II SA/BK 138/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Białymstoku oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki ustawowe z uwagi na fakt, że ojciec osoby niepełnosprawnej legitymuje się jedynie orzeczeniem o umiarkowanym, a nie znacznym stopniu niepełnosprawności.
Skarżący domagał się świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organy odmówiły, powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że świadczenie nie przysługuje, jeśli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Ojciec skarżącego posiadał jedynie orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. WSA w Białymstoku oddalił skargę, potwierdzając prawidłowość interpretacji przepisów przez organy administracji, zgodnie z uchwałą NSA I OPS 2/22.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego D. Ż. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawną matką, R. Ż. Organy administracji (Prezydent Miasta Białegostoku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku) odmówiły przyznania świadczenia, opierając się na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten wyłącza prawo do świadczenia, jeśli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tej sprawie matka skarżącego była zamężna, a jej mąż (ojciec skarżącego) posiadał orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Skarżący argumentował, że stan zdrowia ojca uniemożliwia mu sprawowanie opieki i że powinien być brany pod uwagę faktyczny stan zdrowia, a nie tylko formalne orzeczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę, podkreślając, że decyzja w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego jest związana i wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek. Sąd powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r. (sygn. akt I OPS 2/22), która potwierdza, że legitymowanie się przez współmałżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie innej niż współmałżonek. Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały prawo materialne i procesowe, a podnoszone przez skarżącego argumenty dotyczące stanu zdrowia ojca nie mogły wpłynąć na rozstrzygnięcie w świetle obowiązujących przepisów i orzecznictwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w takiej sytuacji, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych i uchwałą NSA I OPS 2/22.
Uzasadnienie
Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Uchwała NSA I OPS 2/22 potwierdza, że posiadanie przez współmałżonka orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności jest warunkiem koniecznym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust.1, ust. 1a. ust.1b i art. 17 ust.5 pkt 2 lit. a)
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przypadku innych osób niż współmałżonek, spełnienie tej przesłanki jest warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd działa w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi.
k.r.o. art. 23
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek wzajemnej pomocy małżonków.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argument skarżącego, że stan zdrowia ojca (współmałżonka matki) uniemożliwia mu sprawowanie opieki i powinien być brany pod uwagę faktyczny stan zdrowia, a nie tylko formalne orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest decyzją związaną, co oznacza, że organ przyznaje świadczenie wyłącznie wtedy, gdy są spełnione wszystkie wskazane w przepisach prawa przesłanki jego przyznania i nie wystąpiła żadna przesłanka negatywna. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art.17 ust.1 pkt 4 ustawy, innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art.17 ust. 5 pkt 2 a ustawy).
Skład orzekający
Anna Bartłomiejczuk
sprawozdawca
Elżbieta Trykoszko
członek
Marek Leszczyński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłej interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z uchwałą NSA I OPS 2/22, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, gdy osoba wymagająca opieki jest w związku małżeńskim."
Ograniczenia: Orzeczenie ma zastosowanie w sytuacjach, gdy osoba wymagająca opieki jest w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie dotyczy sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki jest stanu wolnego lub jej współmałżonek posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i jego interpretacji prawnej, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i socjalnym. Pokazuje, jak formalne przesłanki mogą wykluczyć przyznanie świadczenia mimo trudnej sytuacji faktycznej.
