II SA/Rz 869/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2023-10-27
NSAinneWysokawsa
dodatek dla gospodarstw domowychźródła ciepłaCEEBustawa o szczególnych rozwiązaniachpomoc społecznapostępowanie administracyjnewywiad środowiskowykorekta deklaracji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania dodatku węglowego z powodu błędnej wykładni przepisów dotyczących daty zgłoszenia źródła ciepła do CEEB.

Skarżąca R.I. wnioskowała o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. Organy odmówiły, uznając, że główne źródło ciepła (kocioł na paliwo stałe opalany zrębkami drzewnymi) nie zostało zgłoszone do CEEB do 11 sierpnia 2022 r. WSA w Rzeszowie uchylił decyzje, stwierdzając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy, ignorując możliwość korekty zgłoszenia oraz wyniki wywiadu środowiskowego, co naruszyło zasady postępowania administracyjnego.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła skarżącej R.I. Burmistrz odmówił przyznania dodatku, wskazując, że główne źródło ciepła (kocioł na paliwo stałe opalany zrębkami drzewnymi) nie zostało zgłoszone do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) do dnia 11 sierpnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego, wskazując na omyłkę w pierwszym zgłoszeniu do CEEB (drewno kawałkowe zamiast zrębki) i późniejszą korektę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organy błędnie zinterpretowały art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, nadmiernie koncentrując się na dacie 11 sierpnia 2022 r. i ignorując możliwość weryfikacji stanu faktycznego poprzez wywiad środowiskowy oraz inne dowody, zgodnie z art. 24 ust. 21 i 22 k.p.a. Sąd podkreślił, że organy miały obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), czego nie uczyniły, pomijając korektę deklaracji i wyniki wywiadu. W konsekwencji, WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na konieczność ponownego rozpatrzenia wniosku z uwzględnieniem prawidłowej wykładni przepisów i zasad postępowania dowodowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa nie jest uzasadniona, jeśli organy nie uwzględniły możliwości korekty zgłoszenia oraz wyników wywiadu środowiskowego, co stanowi naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o szczególnych rozwiązaniach.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, nadmiernie koncentrując się na dacie 11 sierpnia 2022 r. i ignorując możliwość weryfikacji stanu faktycznego poprzez wywiad środowiskowy oraz inne dowody, zgodnie z art. 24 ust. 21 i 22 k.p.a. Organy miały obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, czego nie uczyniły, pomijając korektę deklaracji i wyniki wywiadu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

ustawa o szczególnych rozwiązaniach art. 24 § ust. 1

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

Dodatek przysługuje, gdy główne źródło ciepła jest zgłoszone lub wpisane do CEEB do 11 sierpnia 2022 r., lub po tym dniu w przypadku nowych źródeł zgłoszonych po raz pierwszy. Interpretacja organów ograniczająca się do daty 11 sierpnia 2022 r. jest błędna.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.

Pomocnicze

ustawa o szczególnych rozwiązaniach art. 24 § ust. 21

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

Wskazuje na katalog informacji, które organ bierze pod uwagę przy weryfikacji wniosku, w tym dane z deklaracji opłat za odpady, świadczeń rodzinnych, wychowawczych, dodatku osłonowego, dodatku mieszkaniowego, oraz dane z rejestru PESEL i mieszkańców.

ustawa o szczególnych rozwiązaniach art. 24 § ust. 22

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

Przewiduje możliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w celu ustalenia faktycznego stanu gospodarstwa domowego, jeśli wystąpią wątpliwości.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość stosowania środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy.

u.w.t.i.r. i CEEB art. 27a § ust. 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

Definicja Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków.

u.w.t.i.r. i CEEB art. 27g § ust. 1 i 4

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

Możliwość złożenia nowej lub korygującej deklaracji dotyczącej źródeł ciepła.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące daty zgłoszenia źródła ciepła do CEEB. Organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego, nie wyjaśniając dostatecznie stanu faktycznego i nie rozpatrując całego materiału dowodowego. Korekta deklaracji do CEEB oraz wyniki wywiadu środowiskowego powinny zostać uwzględnione przy rozpatrywaniu wniosku o dodatek.

Godne uwagi sformułowania

dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wykładnia art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach prowadzi do rezultatów sprzecznych z celem wprowadzenia wskazanego przepisu weryfikacja wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. pominięcie korekty deklaracji z dnia 19 grudnia 2022 r. i wyników wywiadu środowiskowego z dnia 20 grudnia 2022 r. skutkowało de facto odmową ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie używanego w gospodarstwie domowym skarżącego rodzaju źródła ciepła i jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania

Skład orzekający

Elżbieta Mazur-Selwa

sprawozdawca

Ewa Partyka

członek

Magdalena Józefczyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dodatku dla gospodarstw domowych, w szczególności w kontekście daty zgłoszenia źródła ciepła do CEEB, możliwości korekty deklaracji oraz znaczenia wywiadu środowiskowego w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dodatkiem dla gospodarstw domowych i przepisami ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Może być mniej bezpośrednio stosowalny do innych rodzajów świadczeń, ale stanowi ważny przykład wykładni przepisów proceduralnych i materialnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych i materialnych, nawet w kontekście świadczeń socjalnych. Błędna interpretacja przepisów przez organy administracji może prowadzić do krzywdzących decyzji, a sąd administracyjny pełni kluczową rolę w ich korygowaniu.

Dodatek węglowy: Czy data zgłoszenia do CEEB to wszystko? WSA wyjaśnia, jak organy powinny badać fakty.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 869/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-10-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /sprawozdawca/
Ewa Partyka
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1967
art. 21, art. 22, art. 24 ust. 1
Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Ewa Partyka Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2023 r. sprawy ze skargi R. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 1 marca 2023 r. nr SKO.4111/361/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia 11 stycznia 2023 r. nr PS.513.II.N.384/N/2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącej R. I. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
R.I. (dalej: "skarżąca") wnioskiem z 21 listopada 2022 r. zwróciła się do Burmistrza [...] o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła.
Decyzją z 11 stycznia 2023 r. nr PS.513.II.N.384/N/2022 Burmistrz [...] odmówił przyznania prawa do wnioskowanego dodatku.
W uzasadnieniu organ powołując się na art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967 ze zm. – zwana dalej: "ustawa"), podał, że wnioskodawczyni we wniosku podała, że rodzajem wykorzystywanego źródła ciepła jest kocioł na paliwo stałe a rodzajem wykorzystywanego paliwa jest inny rodzaj biomasy - zrębka drzewna. W zgłoszeniu, tj. deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, wskazała, że źródłem ogrzewania w gospodarstwie domowym jest kocioł na paliwo stałe a rodzajem stosowanych w kotle paliw jest drewno kawałkowe. Organ wyjaśnił, że wpisanie bądź zgłoszenie głównego źródła ogrzewania do CEEB uprawniające do przyznania dodatku dla gospodarstw domowych musi być zrealizowane do 11 sierpnia 2022 r. W rozpoznawanej sprawie nie został spełniony warunek z art. 24 ust. 1 ustawy i bez znaczenia pozostaje fakt kolejnego zgłoszenia do CEEB w dniu 19 grudnia 2022 r.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zwróciła się o uchylenie decyzji w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 24 ust 1 ustawy poprzez odmowę przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła pomimo spełniania warunków, o których mowa w przedmiotowym przepisie; błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez przyjęcie, że zgłoszone po raz pierwszy do CEEB w dniu 4 października 2022 r. źródło ogrzewania w postaci kotła na paliwo stałe, w którym rodzajem stosowanego paliwa jest drewno kawałkowe dotyczyło innego źródła ogrzewania niż wymienione we wniosku o wypłatę dodatku, podczas gdy oba dokumenty dotyczyły tego samego źródła ciepła, a w zgłoszeniu do CEEB wskazano jako paliwo drewno kawałkowe jedynie w wyniku pomyłki.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. – dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium zauważyło, że regulacja art. 24 ust. 1 ustawy w pierwotnym brzmieniu pozwalała na nabycie prawa do dodatku dla gospodarstw domowych tylko osobom w gospodarstwie domowym, których źródło ogrzewania, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy, zostało wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków (CEEB), do dnia 11 sierpnia 2022 r., a po tej dacie tylko w przypadku nowych źródeł ogrzewania (o których mowa w art. 27g ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków). Ustawą z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku (Dz. U. poz. 2243), wprowadzono przepisy nowelizujące ustawę z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw. Zgodnie z art. 24 ust. 25b tej ustawy, dodanym przez ustawę zmieniającą, dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także w przypadku, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r. a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w ust. 1. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków dokonywany jest z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji. Zmiana przepisów weszła w życie z dniem 3 listopada 2022 r. Ustawodawca jednoznacznie przesądził, że uprawnienie do dodatku dla gospodarstw domowych przysługuje również osobom w gospodarstwie domowym, których główne źródło ogrzewania, o którym mowa w art. 24 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do dnia 11 sierpnia 2022 r. do CEEB, w sytuacji ustalenia - w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego - że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w ust. 1 ustawy.
W okolicznościach sprawy 20 grudnia 2022 r. organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, a jego ustalenia zawarł w "notatce służbowej dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw". Wynika z niej, że główne źródło ogrzewania stanowi kocioł na paliwo stałe, który jest opalany innym rodzajem masy – zrębek drzewny. W pierwotnym zgłoszeniu do CEEB z 4 października 2022 r. strona podała kocioł na paliwo stałe jako jedyne zainstalowane źródło ciepła z funkcją c.o. i c.w.u. z drewnem kawałkowym jako rodzaj stosowanego paliwa. Wpisanie bądź zgłoszenie głównego źródła ogrzewania do CEEB uprawniające do przyznania dodatku dla gospodarstw domowych winno być zrealizowane do dnia 11 sierpnia 2022 r. Termin nie dotyczy jednak nowych źródeł ogrzewania, tj. wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do CEEB. W rozpoznawanej sprawie takie zostało wpisane deklaracją z 4 października 2022 r. Bez znaczenia pozostaje fakt kolejnego zgłoszenia - 19 grudnia 2022 r. do CEEB w zakresie rodzaju głównego źródła ciepła zainstalowanego oraz eksploatowanego w budynku. Zdaniem SKO ważne jest bowiem pierwsze zgłoszenie dokonane po dniu 11 sierpnia 2022 r. Drugim zgłoszeniem dokonana została tylko zmiana stosowanego paliwa stosowanego w zgłoszonym już źródle ciepła, nie doszło zaś do zgłoszenia nowego źródła ciepła. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji o braku spełnienia warunku z art. 24 ust. 1 ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżąca zawnioskowała o uchylenie wyżej opisanej decyzji SKO i rozważenie uchylenia w całości także decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.
Kwestionowanej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 24 ust 1 ustawy poprzez odmowę przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła pomimo spełniania warunków, o których mowa w przedmiotowym przepisie;
2. naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności brak podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia, że kocioł zgłoszony przez skarżącą 4 października 2022 r. jest tym samym źródłem ciepła, które zgłoszone zostało w ramach korekty ponownie 19 grudnia 2022 r. i które ustalono także podczas wywiadu środowiskowego, a w konsekwencji przyjęcie, że zgłoszenie z 4 października 2022 r. dotyczyło innego źródła ciepła i odmowę przyznania dodatku;
3. naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i pominięcie przedłożonych przez skarżącą dowodów w postaci dokumentu WZ nr: 20/10/2022r z 24 października 2022 r. oraz dokumentu WZ nr 28/11/2022r z dnia 28 listopada 2022 r., z których wynika, że mąż skarżącej dokonywał zakupów zrębki drewna, a których wzięcie pod uwagę i prawidłowa ocena powinny prowadzić do ustalenia, że w zgłoszeniu z 4 października 2022 r. doszło do omyłki, która następnie została skorygowana w ponownej deklaracji z 19 grudnia
2022 r., bowiem paliwem stałym z którego korzystała skarżąca była zrębka drewna;
4. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy udowodniono okoliczność, że w pierwotnym zgłoszeniu z 4 października 2022 r. doszło do omyłki i w rzeczywistości kotłem z jakiego korzystała w tym okresie skarżąca był kocioł na paliwo stałe - zrębkę drewna, a w konsekwencji deklaracja z 19 grudnia 2022 r. nie była kolejną deklaracją, a jedynie korektą deklaracji z 4 października 2022 r.;
5. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez przyjęcie, że zgłoszone po raz pierwszy do CEEB 4 października 2022 r. źródło ogrzewania w postaci kotła na paliwo stałe, w którym rodzajem stosowanego paliwa jest drewno kawałkowe dotyczyło innego źródła ogrzewania niż wymienione we wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, podczas gdy oba te dokumenty dotyczyły tego samego źródła ciepła, a w zgłoszeniu do CEEB wskazano jako paliwo drewno kawałkowe jedynie w wyniku pomyłki.
W odpowiedzi na skargę SKO w Rzeszowie zawnioskowało o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) określonego przejawu działalności administracji publicznej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej powoływanej jako "P.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej z przepisami prawa, to jest ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast stosownie do art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Oceniając wydane w sprawie decyzje w wyżej wskazanym zakresie kognicji Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał, że wniesiona skarga jest zasadna.
Przedmiotem skargi skarżąca uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 1 marca 2023 r. (sygn. akt SKO.4114/361/2023), utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 11 stycznia 2023 r. odmawiającą przyznania jej dodatku z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967 – dalej powoływanej jako "ustawa o szczególnych rozwiązaniach"), a w szczególności art. 24 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest:
1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo
2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo
3) kocioł olejowy - zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Poza sporem pozostaje, że dla otrzymania dodatku koniecznym do spełnienia warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach urządzenie grzewcze, to jest w szczególności: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy.
Organ pierwszej instancji przeprowadził w dniu 20 grudnia 2022 r. wywiad środowiskowy. Ustalenia tego wywiadu zamieszczone są w "Notatce służbowej dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw". Z wywiadu tego wynika, że główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego stanowi kocioł na paliwo stałe, który jest opalany innym rodzajem biomasy - zrębek drzewny.
W pierwotnym zgłoszeniu do CEEB z dnia 4 października 2022 r. strona podała kocioł na paliwo stałe jako jedyne zainstalowane źródło ciepła z funkcją c.o. i c.w.u. z drewnem kawałkowym jako rodzaj stosowanego paliwa. Ta okoliczność wskazuje, że w pierwotnym zamyśle strony to właśnie kocioł na drewno kawałkowe był traktowany jako główne źródło ciepła. Zgodnie z tym zgłoszeniem źródłem ogrzewania w gospodarstwie domowym odwołującej się strony jest kocioł na paliwo stałe, a rodzajem stosowanych w kotle paliw jest drewno kawałkowe. Wpisanie bądź zgłoszenie głównego źródła ogrzewania do CEEB uprawniające do przyznania dodatku dla gospodarstw domowych winno być zrealizowane do dnia 11 sierpnia 2022 r.; termin nie dotyczy jednak nowych źródeł ogrzewania, tj. wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do CEEB. Takie zostało wpisane w niniejszym przypadku deklaracją z dnia 4 października 2022 r. Bez znaczenia pozostaje fakt kolejnego zgłoszenia w dniu 19 grudnia 2022 r. do CEEB w zakresie rodzaju głównego źródła ciepła zainstalowanego oraz eksploatowanego w budynku. Ważne jest bowiem pierwsze zgłoszenie dokonane po dniu 11 sierpnia 2022 r. Drugim zgłoszeniem dokonana została tylko zmiana stosowanego paliwa stosowanego w zgłoszonym już źródle ciepła, nie doszło zaś do zgłoszenia nowego źródła ciepła.
Organy uznały bowiem, że jeżeli wymienione w art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach główne źródło ciepła gospodarstwa domowego nie zostało ujawnione w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku, o którym mowa w ustawie o szczególnych rozwiązaniach.
W ocenie Sądu dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wykładnia art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach prowadzi do rezultatów sprzecznych z celem wprowadzenia wskazanego przepisu, jakim jest zagwarantowanie przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe w sposób wskazany w ustawie. Organ zajął bowiem stanowisko, że wskazana w art. 24 ust. 1 ustawy data, to jest 11 sierpnia 2022 r. stanowi jedyny wyznacznik dla weryfikacji źródła ciepła danego gospodarstwa domowego poprzez sprawdzenie, jakie źródło ogrzewania figurowało w tej dacie w centralnej ewidencji emisyjności budynków.
Dokonana przez organ wykładnia wskazanego przepisu jest błędna. Z literalnego brzmienia wskazanego przepisu art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, w ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, przede wszystkim nie wynikają przyjęte przez organ wnioski, to jest powiązanie go z art. 24 ust. 21 ustawy w ten sposób, iż przyjęto, że dokonywana przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta weryfikacja wniosku, o której mowa w tym przepisie, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, musi i może być dokonywana przez organ jedynie poprzez ustalenie jakiego rodzaju źródło ogrzewania figurowało w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., nawet jeśli okoliczności faktyczne sprawy wskazują, że w tej dacie mieszkanie było ogrzewane w inny sposób niż to wykazano w ewidencji (np. tak jak w przedmiotowej sprawie, na co wskazywała skarżąca w postępowaniu administracyjnym).
W przedmiotowej sprawie nie uwzględniono treści przepisów art. 24 ust. 21 i 22 ustawy, zgodnie z którymi dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 25 ust. 2 ustawy stosuje się.
Z treści powołanych wyżej przepisów wynika, że weryfikacja wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 24 ust. 21 i ust. 22 ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku ma w tym zakresie charakter otwarty. Tym samym pominięcie korekty deklaracji z dnia 19 grudnia 2022 r. i wyników wywiadu środowiskowego z dnia 20 grudnia 2022 r. skutkowało de facto odmową ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie używanego w gospodarstwie domowym skarżącego rodzaju źródła ciepła i jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 24 ust. 1 i następnych ustawy, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej powoływanej jako "k.p.a."). Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postepowania tak z urzędu jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy nie sprostały wskazanym w art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. obowiązkom. Do wydania zaskarżonej decyzji zostało bowiem pomimo posiadania przez organ informacji, że stan ujawniony w centralnej ewidencji emisyjności budynków różni się od stanu rzeczywistego.
Stanowisko organu zasadzające się na tym, że w sprawach dotyczących dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła nie przeprowadza się postępowania wyjaśniającego wykraczającego poza zbadanie stanu ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., nie znajduje oparcia w przepisach prawa.
Trudno przyjąć, jak chcą tego organy, że złożenie korekty deklaracji przez skarżącą po 11 sierpnia 2022 r. mogło stanowić wystarczającą podstawę do odmowy wypłaty dodatku.
Wniosek taki musiałby zostać poparty dowodami na to, że skarżąca zarówno przed 11 sierpnia 2022 r. jak i po tej dacie nie ogrzewała zrębkami drzewnymi. Należy bowiem zauważyć, że przepisy art. 27g ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r., poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), przewidują możliwość złożenia nowej deklaracji, w tym deklaracji korygującej uprzednio dane informacje dotyczące uruchomienia źródła ciepła lub źródła spalania paliw. Zatem skoro można dokonać korekty deklaracji przez zgłoszenie źródła ciepła to tym bardziej można dokonać korekty zgłoszonego uprzednio rodzaju paliwa.
Z powyższych względów, z uwagi na błędną wykładnię art. 24 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 21 i ust. 22 ustawy oraz naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 24 ust. 1, ust. 21, ust. 22 ustawy o szczególnych rozwiązaniach oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego, a zatem zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie rodzaju źródła ogrzewania budynku, w którym mieszka wnioskodawca, na podstawie już posiadanych informacji oraz wyników wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej, bądź innych dowodów po wskazaniu stronie potrzeby ich przeprowadzenia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI