II SA/Rz 860/22

II SA/Rz 860/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /sprawozdawca/
Karina Gniewek-Berezowska
Paweł Zaborniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 180
art. 4 pkt 7 i pkt 8a, art. 18 ust. 1 pkt 1.art. 18b ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 20 ust. 1 i 1a, art. 22 ust. 1 pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2022 r. sprawy ze skargi M. sp. k. w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 27 kwietnia 2018 r. nr SKO.4123/3/2018 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym - skargę oddala -
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. Sp. z o.o. Sp.k. (dalej: "Strona skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO" lub "organ II instancji") z 27 kwietnia 2018 r., nr SKO.4123/3/2018 utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] (dalej: "organ I instancji") z 15 lutego 2017 r. nr DT-IV.8072.3.35.2017.MD nakładająca na ww. Spółkę karę pieniężną za wykonywanie przewozu regularnego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków.
W podstawie prawnej organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 180 ze zm., dalej: "u.t.d.").
Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia decyzji organ I instancji orzekł o nałożeniu na Stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości 3.000,00 zł za wykonywanie przewozu regularnego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu nr [...] z [...] września 2017 r. na linię regularną: S.-B.-R. Jak wskazał organ na podstawie przeprowadzonej 17 listopada 2017 r. kontroli stwierdzono naruszenie polegające na zatrzymaniu się na przystanku w miejscowości L. pn. "[...]" i zabraniu pasażera, gdzie nie było podanego rozkładu jazdy do ww. zezwolenia.
Po rozpoznaniu odwołania SKO w Rzeszowie wskazaną na wstępie decyzją z 27 kwietnia 2018 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji podzielając zawarte w niej ustalenia i wnioski. Kolegium przytoczyło przepisy, z których wynika, że wykonywanie przewozów wymaga uzyskania zezwolenia. Na podstawie art. 18b ust. 1 pkt 2, 3 i 7 u.t.d. przewozy regularne w krajowym transporcie drogowym wykonywanie są wg. następujących zasad: 1) rozkład jazdy podawany jest do publicznej wiadomości przez ogłoszenie na wszystkich wymienionych w rozkładzie przystankach, 2) wsiadanie i wysiadanie pasażerów odbywa się tylko na przystankach wymienionych w rozkładzie jazdy. W myśl art. 18b ust. 2 pkt 2, 3 i 5 podczas wykonywania przewozów regularnych zabrania się: korzystania z przystanków, na których nie została zamieszczona informacja o realizowanym rozkładzie jazdy zawierająca nazwę, adres siedziby przewoźnika lub niezgodnie z podanymi dniami i godzinami odjazdów - naruszania zasad przewozu osób określonych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 18 ustawy. W art. 92a ust. 1 u.t.d. wskazano, że kto wykonuje przewóz drogowy naruszając obowiązki lub warunki określone wynikające z przepisów ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 10 000 zł za każde naruszenie, którą nakłada się w drodze decyzji administracyjnej (art. 93 ust. 1 u.t.d.). W L.p. 2.2 pkt 3 załącznika wskazano, że wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem określonych w zezwoleniu warunków dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków podlega karze w wysokości 3.000,00 zł. Przy stwierdzeniu naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ administracyjny - co do zasady - zobowiązany jest do nałożenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załącznikach do ustawy. Wyjątkiem od powyższej zasady jest art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Ciężar udowodnienia okoliczności wymienionych w przytoczonym przepisie spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi z tych przepisów skutki prawne.
Kolegium wskazało, że na podstawie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2017 r. ustalono, że strona skarżąca dopuściła się naruszenia polegającego na zatrzymaniu się przez przewoźnika na przystanku w miejscowości "[...]" w sytuacji nie dopełnienia przez niego ustawowego obowiązku podania do publicznej wiadomości obowiązującego rozkładu jazdy w ramach zezwolenia nr [...] z dnia [...] września 2017 r. na linię komunikacyjną S.-B.-R. Dowody te nie były kwestionowane przez stronę skarżącą. Organy nie stwierdziły nadto spełnienia przesłanek do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Strona skarżąca w toku prowadzonego postępowania nie przedstawiła żadnych dowodów, które by potwierdzały zaistnienie przesłanek uwalniających ją z odpowiedzialności w przedmiotowym zakresie mimo, że o takiej możliwości była informowana przez organ pismem z 20 grudnia 2017 r. i 29 stycznia 2018 r. Takich dowodów nie przedstawiła również na etapie wniesionego odwołania.