“Świadczenie pielęgnacyjne: czy stan zdrowia ojca ma znaczenie, gdy nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bk 138/24 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2024-05-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-03-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Anna Bartłomiejczuk /sprawozdawca/ Elżbieta Trykoszko Marek Leszczyński /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 390 art. 17 ust.1, ust. 1a. ust.1b i art. 17 ust.5 pkt 2 lit. a) Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 maja 2024 r. sprawy ze skargi D. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 13 lutego 2024 r. nr 406.228/E-3/XII/2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Uzasadnienie U podstaw zaskarżonego do tut. sądu rozstrzygnięcia legły następujące okoliczności faktyczne i prawne: Wnioskiem z dnia 27 grudnia 2023 r. D. Ż.(dalej: "Skarżący") wystąpił do Prezydenta Miasta Białegostoku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką R. Ż. Prezydent Miast Białystok decyzją z 22 stycznia 2024r., na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390, dalej: "u.ś.r."), odmówił Skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ przedstawił ustalenia faktyczne sprawy podkreślając, że Skarżący sprawuje opiekę nad wspólnie zamieszkałą niepełnosprawną matką - R. Ż. w wymiarze 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu. Wnioskodawca ma brata, który ze względu na swoją chorobę nie może uczestniczyć w opiece nad matką. Niepełnosprawna matka R. Ż. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a niepełnosprawność istnieje od urodzenia (co potwierdza orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku w dniu 19 grudnia 2023 r.). Organ ustalił również, że R. Ż. pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż - J. Ż. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku w dniu 4 listopada 1998r. Na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego organ I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem matka Wnioskodawcy jest zamężna, a jej mąż - J. Ż. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Tymczasem, jak wynika z art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r., jeżeli małżonek osoby niepełnosprawnej nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to okoliczność ta stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia na rzecz zobowiązanego w dalszej kolejności syna osoby niepełnosprawnej. Jak podkreślił organ ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o niepełnosprawności. Organy administracji nie mają bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Od tej decyzji odwołanie wniósł Skarżący podkreślając, że jest jedynym opiekunem niepełnosprawnej matki, brat cierpi na chorobę alkoholową, a stan zdrowia ojca tak się pogorszył, że nie może sprawować opieki nad żoną. To spowodowało konieczność rezygnacji Skarżącego z zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z dnia 13 lutego 2024r. nr 406. 228/E3/XII/2024 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na przepis art.17 ust.5 pkt 2 lit. a) u.ś.r podkreślając, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie, jak przypomniało Kolegium, niepełnosprawna matka Skarżącego - R. Ż. pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż J. Ż. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku w dniu 4 listopada 1998r. Powyższa okoliczność, zdaniem Kolegium, stanowi negatywną przesłankę do przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Jak podkreśliło SKO prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z obowiązku alimentacyjnego, a wynikający z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek małżonka do wzajemnej pomocy współmałżonkowi wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych i innych. Obowiązek ten powstaje z mocy prawa, a nie z wyboru dokonanego w danej rodzinie przez jej członków. Stąd też nie ma wątpliwości, że w realiach przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności to na mężu osoby wymagającej opieki, a ojcu Skarżącego ciąży obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnej małżonki. Powyższa kwestia została rozstrzygnięta uchwałą NSA z 14 listopada 2022r. sygn. akt 1 OPS 2/22, w której wprost stwierdzono, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art.17 ust.1 pkt 4 ustawy, innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art.17 ust. 5 pkt 2 a ustawy). Końcowo Kolegium wyjaśniło, że nie podważa faktu sprawowania przez Skarżącego opieki nad niepełnosprawną matką, jednakże pomimo zrozumienia dla sytuacji rodzinnej, brak jest możliwości przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy niespełniony jest warunek posiadania znacznego stopnia niepełnosprawności przez jego ojca, małżonka osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki. Na powyższą decyzję skargę do tut. sądu złożył Skarżący zarzucając jej naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. co doprowadziło do wydania niekorzystnej i krzywdzącej decyzji. W uzasadnieniu skargi jej autor podkreślił, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy należy wykładać w ten sposób, że rozstrzygnięcie o zasadności wniosku Skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką zależy od jednoznacznego ustalenia, czy przedmiotową opiekę jest zdolny sprawować jego ojciec, a nie wyłącznie od ustalenia, że matka pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Skarżącego organy administracji w ogóle nie wzięły pod uwagę, że ojciec jest w takim stanie zdrowia, że sam wymaga pomocy, bowiem nie może zająć się nawet sobą, nie mówiąc już o osobach trzecich. Ma 81 lat, porusza się na wózku inwalidzkim, jest osobą głuchoniemą, choruje na serce, na prostatę i jest całkowicie nieporadny. Orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku z dnia 4 listopada 1998r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym na stałe, ale od czasu wydania tego orzeczenia jego stan zdrowia nieustannie się pogarszał. Skarżący wskazał też, że kompletuje dokumentację potrzebną do złożenia wniosku o zmianę stopnia niepełnosprawności ojca. Jego zdaniem obowiązkiem organów administracyjnych jest poczynienie ustaleń i ich ocena, czy istnieją obiektywne przeszkody po stronie ojca, uniemożliwiające mu wykonywanie obowiązków alimentacyjnych. Jeśli nie jest on w stanie tego obowiązku wypełnić, a w jego zastępstwie tę pomoc jest w stanie realizować inna osoba bliska, czyli Skarżący, to jego zdaniem świadczenie pielęgnacyjne powinno być mu przyznane, a faktyczna niemożność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez jej współmałżonka, w sytuacji braku orzeczenia o niepełnosprawności, może być wykazana również innymi dowodami, dopuszczonymi przez Kpa, np. opinią biegłego. W ocenie Skarżącego dokonując wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych należy mieć bowiem na względzie także cel regulacji zawartej w art. 17 tj. przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia. Na potwierdzenie zasadności swego stanowiska powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2023r., sygn. akt I OSK 377/22. Stawiając powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, działając w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej w skrócie "p.p.s.a."), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się w działaniu organów orzekających w sprawie - nieprawidłowości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 13 lutego 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną - matką. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności art. 17 tej ustawy, w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. I tak zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ponadto, według art. 17 ust. 1a ustawy, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższe przepisy jednoznacznie stanowią, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedynie osobie, która spełnia łącznie określone w nich przesłanki. W ocenie Sądu orany słusznie uznały, że świadczenie pielęgnacyjne nie mogło zostać Skarżącemu przyznane ze względu na zaistnienie w sprawie przesłanki negatywnej, wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy. Zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższy przepis wprowadza przesłankę negatywną po stronie osoby wymagającej opieki, której zaistnienie powoduje wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z jego literalnego brzmienia wynika, że w każdym przypadku, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, która pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek – Jan nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie zatem z powyższym, na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., zaistniała przesłanka odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, co też prawidłowo wywiodły organy oby instancji. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów podniesionych w skardze wskazać należy, że warunkiem umożliwiającym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą, która pozostaje w związku małżeńskim, jest posiadanie przez małżonka tej osoby, orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie ustalono natomiast, że małżonek osoby wymagającej opieki tj. ojciec Skarżącego – J. Ż. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Powyższe okoliczności wynikają z materiału dowodowego zebranego w sprawie i jako takie nie są kwestionowane przez Skarżącego. Skoro zatem wnioskujący o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na matkę nie wykazał, że jego ojciec legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to samo powoływanie się na fakt jego złego stanu zdrowia nie stanowi wystarczającej podstawy do wyłączenia zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. W tym miejscu podkreślić należy, że decyzja w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest decyzją związaną, co oznacza, że organ przyznaje świadczenie wyłącznie wtedy, gdy są spełnione wszystkie wskazane w przepisach prawa przesłanki jego przyznania i nie wystąpiła żadna przesłanka negatywna. Organ nie może zatem według swojego uznania przyznać świadczenia kierując się zasadami słuszności, czy też zasadami współżycia społecznego, nawet w razie ciężkiej sytuacji życiowej, w zakresie faktycznego stanu zdrowia ojca skarżącej, który przez wiele lat leczy się i jest osobą schorowaną. Mając na uwadze orzeczenia przytoczone zarówno w skardze, jak i decyzji organu II instancji należy podkreślić, że stanowisko organu w tym zakresie jest prawidłowe, zaś liberalne podejście do tej kwestii, tj. ustalenie czy obiektywnie dana osoba jest w stanie sprawować opiekę zostało w najnowszych orzeczeniach zakwestionowane m.in. w wyroku NSA z dnia 2 marca 2023 r. sygn. akt I OSK 902/22 (CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się również, że powyższa wykładnia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa. Zasady tej nie można bowiem rozumieć jako nakazu identycznego traktowania wszystkich osób zobligowanych do alimentacji, gdyż więź istniejąca pomiędzy małżonkami ma zupełnie inny wymiar od powiązań rodzinnych występujących pomiędzy krewnymi. Nie można też mówić o naruszeniu art. 18 Konstytucji RP (zasada ochrony rodziny), który stanowi ogólną ramę zobowiązującą państwo do zapewnienia rodzinie pomocy i ochrony, nie konkretyzując warunków jej przyznania i pozostawiając tym samym ustawodawcy określenie form i przesłanek jej świadczenia. Okoliczność wprowadzenia przez ustawodawcę określonej kolejności dla członków rodziny w prawie do ubiegania się przez nich o przyznanie świadczenia socjalnego nie oznacza bowiem, że państwo nie wywiązuje się z obowiązku ochrony związku małżeńskiego, macierzyństwa i rodzicielstwa. Prezentowany pogląd został wyrażony m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 1035/21, 9 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2390/20, z 25 września 2020 r. sygn. akt I OSK 960/20, z 23 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2462/19, z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2462/19, z 11 sierpnia 2020r., sygn. akt I OSK 599/20 (orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ponadto zaakcentować należy, że z uwagi na istniejącą uprzednio rozbieżność wykładni wskazanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił o podjęcie uchwały przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dniu 14 listopada 2022 r. w sprawie o sygn. akt I OPS 2/22 Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę przesądzając, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.). W konkluzji powyższej uchwały NSA wskazał, że stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby uprawnionej do świadczenia w pierwszej kolejności, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby uprawnione w kolejności dalszej, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą. Zastosowanie takiego zobiektywizowanego kryterium, a niezależnego od ocen stanu faktycznego dokonywanych każdorazowo przez organ, nie narusza w oczywisty sposób wartości wiązanych z państwem prawnym, takich jak pewność prawa i przewidywalność rozstrzygnięć władzy publicznej w stosunku do obywatela. Należy w tym miejscu wskazać, że ogólna moc wiążąca uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego może zostać podważona jedynie wskutek uruchomienia procedury, o której mowa w art. 269 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Tym samym, alternatywą dla zastosowania się do uchwały przez rozpoznający skargę skład orzekający, jest uruchomienie procedury uregulowanej w art. 269 § 1 p.p.s.a., w celu przełamania wyrażonego w niej stanowiska. W rozpatrywanym przypadku procedura taka nie została zainicjowana. Rozpatrujący sprawę skład orzekający nie dopatrzył się powodów do kwestionowania uchwały. Mając zatem na uwadze treść przywołanej powyżej uchwały należy uznać, że zarzut skargi okazał się niezasadny. Fakt, że małżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza możliwość ustalenia, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje dalszym osobom, na których wobec osoby wymagającej opieki ciąży obowiązek alimentacyjny, i które w związku ze sprawowaną opieką zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmują takiej aktywności. W tej sytuacji podnoszone przez Skarżącego okoliczności związane ze stanem zdrowia jego ojca, małżonka R. Ż. – J. Ż., nie mogły mieć wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia. Dopóki istnieje związek małżeński, osoby w nim pozostające, poddane są przedstawionym powyżej rygorom prawnym ze względu na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa (wyrok NSA z 8 lutego 2022r., I OSK 1035/21, CBOSA). Z wyżej wymienionych przyczyn zaskarżonej decyzji nie można czynić zarzutu naruszenia prawa materialnego. Organy obu instancji prawidłowo zastosowały i zinterpretował przepisy prawa obowiązujące w chwili wydawania skarżonego rozstrzygnięcia. W realiach niniejszej sprawy nie zostały również naruszone przepisy prawa procesowego. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI