II SA/Rz 871/22

II SA/Rz 871/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-11-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Piotr Godlewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 180
art. 7a ust. 1, art. 14 ust. 1 pkt 1, art. 37f ust. 4, art. 39a ust. 1, art. 39f ust. 1, ust. 2, art. 39j ust. 1, art. 39k ust. 1, art. 30l ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 374
art. 12a ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2022 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 19 maja 2022 r. nr BP.501.1785.2020.2058.PO15.123 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 15 września 2020 r. nr WITD.DI.0152.XV0515/34/20; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie na rzecz skarżącego P. P. kwotę 120 zł /słownie: sto dwadzieścia złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 871/22
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z 19 maja 2022r. nr BP.501.1785.2020.2058.P015.123 Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD), po rozpoznaniu odwołania P. P., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 15 września 2020 r. nr WITD.D1.0152.XV0515/34/20 o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3000 zł.
Jak wynika z akt sprawy, podczas kontroli drogowej w dniu 14 lipca 2020r. dokonano kontroli pojazdu marki [...] o nr rej. [...], którym kierował B. M., tworząc załogę z I. P. Przewóz realizowany był przez przedsiębiorstwo M. Sp. z o.o. w ramach regularnego przewozu osób w międzynarodowym transporcie drogowym na trasie Polska-Ukraina. Podczas kontroli stwierdzono następujące naruszenia:
1) wykonywanie przewozu przez kierowcę, który nie uzyskał kwalifikacji wstępnej lub nie ukończył szkolenia okresowego,
2) wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy,
3) wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Kierowcy przedstawili ukraińskie prawa jazdy natomiast oświadczyli, że nie posiadają kwalifikacji wstępnej ani szkolenia okresowego uprawniającego do wykonywania zawodu kierowcy w międzynarodowym przewozie osób, ani też orzeczeń lekarskich i psychologicznych o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, gdyż nie byli na takie badania ani szkolenia kierowani. Podczas kontroli ustalono, że zarządzającym transportem w przedsiębiorstwie jest P. P. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli drogowej nr [...] z 14 lipca 2020 r. Kierowcy nie wnieśli zastrzeżeń do protokołu i podpisali go bez uwag.
Po wszczęciu postępowania w sprawie naruszeń przepisów zawartych w załączniku nr 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 180 ze zm., zwana dalej: u.t.d.) organ I instancji pozyskał z Biura do spraw Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego informację, że na dzień 14 lipca 2020 r. P. P. był osobą zarządzającą transportem w M. Sp. z o.o. Zarządzający pismem z 24 sierpnia 2020 r. poinformował o fakcie rozwiązania umowy na zarzadzanie transportem w przedsiębiorstwie M. Sp. z o.o. oraz przedłożył kopię dokumentu rozwiązania umowy o pracę.
Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z 15 września 2020 r. nr WITD.DI.OI 52.XV0515/34/20 nałżył na P. P. karę pieniężną w wysokości 3.000 zł, na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. z uwagi na dwukrotność naruszeń opisanych w załączniku nr 4 u.t.d. – tj. w: lp. 4.1 (2 x kara pieniężna za naruszenie: 1500 zł), lp. 4.2 (2 x kara pieniężna za naruszenie: 1000 zł), lp. 4.3 (2 x kara pieniężna za naruszenie: 1000 zł). Kara pieniężna w wysokości 7000 zł, zgodnie z art. 92a ust. 4 u.t.d. została ograniczona do 3000 zł.
P. P. złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie:
- art. 92a ust. 2 i 8 oraz lp. 4.1, 4.2, 4.3 zał. 4 u.t.d. w związku z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. poprzez ich bezpodstawne zastosowanie,
- art. 28 i art. 30 k.p.a. poprzez błędne ustalenie strony postępowania,
- art. 42 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie stanu faktycznego na podstawie wybiórczo potraktowanego materiału dowodowego oraz nieprzeprowadzenie dowodów mających wpływ na wynik sprawy,
- art. 7 i 8 k.p.a., poprzez oparcie wydanego rozstrzygnięcia na podstawie domysłów i poszlak, a nie udowodnionych okoliczności,
- art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak staranności organu w podejmowaniu kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,
- art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej,
- pominięcie zastosowania art. 92c ust. 1 i la u.t.d.
W uzasadnieniu strona podniosła, że w momencie kontroli nie była osobą zarządzającą w przedsiębiorstwie i nie odpowiada za naruszenia wskazane w protokole. Skarżący zadeklarował, że nie zna przyczyn, dla których firma nie zgłosiła, iż nie pracuje już u nich. Strona zarzuciła, że stan faktyczny nie został należycie wyjaśniony a wnioski wysnute przez kontrolującego nie zostały poparte dowodami. Skarżący podniósł również kwestię braku przesłuchania przedsiębiorcy i jego samego w związku z zaistniałymi okolicznościami.
Opisaną na wstępie decyzją z 19 maja 2022r. GITD utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że postępowanie toczy się wobec P. P. jako podmiotu, o którym mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d. czyli zarządzającego transportem. W omawianym przypadku doszło bowiem do naruszenia obowiązków związanych z przewozem drogowym przez Skarżącego - jako zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie M. Sp. z o.o. Zgodnie z art. 92a ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa we wskazanym powyżej ust. 2, a także wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 4 do ustawy.
Organ odwoławczy uznał, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało bezsprzecznie, że 14 lipca 2020 r. B. M. oraz I. P. wykonywali, w imieniu przedsiębiorcy M. Sp. z o.o., regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym, nie posiadając dokumentacji poświadczającej uzyskanie przez kierowców kwalifikacji zawodowej czy ukończenia szkolenia okresowego, ani nie posiadając orzeczeń lekarskich i psychologicznych o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Organ odwoławczy wskazał, że protokół kontroli z 14 lipca 2020 r. nr [...] stanowi istotny dowód w przedmiotowej sprawie. W ocenie organu odwoławczego postępowanie administracyjne w I instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów k.p.a. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest spójny i wiarygodny.
GITD zaznaczył, że kwestia obowiązku posiadania świadectwa kwalifikacji czy ukończenia szkolenia okresowego została uregulowana w aktach powszechnie obowiązującego prawa, jakimi są przepisy u.t.d. Art. 39f u.t.d. wprost wskazuje, że każdy kierowca wykonujący przewóz drogowy obowiązany jest uzyskać wpis do polskiego prawa jazdy, potwierdzający spełnienie wymagań o których mowa w art. 39 a ust. 1 pkt 3 i 4 oraz odpowiednio 5 lub 6. Kwestia obowiązku odbycia stosownych badań lekarskich i psychologicznych została uregulowana po pierwsze w art. 39j u.t.d., który wprost wskazuje, że każdy kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Przepis art. 39k u.t.d. wprost wskazuje, że każdy kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
W niniejszej sprawie kontrolowani kierowcy nie tylko nie legitymowali się stosownymi dokumentami, lecz jeszcze oświadczyli, że nie byli na nie kierowani przez przedsiębiorcę. GITD wskazał, że jednym z podstawowych obowiązków osoby zarządzającej operacjami transportowymi w przedsiębiorstwie jest weryfikacja posiadanych przez kierowców uprawnień i dochowanie pieczy nad tym, aby wykonywali swoją pracę zgodnie z przepisami prawa i dysponowali stosownymi dokumentami.
GITD stwierdził, że na podstawie pisma z 10 sierpnia 2020 r. Biura do spraw Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego potwierdzono informację, że na dzień 14 lipca 2020 r. P. P. był osobą zarządzającą transportem w M. Sp. z o.o., nr certyfikatu kompetencji zawodowych [...]. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo ustalił stronę postępowania. Strona nie przedstawiła wiarygodnych dowodów tj. spełniających wymogi art. 76a k.p.a., które potwierdziłyby podnoszony przez skarżącego fakt zakończenia współpracy z przedsiębiorcą M. Sp. z o.o. przed 14 lipca 2020 r. tj. przed dniem kontroli.
Organ odwoławczy zaznaczył, że skoro w okolicznościach sprawy wpis do rejestru organu licencyjnego potwierdza, że jedynym zarządzającym transportem w kontrolowanym przedsiębiorstwie na dzień kontroli był skarżący, to uznać należało, że był on rzeczywiście podmiotem odpowiedzialnym za transport w tym przedsiębiorstwie. Organ odwoławczy miał bowiem prawo przyjąć, że wpis do rejestru i podjęcie obowiązku rzeczywiście przez daną osobę nastąpiło. Tym samym odpowiada ona za prawidłowe realizowanie przepisów prawa u przewoźnika. To na osobie, która podjęła się takiej roli, ciążyć musi obowiązek ewentualnego cofnięcia swojej zgody wobec organów na dalsze sprawowanie tej funkcji. Skoro strona nie powiadomiła organu licencyjnego o tym, że nie jest osobą zarządzającą w M. Sp. z o.o. to przyjąć należy, że nadal pełniła tę funkcję. Tym samym w ocenie organu odwoławczego Skarżący nie udowodnił, że to nie on winien być stroną niniejszego postępowania. Ponadto zgodnie z informacjami zawartymi w rejestrze KREP TD na dzień 29 grudnia 2021 r. Skarżący nadal widniał jako zarządzający transportem u przedsiębiorcy M. sp. z o.o. Tym samym organ odwoławczy uznał za zasadne nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 3000 zł z tytułu dwukrotności naruszeń lp. 4. l , 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d..[pic]
Organ odwoławczy stwierdził również, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek, która pozwalałaby na zastosowanie wobec strony art. 92c u.t.d. Zebrany materiał dowodowy nie zawiera dowodów wskazujących na istnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącego.
P.P. wniósł skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z 19 maja 2022r. nr BP.501.1785.2020.2058.P015.123 oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 15 września 2020 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3000zł.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
- rażące naruszenie art. 92a ust. 2 i ust. 8 i przepisu lp. 4.1. 4.2 4.3 załącznika nr 4 u.t.d. w związku z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE, poprzez ich bezpodstawne zastosowanie,
- rażące naruszenie art. 92a ust. 1 i ust. 6 i przepisu lp. 4.1, 4.2, 4.3 4.4 załącznika nr 3 do u.t.d., poprzez ich bezpodstawne zastosowanie i nie zastosowanie się do ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw;
- naruszenie art. 28 k.p.a., poprzez błędne ustalenie strony postępowania, a w szczególności nie wzięcie pod uwagę informacji o tym, iż Skarżący nie jest osobą zarządzającą w ww. firmie i od 1 kwietnia 2020r. nie łączyła go żadna umowa z tą firmą;
- naruszenie art. 42 w związku z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez ustalanie i dokonanie oceny stanu faktycznego dotyczącego stwierdzonych w skarżonej decyzji naruszeń, na podstawie wybiórczo potraktowanego materiału dowodowego, a w szczególności nie wzięcie pod uwagę wyjaśnień Skarżącego, a oparcie się na bazie KREPT, której przewoźnik nie uaktualnił oraz dostarczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania pod adres, który nie jest adresem zamieszkania Skarżącego oraz pracy;
- naruszenie art. 7 oraz art. 8 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ I instancji działań niezbędnych do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego, mogącego dać podstawy do uznania braku odpowiedzialności Skarżącego za nieprawidłowości stwierdzone w protokole kontroli oraz oparcie wydanego rozstrzygnięcia w głównej mierze na domysłach i poszlakach, a nie na udowodnionych okolicznościach, przede wszystkim nie przesłuchanie Skarżącego oraz przedsiębiorcy,
- naruszenie art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodów mających wpływ na sprawy i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego,
- naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, poprzez brak staranności organu w podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli,
- naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego określonej w art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez złamanie generalnych zasad kodeksu postępowania administracyjnego,
-naruszenie art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez stronę zarzucanych jej naruszeń, poprzez arbitralne nieuznawanie dowodów i wyjaśnień, bez oceny okoliczności branych pod uwagę podczas analizy przesłanek, a w szczególności z pominięciem możliwego zastosowania art. 92c ust. 1 i ust. 1a u.t.d.,
- naruszenie art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez ustalanie i dokonanie oceny stanu faktycznego dotyczącego stwierdzonych w skarżonej decyzji naruszeń, na podstawie wybiórczo potraktowanego materiału dowodowego.
W związku z poniesionymi zarzutami Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, o umorzenie postępowania w sprawie, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu Skarżący zakwestionował informację Głównego Inspektora z 10 sierpnia 2020r. co do tego, że jest osobą zarządzającą. Podniósł, że w rzeczywistości 20 lipca 2020r dokonano zgłoszenia, że Skarżący nie jest osobą zarządzającą w ww. Spółce od [...] kwietnia 2020r. Skarżący w załączeniu do skargi przedłożył screen z ekranu z 4 września 2020r., z którego wynika, że M. sp. z o.o. nie posiadała osoby zarządzającej. Zatem zgłoszenie było skuteczne a Skarżący został wykreślony z rejestru.
Skarżący powołał się również na art. 12a ust. 1 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw. Zdaniem Strony, na mocy tego przepisu, z uwagi na stan pandemii, kierowcy nie mieli obowiązku posiadania badań oraz kursu w tamtym okresie.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest kwestionowane, że w dniu kontroli drogowej – tj. 14 lipca 2020r. dwaj kierowcy nie posiadali dokumentów wskazujących na uzyskanie kwalifikacji wstępnej lub ukończenie szkolenia okresowego. Nie posiadali również orzeczenia lekarskiego oraz orzeczenia psychologicznego braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Te okoliczności zostały utrwalone w protokole kontroli, podpisanym bez zastrzeżeń przez kontrolowanych, a także nie były kwestionowane przez samego Skarżącego.
Co do zasady, zgodnie z art. 39a ust. 1 u.t.d., przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta:
- zgodnie z pkt 1 ukończyła odpowiedni wiek i posiada prawo jazdy odpowiedniej kategorii – w tym zakresie nie stwierdzono uchybień w trakcie kontroli;
- zgodnie z pkt 2 - posiada odpowiednie uprawnienie do kierowania pojazdem samochodowym, określone w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami;
- zgodnie z pkt 3 - nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy;
- zgodnie z pkt 4 - nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy;
- zgodnie z pkt 5 - uzyskała kwalifikację wstępną lub kwalifikację wstępną przyśpieszoną;
- zgodnie z pkt 6 - ukończyła szkolenie okresowe.
Zdaniem organów I oraz II instancji kierowcy w dniu kontroli nie legitymowali się odpowiednimi dokumentami, które potwierdzałyby spełnienie wymogów określonych w art. 39a ust. 1 pkt 3, 4, 5 i 6 u.t.d.
Zgodnie z art. 39f ust. 1 u.t.d. w wersji obowiązującej w dacie stwierdzenia naruszenia, kierowca wykonujący przewóz drogowy obowiązany jest uzyskać wpis do polskiego krajowego prawa jazdy, potwierdzający spełnienie wymagań, o których mowa w art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 oraz odpowiednio pkt 5 lub 6.
Zasady dokonywania wpisu, o którym mowa w ust. 1, określa art. 15 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (art. .39f ust. 2 u.t.d.).
Kierowcy niebędącemu obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, posiadającemu prawo jazdy wydane przez państwo trzecie, wykonującemu lub zamierzającemu wykonywać przewóz drogowy osób na rzecz przedsiębiorcy mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który uzyskał kwalifikację wstępną lub ukończył szkolenie okresowe i ubiega się o wpis do prawa jazdy potwierdzający spełnienie wymagań, o których mowa w art. 39a ust. 1, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania starosta, w trybie, o którym mowa w art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym wymienia posiadane przez niego prawo jazdy zagraniczne na polskie krajowe prawo jazdy, dokonując jednocześnie wpisu potwierdzającego te wymagania. Dodatkowym warunkiem wymiany prawa jazdy jest złożenie przez przedsiębiorcę oświadczenia o zatrudnieniu lub nawiązaniu współpracy z tym kierowcą, który będzie wykonywał lub wykonuje na jego rzecz przewozy drogowe (art. 37f ust. 4 u.t.d.).
Co do obowiązku posiadania orzeczenia lekarskiego, art. 39j ust. 1 u.t.d. stanowi, że kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Odnośnie badań psychologicznych art. 39k ust. 1 u.t.d. przewiduje, że kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Zgodnie z art. 39l ust. 1 pkt 1 u.t.d., przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy jest obowiązany do kierowania kierowców na:
a) szkolenia okresowe,
b) badania lekarskie i psychologiczne.
Ujawnione w trakcie kontroli naruszenia świadczyły o niespełnieniu obowiązków wynikających z treści art. 39a ust. 1 pkt 3, pkt 4, pkt 5 i pkt 6, art. 39f ust. 1, art. 39j ust. 1, art. 39k ust. 1 i art. 39l ust. 1 u.t.d.
Niemniej jednak kluczowe dla sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było zawieszenie w dniu kontroli obowiązków wynikających z przedstawionych powyżej przepisów u.t.d.
Zgodnie z art. 12a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.) – w wersji obowiązującej w dniu stwierdzonego naruszenia, w przypadku ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, od dnia ogłoszenia danego stanu, zawiesza się wykonywanie obowiązków wynikających z przepisów art. 39a ust. 1 pkt 6, art. 39d ust. 2, art. 39f, art. 39j, art. 39k i art. 39l ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140).
Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491).
Zatem w dniu kontroli zawieszone było spełnienie obowiązków dotyczących: warunku zatrudnienia jako kierowcy osoby, która ukończyła szkolenie okresowe, obowiązku uzyskania przez kierowcę wykonującego przewóz drogowy wpisu do polskiego krajowego prawa jazdy określonych wymagań, poddania się przez kierowcę wykonującego przewóz drogowy badaniom lekarskim i badaniom psychologicznym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz obowiązku przedsiębiorcy lub innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy kierowania kierowców na szkolenia okresowe oraz badania lekarskie i psychologiczne.
To właśnie brak spełnienia powyższych obowiązków a które uległy zawieszeniu na mocy art. 12a ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID, był podstawą do nałożenia kary pieniężnej.
Z treści art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID wynika, że zawieszeniu nie uległ jedynie obowiązek uzyskania przez kierowcę kwalifikacji wstępnej.
Natomiast spełnienie pozostałych obowiązków, związanych z uzyskaniem szkolenia okresowego, badania lekarskiego oraz badania psychologicznego w dniu kontroli podlegało zawieszeniu z uwagi na obowiązujący w tamtym czasie stan epidemii.
W związku z powyższym brak wywiązywania się z obowiązków wynikających z art. 39a ust. 1 pkt 6, art. 39j, art. 39k i art. 30l ust. 1 pkt 1, stwierdzony w czasie obowiązywania stanu epidemii – nie mógł stanowić podstawy do wymierzenia kary pieniężnej – z uwagi na treść art. 12a ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID. Organy rozpatrujące sprawę niniejszą pominęły skutki wynikające z treści art. 12a ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej przyczyny Sąd skargę uwzględnił. W toku ponownego rozpoznania sprawy organy będą zobowiązane uwzględnić skutki wynikające z zawieszenia obowiązków wskazanych w art. 12a ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID.
Sąd nie podzielił natomiast zarzutów skargi, które zmierzały do wykazania, że Skarżący w dniu kontroli nie był podmiotem zarządzającym transportem.
Zgodnie z art. 92a ust. 2 u.t.d., zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 2000 złotych za każde naruszenie. Pojęcie "osoby zarządzającej transportem" zostało zdefiniowane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 300, str. 51 z późn. zm.).
Art. 2 pkt 5 tego rozporządzenia stanowi, że zarządzający transportem to osoba fizyczna zatrudniona przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzający w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. Jednocześnie przepis art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną – zarządzającego transportem – która spełnia warunki przewidziane w przepisie art. 3 ust 1 lit b i d, która w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa, ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem polegającym na przykład na tym, że jest jego pracownikiem oraz posiada miejsce zamieszkanie na terenie Wspólnoty. Z kolei przepis art. 7c u.t.d. stanowi, że mikroprzedsiębiorca może bez wyznaczania zarządzającego transportem, spełniającego warunki o których mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009, w drodze umowy wyznaczyć osobę fizyczną uprawnioną do wykonywania zadań zarządzającego transportem w jego imieniu, jeżeli osoba ta spełnia warunki określone w art. 4 ust. 2 rozporządzenia.
Przedstawione unormowania zawierają definicję legalną osoby pełniącej funkcję osoby zarządzającej transportem oraz nakładają na przedsiębiorcę obowiązek wyznaczenia takiej osoby, o ile sam przedsiębiorca będący osobą fizyczną nie pełni tej funkcji. Jednocześnie przepisy te wprowadzają wymogi, jakie powinna spełnić osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie, w postaci chociażby stosownego doświadczenia i posiadanej wiedzy (certyfikat). Osoba uprawniona do zarządzania transportem w przedsiębiorstwie wpisywana jest do Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego, który został utworzony w oparciu o przepisy art. 82 g i następne ustawy o transporcie drogowym, przy czym rejestr ten jest jawny i ogólnie dostępny w Internecie.
W niniejszej sprawie organy ustaliły na podstawie informacji przekazanej przez Biuro ds. Transportu Międzynarodowego GITD, że w dniu kontroli to Skarżący był wpisany jako osoba zarządzająca transportem w spółce M. Zmiany co do statusu Skarżącego jako zarządzającego transportem zostały natomiast zgłoszone już po dniu kontroli, tj. w piśmie z 20 lipca 2020r. Skarżący starał się natomiast wykazać, że osobą zarządzająca transportem przestał być już z dniem [...] marca 2020r., kiedy to miało dojść do rozwiązania jego umowy o pracę z ww. Spółką, jednakże fakt ten zostało zgłoszony do GITD dopiero w piśmie z 20 lipca 2020r.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 7a ust. 1 u.t.d., zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego oraz licencji wspólnotowej udziela się na wniosek przedsiębiorcy złożony w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej za pomocą środków komunikacji elektronicznej (...). Ustęp 2 tego przepisu określa co wniosek taki powinien zawierać. Zgodnie z pkt 7 wniosek ten powinien zawierać między innymi imię i nazwisko, adres zamieszkania oraz numer certyfikatu kompetencji zawodowych osoby zarządzającej transportem, o której mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009.
Na podstawie art. 82h ust. 1 pkt 17 u.t.d., w ewidencji przedsiębiorców gromadzi się dane określające także imię i nazwisko osoby zarządzającej transportem oraz datę i miejsce urodzenia, adres zamieszkania, rodzaj posiadanego certyfikatu posiadanych kompetencji zawodowych, numer posiadanego certyfikatu kompetencji zawodowych, datę wydania tego certyfikatu, kraj wydania certyfikatu kompetencji zawodowych oraz ewentualną datę utraty dobrej reputacji. Zgodnie z art. 82h ust. 4 u.t.d., w Rejestrze odnotowuje się zmiany danych gromadzonych w ewidencjach, o których mowa w ust. 1-3. Dane o których mowa między innymi w art. 82h ust. 1 (a więc też dane dotyczące osoby zarządzającej transportem) przekazuje do ewidencji starosta właściwy dla siedziby przedsiębiorcy, niezwłocznie po zgłoszeniu przez przewoźnika drogowego zmiany danych na podstawie art. 14 ust. 1 - art. 82i ust. 1 lit. c u.t.d.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1 u.t.d., przewoźnik drogowy jest obowiązany zgłaszać w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji wspólnotowej, zmiany danych, o których mowa w art. 7a (a więc również dotyczących osoby zarządzającej transportem), nie później niż w terminie 28 dni od dnia ich powstania. Celem nałożenia obowiązku wynikającego z art. 14 ust. 1 u.t.d. jest między innymi zapewnienie aktualności danych związanych z zawodowym wykonywaniem działalności transportowej. Co równie istotne, obowiązek zapewnienia aktualności danych widniejących w Rejestrze spoczywa na przewoźniku. Należy również podkreślić, że możliwość uwzględnienia zmiany danych z mocą wsteczną została ograniczona terminem 28-dniowym. Konsekwencje związane z figurowaniem w KREPTD nieaktualnych danych obciążać będą przewoźnika.
Przyjmując twierdzenia Skarżącego, że do rozwiązania umowy o pracę doszło [...] marca 2020r., wątpliwości nie budzi, że nie został zachowany 28-dniowy termin do zgłoszenia przez przewoźnika zmiany danych w zakresie osoby zarządzającego transportem, gdyż informację przekazano dopiero po niespełna 4 miesiącach o tym fakcie i co również istotne, już po zakończeniu przedmiotowej kontroli.
Skoro więc informacja o zmianie danych nie została zgłoszona w terminie 28-dniowym, wynikającym z art. 14 ust. 1 u.t.d., organ był uprawniony aby osobę zarządzającego transportem ustalić w oparciu o informacje widniejące w Krajowym Rejestrze Elektronicznym Przedsiębiorców Transportu Drogowego, wedle stanu istniejącego na dzień przeprowadzonej kontroli.
W niniejszej sprawie z informacji uzyskanej w Głównym Inspektoracie Transportu Drogowego wynikało, że na dzień kontroli to Skarżący widniał w Krajowym Rejestrze Elektronicznym Przedsiębiorców Transportu Drogowego (KREPTD) jako osoba zarządzająca transportem. Wpis skarżącego, jako osoby zarządzającej transportem, widniejący w rejestrze KREPTD, uprawniał organy do przyjęcia, że jest on zgodny ze stanem faktycznym, a tym samym dawał podstawę do uznania skarżącego za osobę zarządzającą transportem w spółce. W konsekwencji, wobec Skarżącego jako zarządzającego istnieje możliwość wymierzenia kary pieniężnej, na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. Jednakże w toku ponownego rozpoznania sprawy organy zobowiązane będą określić zakres odpowiedzialności Skarżącego z uwzględnieniem zakresu zawieszenia obowiązków przedsiębiorcy, wynikających z treści art. 12a ustawy o COVID. Należy wziąć pod uwagę, że w przypadku obowiązków wskazanych w art. 39a ust. 1 – przepis art. 12a ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID zawiesił wykonywanie obowiązków wskazanych w pkt 6, tj. dotyczących ukończenia szkolenia okresowego. Zakres zawieszenia z art. 12a ustawy o CIVD wskazuje natomiast, że zawieszeniem tym nie był objęty obowiązek uzyskania kwalifikacji wstępnej, które to naruszenie również zostało stwierdzone w trakcie kontroli z 14 lipca 2020r.
Wobec naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, polegającego na braku zastosowania art. 12a ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję wraz z decyzją organu I instancji z 15 września 2020r.
Na podstawie art. 200 P.p.s.a. Sąd na rzecz Skarżącego zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego w równowartości uiszczonego wpisu sądowego.