W skardze do Sądu Strona skarżąca kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 6, art. 8 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania przez organy obu instancji w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej oraz niepodejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a w szczególności nieuwzględnienie wszystkich podnoszonych argumentów związanych z zaistniałą sytuacją, uzasadniających brak rozkładu jazdy na przystanku autobusowym w miejscowości Lutcza, a w konsekwencji wydanie decyzji w sposób błędny w oparciu o niekompletny materiał dowodowy,
2) art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez uwzględnienia zasady praworządności, a także niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
3) art. 10 w zw. z art. 73 k.p.a. poprzez odmowę dnia 3 stycznia 2018 r. uprawnionemu pracownikowi Kancelarii, reprezentującemu stronę skarżącą, prawa wglądu w akta przedmiotowej sprawy oraz zapoznania się ze zgromadzonymi dowodami i materiałami, a tym samym uniemożliwienie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, a także pominięcie tego faktu przez organ II instancji,
4) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia w sposób jasny i zrozumiały wszystkich przesłanek, jakimi kierowały się organy przy wydawaniu decyzji, poprzez brak wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy oraz pominięcie istotnych z punktu widzenia zasadności przedmiotowej decyzji aspektów sprawy, a to tego, że rozkład jazdy był przez przedstawicieli strony skarżącej kilkukrotnie umieszczany na przystanku "[...]", a następnie niszczony/zrywany przez osoby trzecie,
5) art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że strona skarżąca nie zamieściła rozkładu jazdy na przystanku "[...]" podczas gdy w rzeczywistości rozkład ten by kilkukrotnie zamieszczany na tym przystanku, który to fakt organ pominął, tym samym nie zebrał całego materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia jednej z zasad postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 77 k.p.a.,
6) art. 77 k.p.a. poprzez niezwrócenie się do zarządcy przystanku "[...]" o informację czy rozkład jazdy na tym przystanku został zamieszczony i dlaczego jest usuwany,
7) art. 18b ust. 1 pkt 2. a także art.18b ust.2 pkt 2 u.t.d. poprzez uznanie, że strona skarżąca nie podała rozkładu jazdy do publicznej wiadomości przez ogłoszenie na przystanku "[...]" a także korzystała z tego przystanku pomimo, że nie została na nim zamieszczona informacja o realizowanym rozkładzie jazdy, podczas gdy w rzeczywistości przed rozpoczęciem korzystania z tego przystanku zamieściła na tym przystanku rozkład jazdy. Pojazd należący do niej zatrzymał się na ww. przystanku, gdyż przystanek ten został ujęty w zatwierdzonym rozkładzie jazdy, a ponadto oczekiwali na niego podróżni. Kierowca pojazdu nie posiadał wiedzy, że w momencie w którym się zatrzymał na przystanku "[...]" nie było rozkładu jazdy,
8) art. 20a ust. 1 u.t.d. poprzez brak uznania wystąpienia niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności usprawiedliwiających brak rozkładu jazdy na przystanku "[...]", tj. faktu, że rozkład ten był na tym przystanku kilkukrotnie zamieszczany, a następnie z niewiadomych przyczyn usuwany,
9) art. 24 ust 4 pkt 2 u.t.d. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie istnieją dostateczne przesłanki do nałożenia kary pieniężnej podczas gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że strona skarżąca nie miała wpływu na usunięcie rozkładu jazdy z przystanku "[...]", a usunięcie rozkładu jazdy nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć, a to aktów wandalizmu,
10) art. 92c ust. 1 pkt. 1 u.t.d. w zw. z art. 92a ust. 1 u.t.d. poprzez wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej podczas gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć, a to zdjęcia rozkładu jazdy w bliżej nieokreślonych okolicznościach.
Wobec powyższych zarzutów strona skarżąca zawnioskowała o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wyrokiem z dnia 8 listopada 2018 r., sygn. II SA/Rz 870/18 WSA w Rzeszowie oddalił skargę uznając, że przeprowadzone postępowanie, jak również wywiedzione na jego podstawie wnioski odpowiadają przepisom prawa. Sąd wskazał, że Strona skarżąca korzysta z zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym z [...] września 2018 r. nr [...] na linię regularną S.-B.-R. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono naruszenia polegające na zatrzymaniu się na przystanku pn. [...], a przeprowadzone przez organy postępowanie wykazało w sposób pewny, że na przystanku tym nie został zamieszczony rozkład jazdy. Nie wykazano żadnej z przesłanek egzoneracyjnych z art. 20a u.t.d. wskazujących na brak winy po stronie przewoźnika za wystąpienie powyższych okoliczności. Sąd zgodził się ze stanowiskiem organów, że nie może tłumaczyć stwierdzonych nieprawidłowości podnoszoną przez stronę skarżącą kwestią odnośnie do przypadków wandalizmu. Wskazał, że prawidłowo kontrargumentuje organ, że w tym zakresie obowiązuje przewoźnika umowa z zarządcą przystanków i możliwość egzekwowania na drodze cywilnej jej zapisów. Nieusprawiedliwione były, zdaniem Sądu, zarzuty Strony skarżącej, próbującej przerzucić obowiązek zebrania w tym zakresie materiału dowodowego na organ. Z ogólnej zasady rozkładu ciężaru dowodowego, która znajdzie zastosowanie co do ustalenia ewentualnych przesłanek egzoneracyjnych wynika, że obciążają one stronę, która chce na ich podstawie wyciągnąć korzystne dla siebie skutki prawne. Zatem to strona skarżąca, a nie organ, powinna była wykazać się inicjatywą dowodową. Jako chybiony Sąd ocenił argument Strony skarżącej, będącej profesjonalnym uczestnikiem obrotu gospodarczego, co do świadomości braku wywieszenia rozkładu jazdy. Sąd podkreślił, że obowiązkiem przewoźnika jest wywieszenie rozkładu jazdy. W związku z powyższym, skoro przewoźnik nie zamieścił informacji o realizowanym rozkładzie jazdy w ramach zezwolenia, a zrealizował przewóz, naruszył powyższe warunki. Zdaniem Sądu, zostały spełnione przesłanki wymierzenia kary na podstawie art 18b ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 w zw. z art 92 a ust. 1, 6 u.t.d. w zw. z załącznikiem nr 3 Lp. 2.2.3. Wbrew stawianym w skardze zarzutom, nie można przypisać organom działania sprzecznego z zasadami pogłębiania zaufania do organów państwa. Na każdym etapie postępowania Strona skarżąca miała zagwarantowane prawo do udziału w postępowaniu. Zdaniem Sądu postawione zarzuty naruszenia art. 6, art. 8 w zw. z art. 75 § 1, art. 7, art. 107 § 3 k.p.a. okazały się bezzasadne. Podnoszone i w zależności od wyników postępowania, modyfikowane okoliczności stanowiły jedynie próbę podważenia prawidłowych ustaleń organu, nie mogły jednak skutecznie usprawiedliwiać nieprawidłowości w wykonywaniu regularnego przewozu.
Wskutek złożonej skargi kasacyjnej w sprawie orzekał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 19 maja 2022 r., sygn. II GSK 137/19 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie.
NSA jako usprawiedliwiony uznał zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów postępowania w zakresie w jakim odnoszą się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także prawa materialnego, tj. zarzut naruszenia art. 18b ust. 1 pkt 2 oraz art.18b ust.2 pkt 2 u.t.d. Według orzekających w sprawie organów skarżący kasacyjnie przewoźnik naruszył przywołane wyżej przepisy. Wykonywanie przez przewoźnika przewozu regularnego nastąpiło z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków, co skutkowało nałożeniem kary w wysokości 3000 zł na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z załącznikiem nr 3 Lp. 2.2.3.
NSA wskazał, że istota rozpatrywanej sprawy wymagała przeprowadzenia przez Sąd kontroli prawidłowości wykładni oraz zastosowania przez organy art. 18b ust.1 pkt 2 oraz art.18b ust.2 pkt 2 u.t.d., jako tych norm prawa materialnego, które stanowiły podstawę stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika warunków zezwolenia. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikało, że Sąd I instancji, nie kwestionując podejścia organów do rozumienia i w konsekwencji zastosowania art. 18b ust. 1 pkt 2 oraz art. 18b ust. 2 pkt 2 u.t.d., ograniczył się do stwierdzeń, że "obowiązkiem przewoźnika jest wywieszenie rozkładu jazdy" oraz, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy "przewoźnik nie zamieścił informacji o realizowanym rozkładzie jazdy", a tym samym, "zostały spełnione przesłanki wymierzenia kary na podstawie art 18b ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 w zw. z art 92 a ust. 1, 6 u.t.d. w zw. z zał. nr 3 Lp. 2.2.3."
W ocenie NSA powyższe stwierdzenia, nie poparte jakąkolwiek analizą treści art. 18b ust. 1 pkt 2 oraz art.18b ust.2 pkt 2 u.t.d., nie zawierają, prawidłowej rekonstrukcji normatywnej tych przepisów w relacji do faktów, których ustalenie jest konieczne dla oceny, czy doszło do naruszenia przez przewoźnika warunków zezwolenia.
NSA wskazał, że jeżeli chodzi o wynikający z art. 18b ust. 1 pkt 2 u.t.d. obowiązek przewoźnika podania rozkładu jazdy do publicznej wiadomości przez ogłoszenie na wszystkich wymienionych w rozkładzie jazdy przystankach lub dworcach, to należy zauważyć, że obowiązek ten wynika także z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 8), przy czym zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. j u.t.d. obowiązki lub warunki przewozu drogowego obejmują zarówno obowiązki lub warunki wynikające z u.t.d. jak i Prawa przewozowego. Zasady zamieszczania na przystankach rozkładu jazdy zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 10 kwietnia 2012 r. w sprawie rozkładów jazdy (Dz. U. z 2018 r. poz. 202), wydanym na podstawie art. 34 ust. 2 Prawa przewozowego, które to rozporządzenie zostało powołane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, ale zostało zupełnie pominięte w rozważaniach Sądu. Rozporządzenie to reguluje sposób i terminy ogłaszania rozkładów jazdy, a także warunki ponoszenia kosztów związanych z zamieszczaniem informacji dotyczących rozkładów jazdy oraz podawaniem rozkładów jazdy do publicznej wiadomości.
NSA stwierdził, że poza sporem winno pozostawać to, że okoliczności istotne z punktu widzenia przesłanek mogących warunkować orzeczenie o karze pieniężnej wymagały poczynienia ustaleń oraz oceny przy uwzględnieniu zarówno przepisów ustawy o transporcie drogowym jak i przepisów wskazanego wyżej aktu wykonawczego, biorąc także pod uwagę regulacje prawne zawarte w ustawie, w której znajduje się delegacja do wydania tegoż aktu wykonawczego. Bez ustalenia i oceny okoliczności, o których mowa w przepisach rozporządzenia, odnoszących się do obowiązków przewoźnika i właściciela lub zarządcy przystanku i bez analizy postanowień umowy łączącej przewoźnika z właścicielem lub zarządzającym przystankiem, przedwczesne było kategoryczne stwierdzenie Sądu I instancji, że "obowiązkiem przewoźnika jest wywieszenie rozkładu jazdy" i że "przewoźnik nie zamieścił informacji o realizowanym rozkładzie jazdy", czyli naruszył wynikający z art. 18b ust. 1 pkt 2 u.t.d. obowiązek podania rozkładu jazdy do publicznej wiadomości przez ogłoszenia na wszystkich wymienionych w rozkładzie jazdy przystankach lub dworcach. NSA zauważył, że obowiązek przewoźnika w zakresie ogłaszania rozkładu jazdy na przystankach może ulegać modyfikacji w oparciu o umowę zawartą przez przewoźnika z właścicielem lub zarządzającym przystankiem i nie zawsze może oznaczać konieczność fizycznego umieszczania przez przewoźnika na przystanku rozkładu jazdy, a może w zależności od postanowień umowy zawartej przez przewoźnika z właścicielem lub zarządzającym przystankiem, ograniczać się do przekazania rozkładu jazdy właścicielowi lub zarządzającemu przystankiem, a następnie egzekwowania przez przewoźnika od właściciela lub zarządzającego przystankiem, fizycznego zamieszczenia informacji o rozkładzie jazdy na danym przystanku, z czym związany jest wynikający z art. 18b ust. 2 pkt 2 u.t.d. zakaz korzystania z przystanków, na których nie została zamieszczona informacja o realizowanym rozkładzie jazdy.
NSA podał, że z treści uzasadnienia skarżonego wyroku nie wynika, czy zdaniem Sądu I instancji naruszenie art. 18b ust. 2 pkt 2 u.t.d. stanowi każde zatrzymanie się na przystanku, na którym nie ma informacji o realizowanym rozkładzie jazdy. W szczególności nie jest jasne, czy naruszenie to ma miejsce także w przypadku, gdy przewoźnik przekazał rozkład zgodnie z §11 ust. 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia, po czym rozkład ten został umieszczony na przystanku przez właściciela lub zarządzającego, znajdował się na przystanku podczas korzystania z niego przez przewoźnika, a następnie bezpośrednio przed kontrolowanym kursem został usunięty przez osoby trzecie (taki stan faktyczny według przewoźnika zaistniał w rozpoznawanej sprawie). Jeżeli bowiem przewoźnik dopełnił wszystkich ciążących na nim zgodnie z obowiązującymi przepisami i umową obowiązków w zakresie podania rozkładu jazdy do publicznej wiadomości na przystanku i korzystał z przystanku, na którym informacja o realizowanym rozkładzie została umieszczona, to konieczne jest rozważenie, czy przy uwzględnieniu obiektywnego charakteru odpowiedzialności przewoźnika, stanowi naruszenie z art. 18b ust. 2 pkt 2 u.t.d. każde zatrzymanie się na przystanku i zabranie oczekującego na nim pasażera, po usunięciu tej informacji z przystanku przez osoby trzecie.
NSA zaznaczył, że ustalenie, jakie zachowanie przewoźnika oraz jakie jego elementy mają prawnie relatywne znaczenie dla przyjęcia oceny, że doszło do naruszenia warunków zezwolenia wymaga najpierw prawidłowego zdekodowania zawartych w ustawie o transporcie drogowym norm nakładających na przewoźnika obowiązki w zakresie podawania do publicznej wiadomości rozkładu jazdy na przystankach (art. 18b ust. 1 pkt 2) oraz korzystania z przystanków, na których nie została zamieszczona informacja o realizowanym rozkładzie jazdy (art. 18b ust. 2 pkt 2). W tych okolicznościach NSA uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Skarga jako niezasadna, została przez Sąd oddalona.
W pierwszej kolejności należy podnieść, iż sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329; zwana dalej w skrócie "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Na podstawie art. 190 P.p.s.a. Sąd związany jest wykładnią prawa dokonaną przez NSA w wyroku z dnia 19 maja 2022 r. , sygn. II GSK 137/19.
Przedmiotem swej skargi Spółka uczyniła decyzję SKO wydaną w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia przepisów dotyczących wykonywania przewozów regularnych. Zebrany przez Organy materiał dowodowy był wystarczający do zastosowania wobec skarżącej Strony przepisów prawa materialnego. Został on również wszechstronnie oceniony, dzięki czemu rozstrzygnięcie Kolegium mogło zostać przez Sąd skontrolowane w kontekście prawidłowości przyjętej wykładni i sposobu zastosowania przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2200 ze zm.; zwana dalej u.t.d.).
Z przesłanych akt administracyjnych wynika, że decyzja SKO oraz poprzedzającą ją decyzja Marszałka Województwa stanowiły konsekwencję czynności kontrolnych wykonanych w dniu [...] listopada 2017 r. względem skarżącej, tj. przewoźnika wykonującego przewozy regularne.
Przez tak określony przewóz przepis art. 4 pkt 7 u.t.d. nakazuje rozumieć publiczny przewóz osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w u.t.d. i w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1983).
W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną wydania decyzji stanowił przepis art.18b ust.1 pkt 2 i ust.2 pkt 2 u.t.d. Wskazane regulacje prawne odnoszą się do obowiązku umieszczania rozkładów jazdy na wszystkich przystankach i dworcach autobusowych wymienionych w rozkładzie jazdy i ściśle z tym obowiązkiem powiązanego zakazu korzystania z przystanków, na których nie została zamieszczona informacja o realizowanym rozkładzie jazdy zawierająca także nazwę, adres siedziby przewoźnika i numer telefonu przewoźnika lub niezgodnie z podanymi w tej informacji dniami i godzinami odjazdów.
W związku z powyższym należy podkreślić, że wykonywanie przewozów regularnych i przewozów regularnych specjalnych wymaga zezwolenia (art. 18 ust. 1 pkt 1 u.t.d.). Załącznikiem do zezwolenia jest obowiązujący rozkład jazdy (art. 20 ust. 1a u.t.d.). Do wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym przewoźnik dołącza proponowany rozkład jazdy uwzględniający przystanki, godziny odjazdów środków transportowych, długość linii komunikacyjnej, podaną w kilometrach, i odległości między przystankami, kursy oraz liczbę pojazdów niezbędnych do wykonywania codziennych przewozów, zgodnie z rozkładem jazdy; potwierdzenie uzgodnienia zasad korzystania z obiektów dworcowych i przystanków, dokonanego z ich właścicielami lub zarządzającymi (art. 22 ust. 1 pkt 1 i pkt 3). Ponadto przewoźnik drogowy jest obowiązany zgłaszać w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia, wszelkie zmiany danych, o których mowa w art. 22, nie później niż 14 dni od dnia ich powstania.
Poza sporem więc jest to, że na przewoźniku spoczywa obowiązek realizowania przejazdu na danej linii regularnej zgodnie z rozkładem jazdy. Przewoźnik otrzymując zezwolenie zobowiązuje się do bezwzględnego przestrzegania zgłoszonego przez siebie i zatwierdzonego rozkładu jazdy.
W tej sytuacji korzystanie przez przewoźnika podczas wykonywania przewozu regularnego z przystanków na których nie został zamieszczony rozkład jazdy danego przewoźnika wypełnia dyspozycję art.18b ust. 2 pkt 2 u.t.d., a tym samym stanowi delikt administracyjny zagrożony sankcją w postaci kary pieniężnej, o której mowa w lp. 2.2.3. załącznika numer 3 do ustawy o transporcie drogowym. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do uznania, że skarżąca spółka wywiązała się z obowiązku, o którym mowa w art.18b ust.1 pkt 2 u.t.d. (por. NSA w wyroku z dnia 19 maja 2022 r., II GSK 493/19).
Niespornie w dniu kontroli o godzinie 9:50 na ww przystanku autobusowym zatrzymał się pojazd strony marki Mercedes o nr rej. [...] (zdjęcie pojazdu znajduje się w aktach niniejszej sprawy) z wyświetloną za przednią szybą tablicą o treści "S." pomimo braku informacji o obowiązującym rozkładzie jazdy.
Naruszony został więc zakaz, o którym mowa w art. 18b ust. 2 pkt 2 u.t.d. Kontrolujący sporządził "Protokół kontroli drogowej" z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...] wraz z "Opisem stwierdzonego naruszenia" stanowiącym załącznik do Protokołu kontroli drogowej. W ramach czynności kontrolnych przesłuchano kierowcę kontrolowanego pojazdu na okoliczność zatrzymania się na przystanku, na którym nie było zamieszczonej informacji o realizowanym rozkładzie jazdy. Na pytanie kontrolujących dlaczego kierujący zatrzymał się w miejscowości L. na przystanku pn. "[...]", na którym nie było zamieszczonej informacji o realizowanym rozkładzie jazdy odpowiedział, że: "było to spowodowane zabraniem pasażera". Ponadto kierowca poinformował kontrolujących, że właściciel firmy przeszkolił go, iż ma zatrzymywać się na przystankach, na których jest podany rozkład jazdy. Kierowca podpisał "Protokół kontroli drogowej" bez wnoszenia uwag potwierdzając fakt zatrzymania się na ww przystanku autobusowym, na którym nie było zamieszczonej informacji o realizowanym rozkładzie jazdy.
Strona skarżąca w skardze zarzucała, że organ oparł się jedynie na pobieżnym i ogólnikowym protokole kontroli, nie przeprowadzając szerszego postępowania co do przyczyn braku rozkładu jazdy na przystanku. Podobnie w trakcie postępowania przed organem administracji Skarżąca zarzucała lakoniczność ustaleń zawartych w ww. protokole.
Należy jednak stwierdzić, że protokół kontroli zawiera wszystkie niezbędne ustalenia faktyczne, konieczne do stwierdzenia, że Skarżąca dopuściła się naruszenia polegającego na zatrzymaniu się na przystanku, na którym nie zawieszono rozkładów jazdy i zabraniu zeń pasażera. Te okoliczności faktyczne nie były przez Skarżącą kwestionowane. Należy również zwrócić uwagę, że protokół kontroli wraz z załącznikiem zawierającym opis stwierdzonego naruszenia kierowca podpisał nie wnosząc do niego zastrzeżeń. W aktach sprawy znajduje się również dokumentacja zdjęciowa, która potwierdza ten fakt.
Protokół kontroli, który zawierał ustalenia odnośnie stanu faktycznego podlegającego ocenie przy wydaniu decyzji o nałożeniu kary, jako dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy w zakresie jego działania, stosownie do art. 76 k.p.a. stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i korzysta z domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Odnośnie znaczenia protokołu kontroli Sąd podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym, "protokół kontroli jest obrazem stanu faktycznego ustalonego podczas czynności kontrolnych. Dokumentuje on zaistniały podczas dokonywania czynności kontrolnych stan faktyczny a nie stan prawny. Stan faktyczny udokumentowany w protokole kontroli jest w zasadzie niepowtarzalny (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2010r., sygn. akt VI SA/Wa 121/10, publ. LEX nr 675755).
Niemniej jednak ustawodawca przewiduje możliwość zakwestionowania ustaleń zawartych w protokole kontroli. Zgodnie bowiem z art. 74 ust. 4 u.t.d., do protokołu kontroli kontrolowany może wnieść zastrzeżenia. W niniejszej sprawie kontrolowany kierowca, jak wskazano powyżej - podpisał protokół bez zastrzeżeń i nie wskazał na jakiekolwiek okoliczności, które usprawiedliwiałyby stwierdzone naruszenia, w szczególności na wystąpienie sytuacji nadzwyczajnej.
Sąd podziela stanowisko organów, iż zatrzymanie się i zabranie pasażera w miejscowości L. ha przystanku o nazwie [...]", na którym nie było podanego do publicznej wiadomości rozkładu jazdy stanowi potwierdzenie, że Strona była świadoma i co więcej, godziła się na skorzystanie z rzeczonego przystanku.
Na uwagę zasługuje fakt, iż Strona posługująca się kierowcą w trakcie realizacji przewozu osób na linii regularnej zobowiązana jest do ciągłego nadzorowania poprawności wykonywanych przewozów oraz kontrolowania zatrzymań na poszczególnych przystankach autobusowych. Należy pamiętać, że za działalność przedsiębiorstwa odpowiedzialność ponosi osoba, która je prowadzi – z podmiotowego punktu widzenia jest to zawsze Strona. To na niej spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób (w tym kierowcy), którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Należy podkreślić, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą, a więc działalność w celach zarobkowych, zawodowo i we własnym imieniu, jako działalność profesjonalną, zobowiązany jest dołożyć maksimum staranności, by była ona prowadzona zgodnie z przepisami prawa, w przeciwnym razie przedsiębiorca winien liczyć się z konsekwencjami jakie przewiduje ustawodawca, za naruszenie przepisów, w tym przypadku ustawy o transporcie drogowym.
Przedsiębiorca ma obowiązek zorganizowania pracy, doboru właściwych rozwiązań organizacyjnych, doboru i nadzorowania pracowników (kierowców) w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń prawa przy wykonywaniu przewozów drogowych. Przedsiębiorca, któremu zostało udzielone zezwolenie na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym, odpowiada za wszystkie aspekty dotyczące działalności gospodarczej polegającej na wykonywaniu przewozów w ramach posiadanego zezwolenia". Strona, jako przedsiębiorca, jest odpowiedzialna za działanie osób trzecich I ponosi z tego tytułu ryzyko w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy, w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym się on posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, prowadziłoby w istocie do każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w doborze pracowników. Wpływ przedsiębiorcy na pracę kierowców przezeń zatrudnionych nie polega tylko na odbieraniu oświadczeń od kierowców o zobowiązaniu do przestrzegania przepisów itp., lecz przede wszystkim na doborze kadry i organizacji pracy w taki sposób, aby do naruszeń tych nie dochodziło. Należy także wyjaśnić, ze odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy me jest odpowiedzialnością karną, zależną od ustalenia winy Odpowiedzialność przedsiębiorcy ma charakter administracyjny Do stwierdzenia zaistnienia takiej odpowiedzialności wystarczające jest - co do zasady - stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym, nawet jeżeli doszło do niego w sposób niezawiniony.
Skoro Strona przez cały czas utrzymuje, że to "zarządca przystanku ma obowiązek zadbania o ochronę rozkładu przed zniszczeniem przez osoby trzecie" powinien przekazać zarządcy przystanku obowiązujący rozkład jazdy i cały czas egzekwować rozwieszenie rozkładu jazdy na przystanku autobusowym. Korzystanie przez stronę z przystanku, na którym nie została zamieszczona informacja o realizowanym rozkładzie jazdy zawierająca także nazwę, adres siedziby przewoźnika i numer telefonu przewoźnika, powoduje chaos na liniach komunikacyjnych i niweczenie ustaleń zawartych w warunkach przewozu osób.
Należy podkreślić, ze ustawodawca w art. 18b u.t.d. opisującym zasady wykonywania przewozów regularnych dwukrotnie wymienia kwestie rozkładu jazdy. W art. 18b ust. 1 pkt 2 nakazuje podanie rozkładu jazdy do publicznej wiadomości przez ogłoszenia we wszystkich wymienionych w rozkładzie jazdy przystankach lub dworcach. Natomiast w art. 18b ust. 2 pkt 2 zabrania korzystania z przystanków, na których nie została zamieszczona informacja o realizowanym rozkładzie jazdy zawierająca także nazwę, adres siedziby przewoźnika i numer telefonu przewoźnika lub niezgodnie z podanymi w tej informacji dniami i godzinami odjazdów. Ważność tego zagadnienia wynika z faktu, że rozkład jazdy jest jednym z podstawowych źródeł wiedzy, bardzo istotnej z punktu widzenia pasażera, zawierającej informacje o realizowanych przewozach na danej linii komunikacyjnej. Ustawodawca, dla jednolitości i jednoznaczności rozkładów jazdy zunifikował informacje podawane w rozkładzie jazdy w Rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (Dz.U. z 2018 r., poz. 202 ze zm.) z dnia 10 kwietnia 2012 r. w sprawie rozkładów jazdy.
Zgodnie z wspomnianym Rozporządzeniem w sprawie rozkładów jazdy w rozdziale 4 czytamy, że "przewoźnik wykonujący regularny przewóz osób podaje rozkład jazdy do publicznej wiadomości w szczególności poprzez przekazanie rozkładu jazdy oraz informacji dotyczącej rozkładu jazdy właścicielowi albo zarządzającemu przystankiem komunikacyjnym lub dworcem, celem zamieszczenia informacji dotyczącej rozkładu jazdy na danym obiekcie – w transporcie drogowym". Zatem stwierdzenie, że "strona płaci zarządcy za korzystanie i utrzymanie czystości przystanku" nie zwalnia z odpowiedzialności egzekwowania od zarządcy obowiązku zamieszczania informacji dotyczącej rozkładu jazdy na wszystkich przystankach komunikacyjnych lub dworcach, które są w jego gestii.
Ponadto strona ubiegająca się o wykonywanie przewozów regularnych osób w krajowym transporcie drogowym zobowiązana jest do bezwzględnego świadczenia usług zgodnie z warunkami udzielonego zezwolenia oraz stanowiącym jego integralną część rozkładem jazdy. Strona otrzymując zezwolenie na wykonywanie regularnych przewozów osób w transporcie drogowym zobowiązuje się do podania na przystankach rozkładu jazdy.
Wykładnia semantyczna wskazanych przepisów pozwala na stwierdzenie, że przewoźnik wykonujący regularne przewozy osób w krajowym transporcie drogowym powinien umieszczać na przystankach i dworcach autobusowych, które są wymienione w rozkładzie jazdy stanowiącym załącznik do udzielonego mu zezwolenia, pisemne informacje o rozkładzie jazdy (tak słusznie Strachowska, Renata. Art. 18(b). W: Ustawa o transporcie drogowym. Komentarz, wyd. III. System Informacji Prawnej LEX, 2012.). Przystanek o jakim mowa musi być wyposażony w rozkład jazdy, co potwierdza ustawowa definicja tego obiektu zamieszczona w art. 4 pkt 8a u.t.d. W jej świetle, przystankiem jest miejsce przeznaczone do wsiadania lub wysiadania pasażerów na danej linii komunikacyjnej, oznaczone w sposób określony w przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, z informacją o rozkładzie jazdy, z uwzględnieniem godzin odjazdów środków transportowych przewoźnika drogowego uprawnionego do korzystania z tego miejsca.
Podane przepisy są adresowane do przewoźnika, nie zaś do zarządcy czy właściciela przystanku, stąd nie można doszukiwać się braku odpowiedzialności przewoźnika za naruszenie zasad wykonywania przewozów regularnych w tym, że to prawny dysponent przystanku zaniechał umieszczenia na tym obiekcie rozkładu. Innymi słowy, przewoźnik nie może zrzucać winy za brak rozkładu jazdy na przystanku na jego zarządcę, bowiem to nie zarządca posługuje się rozkładem jazdy; może to czynić w swym własnym interesie tylko przewoźnik. Wymaga też podkreślenia w tym miejscu, że przepisy ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie drogowym (Dz.U. z 2018 r. poz. 2016), nie stanowią dla zarządców przystanków źródła obowiązku, jaki stara się wywieść strona skarżąca. Uzgodnienia zasad korzystania z przystanków komunikacyjnych i dworców w drodze umowy nie można bowiem mylić z obowiązkami przewoźnika do podania do publicznej wiadomości w tym poprzez umieszczenie na przystanku, treści rozkładu jazdy. Doręczenie właścicielowi lub zarządcy przystanku rozkładu jazdy o jakim mowa w art. 32 ust. 6 u.p.t.d. nie oznacza, że na podmiot ten zostaje przelane zadanie z zakresu informowania podróżnych o rozkładzie jazdy. Czynność doręczenia rozkładu jak również powiadamianie o jego zmianach, ma jedynie prowadzić do informowania dysponenta przystanku o aktualnym czasie przyjazdów i odjazdów autobusów należących do przedsiębiorcy, który z przystanku może korzystać. Do tego wniosku prowadzi zarówno wykładnia językowa w/w regulacji jak również wykładnia systemowa (tak słusznie WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 31 grudnia 2018 r., sygn. II SA/Rz 1191/18).
W funkcjonalnym związku z zasadami wykonywania przewozów regularnych, pozostaje zakaz wyrażony w art. 18b ust. 2 pkt 2 u.t.d.. Mocą tej regulacji ustawodawca wyraźnie zabronił przewoźnikom korzystania z przystanków, na których nie została zamieszczona informacja o realizowanym rozkładzie jazdy zawierająca także nazwę, adres siedziby przewoźnika i numer telefonu przewoźnika lub niezgodnie z podanymi w tej informacji dniami i godzinami odjazdów.
Naruszenie zasad realizacji zezwolenia na przewóz regularny oraz związanych z nimi zakazów zostało przez ustawodawcę zagrożone sankcją administracyjną w postaci kary pieniężnej w wysokości stałej - 3000 zł. Stanowią o tym powołane w decyzjach przepisy prawa w postaci art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. oraz Lp. 2.2.3. załącznika nr 3 do u.t.d.. Stosownie do treści tej regulacji wykonywanie przewozu regularnego lub przewozu regularnego specjalnego z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, dotyczących wyznaczonych przystanków skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 3000 zł.
Skarżący zarzucił, że SKO jak również organ pierwszej instancji dopuściły się naruszenia art. 92a ust. 1, art. 92c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 20a u.t.d., a więc przepisów wyłączających odpowiedzialność przewoźnika z tytułu naruszenia regulacji określających warunki realizacji transportu drogowego. Sąd stanowczo podkreśla, że do tego naruszenia nie doszło, bowiem przewoźnik miał wiedzę o tym, że rozkład jazdy umieszczony na przystanku w L. może zostać zerwany lub inny sposób usunięty. Strona dała ewidentny dowód tej wiedzy w korespondencji będącej konsekwencja wcześniejszych (niż w tej sprawie) kontroli, tj. w piśmie stanowiącym odpowiedź na wystąpienie pokontrolne z [...] października 2017 r. organu prowadzącego kontrolę z [...] października 2017 r., w którym poinformowano stronę o nierealizowaniu obowiązku podania do publicznej wiadomości rozkładu jazdy na przystanku autobusowym [...]. W piśmie z dnia 23.10.2017 r. przedstawiciel Spółki odpowiedział Marszałkowi, że Spółka ma problem z aktami wandalizmu i niszczenia rozkładów jazdy na poszczególnych przystankach. Pomimo tej świadomości Spółka nie podjęła żadnych środków zaradczych w celu lepszego zabezpieczenia rozkładu jazdy, a więc realizacji zezwolenia na przewóz regularny.
Stosownie do art. 90 pkt 1 u.t.d. w związku z naruszeniem art. 18b ust. 1 pkt 2 ust 2 pkt 2 u.t.d. Marszałek jako organ wezwał skarżącą spółkę w "Wystąpieniu pokontrolnym" z dnia [...].11.2017 r. znak [...] do zaprzestania, w terminie 3 dni od dnia otrzymania Wystąpienia pokontrolnego, działań stwierdzonych w trakcie kontroli w dniu [...] listopada 2017 r. naruszających warunki posiadanego zezwolenia, zobowiązując jednocześnie do przedstawienia w formie pisemnej informacji o sposobie wykonania wezwania tj. o podjętych działaniach na rzecz wykonania, bądź o przyczynach niewykonania zaleceń pokontrolnych w terminie 7 dni.
Przewoźnik pismem ż dnia 06.12.2017 r. ustosunkował się do podniesionych w Wystąpieniu pokontrolnym z dnia [...].11.2017 r. znak [...] zarzutów dotyczących braku podania do publicznej wiadomości rozkładu jazdy na przystankach znajdujących się w miejscowości L. pn. "[...]": oraz "[...]" stwierdzając, iż "wszystkie przystanki wymienione w zezwoleniu zostały oklejone rozkładami jazdy". W dalszej części pisma przewoźnik poinformował również, że "nie ma wpływu na przypadki wandalizmu i niszczenia rozkładów jazdy; jednocześnie zarządca przystanków pobiera opłaty za korzystanie z nich i to on ma obowiązek utrzymania czystości oraz zadbania i ochrony przed zniszczeniem przez osoby trzecie".
O ewentualnych środkach zaradczych mógł kontrolujących poinformować kierowca autobusu, czego jednak nie uczynił podpisując bez zastrzeżeń protokół kontroli. W toku postępowania administracyjnego nie przedłożono żadnego dowodu na tego rodzaju działania, na co słusznie zwróciło uwagę SKO w uzasadnieniu swej decyzji.
Przewoźnik w toku prowadzonego postępowania nie wskazał, nie przedstawił do dnia wydania zaskarżonej decyzji żadnych dowodów, które by potwierdzały zaistnienie przesłanek uwalniających go z odpowiedzialności w przedmiotowym zakresie, mimo, że o takiej możliwości był informowany przez organ I instancji pismem z dnia 20 grudnia 2017 r. oraz z dnia 29 stycznia 2018 r. Skarżący nie udokumentował jakie działania podejmował "we współpracy" z zarządcą przystanku w celu zapobieżenia stwierdzonemu naruszeniu, które stanowiłoby podstawę do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Jednocześnie nie można zarzucić organom instancji naruszenia prawa poprzez niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności. Zgodnie z poglądami orzecznictwa, strona nie może zasadnie oczekiwać, że organ administracji publicznej, niejako w jej interesie, dysponując już określonym materiałem dowodowym, będzie poszukiwał jeszcze innych dowodów, które prowadziłyby do obalenia ustaleń dokonanych na podstawie już zgromadzonych dowodów (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. II OSK 2020/06). Skład orzekający nie dostrzegł w przedmiotowej sprawie nieprawidłowości, które skutkowałyby koniecznością uchylenia decyzji.
Poza sporem winna pozostawać okoliczność, że przepis art. 20a ust. 1 u.t.d. wprowadza odstępstwa od reguły wykonywania przewozów na warunkach określonych w udzielonym zezwoleniu. Odstępstwo od warunków zezwolenia dopuszczalne jest wyłącznie w razie zaistnienia okoliczności, na które przedsiębiorca nie miał wpływu i które uniemożliwiają wykonywanie przewozów zgodnie z określonym w zezwoleniu przebiegiem trasy przewozów. Zauważyć należy, że mimo, iż wyliczenie w ww. przepisie ma jedynie charakter przykładowy to jednak wyraźnie wskazuje się w nim, że niezależne od przedsiębiorcy okoliczności uzasadniające odstąpienie od warunków określonych w zezwoleniu mają uniemożliwiać wykonywanie przewozów zgodnie z obowiązującym przebiegiem trasy przewozów. Z literalnego jego brzmienia wynika, że odstąpienie od stosowania warunków określonych w zezwoleniu możliwe jest wyłącznie w przypadku wystąpienia okoliczności niezależnych od przedsiębiorcy i uniemożliwiających wykonywanie przewozów zgodnie z określonym w zezwoleniu przebiegiem trasy przewozów. Okoliczności nawet znacznie utrudniających określone wykonywanie przewozu nie można utożsamiać z okolicznościami uniemożliwiającymi jego wykonywanie.
W tym stanie rzeczy uznać należy, że intencją ustawodawcy było wyłączenie spod rygorów ustawy tylko takich sytuacji, gdy zdarzenia nagłe i nadzwyczajne na drodze uniemożliwiają przejazd określoną trasą i jest to niemożność obejmująca wszystkich uczestników ruchu, a nie tylko tych, którzy subiektywnie oceniają warunki przejazdu, jako niedogodne z ich punktu widzenia.
W związku z powyższym uznać należy, że usuwanie rozkładu jazdy przez niezidentyfikowanych sprawców nie odnosi się do okoliczności świadczących o spełnieniu ustawowych przesłanek warunkujących zastosowanie omawianej regulacji prawnej, zwłaszcza w sytuacji, gdy brak jest podstaw, aby stwierdzić, że ta okoliczność została wykazana w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy (tak słusznie NSA w wyroku z dnia 19 maja 2022 r., II GSK 439/19).
Wskazać należy, że przedsiębiorca, któremu udzielone zostało zezwolenie na wykonywanie regularnych przewozów w krajowym transporcie drogowym odpowiada za wszystkie aspekty dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej polegającej na wykonywaniu przewozów w ramach posiadanego zezwolenia, a więc zarówno za zmianę trasy przez kierowców, za zatrzymywanie się kierowców poza przystankami, w miejscach nieprzeznaczonych do wsiadania i wysiadania pasażerów, za zatrzymywanie się przez kierowców na przystankach nieobjętych rozkładem jazdy oraz za naruszanie przez kierowców w inny sposób obowiązującego rozkładu jazdy, w tym również za naruszenie godzin przyjazdów oraz odjazdów. Skoro rozkład jazdy jest podawany do publicznej wiadomości przez ogłoszenia na wszystkich wymienionych w rozkładzie jazdy przystankach lub dworcach autobusowych – to na przewoźniku ciąży obowiązek takiego sporządzenia i zamocowania rozkładów jazdy na przystankach, by maksymalnie zabezpieczyć je (czy wręcz uniemożliwić) przed dewastacją przez osoby trzecie. Wymaga to zatem zwiększonej staranności ze strony przedsiębiorcy świadczącego tego typu usługi. Dlatego też organy nie dopuściły się uchybień w wykładni i stosowaniu przepisów egzoneracyjnych z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. i art. 20a ust. 1 u.t.d.
Dlatego też zdaniem Sądu organy nie dopuściły się uchybień w wykładni i stosowaniu przepisów egzoneracyjnych z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. i art. 20a ust. 1 u.t.d.
Odpowiedzialności przewoźnika za przestrzeganie zasad określonych w art. 18b ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d. nie wyłączają unormowania ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie drogowym (Dz.U. z 2018 r. poz. 2016; zwana dalej u.p.t.d.). z treści tych regulacji wynika jedynie, że przewoźnik jest obowiązany niezwłocznie poinformować właściwe gminy, na obszarze których położone są przystanki, o uzyskaniu potwierdzenia zgłoszenia przewozu i przed rozpoczęciem przewozów doręczyć rozkład jazdy oraz schemat połączeń komunikacyjnych z zaznaczoną linią komunikacyjną i przystankami komunikacyjnymi, a następnie informować o dokonywanych zmianach (art. 32 ust. 6 u.p.t.d.). Z przepisów tej ustawy nie sposób wyprowadzić wniosku forsowanego przez stronę skarżącą, że obowiązek o jakim mowa art. 18b ust. 1 pkt 2 u.t.d. spoczywa na zarządcy przystanku z którym przewoźnik ustalił zasady korzystania. Nawet gdyby tak miało być, to skutkami naruszenia zasady wynikającej z art. 18b ust. 2 pkt 2 w/w ustawy może być obciążony ten przewoźnik, który korzystał z przystanków, na których nie została zamieszczona informacja o realizowanym rozkładzie jazdy.
Tym samym stwardzić należy, że zostały spełnione przesłanki wymierzenia kary na podstawie art 18b ust. 1 pkt 2 ust. 2 pkt 2 w zw. z art 92 a ust. 1, 6 u.t.d. w zw. z zał. nr 3 Lp. 2.2.3. (obowiązujących na dzień wydana zaskarżonej decyzji) tj. "korzystanie z przystanków, na których nie została zamieszczona informacja o realizowanym rozkładzie jazdy zawierająca także nazwę, adres siedziby przewoźnika i numer telefonu przewoźnika lub niezgodnie z podanymi w tej informacji dniami i godzinami odjazdów".
Wskazać przy tym należy, że zebrany przez organy materiał dowodowy w zupełności usprawiedliwiał podjęte rozstrzygnięcia. Wbrew stawianym zarzutom nie można przypisać organom działania sprzecznego z zasadami pogłębiania zaufania do organów państwa. Na każdym etapie postępowania skarżąca miała zagwarantowane prawo do udziału w postępowaniu. Tym samym postawione zarzuty naruszenia art 6 k.p.a., art 8 k.p.a. w zw. z art 75 § 1 k.p.a., 7 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. okazały się bezzasadne. Podnoszone i w zależności od wyników postępowania modyfikowane okoliczności stanowiły jedynie próbę podważenia prawidłowych ustaleń organu, nie mogły jednak skutecznie usprawiedliwiać nieprawidłowości w wykonywaniu regularnego przewozu.
Nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym zarzut uniemożliwienia stronie zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i nie wyznaczenie jej w tym celu terminu. Z akt wynika, na co również zwrócił uwagę organ I instancji, że w dniu 30 stycznia 2018 r. zostało do strony skarżącej skierowane pismo z dnia 29 stycznia 2018 r. z informacją o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Pomimo to, strona skarżąca do dnia wydania decyzji przez organ I instancji nie skorzystała z tego prawa. W świetle powyższego zachowanie strony może świadczyć co najwyżej o chęci przedłużenia czasu trwającego postępowania, na pewno zaś nie uzasadnia postawionego zarzutu naruszenia art 10 w zw. z art 73 k.p.a.
Sąd nie zgadza się również z ogólnymi twierdzeniami skarżącej dotyczącymi niejasności formułowanych w decyzjach ustaleń i wniosków. Nie można upatrywać niejasności formułowanych wniosków w twierdzeniach sprzecznych z oczekiwaniami skarżącej.
Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art 151 P.p.s.a.