D., K.D. oraz M.D. płacą nieproporcjonalnie wysoką część opłaty w stosunku do innych współwłaścicieli. Zgodnie z art. 12 ust. 4 u.o.g.r.l., w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę, o czym zbywający jest obowiązany uprzedzić o tym nabywcę.
Działka nr [...] była przedmiotem pięciu umów sprzedaży, na podstawie których została wielokrotnie podzielona pomiędzy dziewięciu współwłaścicieli. W wyniku tych podziałów skarżącym pozostał niewielki udział w nieruchomości, który jest nieproporcjonalny do nałożonej opłaty rocznej, a zwłaszcza nieadekwatny do opłaty nałożonej na pozostałych współwłaścicieli działki. W 2015 r. Prezydent M. [...] wydał decyzję, którą zezwolił na wyłączenie z produkcji rolniczej działki nr [...]. Razem z tym wyłączeniem został nałożony obowiązek uiszczania opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej przez okres 10 lat. W decyzji wskazano, iż jest ona ostateczna i skarżącym nie przysługuje żadna forma odwołania. Już sam ten fakt sprawia, że skarżąca nie miała wówczas możliwości poddania owej decyzji kontroli, wobec czego decyzja ta została utrzymana w mocy.
Wiele wątpliwości budzą też znaczne rozbieżności w aktach notarialnych sprzedaży nieruchomości i dalszych dokumentach, dotyczące wysokości udziałów skarżących w przedmiotowej nieruchomości oraz błędy w zakresie wskazania numerów sprzedawanych działek. Dodatkowo w dokumentacji wskazuje się, że działka nr [...] jest gruntem rolnym. Jest to w rzeczywistości środkowy fragment drogi i określanie tego fragmentu nieruchomości gruntem rolnym wymaga wyjaśnienia. Ponadto w związku ze sprzedażą nieruchomości doszło do 5 transakcji sprzedaży, zaś we wszelkiej dokumentacji podawano 4 umowy, który to błąd może wynikać stąd, iż z niejasnych przyczyn sprzedaż K.D. i M.D. potraktowano jako jedną transakcję zamiast dwóch. Większa działka M.D. nie została wykazana w aktach notarialnych, a jako że jest pominięta i nieujawniona, to mając za podstawę obliczeń 4 działki do obliczenia podatku przyjęto błędny ułamek, gdyż w rzeczywistości ułamek powinien mieć wartość 5/25.
W tym stanie rzeczy należało odroczyć termin uiszczenia opłaty rocznej do czasu rozpoznania sprawy o wyliczenie wysokości opłaty proporcjonalnie do udziałów wszystkich współwłaścicieli.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).
Przedmiot kontroli Sądu stanowiła decyzja SKO w Rzeszowie z 24 marca 2021 r., utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z 21 stycznia 2021 r. o odmowie odroczenia skarżącej terminu uiszczenia należnej za 2020 r. opłaty rocznej w wysokości [...] zł wraz z odsetkami z tytułu wyłączenia z produkcji rolnej gruntów stanowiących położoną w obr. [...] działkę nr [...].
Kontrola dokonana w ramach opisanych wyżej kryteriów nie potwierdziła zasadności skargi tak z przyczyn w niej podniesionych, jak i takich, które Sąd byłby obowiązany uwzględnić z urzędu.
Punkt odniesienia przy wydaniu tych decyzji stanowiła decyzja Prezydenta M. [...] 18 lutego 2015 r. nr GE-I-6622/74/15 (wydana na podstawie art. 4 ust. 11, 12 i 13, art. 10a, art. 11 ust. 1 i 4, art. 12 ust. 1, 6, 7, 13 i 14 u.o.g.r.l.), którą na wniosek Z.D. zezwolił na wyłączenie z dniem 10 maja 2015 r. w/w działki o pow. [...] ha z produkcji rolnej z przeznaczeniem pod budowę zjazdu z drogi wewnętrznej, zobowiązując jednocześnie do uiszczania opłaty rocznej z tego tytułu w wysokości [...] zł płatnej od 2015 r. przez 10 lat.
Zaznaczenia wymaga, że przepisy u.o.g.r.l. w sprawach ochrony gruntów rolnych statuują generalną właściwość starosty (takim jest także prezydent miasta na prawach powiatu), który wykonuje zadania o których mowa w ustawie jako zadania z zakresu administracji rządowej (art. 5 ust. 1 i 2), niemniej opłaty roczne z tytułu wyłączenia i należne od nich odsetki – jako niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym w rozumieniu u.f.p. - są dochodami budżetu województwa, a ich wierzycielem i organem egzekucyjnym uprawnionym do egzekucji należności za zobowiązania z tytułu tych dochodów jest marszałek województwa (art. 22b ust. 1 pkt 2 i 4, ust. 3 i 4 u.o.g.r.l.).
Zgodnie z art. 67 ust. 1 u.f.p., do spraw dotyczących należności o których mowa w art. 60, nieuregulowanych ustawą, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (stosownie zaś do art. 60 pkt 8 u.f.p., środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa).
Marszałek województwa jako organ właściwy, na wniosek zobowiązanego może m.in. odroczyć termin spłaty całości albo części takich należności w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego (art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p.).
Ważne względy społeczne lub gospodarcze zobowiązanego to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowej, przy czym nie można ich utożsamiać z subiektywnym przekonaniem dłużnika. O istnieniu względów społecznych lub gospodarczych zobowiązanego decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2021 r. I GSK 1605/20 - LEX nr 3121631 i z 27 maja 2020 r. I GSK 1658/19 - LEX nr 3025509). Określenie "w szczególności" odniesione do możliwości płatniczych zobowiązanego wskazuje je wprawdzie jako jedno z dopuszczalnych kryteriów oceny względów społecznych i gospodarczych, niemniej niewątpliwie możliwości te stanowią główny wyznacznik decydujący o zasadności wniosku.
Ponieważ w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę (art. 12 ust. 3 u.o.g.r.l.), oznacza to jednocześnie, że obowiązek ten ciąży na zbywającym w zakresie proporcjonalnym do części (udziału), w jakiej nadal pozostaje właścicielem tych gruntów.
Skarżąca jako uzasadnienie złożonego wniosku o odroczenie terminu płatności obciążającej ją - należnej za 2020 r. - opłaty z tytułu wyłączenia działki nr [...] z produkcji rolnej podniosła okoliczności związane z nieprawidłowym ustaleniem jej wysokości, skutkujące zawyżeniem tej opłaty w stosunku do posiadanego przez nią udziału w tej nieruchomości.
Mimo że argumentacja ta jawiła się jako całkowicie nieadekwatna do określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. przesłanek odroczenia terminu płatności należności (co samo w sobie uniemożliwiałoby uwzględnienie wniosku), za w pełni prawidłowe należy uznać postępowanie organu I instancji, który wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia dokumentów potwierdzających jej możliwości płatnicze, co mogłyby stanowić podstawę do przyznania wnioskowanej ulgi (w wyniku tego ustalono m.in., iż wnioskodawczyni zamieszkuje wraz z siostrą K.D. i bratem M.D. w domu będącym ich współwłasnością. Oprócz domu są także właścicielami dwóch działek. Każda z tych osób ma stałe źródło dochodów, które w przypadku wnioskodawczyni pochodzą z emerytury w wysokości [...] zł netto. Sumaryczna miesięczna wysokość tych dochodów to ok. 7 tys. zł netto, z czego finansują koszty zakupu żywności i leków oraz wydatki związane z utrzymaniem domu, w tym za energię elektryczną, gaz, wodę i ścieki – ok. [...] zł /2 miesiące oraz wywóz śmieci – [...] zł /m-c. W/w osoby są posiadaczami oszczędności w kwocie [...] zł, pochodzących ze sprzedaży działek). W ocenie Sądu, dokonana przez organ I i II instancji ocena sytuacji materialno – bytowej i możliwości płatniczych skarżącej nie nasuwa żadnych wątpliwości co do braku spełnienia po jej stronie przesłanek z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p., które mogłyby uzasadniać uwzględnienie wniosku i wywodzenie jakiekolwiek zagrożenia między uiszczeniem kwoty [...] zł (należność główna z tytułu opłaty rocznej za 2020 r.) wraz z ewentualnymi odsetkami za opóźnienie z uzasadnionymi względami społecznymi lub gospodarczymi po stronie zobowiązanej, w szczególności jej możliwościami płatniczymi. W związku z tym należy podkreślić, że skarżąca w toku postępowania nigdy nie podnosiła, iż nie jest w stanie uiścić należnej kwoty (którą we wcześniejszych latach opłacała), tylko że nie zgadza się z jej wysokością, jako błędnie naliczoną (zawyżoną).
Jako nieuzasadnione jawią się więc zarzuty skargi (powielającej zarzuty podniesione wcześniej w odwołaniu), wskazujące na naruszenie wymienionych w nim przepisów k.p.a. (dotyczące prowadzenia postępowania w sposób sprzeczny z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, w tym brak prawidłowego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego) oraz wywodzące w następstwie tego naruszenie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. poprzez odmowę odroczenia terminu uiszczenia opłaty rocznej.
W kontekście powyższego Sąd w pełni akceptuje również stanowisko orzekających w sprawie organów co do tego, iż w postępowaniu dotyczącym rozpatrzenia wniosku o odroczenie terminu uiszczenia opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej nie mogą być rozpatrywane zarzuty dotyczące prawidłowości decyzji orzekającej o takim wyłączeniu oraz o obowiązku ponoszenia opłat rocznych we wskazanej wysokości, jako wydanej przez inny organ i na innej podstawie materialnoprawnej. W równej mierze dotyczy to braku możliwości kwestionowania w takim trybie aktów notarialnych, na podstawie których osoba pierwotnie zobowiązana do ponoszenia opłaty dokonała zbycia części nieruchomości lub udziału w niej (skarżąca w toku prowadzonego w sprawie postępowania zarzuciła, że zawierają one błędy odnośnie numerów działek, ilości zawartych transakcji i wysokości udziałów).
Jakkolwiek nie wchodziło to więc merytorycznie w zakres rozstrzygania przez organy i nie jest objęte zakresem orzekania przez Sąd w rozpoznawanej sprawie, należy jednak ubocznie zauważyć, iż jak wynika z akt sprawy, skarżąca wraz z rodzeństwem, po wydaniu 18 lutego 2015 r. przez Prezydenta M. [...] decyzji zezwalającej na wyłączenie stanowiącej ich współwłasność działki nr [...] z produkcji rolnej, dokonała zbycia udziałów w niej przy okazji sprzedaży innych działek do których stanowiła ona dojazd.
Jak wskazano w uzasadnieniu dołączonej do akt sprawy uchwały Sejmiku Województwa [...] z 24 czerwca 2019 r. nr IX/164/19 uznającej za niezasadną skargę Z.D., K.D. i M.D. działania pracowników Urzędu Marszałkowskiego oraz Marszałka Województwa [...] co do ustalenia obowiązku uiszczania opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej oraz w kwestii prawidłowości obliczenia wysokości opłat rocznych, w oparciu o dostarczone do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] 4 akty notarialne (dwa z [...] sierpnia 2016 r., jeden z [...] września 2016 r. i jeden z [...] października 2016 r.) dokonano – w związku z treścią przytoczonego wyżej art. 12 ust. 4 u.o.g.r.l. - podziału opłaty rocznej pomiędzy wszystkich udziałowców działki nr [...], proporcjonalnie do wysokości udziałów określonych w aktach notarialnych.
Koresponduje to w pełni z wcześniejszym – skierowanym do Marszałka - pismem Prezydenta M. [...] z 15 maja 2019 r. nr GE-E.6622.74.1.2015.2019, stosownie do którego, wg zapisów w rejestrze gruntów na dzień [...] maja 2019 r., współwłaścicielami działki nr [...] są: J.B. i J.G. po 3/96 części (z obowiązkiem ponoszenia opłaty rocznej w wysokości po [...] zł), K.D., Z.D. i M.D. po 16/96 części (z obowiązkiem ponoszenia opłaty rocznej w wysokości po [...] zł), MK., M. i G.O.oraz J. i M.Ś. po [...] części (z obowiązkiem ponoszenia opłaty rocznej w wysokości po [...] zł), A.i K.K. w [...] części (z obowiązkiem ponoszenia opłaty rocznej w wysokości [...] zł). Sumarycznie daje to 96/96, co poddaje w wątpliwość sygnalizowane wyżej twierdzenia skarżącej o rzekomych błędach w aktach notarialnych sprzedaży nieruchomości co do numerów działek, ilości zawartych transakcji i wysokości udziałów.
W związku z wywodzonymi na tym tle w skardze zarzutami co do rozbieżności między liczbą transakcji sprzedaży a ilością dotyczących ich aktów notarialnych – co w ocenie skarżącej w wyniku pominięcia jednej działki skutkowało przyjęciem błędnej podstawy wyliczeń opłaty – należy podkreślić, że dla prawidłowego jej wyliczenia istotna jest nie tyle liczba zawartych aktów notarialnych, co objętych nimi transakcji sprzedaży nieruchomości wraz z odpowiednim udziałem w działce nr [...].
Reasumując, prawidłowo uznały organy wydanymi w sprawie decyzjami o braku spełnienia ustawowych przesłanek pozwalających na uwzględnienie wniosku skarżącej o odroczenie terminu uiszczenia opłaty rocznej z tytułu wyłączenia w/w działki z produkcji rolnej. Zarzuty skargi, stanowiące powtórzenie zarzutów odwołania, którymi skarżąca dążyła do podważenia wysokości obciążającej ją opłaty w drodze wniosku o jej odroczenie, z przedstawionych wyżej przyczyn nie mogły zostać uwzględnione, a przez to stanowić podstawy do wyeliminowania decyzji organu II i I instancji z obrotu prawnego. Sąd nie stwierdził przy tym również uchybień, które z urzędu uzasadniałyby takie rozwiązanie.
Stosownie do powyższego wniesiona skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI