II SA/Rz 861/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2023-09-12
NSAtransportoweWysokawsa
SENTtransport drogowykara pieniężnalokalizacja GPSustawa SENTkontrolaprzewóz towarówadministracja skarbowapostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę przewoźnika na karę pieniężną za brak przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu w systemie SENT, uznając, że przepisy ustawy SENT regulują tę kwestię wyczerpująco i nie ma podstaw do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej o terminach wszczęcia postępowania.

Skarga dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na przewoźnika za niezapewnienie przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu w systemie SENT. Przewoźnik zarzucał naruszenie przepisów o terminach wszczęcia postępowania oraz brak odstąpienia od nałożenia kary mimo braku ryzyka uszczuplenia należności publicznoprawnych. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że ustawa SENT zawiera wyczerpujące regulacje proceduralne i terminologiczne, a przepisy Ordynacji podatkowej o terminach wszczęcia postępowania nie mają zastosowania. Sąd uznał również, że organy prawidłowo oceniły brak przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary.

Przedmiotem skargi była kara pieniężna nałożona na przewoźnika "M." LLC z Ukrainy za niezapewnienie przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu w systemie SENT podczas przewozu oleju słonecznikowego. Przewoźnik zarzucił organom naruszenie art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej poprzez wszczęcie postępowania po terminie, a także naruszenie przepisów materialnych poprzez brak odstąpienia od nałożenia kary, mimo że nie istniało ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnych i naruszenie nie było zawinione. Sąd administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę. Sąd uznał, że ustawa SENT zawiera wyczerpujące regulacje dotyczące kontroli i kar, w tym terminy przedawnienia nałożenia kary, i nie ma podstaw do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej o terminach wszczęcia postępowania. Sąd podkreślił, że kontrola SENT nie jest kontrolą celno-skarbową w rozumieniu ustawy o KAS. Ponadto, sąd stwierdził, że organy prawidłowo oceniły brak przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary, wskazując na uznaniowy charakter tej decyzji i brak wystarczających dowodów na istnienie ważnego interesu publicznego lub przewoźnika. Sąd zaznaczył, że kara pieniężna ma charakter sankcji za delikt administracyjny, a jej wysokość jest sztywno określona w ustawie, co wykracza poza zakres kontroli sądu administracyjnego w kontekście proporcjonalności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy te nie mają zastosowania, ponieważ ustawa SENT zawiera wyczerpujące regulacje proceduralne i terminologiczne, w tym dotyczące przedawnienia karania, a kontrola SENT nie jest kontrolą celno-skarbową.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na orzecznictwie NSA, wskazując, że ustawa SENT reguluje postępowanie w sposób samodzielny, a art. 26 ust. 5 ustawy SENT odsyła do przepisów Ordynacji podatkowej jedynie w zakresie nieuregulowanym, co nie obejmuje terminów wszczęcia postępowania. Ustawa SENT zawiera własne przepisy dotyczące przedawnienia karania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

ustawa SENT art. 10a § ust. 1

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Nakłada obowiązek zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT w trakcie całej trasy przewozu.

ustawa SENT art. 22 § ust. 2a

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Określa karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za naruszenie obowiązku określonego w art. 10a ust. 1.

Pomocnicze

ustawa SENT art. 22 § ust. 3

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Umożliwia odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym.

ustawa SENT art. 26 § ust. 5

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Odsyła do przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie nieuregulowanym ustawą SENT, w sposób odpowiedni.

k.p.a. art. 8 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy zasady proporcjonalności w postępowaniu administracyjnym.

O.p. art. 165b § § 1

Ordynacja podatkowa

Przepis dotyczący terminu wszczęcia postępowania kontrolnego.

O.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 124

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

ustawa o KAS art. 94 § ust. 1

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 62 § ust. 5

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 54 § ust. 2

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

P.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustawa SENT zawiera wyczerpujące regulacje proceduralne, wyłączające stosowanie art. 165b § 1 O.p. Kontrola SENT nie jest kontrolą celno-skarbową. Organy prawidłowo oceniły brak przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary. Kara pieniężna jest sztywno określona w ustawie i nie podlega miarkowaniu przez sąd administracyjny.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 165b § 1 O.p. poprzez wszczęcie postępowania po terminie. Naruszenie przepisów materialnych poprzez brak odstąpienia od nałożenia kary mimo braku ryzyka uszczuplenia należności publicznoprawnych i braku winy. Kara pieniężna jest nieproporcjonalna i niezgodna z prawem UE.

Godne uwagi sformułowania

Ustawa SENT we własnym zakresie reguluje zasady prowadzenia kontroli (...) oraz przedawnienia karania i wykonania obowiązku zapłaty kary. Brak określenia terminu do wszczęcia postępowania nie stanowi luki konstrukcyjnej, którą należałoby 'uzupełnić' odpowiednim stosowaniem przepisów Ordynacji podatkowej. Kara pieniężna została zatem nałożona na Przewoźnika zgodnie z prawem. Decyzja podejmowana na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT ma charakter uznaniowy. Ocena proporcjonalności sankcji (...) wykraczałaby poza granice kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny.

Skład orzekający

Grzegorz Panek

przewodniczący

Małgorzata Niedobylska

sprawozdawca

Piotr Popek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy SENT dotyczących terminów wszczęcia postępowania, stosowania przepisów Ordynacji podatkowej oraz uznaniowego charakteru odstąpienia od nałożenia kary."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia przepisów ustawy SENT dotyczących monitorowania przewozu towarów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego systemu monitorowania transportu towarów (SENT) i kary pieniężnej, co jest istotne dla branży transportowej. Wyjaśnia wątpliwości interpretacyjne dotyczące przepisów proceduralnych i materialnych.

Kara za brak lokalizacji GPS w transporcie: Czy przepisy Ordynacji Podatkowej chronią przewoźników?

Dane finansowe

WPS: 10 000 PLN

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 861/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /przewodniczący/
Małgorzata Niedobylska /sprawozdawca/
Piotr Popek
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1857
art. 10a ust. 1, art. 22 ust. 2a
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2023 r. sprawy ze skargi M. z siedzibą w D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 22 marca 2023 r., nr 1801-IGC.48.61.2020 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 22 marca 2023r., nr 1801-IGC.48.61.2020, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], nakładającą na "M." LLC w D., UKRAINA (dalej: Przewoźnik/Skarżący) karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za niezapewnienie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu o numerach rejestracyjnych [...] w trakcie przewozu towaru objętego zgłoszeniem o nr [...],
Z zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika, że w dniu 22 stycznia 2019r. o godz. 6:25 w miejscowości K. (autostrada [....]) funkcjonariusze I Mobilnego Referatu Realizacji w [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] zatrzymali do kontroli zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego marki DAF o nr. rej. [...] i cysterny o nr. rej. [...]. Zespołem pojazdów przewożony był olej słonecznikowy surowy o kodzie CN 1512 w ilości 23.000,00 kg. Podmiotem wysyłającym byłą firma "M. " Sp. z o.o. z siedzibą w B., podmiotem odbierającym firma T. S.R.O, z siedzibą w Czechach, a przewoźnikiem firma "M." LLC z siedzibą na Ukrainie.
Podczas kontroli kierowca przedstawił wymagane prawem dokumenty, w tym numer referencyjny zgłoszenia [...] dla przewożonego towaru, dla którego przypisane zostało urządzenie lokalizacyjne GPS o nr [...].
W trakcie sprawdzania poprawności zgłoszenia SENT oraz załączonych do niego dokumentów dokonano również kontroli lokalizatora GPS nr [...] i stwierdzono, że kierowca rozpoczął przewóz bez włączonego lokalizatora. Zespół pojazdów zatrzymany został do kontroli na autostradzie [...] w odległości ok. 300 m od miejsca, w którym kierowca rozpoczął przewóz towaru. Sprawdzenie systemu lokalizacji wykonano ok. godz. 6:40 (tj. 15 minut od zatrzymania pojazdu). Po poinformowaniu kierowcy o niepoprawnym działaniu systemu monitorowania, kierowca kilkakrotnie podjął próbę uruchomienia urządzenia ze skutkiem negatywnym. Kontrola lokalizatora wykazała, że w chwili rozpoczęcia przewozu nie były prawidłowo przekazywane dane dotyczące lokalizacji. Około godz. 16:00 po sprawdzeniu zgodności danych przesyłanych przez lokalizator, kierowca został zwolniony do dalszej jazdy.
W związku z powyższym, kontrolujący stwierdzili, że stwierdzona nieprawidłowość stanowi naruszenie art.10a ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 1857 ze zm. – dalej: ustawa SENT), które zgodnie z art. 22 ust. 2a tej ustawy jest zagrożone karą pieniężną w wysokości 10.000,00 zł.
Postanowieniem z dnia 14 października 2019r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego (dalej: NPUCS) wszczął z urzędu postępowanie administracyjne, a następnie decyzją z dnia 28 lutego 2020 r. nałożył na Przewoźnika karę pieniężną w wysokości 10.000,00 zł. Nie stwierdzono natomiast podstaw do odstąpienia od nałożenia kary, o których mowa w art. 22 ustawy SENT. Wszczęcie postępowania nie było ograniczone terminem określonym w art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie znajdował on zastosowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podstawie przepisów ustawy SENT.
Decyzją z dnia 22 marca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając ustalenia i ocenę prawną w niej zawartą.
W skardze na powyższą decyzję Przewoźnik wniósł o jej uchylenie, zarzucając:
1.naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej (dalej: O.p.) w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT poprzez nałożenie na stronę kary pieniężnej w toku postępowania wszczętego postanowieniem z dnia 14 października 2019 r., a dotyczącego kontroli z dnia 22 stycznia 2019 r., a zatem postępowania, które zostało wszczęte później niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli, a zatem powinno zostać umorzone;
2.naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 22 ust. 2a i 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, pomimo że przemawiał za tym interes publiczny, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej, a w szczególności zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny,
- art. 2, art. 273 dyrektywy nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej oraz art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 325 TFUE i wyrażonej w tym przepisie zasady neutralności w zw. z art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT poprzez nałożenie na przewoźnika wysokiej kary pieniężnej (sankcji) w związku ze stwierdzonym niedopełnieniem warunku formalnego, w sytuacji gdy w związku z przewozem towaru nie istniało jakiekolwiek ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnej, a stwierdzone naruszenie nie było zawinione przez przewoźnika, a zatem sankcja w wysokości 10.000,00 zł jest nieproporcjonalna i nieadekwatna do wagi naruszenia (por. orzeczenie TSUE z 21.10.2021 r., C-583/20) oraz nie uwzględnia okoliczności powstania stwierdzonej nieprawidłowości, rodzaju i stopnia naruszenia ciążącego na przewoźniku obowiązku, wagi stwierdzonej nieprawidłowości (por. wyrok TSUE z 15.04.2021 r., C-935/19).
W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że przepisy ustawy SENT nie zawierają żadnych regulacji związanych z wszczęciem postępowania, wobec czego, zgodnie z dyspozycją art. 26 ust. 5 ustawy SENT, należy rozważyć odpowiednie zastosowanie reguł wynikających z Ordynacji podatkowej, w tym art. 165b O.p. Regulacja ta nie pokrywa się z żadnym przepisem ustawy SENT, nie stoi też w otwartej sprzeczności z przepisami tej ustawy. Wobec tego konieczne może być zastosowanie tego przepisu, chyba że znalezione zostanie silne uzasadnienie dla odmowy jego stosowania.
Skarżący wskazał na analogię do ustawy o KAS, przewidującej odpowiednie stosowanie m.in. właśnie art. 165b § 1 O.p. do kontroli celno-skarbowej. Ustawodawca wymienia tam wprost ten przepis, w związku z czym dostrzega możliwość i konieczność jego stosowania. Kontrola przewozu towarów z ustawy SENT jest kontrolą celno-skarbową, zgodnie z art. 62 ust. 5 pkt 1a oraz art. 54 ust. 2 pkt 13 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 16b ustawy o KAS. Skoro kontrola SENT jest kontrolą celno-skarbową, to brak jest powodu aby nie zastosować przepisu art. 165b § 1 do takiej kontroli, skoro do stosowania tego przepisu expressis verbis odsyła art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS.
Odpowiedniemu stosowaniu ww. przepisu Ordynacji podatkowej nie stoi również na przeszkodzie fakt, że kontrolę z ustawy SENT mogą przeprowadzać funkcjonariusze Policji, Straży Granicznej i inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego, gdyż na podstawie art. 26 ust. 2 pkt 1 ustawy SENT w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w toku kontroli bez względu na to, która służba przeprowadziła kontrolę, to karę pieniężną nakłada naczelnik urzędu celno-skarbowego właściwy dla miejsca kontroli.
Skarżący zwrócił uwagę na przygotowywaną przez Ministerstwo Finansów nowelizację ustawy SENT, której projekt przewiduje wprowadzenie określonych terminów przedawnienia wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary.
Zarazem należy zauważyć, że proponowany przepis nie świadczy o tym, że dotychczas odpowiednie stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej w tym zakresie nie było możliwe - wręcz przeciwnie, stanowi on niejako potwierdzenie praktyki dostrzegającej konieczność korzystania z art. 165b § 1 O.p. na gruncie postępowań SENT. Dzięki uchwaleniu projektowanego przepisu rozwiane zostaną bowiem wątpliwości dotyczące możliwości zastosowania art. 165b § 1 O.p., co ujednolici zapadające na gruncie tego problemu prawnego orzeczenia.
Wobec powyższego należy uznać, że przepisy odnoszące się do przeprowadzenia kontroli należy odpowiednio zastosować do niniejszej sytuacji - do przeprowadzenia kontroli doszło bowiem w drodze analizy rejestru SENT, a wszczęcie postępowania nastąpiło z bardzo dużym, nieuzasadnionym opóźnieniem, niezasługującym na usprawiedliwienie w żadnej mierze
Poza tym strona stoi na stanowisku, że nawet gdyby prowadzenie postępowania było dopuszczalne, to celowe byłoby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ze względu na interes publiczny. Przewoźnik nie próbował bowiem nielegalnie przewieźć towaru. Jednak po tak długim czasie od przeprowadzenia kontroli (ponad 4 lata) niemożliwe jest przedłożenie jakichkolwiek dokumentów dotyczących np. towaru czy przebiegu trasy, które mogłyby potwierdzić, że przewóz odbywał się zgodnie z przepisami prawa.
Celem ustawy SENT jest ochrona interesu fiskalnego Skarbu Państwa. Skoro w przedmiotowej sytuacji faktycznej nie doszło do chociażby hipotetycznego naruszenia interesu Skarbu Państwa, to należy uznać, że cel ustawy SENT został w całości osiągnięty, a należności publicznoprawne nie były w najmniejszym stopniu zagrożone. W takiej sytuacji karanie strony, która nie dopuściła się stwierdzonego naruszenia świadomie dolegliwą karą pieniężną w wysokości 10.000 zł jawi się jako nieproporcjonalne (a więc niezgodne z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz art. 8 § 1 k.p.a.), a tym samym - niezgodne z interesem publicznym, co uzasadnia zastosowanie instytucji z art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Poza tym, tak wysoka kara pieniężna zupełnie nie koresponduje z charakterem stwierdzonego naruszenia. Chociaż obiektywnie doszło do naruszenia przez brak przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu, to za każdym razem konieczna jest ocena faktycznych okoliczności sprawy - a w niniejszej sprawie przyczyną tego stanu rzeczy nie była wcale chęć dokonania nielegalnego przewozu. Strona dokonała bowiem zgłoszenia SENT, a podczas kontroli nie zostały stwierdzone żadne inne nieprawidłowości. W przypadku, gdy żadne dobra prawnie chronione przez ustawę SENT nie zostały faktycznie narażone, a strona nie miała na celu naruszania prawa i dokonała tego pomimo dobrych chęci, dalece niesprawiedliwe i nieproporcjonalne wydaje się nałożenie na nią kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. W związku z powyższym strona stoi na stanowisku, że w interesie publicznym leży odstąpienie od nałożenia na nią dolegliwej administracyjnej kary pieniężnej.
Skarżąca przedłożyła decyzję dotyczącą tego samego podmiotu -strony niniejszego postępowania i tożsamego naruszenia - braku przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu, w której odstąpiono od nałożenia kary pieniężnej właśnie ze względu na interes publiczny.
W związku z tym, że kary pieniężne orzekane na podstawie ustawy SENT naruszają unijną zasadę proporcjonalności i neutralności podatku od wartości dodanej, zdaniem strony organy administracji publicznej oraz sądy powinny w procesie stosowania prawa odmówić zastosowania tych przepisów ustawy SENT. Tego bowiem wymagają zasady pierwszeństwa oraz bezpośredniego skutku prawa Unii Europejskiej, których znaczenie zostało wyrażone przez luksemburski Trybunał w wielu orzeczeniach na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat (poczynając od sprawy van Gend & Loos, nr 26/62, oraz Flaminio Costa v E.N.E.L., nr C-6/64).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania względem zaskarżonej decyzji środków prawnych określonych w przepisach art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "P.p.s.a."). Nie stwierdził, aby przy wydaniu decyzji organy naruszyły przepisy prawa materialnego albo przepisy postępowania, które miały lub mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie było sporne między stronami, że realizowany przez Skarżącego przewóz podlegał rygorom ustawy SENT, a Skarżący miał status przewoźnika w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy SENT. Realizował przewóz towaru podlegającego ustawie SENT przez terytorium Polski; towar podlegał klasyfikacji do kodu CN 1512 na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 20 lipca 2018 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. poz. 1427 ze zm.). Przewoźnik dokonał zgłoszenia przewozu do rejestru zgłoszeń SENT i uzyskał numer referencyjny, który przekazał kierowcy. Kontrolowany przez funkcjonariuszy pojazd był wyposażony w urządzenie geolokalizacyjne, ale nie zostało ono włączone przez kierowcę podczas rozpoczęcia przewozu na terenie RP. W chwili kontroli w dniu 22 stycznia 2019r. o godz. 6.25 urządzenie lokalizacyjne nie było włączone i nie były prawidłowo przekazywane dane dotyczące lokalizacji zastawu samochodowego. Naruszenie to wyczerpywało znamiona deliktu administracyjnego określonego w art. 22 ust. 2a ustawy SENT, bowiem niewątpliwie Przewoźnik nie zapewnił przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT, w trakcie całej trasy przewozu towaru.
Ustalenia organów znajdują odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym. Materiał ten okazał się wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i mógł stanowić dla Sądu podstawę wydania wyroku. Wynika z niego jednoznacznie, że geolokalizator po wjeździe zespołu pojazdów na terytorium Polski, choć znajdował się na wyposażeniu pojazdu, to nie został przez kierowcę włączony. Dopiero po modyfikacji zgłoszenia w zakresie numeru urządzenia GPS ok. godz. 16-tej stwierdzono prawidłowe przekazywanie danych przez lokalizator i od tego czasu trasa przewozu była już rejestrowana.
W rozpoznawanej sprawie nie miał miejsca przypadek niedostępności rejestru zgłoszeń, o którym mowa w art. 22 ust. 2b ustawy SENT. Stwierdzone naruszenie wyczerpywało natomiast znamiona określone w art. 22 ust. 2a tej ustawy. Organy wykazały obiektywny fakt tego naruszenia, za które ustawa przewiduje sankcję administracyjną w wysokości 10.000 zł.
Sąd podziela stanowisko organów, że niewypełnienie obowiązku wynikającego z art. 10a ust. 1 ustawy SENT ma negatywny wpływ na możliwość sprawowania skutecznej kontroli nad przewozem towarów objętych systemem monitorowania drogowego, a brak danych geolokalizacyjnych jest głównym czynnikiem utrudniającym sprawowanie kontroli. Urządzenie to stanowi jeden z podstawowych środków systemu monitorowania, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy SENT i zapewnia gromadzenie danych, o których mowa w art. 4 ust. 4 ustawy SENT. Powinno być ono na wyposażeniu środka transportu i być włączone przez cały czas realizowania przewozu w Polsce, stosownie do art. 10b ust. 1 ustawy SENT. Wykonywanie przewozu z niewłączonym urządzeniem geolokalizacyjnym nie mogło być ocenione jako drobne uchybienie formalne, niemające wpływu na sprawność systemu monitoringu. Kara pieniężna została zatem nałożona na Przewoźnika zgodnie z prawem.
Sąd nie podziela też zarzutu, że postępowanie w sprawie nałożenia kary wszczęto z naruszeniem terminu określonego w art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej. Wymieniony przepis w takim zakresie nie znajdował w spawie zastosowania (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2022 r. II GSK 2179/21 oraz z 15 marca 2022 r. II GSK 101/22, które Sąd w składzie rozpoznającym skargę w pełni podziela). Do przepisu tego ustawa SENT odnosi się pośrednio, poprzez dyspozycję art. 26 ust. 5, która odwołuje się do przepisów Ordynacji podatkowej w ogólności, ale czyni to w zakresie w tej ustawie nieuregulowanym i tylko poprzez stosowanie "odpowiednie". To zaś może polegać na zastosowaniu danej regulacji bezpośrednio (wprost w danym brzmieniu), z pewnymi modyfikacjami uwzględniającymi specyfikę prowadzonego postępowania, albo na odstąpieniu od jego zastosowania, jeżeli jego treść normatywna nie przystaje do charakteru prowadzonego postępowania. Ten ostatni przypadek należało zaadoptować w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy SENT. Ustawa ta we własnym zakresie reguluje zasady prowadzenia kontroli (art. 13) oraz przedawnienia karania i wykonania obowiązku zapłaty kary (zob. art. 28, który przewiduje pięcioletni okres na nałożenie kary liczony od dnia niedopełnienia obowiązku oraz pięcioletni okres do zapłaty kary liczony od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin zapłaty). W ustawie tej nie określono czasu, do jakiego może zostać wszczęte postępowanie o nałożenie kary, a wyłącznie najpóźniejszą datę dopuszczalności wydania decyzji o nałożeniu kary. Brak określenia terminu do wszczęcia postępowania nie stanowi luki konstrukcyjnej, którą należałoby "uzupełnić" odpowiednim stosowaniem przepisów Ordynacji podatkowej. Żaden akt prawny wyższej rangi nie wymaga, aby taka regulacja w ustawie administracyjnej została zawarta. Postępowanie takie może być wszczęte w dowolnym czasie określonym w art. 28 ust. 1 ustawy SENT, byle doręczenie ostatecznej decyzji nastąpiło przed upływem terminu określonego w tym przepisie. Nie można bowiem pomijać, że kontrola określona w ustawie SENT może być prowadzona przez różne podmioty, nie tylko organy KAS, które prowadzą te czynności na podstawie odrębnych przepisów regulujących działalność danej służby, a nie ma podstawy prawnej do wymagania, aby te inne organy (służby mundurowe) obowiązane były stosować się do przepisów o kontroli podatkowej zawartych w Ordynacji podatkowej. Ponadto, ustawa SENT dotyczy "monitorowania drogowego przewozu towarów", a więc transportu drogowego, a nie prawidłowości wywiązywania się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego (por. m.in. art. 281 § 2, art. 282b § 1, art. 284 § 1, art. 290 § 1, art. 291 § 1, 2 i 4, art. 291b Ordynacji podatkowej, a także wyrok NSA o sygn. II GSK 1265/21). Ustawa SENT nie jest ustawą podatkową (por. wyrok NSA z 18 września 2019 r. II GSK 639/19). Normatywnej podstawy dla zastosowania art. 165b § 1 O.p. nie stanowi także art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Kontrola przewozu towarów wymienionych w ustawie SENT nie jest bowiem kontrolą celno-skarbową, o jakiej mowa w przepisach Działu V Rozdziału 1 ustawy o KAS, lecz kontrolą z zakresu transportu drogowego szczególnego rodzaju towarów. Podsumowując, w ocenie Sądu w ustawie SENT zawarto wyczerpującą regulację normatywną podstaw kompetencyjnych i proceduralnych postępowania w sprawie monitorowania przewozu drogowego określonego rodzaju towarów.
Odnośnie do kwestii związanej z brakiem odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT wskazać należy, że organ może, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, odstąpić od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym. Decyzja podejmowana na tej podstawie prawnej ma charakter uznaniowy, pod warunkiem stwierdzenia występowania określonych w tym przepisie przesłanek "ważnego interesu podmiotu odbierającego" lub "interesu publicznego". Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że w razie stwierdzenia wystąpienia co najmniej jednej z przesłanek organ nie jest zobowiązany do odstąpienia od nałożenia kary, lecz może o tym postanowić w granicach uznania administracyjnego. W kontrolowanej sprawie organy nie stwierdziły jednak wystąpienia żadnej wymienionych przesłanek, przez co rozstrzygnięcie oparte na art. 22 ust. 3 ustawy SENT ma charakter związany, a nie uznaniowy. Wobec braku zaistnienia przesłanek odstąpienie od nałożenia kary nie mogło mieć miejsca. W takim stanie rzeczy kontrola Sądu mogła być skierowana tylko na ocenę, czy organy właściwie zinterpretowały ww. przesłanki (czy oparły się na prawidłowym ich zrozumieniu) oraz czy poczyniły dostateczne ustalenia faktyczne, które pozwoliły na weryfikację tych kryteriów. Zdaniem Sądu, z obowiązku tego organy wywiązały się prawidłowo.
Sąd dostrzega praktyczne trudności w interpretacji pojęć i wyrażeń nieostrych, takich jak ""ważny interes podmiotu odbierającego" lub "interes publiczny". Jednak analogiczne rozwiązanie prawne jest zawarte w Ordynacji podatkowej, do której poprzez art. 26 ust. 5 ustawa SENT odsyła. Zatem praktyka stosowania podobnych unormowań ma wieloletnią tradycję i nie ma przeszkód, aby korzystać z doświadczeń wypracowanych na gruncie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, przy uwzględnieniu celów ustawy SENT; wszak kara pieniężna nie stanowi podatku, lecz dolegliwość za delikt administracyjny. Kontrolowane decyzje, w szczególności decyzja organu odwoławczego, zawierają bardzo obszerny wywód prawny odnoszący się do przesłanek warunkujących odstąpienie od nałożenia kary, któremu nie można zarzucić wadliwości. Jego ponowne przytaczanie na potrzeby uzasadnienia Sądu jest zbędne, ponieważ zasługiwało ono na akceptację Sądu w pełnym zakresie.
Organ odwoławczy wskazał, że Przewoźnik nie podał obiektywnych (żadnych) przyczyn niewywiązania się z obowiązku przekazywania danych geolokalizacyjnych. Nie było to wynikiem zaistnienia okoliczności nadzwyczajnych, szczególnych, wystąpienia przyczyn niezależnych od Przewoźnika. Nie przedstawił on również żadnych dowodów wskazujących na to, że kara w wysokości 10 000 zł może w znaczący sposób wpłynąć na obniżenie kondycji finansowej prowadzonego przedsiębiorstwa, w jakiej relacji pozostaje do obrotów i pozostałych obciążeń przedsiębiorstwa. Odnośnie do przesłanki "ważnego interesu publicznego" powołano się na dyscyplinujący charakter przepisów o karach i cele ustawy SENT. Stanowisko organu o nieziszczeniu się ww. przesłanek nie narusza wymagań stawianych postępowaniu wyjaśniającemu, w szczególności wynikających z przepisów art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Uzasadnienie decyzji spełnia także wymagania określone w art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej. Zawarto w nim wyjaśnienie prawne przesłanek warunkujących odstąpienie od nałożenia kary, ale odniesienie się do aktualnej sytuacji faktycznej/finansowej Przewoźnika nie było możliwe, ponieważ nie przedłożył on organom dostatecznych informacji w tych obszarach. Skarżący nie dostarczył, także na etapie postępowania sądowego, argumentów, które pozwoliłyby uznać kontrolowane decyzje za niezgodne z prawem, również w zakresie odnoszącym się do art. 22 ust. 3 ustawy SENT, a nie tylko regulacji procesowych. Trafnie podniesiono, że odstąpienie od nałożenia kary zostało przez ustawodawcę potraktowane jako odstępstwo od odpowiedzialności za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia obowiązku o administracyjnym charakterze. Dlatego za uwolnieniem od odpowiedzialności muszą przemawiać szczególne względy. Okoliczności takich nie należy odnosić tylko do korzyści i strat związanych z jednym przewozem, którego dotyczy postępowanie, lecz ogólnej kondycji majątkowej przedsiębiorcy. Sam fakt zgłoszenia przewozu do rejestru nie może stanowić podstawy odstąpienia od nałożenia kary, skoro stwierdzono poważne uchybienia w zakresie obsługi urządzenia geolokalizacyjnego, uniemożliwiającego kontrolę ("śledzenie") trasy przejazdu, co miało niewątpliwie negatywny wpływ na funkcjonowanie systemu monitorowania określonego w ustawie SENT. Popełnione uchybienia nie miały jedynie charakteru formalnego, które dla funkcjonowania systemu monitoringu nie miałyby istotnego znaczenia, ponieważ godziły w podstawowy środek tego systemu. Postępowanie przewoźnika, który nie zapewnia możliwości monitorowania całej trasy przewozu, nie może być uznane za zgodne z interesem publicznym. Przywołane przepisy wymagają bowiem przekazywania do rejestru aktualnych danych geolokalizacyjnych odnoszących się do całej trasy przejazdu w Polsce.
Natomiast jeżeli chodzi o ocenę proporcjonalności sankcji przewidzianej za przypisanie Przewoźnikowi naruszenia to wskazać należy, że organy nie miały możliwości miarkowania jej wysokości. Sankcja ta została w ustawie określona w sposób sztywny, a przepis art. 22 ust. 2a ustawy SENT ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Zbadanie, czy przyjęte rozwiązanie normatywne i określona dolegliwość sankcji administracyjnej wykraczałaby poza granice konstytucyjnej zasady proporcjonalność, nie mieściło się w granicach kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny, w szczególności wynikających z przepisów art. 145 P.p.s.a. Kontrolowane decyzje nie naruszały przepisów prawa materialnego, ani procesowego, które należało w sprawie zastosować. Takie stanowisko Sądu nie pozbawia Spółki prawa wywiedzenia do Trybunału Konstytucyjnego skargi konstytucyjnej, po prawomocnym zakończeniu postępowania przed sądem administracyjnym i przedstawienia w niej racji przemawiających za wadliwością przyjętych rozwiązań prawnych. Spółka powinna jednak mieć na uwadze, że obowiązki określone w ustawie SENT mają służyć zwiększeniu kontroli nad transportem tzw. "towarów wrażliwych", a ich wykonanie nie należy do szczególnie uciążliwych. Kwestią do rozważenia może pozostawać zakres odpowiedzialności przewoźnika i dolegliwości sankcji, w tym właściwy dobór przez ustawodawcę środków reakcji na stwierdzone naruszenie i ich prewencyjne oddziaływanie. Proporcjonalności nie powinno się jednak odnosić do indywidulanego przypadku, ale do charakterystyki całej materii ustawy (celów, jakie ma osiągnąć) i oceny przydatności (niezbędności) danego rozwiązania prawnego do osiągnięcia zamierzonego przez ustawodawcę celu. Biorąc zatem pod uwagę, że Przewoźnik nie zapewnił działania urządzenia, które znajdowało się w pojeździe, ewentualnej analizie poddać można by nie samą reakcję na niedopełnienie obowiązków ustawowych, ale jej dolegliwość. Nie ulega zaś wątpliwości, że działania organów mieściły się w granicach obowiązującego prawa, a ustawodawca nie zdecydował się wyposażyć właściwych organów w instrumenty miarkowania reakcji na stwierdzone naruszenie. Może to budzić wątpliwości w świetle regulacji zezwalającej organowi zrezygnować z nałożenia kary pieniężnej ("darowanie" kary), ale ocena przyjętych rozwiązań w takim aspekcie wykraczałaby poza granice kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny na podstawie przepisów art. 145 P.p.s.a.
Odnosząc się końcowo do przedłożonej decyzji, w której stwierdzono niewykonanie przez Przewoźnika obowiązku określonego w art. 10a ust. 1 ustawy SENT, tj. niezapewnienie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, ale z uwagi na okoliczności sprawy, które wypełniały przesłankę interesu publicznego organ odstąpił od nałożenia kary pieniężnej określonej w art. 22 ust. 2a ustawy SENT, trzeba zauważyć, że z tego faktu nie można wywodzić obowiązku organu odstąpienia od ukarania we wszystkich pozostałych przypadkach stwierdzonych nieprawidłowości określonego rodzaju.
Ponadto słusznie zauważył organ, że brak uszczuplenia należności publicznoprawnych, o ile może mieć wpływ na ocenę wystąpienia interesu publicznego, to jednak nie może on stanowić samoistnej podstawy do jego stwierdzenia. W sytuacji, gdy tak jak w niniejszej sprawie, organ nie znajduje innych okoliczności mogących świadczyć o wystąpieniu interesu publicznego, sam fakt braku uszczuplenia należności podatkowych nie daje wystarczającej podstawy do odstąpienia od nałożenia kary.
Z podanych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI