II SA/RZ 870/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na decyzję nakazującą doprowadzenie samowolnie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, uznając, że nie naruszono przepisów dotyczących ochrony zabytków ani warunków technicznych.
Skarga dotyczyła decyzji nakazującej doprowadzenie robót budowlanych (rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego) do stanu zgodnego z przepisami. Inwestorzy wykonali prace bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego, działając w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego, nakazały wykonanie określonych robót naprawczych, w tym obcięcie połaci dachowych, rozbiórkę płyty balkonowej i fragmentów lukarn. Sąd uznał, że organy prawidłowo zakwalifikowały roboty jako samowolę budowlaną i zastosowały właściwy tryb postępowania. Oddalono zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o ochronie zabytków oraz warunków technicznych, uznając, że nie doszło do naruszenia praw sąsiadów ani bezpieczeństwa pożarowego.
Przedmiotem skargi była decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą inwestorom doprowadzenie robót budowlanych przy budynku mieszkalnym do stanu zgodnego z przepisami. Roboty te, polegające na rozbudowie i nadbudowie, zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po wcześniejszych postępowaniach i wyrokach sądów, sprawa trafiła ponownie do organów nadzoru budowlanego, które miały prowadzić postępowanie naprawcze w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego. PINB nakazał wykonanie konkretnych prac, m.in. obcięcie połaci dachowych, rozbiórkę płyty balkonowej i fragmentów lukarn, które wystawały poza lico ściany i naruszały prawa działek sąsiednich. PWINB utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że budynek, mimo że ujęty w gminnej ewidencji zabytków, nie jest wpisany do rejestru zabytków, a wymóg uzgodnienia z konserwatorem zabytków dotyczy sytuacji ubiegania się o pozwolenie na budowę, a nie postępowania naprawczego wobec już wykonanych samowolnych robót. Sąd administracyjny, kontrolując legalność decyzji, uznał skargę za niezasadną. Potwierdził, że organy prawidłowo zakwalifikowały roboty jako samowolę budowlaną i zastosowały właściwy tryb postępowania. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów dotyczących ochrony zabytków, warunków technicznych (przesłanianie, zacienianie, bezpieczeństwo pożarowe) ani przepisów postępowania administracyjnego. Oddalono zarzuty dotyczące naruszenia interesu strony oraz niewyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
W przypadku rozbudowy lub nadbudowy istniejącego legalnie obiektu budowlanego, wybór trybu postępowania (legalizacyjnego czy naprawczego) zależy od tego, czy ewentualna rozbiórka nielegalnie wykonanych robót uniemożliwi dalsze korzystanie z legalnie wybudowanej części obiektu. Jeśli uniemożliwi, stosuje się tryb z art. 50-51 P.b. W tej sprawie, ze względu na ingerencję w pozostałą część obiektu, właściwy był tryb naprawczy.
Uzasadnienie
Sąd I instancji pierwotnie uznał, że właściwy jest tryb art. 50-51 P.b., ponieważ rozbiórka nadbudowy mogłaby skutkować ingerencją w legalnie wykonaną część obiektu. NSA potwierdził tę ocenę, wskazując, że kluczowe jest ustalenie, czy rozbiórka uniemożliwi korzystanie z legalnej części obiektu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (38)
Główne
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.P.b. art. 50 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.P.b. art. 51 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.P.b. art. 3 § pkt 6
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.P.b. art. 3 § pkt 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.P.b. art. 28 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.P.b. art. 48 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.P.b. art. 48 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.P.b. art. 48 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.P.b. art. 48 § ust. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.P.b. art. 50 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.P.b. art. 50 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.P.b. art. 51 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.P.b. art. 51 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.P.b. art. 81 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.P.b. art. 39 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.P.b. art. 39 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.P.b. art. 36 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.P.b. art. 49b § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 25
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 81a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.z. art. 36 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 39
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 13 § ust. 1 pkt 1 a
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 57
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 60
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nadzoru budowlanego prawidłowo zakwalifikowały roboty jako samowolę budowlaną i zastosowały właściwy tryb postępowania (art. 50-51 P.b.). Nie występuje wymóg uzgodnienia z konserwatorem zabytków w postępowaniu naprawczym dotyczącym samowolnie wykonanych robót. Wykonane roboty nie naruszają przepisów dotyczących przesłaniania, zacieniania ani bezpieczeństwa pożarowego sąsiednich budynków. Sąd jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w prawomocnych wyrokach WSA i NSA.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 77, 80, 6, 8, 107 k.p.a.) przez organy. Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 u.P.b.) poprzez błędne zastosowanie. Zarzut naruszenia art. 39 ust. 3 u.P.b. poprzez jego niezastosowanie (wymóg uzgodnienia z konserwatorem zabytków). Twierdzenie, że celem robót było odtworzenie pierwotnego wyglądu budynku i jego zabezpieczenie przed niszczeniem.
Godne uwagi sformułowania
Sąd jest związany oceną prawną wyrażoną we wskazanych wyżej orzeczeniach. brak jest podstaw aby domniemywać o jego powstaniu w warunkach samowoli budowlanej. rozbiórka nielegalnie wykonanych robót budowlanych nie może zostać wykonana bez ingerencji w legalnie wykonaną część obiektu budowlanego. Wymóg uzyskania uzgodnienia z organem ochrony konserwatorskiej aktualizuje się w sytuacjach, w których inicjatorem podejmowania aktywności w zakresie robót budowlanych jest inwestor. Nie znajduje on natomiast zastosowania w przypadku orzekania przez organ nadzoru budowlanego o nakazie rozbiórki wykonanych robót budowlanych.
Skład orzekający
Piotr Godlewski
przewodniczący sprawozdawca
Maria Mikolik
sędzia
Jolanta Kłoda-Szeliga
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania naprawczego w przypadku samowoli budowlanej (rozbudowa/nadbudowa), stosowanie art. 50-51 Prawa budowlanego, a także kwestia uzgodnień z konserwatorem zabytków w kontekście obiektów z gminnej ewidencji zabytków."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, związanej z budynkiem o długiej historii i specyficznymi robotami budowlanymi. Interpretacja przepisów o konserwatorze zabytków może być odmienna w zależności od konkretnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i złożonych procedur legalizacyjnych. Wyjaśnia kluczowe różnice między trybem legalizacyjnym a naprawczym oraz kwestię ochrony zabytków w kontekście robót budowlanych.
“Samowola budowlana: Kiedy rozbudowa domu wymaga rozbiórki, a kiedy wystarczy naprawa?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 870/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2024-12-17 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-07-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Jolanta Kłoda-Szeliga Maria Mikolik Piotr Godlewski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II OSK 1239/25 - Postanowienie NSA z 2025-06-13 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2020 poz 1333 art. 36 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i ust. 3, art. 48 ust. 3 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Maria Mikolik AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 20 maja 2024 r. nr OA.7721.18.12.2024 w przedmiocie doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z przepisami – skargę oddala – Uzasadnienie II SA/Rz 870/24 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi G.K. jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: PWINB) z 20 maja 2024 r. nr OA.7721.18.12.2024 dotycząca doprowadzenia robót budowalnych do stanu zgodnego z przepisami. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, 15 listopada 2019 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB) przeprowadzili czynności kontrolne w budynku mieszkalnym konstrukcji murowanej, zlokalizowanym na działce nr [...] w D.. 8 stycznia 2020 r. organ ten przeprowadził rozprawę administracyjną, w wyniku której ustalił, że w 2012 r. miał miejsce pożar budynku, a w sierpniu 2019 r. przystąpiono do robót budowlanych przy nim. Wykonano nowe ściany kolankowe poddasza, podniesiono ścianę od strony zachodniej, wykonano nową ścianę szczytową oraz podwyższono kominy. Ponadto zamontowano drewnianą konstrukcję dachu, na której ułożono łaty i kontrłaty. Wykonano również nową płytę balkonową oraz trzy nowe lukarny. Poprzez podwyższenie ścian poddasza oraz wykonanie dachu dwuspadowego w miejscu istniejącego poprzednio trzyspadowego z jednoczesną zmianą wysokości budynku doszło do zwiększenia kubatury obiektu. Na wykonane przez G.K. i W.K. roboty budowlane nie uzyskano decyzji o pozwoleniu na budowę ani nie dokonano zgłoszenia. PINB postanowieniem z 22 stycznia 2020 r. nr PINB.5160.9m.2.2019 nakazał inwestorom wstrzymać roboty budowlane prowadzone przy budynku mieszkalnym i zobowiązał ich do przedstawienia ekspertyzy technicznej wykonanych robót. Postanowieniem z 9 marca 2020 r. nr OA.7722.18.4.2020 – na skutek zażalenia G.K. - PWINB uchylił postanowienie PINB z 22 stycznia 2020 r. W ocenie organu odwoławczego, wykonane roboty budowlane należy zaliczyć do kategorii rozbudowy i nadbudowy, czyli wymagające uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Sprawa powinna zatem zostać rozstrzygnięta w oparciu o art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., dalej: u.P.b.), a nie jak przyjął organ I instancji – art. 50 i art. 51 u.P.b. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy PINB postanowieniem z 13 maja 2020 r. nr PINB.5160.9m.2.2019 - wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 u.P.b. - wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z rozbudową i nadbudową przedmiotowego budynku mieszkalnego oraz zobowiązał inwestorów do przedstawienia w terminie do 31 grudnia 2020 r. wskazanych dokumentów, celem ewentualnej legalizacji inwestycji. PINB decyzją z 19 stycznia 2021 r. nr PINB.5160.9m.2019 - działając na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 52 i art. 81 ust. 1 pkt 2 u.P.b. - nakazał inwestorom rozbiórkę rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w D. wobec niewykonania obowiązku nałożonego postanowieniem z 13 maja 2020 r. PWINB decyzją z 24 maja 2021 r. nr OA.7721.18.3.2021 utrzymał w mocy w/w decyzję PINB. Wskazał, że postępowanie w opisywanej sprawie zostało wszczęte w listopadzie 2019 r., wobec czego - stosownie do art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471 ze zm.) - do sprawy mają zastosowanie przepisy u.P.b. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 września 2020 r. PWINB podzielił stanowisko PINB o prawidłowości zakwalifikowania wykonanych robót budowlanych jako wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę w warunkach samowoli budowlanej i wdrożenia procedury legalizacyjnej na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 u.P.b. Na podstawie art. 48 ust. 4 u.P.b., nieprzedstawienie w wyznaczonym terminie dokumentów wskazanych w postanowieniu legalizacyjnym, obligowało organ do orzeczenia nakazu rozbiórki. Wyrokiem z 10 listopada 2021 r. II SA/Rz 1064/21 WSA w Rzeszowie po rozpoznaniu skargi G.K. uchylił decyzję PWINB z 24 maja 2021 r. oraz decyzję PINB z 19 stycznia 2021 r. oraz postanowienie PINB z 13 maja 2020 r. Sąd stwierdził, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zakwalifikowały zrealizowane roboty budowlane jako nadbudowę i rozbudowę budynku, zgodnie z art. 3 pkt 6 u.P.b., a nie jego przebudowę zgodnie z art. 3 pkt 7 tej ustawy. Na podstawie akt sprawy oraz dołączonej dokumentacji fotograficznej bez wątpienia można bowiem stwierdzić, że w sprawie miała miejsce ingerencja w kubaturę budynku przez jej zwiększenie. Dla nadbudowy konieczne było uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 6 u.P.b.), którego inwestor nie posiadał. Brak było natomiast podstaw do przyjęcia, że w realiach sprawy powinna znaleźć zastosowanie procedura naprawcza określona art. 48 u.P.b., a nie jak prawidłowo przyjął poprzednio organ I instancji – art. 50 i art. 51 u.P.b. Wynika to z faktu, że skutki robót budowlanych nie mogą zostać usunięte bez ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego. Nie jest racjonalne wydanie nakazu rozbiórki w sytuacji, gdy wykonanie rozbiórki nadbudowy może skutkować zaistnieniem stanu faktycznego określonego procedurą naprawczą z art. 66 u.P.b. Dla zastosowania trybu z art. 50-51 u.P.b. konieczne jest jednak ustalenie, czy objęte tą procedurą obiekty budowlane zostały wybudowane na legalnie istniejącym obiekcie. Taka sytuacja nie wynika jednoznacznie z materiału dowodowego, a organy nadzoru budowlanego w ogóle nie zajęły się tą kwestią. W odniesieniu do obiektów posadowionych legalnie, które następnie zostały samowolnie rozbudowane, nie ma przeszkód do nakazania rozbiórki części obiektu w sytuacji, gdy jest to część obiektu na tyle niezależna od pozostałej części obiektu wybudowanego zgodnie z prawem, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w pozostałą jego część. Jeśli nakaz rozbiórki dotyczy samowoli budowlanej posadowionej na samowolnie wybudowanych fundamentach, to nie jest możliwe przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego w przypadku takiego obiektu. Powyższe stanowisko można odnieść również do postępowania w trybie naprawczym; dopiero wtedy, gdy organ ustali, że obiekt na którym została wykonana nadbudowa jest zgodny z prawem, może rozważać, czy tryb z art. 50-51 u.P.b. jest właściwy. Wskazane wadliwe ustalenie stanu faktycznego doprowadziło to błędnego zastosowania art. 48 ust. 1 i 4 u.P.b. poprzez nałożenie na skarżącą obowiązku rozbiórki obiektu w sytuacji, gdy nadbudowana i rozbudowana samowolnie część budynku nie może zostać usunięta bez ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 marca 2023 r. II OSK 267/22 oddalił skargę kasacyjną J.S.od wyroku WSA w Rzeszowie z 10 listopada 2021 r. W uzasadnieniu wskazał, że dokonana przez Sąd I instancji ocena, że postępowanie powinno być prowadzone w trybie art. 50-51 u.P.b. jest właściwa i nie wynika z błędnej kwalifikacji wykonanych robót budowlanych, lecz z faktu, iż rozbiórka nielegalnie wykonanych robót budowlanych nie może zostać wykonana bez ingerencji w legalnie wykonaną część obiektu budowlanego. Za słuszne uznał stanowisko Sądu, że sytuacja, w której samodzielny obiekt budowlany został wybudowany bez stosowanego pozwolenia kwalifikuje się do wszczęcia procedury legalizacyjnej określonej w art. 48 u.P.b. Natomiast w sytuacji, gdy inwestor prowadził roboty budowlane, które polegały na rozbudowie lub nadbudowie istniejącego legalnie obiektu budowlanego, wybór trybu postępowania, tj. postępowania legalizacyjnego określonego art. 48 u.P.b. lub postępowania naprawczego objętego art. 50-51 u.P.b. wymaga ustalenia, czy ewentualna rozbiórka nielegalnie wykonanych robót budowlanych nie uniemożliwi dalszego korzystania z legalnie wybudowanej części obiektu budowlanego. Jeśli nie uniemożliwi, wówczas znajduje zastosowanie tryb postępowania legalizacyjnego objęty art. 48 u.P.b., jeśli zaś uniemożliwi, to wówczas tryb wymieniony w art. 50 i art. 51 tej ustawy. PINB po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego postanowieniem z 5 września 2023 r. nr PINB.5160.9m.2.2019 nakazał inwestorom wstrzymać roboty budowlane prowadzone przy spornym budynku z uwagi na fakt ich prowadzenia bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz nałożył na inwestorów obowiązek przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, ekspertyzy technicznej robót budowlanych wykonanych przy budynku. PWINB - rozpatrując zażalenie G.K. - postanowieniem z 19 października 2023 r. nr OA.7722.18.15.2023 uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej nakazu przedłożenia ekspertyzy technicznej robót budowlanych wykonanych przy ww. budynku mieszkalnym (pkt 1), a w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy (pkt 2). PINB decyzją z 31 października 2023 r. nr PINB.5160.9m.2.2019 nakazał inwestorom doprowadzenie robót budowlanych wykonanych przy budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr [...] w D. do stanu zgodnego z przepisami poprzez wykonanie robót analogicznych jak w niżej opisanej decyzji z 21 marca 2024 r. PWINB decyzją z 11 grudnia 2023 r. nr OA.7721.18.27.2023 uchylił decyzję PINB z 31 października 2023 r. w całości z uwagi na jej wydanie bez uprzedniej oceny pełnej zgodności zrealizowanych robót z przepisami, w tym techniczno - budowlanymi, niedokonanie ustaleń czy zachodzą okoliczności określone w przepisach dotyczących przesłaniania i zacieniania, niewyjaśnienie przez organ w czym upatruje zmiany warunków bezpieczeństwa pożarowego jako konsekwencji wykonanych robót budowlanych, niedokonanie własnych ustaleń oraz nieskorzystanie z art. 81 u.P.b. uprawniającego organ nadzoru budowlanego do nałożenia na inwestora, właściciela lub zarządcę obowiązku sporządzenia i przedłożenia ocen technicznych lub ekspertyz w przypadku uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowalnych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy PINB decyzją z 21 marca 2024 r. nr PINB.5160.9m.2.2019 nakazał inwestorom doprowadzenie do 31 sierpnia 2024 r. robót budowlanych wykonanych przy budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr [...] w D. do stanu zgodnego z przepisami poprzez: obcięcie połaci dachowej od strony północnej w taki sposób, aby nie wystawała poza lico zewnętrzne tej ściany; obcięcie połaci dachowej od strony południowej w taki sposób, aby nie wystawała poza lico zewnętrzne tej ściany; rozbiórkę płyty balkonowej w elewacji południowej budynku; rozbiórkę fragmentów lukarn usytuowanych w elewacji południowej budynku nadwieszonych nad działką sąsiednią nr 6328; W odwołaniu od decyzji G.K. zarzuciła organowi wydanie decyzji bez konsultacji z Konserwatorem Zabytków w Rzeszowie, którego opinia jest niezbędna do przywrócenia jego pierwotnego stanu z uwagi na fakt, że objęty postępowaniem budynek jest obiektem zabytkowym. PWINB opisaną na wstępie decyzją z 20 maja 2024 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) - utrzymał w mocy decyzję PINB z 21 marca 2024 r. Organ wskazał, że na podstawie art. 153 P.p.s.a. jest związany oceną wyrażoną w wyrokach WSA i NSA, zatem prowadził postępowanie w trybie art. 50-51 u.P.b. i podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy objęte tą procedurą obiekty budowlane zostały wybudowane na legalnie istniejącym obiekcie. Ustalono, że przedmiotowy budynek powstał przeszło 120 lat temu i był prawdopodobnie zamieszkały w 1902 r. Czynności organu celem odszukania dokumentów dotyczących legalności przedmiotowego budynku nie przyniosły oczekiwanego rezultatu, bowiem brak jest takich dokumentów w Archiwum Państwowym. PWINB podzielił stanowisko o braku możliwości domniemywania samowoli budowlanej. W tak ustalonym stanie faktycznym, wobec stwierdzonej rozbudowy i nadbudowy bez wymaganego pozwolenia na budowę, organ zobowiązany był do przeprowadzenia stosownego postępowania legalizacyjnego w trybie art. 50 - 51 u.P.b. w brzmieniu obowiązującym do 19 września 2020 r. Ustalono, że w wyniku wykonanych robót budowlanych doszło do wydłużenia połaci dachowej od strony północnej i południowej, a w elewacji południowej powstały nowe elementy w postaci lukarn, które wystają poza lico ściany południowej zlokalizowanej w granicy działki, co powoduje naruszenie własności działek sąsiednich od strony północnej i południowej. Inwestorzy wykonali roboty na działkach sąsiednich bez prawa do dysponowania nimi na cele budowlane. Celem doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem konieczne stało się wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 u.P.b. PINB w celu ustalenia czy nie zostały naruszone przepisy dotyczące przesłaniania i zacieniania obiektu usytuowanego na działce sąsiedniej od strony północnej, przeprowadził czynności kontrolne na działce nr [...] w D.. W trakcie kontroli ustalił, że na ww. działce istnieje budynek mieszkalny jednorodzinny konstrukcji murowanej, parterowy z poddaszem użytkowym, przykryty dachem dwuspadowym konstrukcji drewnianej, krytym blachodachówką. W elewacji południowej tego budynku znajduje się jeden otwór okienny o wymiarach 1,30 m x 1,50 m (w pokoju) oraz drzwi wejściowe do budynku. Właściciele działki okazali decyzję Starosty [...] nr AB.6740.9.71.2012 z 29 stycznia 2013 r. udzielającą pozwolenia na przebudowę i remont istniejącego budynku mieszkalnego. Zgodnie z okazanym projektem stanowiącym integralną część udzielonego pozwolenia, w elewacji zachodniej i wschodniej budynku powinny znajdować się 2 otwory okienne, w elewacji północnej 1 otwór okienny, a w elewacji południowej otwór okienny i drzwiowy (co zostało stwierdzone w trakcie kontroli). Z dokonanej przez PINB analizy przesłaniania i zacieniania na podstawie § 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm.), wynika, że w omawianym przypadku wysokość przesłaniania wynosi 8,30 m, natomiast między ramionami kąta 60° wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego (pokój na parterze w budynku na działce nr [...]), budynek będący przedmiotem postępowania znajduje się w odległości 12,5 m. Zatem rozbudowa i nadbudowa przedmiotowego budynku nie ma wpływu na naturalne oświetlenie pomieszczeń (pokoi) w budynku na sąsiedniej działce. Ponadto, jak ustalił PINB, nie zostały również naruszone regulacje odnośnie oświetlenia i nasłonecznienia pomieszczeń określone w § 57 i 60 ww. rozporządzenia. PWINB podzielił również stanowisko organu I instancji co do stwierdzenia, że w wyniku wykonanej nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego nie doszło do zmiany warunków bezpieczeństwa pożarowego (budynek przed nadbudową i rozbudową posiadał ścianę z okami i drzwiami w granicy). Odnosząc się do zarzutów odwołania PWINB wyjaśnił, że zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2022 r., poz. 840, dalej: u.o.z.), uzyskanie pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wydanego w formie decyzji. Przedmiotowy budynek nie jest wpisany do rejestru zabytków, zatem brak jest podstaw stawiania wymogu uzyskania pozwolenia konserwatora w sytuacji wykonywania w nim robót. Art. 39 ust. 3 u.P.b. stanowi, że w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Przepis ten dotyczy wyłącznie przypadków w nim określonych, a więc pozwolenia na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego. Wymóg uzyskania uzgodnienia dotyczy przypadku wykonywania przez inwestora robót budowlanych. Obowiązek uzgodnienia z organem ochrony konserwatorskiej aktualizuje się w sytuacjach, w których inicjatorem podejmowania aktywności w zakresie robót budowlanych jest inwestor. Nie znajduje on natomiast zastosowania w przypadku orzekania przez organ nadzoru budowlanego o nakazie rozbiórki wykonanych robót budowlanych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie G.K. zaskarżyła decyzję PWINB z 20 maja 2024 r. w całości, zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 7 k.p.a. poprzez całkowite nieuwzględnienie w sprawie słusznego interesu obywateli (w tym skarżącej) działających w zaufaniu do organów administracji publicznej oraz interesu społecznego, przejawiające się wydaniem decyzji której wykonanie godzi w prawa i interes skarżącej, powodując dla niej daleko idące skutki majątkowe, a także nieuwzględnienie, iż przedmiotowe roboty budowlane mają na celu jak najdokładniejsze odwzorowanie pierwotnego wyglądu budynku oraz wpasowanie go w otoczenie, co jest istotne z punktu widzenia spójności architektonicznej, biorąc pod uwagę lokalizację nieruchomości w centrum miasta, w sąsiedztwie budowli o podobnym wyglądzie, które nie stoją w sprzeczności z ładem przestrzennym i nie powodują zagrożenia ludzi i mienia; b) art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na jej wynik, gdyż skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji z pominięciem wymogu uzyskania uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków, a także z pominięciem okoliczności dotyczących stanu technicznego budynku oraz celowości przeprowadzonych robót, które miały na celu zabezpieczyć budynek przed niszczeniem oraz zagwarantować bezpieczeństwo ludzi i mienia, zlecenia wykonania dokumentacji odtworzenia przedmiotowego budynku mieszkalnego oraz uzgodnień z konserwatorem zabytków, a w konsekwencji niepodjęciem wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i błędnym uznaniem przez organ, że przedmiotowe roboty zostały zrealizowane naruszeniem prawa; c) art. 6 k.p.a., który nakazuje organom administracji publicznej stać na straży praworządności oraz działać na podstawie przepisów prawa w sytuacji, gdy organ nie dołożył wszelkich starań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności pozwalających na wydanie decyzji zgodnie z przepisami prawa; d) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, tj. poprzez niedopuszczalne w postępowaniu administracyjnym ograniczenie się przez organ do zrelacjonowania dotychczasowego przebiegu postępowania, wobec czego nie można uznać, by organ zrealizował nałożony przez ustawodawcę obowiązek wyjaśnienia przesłanek którymi kierował się załatwiając przedmiotową sprawę oraz zasadę ogólną przekonywania, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji. II. naruszenie przepisów prawa materialnego: a) art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 u.P.b. poprzez jego błędne zastosowanie i nakazanie doprowadzenia robót budowlanych wykonanych przy budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr [...] w D. do stanu zgodnego z przepisami do 31 sierpnia 2024 r., w sytuacji gdy brak jest obiektywnych przesłanek do ich zastosowania, nie powstał on samowolnie i bez przyczyny faktycznej uzasadnionej okolicznościami, a organowi został przedstawiony projekt jego przebudowy; b) naruszenie art. 39 ust. 3 u.P.b. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że na gruncie przedmiotowej sprawy brak jest wymogu uzyskania uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków wykonywania przez inwestora robót budowlanych przy budynku, gdy obowiązek uzgodnienia z organem ochrony konserwatorskiej ma zastosowanie także do postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 u.P.b. Mając na względzie przedmiotowe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniosła, że organ odwoławczy niesłusznie podzielił stanowisko organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów prawa. Na gruncie niniejszego postępowania celem robót budowlanych było odtworzenie stanu budynku sprzed pożaru z 2012 r., w wyniku którego zniszczeniu uległy pomieszczenia poddasza, spaleniu uległa drewniana konstrukcja dachu, a w wyniku przeprowadzenia akcji gaśniczej budynek uległ zalaniu. Powodem podjęcia decyzji o pracach była obawa o bezpieczeństwo ludzi i mienia dla okolicy, a intencją inwestorów była poprawa stanu technicznego obiektu i jego zabezpieczenie przed zniszczeniem. Dopiero po rozpoczęciu prac, w wyniku interwencji osób trzecich i konserwatora zabytków dowiedzieli się, iż zakres prac które muszą wykonać ma zmierzać do odtworzenia stanu pierwotnego budynku, tj. z chwili jego budowy. Wykonywanie prac zmierzających do odtworzenia stanu z okresu budowy wiązało się z poniesieniem przez inwestorów znaczących kosztów, ponieważ tak materiały wykorzystywane przy pracach jak i sposób wykonania prac musiały być zgodne ze stanem pierwotnym. Co istotne, na poddaszu przed rozpoczęciem prac istniała instalacja elektryczna, wodociągowa i kanalizacyjna oraz balkon od strony podwórka, co świadczy o tym, że już przed wykonaniem prac poddasze wykorzystywane było na cele mieszkaniowe. Wydana decyzja nakłada obowiązek wykonania czynności, które w rzeczywistości uniemożliwiają doprowadzenie robót do stanu zgodnego z zatwierdzonym projektem budowlanym oraz dalszych prac inwestycyjnych zmierzających chociażby do ocieplenia obiektu. Konsekwencją tej decyzji jest nie tylko niemożność realizacji zamierzonych prac zgodnie z projektem, ale także powstanie ryzyka zmian warunków bezpieczeństwa pożarowego, a tym samym spowodowanie zagrożenia dla ludzi i mienia. Dodatkowo, przycięcie połaci dachowej od strony północnej i południowej w taki sposób, aby nie wystawała poza lico zewnętrznej ściany, może prowadzić do poważnych problemów. Brak wystarczającej przestrzeni na umieszczenie materiałów izolacyjnych, takich jak styropian czy tynk, uniemożliwi skuteczne ocieplenie budynku. W rezultacie konieczne będą dodatkowe prace naprawcze i modernizacyjne, co wiąże się z dodatkowymi kosztami i wydłużeniem czasu realizacji inwestycji. Także umiejscowienie lukarn w elewacji południowej budynku jest dla skarżącej niezbędne, aby zapewnić odpowiednie doświetlenie pomieszczeń w domu. Naturalne światło znacząco wpływa na komfort życia, a prawidłowo rozmieszczone okna pozwalają na jego maksymalne wykorzystanie. Co więcej, takie rozwiązanie nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa i jest w pełni zgodne z przepisami dotyczącymi ochrony przeciwpożarowej. Skarżąca podkreśliła, że prace budowlane które zostały przeprowadzone, mają na celu jak najdokładniejsze odwzorowanie pierwotnego wyglądu budynku oraz dostosowanie go do otoczenia. Wcześniej budynek zagrażał bezpieczeństwu ludzi, a nawet groził zawaleniem, co stanowiło poważne zagrożenie dla domowników i otoczenia. Przed dokonaniem niezbędnych prac budynek nie wpisywał się w estetykę okolicy, natomiast obecnie podjęte działania mają na celu poprawę jego wyglądu i doprowadzenie do jego zgodności z otoczeniem. Decyzja organu odwoławczego nakładająca obowiązek modyfikacji tych prac prowadzi do sytuacji, w której realizacja projektu staje się niemożliwa. Zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia, że przeprowadzone roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi, a obiekt budowlany w wyniku przeprowadzonych robót skutkujących remontem oraz pracami konserwacyjnymi, nie powoduje zagrożenia dla ludzi i mienia. Nie zachodzi zatem podstawa do nałożenia na skarżącą jako na inwestorkę obowiązków objętych toczącym się postępowaniem, w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 u.P.b. Organy nadzoru budowlanego powinny dokonać własnej oceny zgodności przedmiotowych robót budowlanych z treścią planu miejscowego w zakresie, w jakim ustala on ochronę konserwatorską chociażby z uwagi na zasadę praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a. czy zasadę prawdy obiektywnej z art. 7 k.p.a. Posiada usprawiedliwione podstawy pogląd, zgodnie z którym przepis art. 39 ust. 3 u.P.b. ma zastosowanie do postępowania naprawczego prowadzonego w trybie art. 50-51 u.P.b. W decyzji PWINB brak jest przekonywujących przesłanek do stwierdzenia zasadności wydanego rozstrzygnięcia, szczególnie w wyniku pobieżnej analizy dowodów oraz uznania, iż nakazanie doprowadzenia robót budowlanych wykonanych przy budynku mieszkalnym do stanu zgodnego z przepisami we wskazany w nakazie sposób, bez konsultacji z konserwatorem zabytków, jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 81a § 1 k.p.a., jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga okazała się niezasadna. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: P.p.s.a.); stosownie do tego przepisu, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Stan faktyczny został w sprawie ustalony w sposób wystarczający do jej merytorycznego rozpoznania. Ustaleń tych dokonano z poszanowaniem reguł postępowania dowodowego i z uwzględnieniem zasad gromadzenia i oceny materiału dowodowego wynikających z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji stanowi odzwierciedlenie poczynionych ustaleń i zawiera elementy wymagane przepisem art. 107 k.p.a. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja PWINB z 20 maja 2024 r., którą utrzymano w mocy decyzję PINB z 21 marca 2024 r. nakazującą inwestorom doprowadzenie robót budowlanych wykonanych przy budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr [...] w D. do stanu zgodnego z przepisami poprzez wykonanie wskazanych w komparycji decyzji robót budowlanych, tj. obcięcie połaci dachowych od stron północnej i południowej, rozbiórkę płyty balkonowej od strony południowej oraz rozbiórkę fragmentów lukarn w elewacji południowej budynku nadwieszonych nad działką sąsiednią. Na wykonanie powyższego nakazu wyznaczono termin do 31 sierpnia 2024 r. Decyzję wydano na podstawie art. 50 i art. 51 u.P.b. w brzmieniu obowiązującym do 19 września 2020 r. - normujących postępowanie naprawcze, którego celem jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Stwierdzona przez organy niezgodność z prawem była następstwem ustalenia, że wykonanie przez inwestorkę robót budowlanych, innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 u.P.b., nie zostało poprzedzone uzyskaniem wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Wykonane roboty budowlane zakwalifikowano jako rozbudowę i nadbudowę, należące do robót budowlanych w rozumieniu art. 1 pkt 7 u.P.b., na które wymagane jest na podstawie art. 28 tej ustawy pozwolenie na budowę. Zasadność takiego kierunku oceny wyraził w prawomocnym wyroku z 10 listopada 2021 r. II SA/Rz 1064/21 WSA w Rzeszowie oraz NSA w wyroku z 16 marca 2023 r. II OSK 267/22 oddalającym skargę kasacyjną. Ocena prawna wyrażona we wskazanych wyżej orzeczeniach wiązała zarówno organy orzekające w sprawie jak i Sąd na podstawie art. 153 oraz art. 170 P.p.s.a., podobnie jak wskazania co do dalszego postępowania. Ze wskazań tych wynikała konieczność prowadzenia postępowania w trybie art. 50-51 u.P.b., a wcześniej podjęcia czynności zmierzających do ustalenia, czy objęte tą procedurą roboty budowlane zostały wykonane na legalnie istniejącym obiekcie. Kwestia legalności obiektu budowlanego została prawidłowo wyjaśniona przez PINB, którą to ocenę podzielił w zaskarżonej decyzji PWINB. Podjęte w wystarczającym zakresie czynności dowodowe pozwoliły na ustalenie, że budynek powstał początkiem XX wieku. Chociaż czynności wyjaśniające nie doprowadziły do uzyskania dokumentów potwierdzających legalność jego budowy, jednak słusznie stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że brak jest podstaw aby domniemywać o jego powstaniu w warunkach samowoli budowlanej. Ustaleń tych dokonano na podstawie wyjaśnień złożonych przez G.K. w piśmie z 11 marca 2022 r. (k. 80 akt administracyjnych I instancji), informacji Burmistrza Miasta D. z 9 lutego 2022 r. wraz z kartą gminnej ewidencji zabytków budynku mieszkalnego (k. 76 akt administracyjnych I instancji), postanowienia Dyrektora Archiwum Państwowego w Rzeszowie z 28 sierpnia 2023 r. o odmowie wydania uwierzytelnionej kserokopii lub zaświadczenia oraz wypożyczenia dokumentów potwierdzających legalność budynku powstałego na początku XX w. na działce nr [...] w D. stanowiącej własność G. i W.K. (odmowa była podyktowana brakiem wnioskowanych dokumentów – k. 88 akt administracyjnych I instancji). W tak ustalonym stanie faktycznym, wobec stwierdzonej rozbudowy i nadbudowy bez wymaganego pozwolenia na budowę, organ zobowiązany był do przeprowadzenia stosownego postępowania legalizacyjnego w trybie art. 50 - 51 u.P.b. w brzmieniu obowiązującym do 19 września 2020 r. Stosownie do art. 50 ust. 1 pkt 1 u.P.b., w razie stwierdzenia, że prowadzone są roboty budowlane inne niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót. Na podstawie art. 51 ust. 1 u.P.b., przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania (...). W pierwszej kolejności zadaniem organów nadzoru budowlanego orzekających na kanwie zacytowanych przepisów było zatem ustalenie, na czym polega niezgodność wykonanych samowolnie robót budowlanych z prawem, a następnie ich doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. Orzekając w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 u.P.b. organ musi stwierdzić, dokonując oceny stanu faktycznego i prawnego, że nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodności z prawem. Nakazy wymienione w treści art. 51 ust. 1 pkt 1 mogą być zastosowane, gdy nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. Przykładem takiej sytuacji mogą być roboty budowlane które nie spełniają określonych warunków lub norm, a w toku postępowania administracyjnego ustalono, że doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem nie jest możliwe w inny sposób niż przez rozebranie wykonanego obiektu lub jego części. (A. Plucińska-Filipowicz, T. Filipowicz [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. M. Wierzbowski, LEX/el. 2024, art. 51). W rozpoznawanej sprawie prawidłowo ustalono, że inwestor wydłużył połać dachową od strony północnej i południowej, a w elewacji południowej dodatkowo umieścił lukarny, które wystają poza lico ściany południowej zlokalizowanej w granicy działki. Działania te zostały podjęte bez prawa do dysponowania działkami sąsiednimi na cele budowlane i naruszyły prawa ich właścicieli. Powyższe ustalenia obligowały organy nadzoru budowlanego do nałożenia na inwestorkę nakazów w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 u.P.b. Sąd podziela ustalenia organów w zakresie prawidłowości stwierdzenia braku naruszeń w zakresie przesłaniania i zacieniania jednorodzinnego budynku mieszkalnego konstrukcji murowanej na działce sąsiedniej od strony północnej. Z § 13 ust. 1 pkt 1 a rozporządzenia w sprawie warunków technicznych wynika, że odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń, co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m. Z analizy przesłaniania i zacieniania w omawianym przypadku wysokość przesłaniania wynosi 8,30 m, natomiast między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego (pokój na parterze w budynku na działce nr 3246), budynek będący przedmiotem postępowania znajduje się w odległości 12,5 m. Zatem rozbudowa i nadbudowa przedmiotowego budynku nie ma wpływu na naturalne oświetlenie pomieszczeń (pokoi) w budynku na sąsiedniej działce. Nie zostały również naruszone regulacje odnośnie oświetlenia i nasłonecznienia pomieszczeń określone w § 57 i 60 ww. rozporządzenia. Sąd podziela również stanowisko organów nadzoru budowlanego, że w wyniku wykonanej nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego nie doszło do zmiany warunków bezpieczeństwa pożarowego. Wynika to z bezspornego faktu, że budynek przed nadbudową i rozbudową posiadał już ścianę z okami i drzwiami w granicy. Sąd za prawidłowe uznał także stanowisko organów orzekających w zakresie braku wymogu uzyskania - przed wydaniem decyzji - pozwolenia /uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Stosownie do art. 39 ust. 1 u.P.b., prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków. Uzupełnieniem zacytowanej wyżej regulacji jest norma prawna wynikająca z art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z., zgodnie z którą pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru (...). Z przytoczonych unormowań wynika, że brak ujęcia przedmiotowego budynku w rejestrze zabytków wykluczał obowiązek uzyskania pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych udzielanego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków w formie decyzji, w trybie art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z. w zw. z art. 39 ust. 1 u.P.b. Stosownie do art. 39 ust. 3 u.P.b., w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno - budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Sporny budynek jest objęty ochroną konserwatorską i w związku z tym został ujęty w gminnej ewidencji zabytków (karta gminnej ewidencji zabytków budynku mieszkalnego dołączona do informacji Burmistrza Miasta D. z 9 lutego 2022 r. – k. 76 akt administracyjnych I instancji). Wymóg uzyskania wskazanego wyżej uzgodnienia, jak słusznie wskazał PWINB, ogranicza się jednak do procedur nieobjętych niniejszym postępowaniem, tj. sytuacji ubiegania się o pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 23 maja 2012 r. II SA/Wr 112/12, CBOSA). Uzgodnienie, o którym mowa w art. 39 ust. 3 u.P.b., następuje - co do zasady - przed rozpoczęciem jakichkolwiek robót budowlanych przy zabytku wpisanym do ewidencji zabytków, a więc przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. Uzgodnienie dotyczy bowiem robót zamierzonych. Natomiast w wypadku prowadzenia postępowania legalizacyjnego lub naprawczego wobec już wykonanych samowolnie robót budowlanych - a z takim stanem rzeczy mamy do czynienia w sprawie - wymóg uzgodnienia z organem konserwatorskim stosuje się odpowiednio. Przyjmuje się w orzecznictwie (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2008 r. II OSK 1034/07, CBOIS), że w razie złożenia przez inwestora kompletnych dokumentów wymaganych art. 48 ust. 3 u.P.b., rzeczą właściwego organu będzie - przed wydaniem decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego - dokonanie uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 17 sierpnia 2023 r. II SA/Wr 739/22, CBOSA). W przypadku orzekania przez organ nadzoru budowlanego o nakazie rozbiórki samowolnie wykonanych robót budowlanych brak jest zatem wymogu uzyskania wskazanego wyżej uzgodnienia. Sąd stwierdza także, że orzekające w sprawie organy nie uchybiły przepisom art. 153 i art. 170 P.p.s.a., uwzględniając zarówno ocenę prawną, jak wskazania co do prowadzenia postępowania zawarte w wyrokach WSA w Rzeszowie z 10 listopada 2021 r. II SA/Rz 1064/21 oraz NSA z 16 marca 2023 r. II OSK 267/22. Zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania okazały się chybione. Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 7 k.p.a. polegającego na pominięciu w sprawie słusznego interesu skarżącej, bowiem wskazanym przez skarżącą skutkom majątkowym godzącym w jej interes a związanych z wykonaniem nakazów ujętych w decyzji znajduje się usunięcie skutków samowoli budowlanej, której się dopuściła. Nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonych w sprawie aktach administracyjnych teza, jakoby celem wykonanych robót było odwzorowanie pierwotnego wyglądu budynku, skoro w toku postępowania ustalono, że w wyniku robót budowlanych wprowadzono istotne zmiany w kubaturze budynku i geometrii dachu. W szczególności potwierdza tą okoliczność zdjęcie objętego postępowaniem budynku mieszkalnego z 2006 r. umieszczone na karcie gminnej ewidencji zabytków dołączonej do informacji Burmistrza Miasta D. z 9 lutego 2022 r. (k. 76 akt administracyjnych I instancji), zdjęcia dołączone do zawiadomienia o wykonanej samowoli budowlanej (k. 13 akt administracyjnych I instancji), dokumentacja zdjęciowa dołączona do protokołów zeznań świadków z 8 stycznia 2020 r. (k. 23-27 akt administracyjnych I instancji). Jeśli zatem celem robót budowlanych było - jak twierdzi skarżąca - wpasowanie budynku w otoczenie, to nie mogło się ono odbyć w drodze samowoli budowlanej. Skarżąca nie wykazała również, a Sąd nie dopatrzył się w działaniach orzekających w sprawie organów uchybień w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego co do okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co miałoby skutkować zarzucanym naruszeniem art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Nieprawidłowe jest upatrywanie tego naruszenia w niespełnieniu wymogu uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków, co już wyjaśniono powyżej. Niezasadny jest również - podniesiony w kontekście naruszenia wymienionych wyżej przepisów - zarzut pominięcia okoliczności dotyczących stanu technicznego budynku oraz faktu przeprowadzenia robót celem zabezpieczenia budynku przed niszczeniem oraz zagwarantowania bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz zlecenia wykonania dokumentacji odtworzenia przedmiotowego budynku mieszkalnego. Nie budzi wątpliwości, że stan techniczny budynku po pożarze wymagał doprowadzenia go do stanu technicznego który nie będzie zagrażał życiu i zdrowiu ludzi i bezpieczeństwu mienia, działania te jednakowoż powinny być podjęte z poszanowaniem procedur przewidzianych w u.P.b. Przede wszystkim jednak przeprowadzone postępowania bezspornie dowiodło, że inwestorzy wykonali roboty budowlane, które wykraczały poza odtworzenie budynku. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do naruszenia zasady praworządności unormowanej w art. 6 k.p.a. oraz zasady zaufania do władzy publicznej wynikającej z art. 8 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi zawarte w art. 107 § 3 k.p.a. zarówno w zakresie faktycznym, jak i prawnym. Zrelacjonowanie ustaleń dokonanych przez organ I instancji i ich oceny przez organ odwoławczy w sytuacji, gdy organ ten w pełni podziela stanowisko organu I instancji, nie stanowi naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a., jeżeli jest spójne z pozostałą częścią uzasadnienia, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera odniesienie się do podniesionych zarzutów (ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie). Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI