II SA/Rz 854/11

II SA/Rz 854/11 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2012-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Zdrzałka
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1143/12 - Wyrok NSA z 2012-10-02
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Robert Sawuła WSA Joanna Zdrzałka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adwokata A. J. z Kancelarii Adwokackiej wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł / słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 / słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/.
Uzasadnienie
IISA/Rz 854/11
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO albo Kolegium), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.), w związku z art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm. określanej dalej jako ustawa), po rozpoznaniu odwołania W. Z. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [....] o odmowie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego W. Z., powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych osobom uprawnionym, tj. K. i M. Z. w okresie od 1 września 2005 r. do 30 września 2008 r. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] odmówił umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego W. Z., powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych osobom uprawnionym, tj. K. i M. Z. w okresie od 1 września 2005 r. – do 30 września 2008 r.
W odwołaniu W. Z. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie zaległości alimentacyjnych. Zarzucił organowi, że prowadził postępowanie w innym trybie, niż wnioskował, gdyż organ prowadził postępowanie w trybie art. 30 ust. 1 ustawy, nie biorąc pod uwagę art. 30 ust. 2 ustawy.
Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym Kolegium decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję i wskazało, że przedmiot spornej sprawy, tj. odmowa umorzenia w/w należności alimentacyjnych skarżącego, wypłaconych dzieciom – M. i K. Z., była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 624/10, uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W wyroku tym wskazano, że po stwierdzeniu braku przesłanek do umorzenia postępowania w oparciu o treść art. 30 ust. 1 ustawy, organy winny rozpoznać sprawę zgodnie ze złożonym wnioskiem, w oparciu o przepis art. 30 ust. 2 ustawy. Uwzględniając te wytyczne Kolegium oceniło, że postępowanie organu I instancji zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Oragn ten w sposób szczegółowy przedstawił tryb postępowania o umorzenie należności, których źródłem są zarówno świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jak i świadczenia z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Z wniosku skarżącego o umorzenie wynika, że W. Z. domagał się umorzenia wszelkich zaległości powstałych na skutek wpłat na rzecz K. i M. Z., dzieląc je na należności z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. w kwocie 4.800 zł oraz na należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych w kwocie 13.765,50 zł. Po drugie, organ I instancji wskazał, że jeśli chodzi o należności powstałe w wyniku wypłacenia osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego, to w ich zakresie podjęto decyzję o ich umorzeniu z dnia [...] czerwca 2010 r., znak [...]. Natomiast co do wniosku o umorzenie należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych, to ich umorzenie będzie możliwe po uprzednim spełnieniu przesłanek, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy. Przepis ten wysokość ewentualnego umorzenia uzależnia od długości trwania skutecznej egzekucji, bez brania pod uwagę sytuacji dłużnika. W przypadku skarżącego egzekucja nie miała miejsca, dlatego należało odmówić umorzenia, wobec braku obligatoryjnej przesłanki, tj. skuteczności egzekucji. Po trzecie, ustalenia powyższe mają potwierdzenie w aktach sprawy, w szczególności w decyzji o umorzeniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz w zaświadczeniu komornika o bezskuteczności egzekucji /z dnia 12 marca 2010 r. i z dnia 23 marca 2011 r./. Kolegium podniosło, że postępowanie organu I instancji w odpowiedzi na złożony wniosek skarżącego z dnia 5 stycznia 2010 r. o umorzeniu wszystkich zaległości wobec organu, polegające na załatwieniu tego wniosku przez wydanie dwóch decyzji w sprawie umorzenia tych należności w zależności od źródła ich powstania, zasługuje na uznanie, jako w pełni właściwe.
W skardze W. Z. wniósł o uchylenie w całości decyzji obydwu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zwrot kosztów postępowania. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko i wnioski zawarte w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga jest nieuzasadniona.
I. Stan faktyczny jest bezsporny, o ile dotyczy wypłaty przez Prezydenta Miasta [...] w okresie od 1 września 2005 r. do 30 września 2008 r. na rzecz uprawnionych K. Z. i M. Z. zaliczek alimentacyjnych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Z tego tytułu zadłużenie W. Z. wobec Prezydenta Miasta [...] wynosi 13.786,50 zł. Nie jest kwestionowane również, że egzekucja należnych alimentów od W. Z. na rzecz uprawnionych K. Z. i M. Z. jest prowadzona od dnia 22 grudnia 1994 r., a w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika w dniu 19 lutego 2010 r. wyegzekwowano jedynie kwotę 225,69 zł, z której po potrąceniu wydatków gotówkowych oraz opłaty egzekucyjnej przekazano na rzecz zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz Prezydenta Miasta [...] kwotę 186, 42 zł; poza tym dłużnik nigdy nie dokonał wpłaty na poczet zaległości z tytułu alimentów.
Nie jest kwestionowane również, że na wniosek skarżącego Prezydent Miasta [...], jako organ właściwy wierzyciela, na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., znak [...], umorzył zadłużenie w kwocie 4.632,58zł z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. na rzecz uprawnionych K. Z. i M. Z. Z akt wynika również, że zadłużenie z tytułu alimentów wypłaconych na rzecz uprawnionych K. Z. i M. Z. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym, w łącznej kwocie 44.310,00 zł, również zostało umorzone decyzjami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] i z dnia [...] września 2009 r. Nr [...].
II. Przepisami prawa materialnego, które mają w sprawie zastosowanie, są unormowania ustawy z dnia z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów /Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm./., w szczególności art. 30, który kompleksowo reguluje kwestie umarzania różnorakich należności alimentacyjnych, wypłacanych na podstawie kolejno obwiązujących ustaw, poczynając od ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym. Zgodnie z art. 30 ust. 1, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:
1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
3) 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
W myśl natomiast ustępu 2, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną, przy czym umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej /ust. 3/.
Z przedstawionych regulacji wynika, że przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dotyczy tylko należności powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Nie dotyczy natomiast należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Umarzanie tych ostatnich należności określa przepis art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy. W myśl tych regulacji organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, jeżeli został spełniony, określony w tym przepisie w sposób procentowy, warunek skuteczności egzekucji. Przepis art. 28 ust. 1 pkt 2 odnosi się przy tym do należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej /tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 października 2010 r., sygn. I OSK 980/10 - LEX nr 745401/.
III. Przenosząc wskazane regulacje na występujący w sprawie stan faktyczny stwierdzić należy, że organy prawidłowo odmówiły umorzenia należności, gdyż dotyczą one zaliczki alimentacyjnej na rzecz K. Z. i M. Z. za okres od 1 września 2005 r. do 30 września 2008 r. Zaliczka ta wypłacana była na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), a więc na podstawie przepisów wymienionych w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zatem na gruncie obecnie obowiązujących przepisów umorzenie tego rodzaju należności byłoby możliwe jedynie w przypadku skuteczności egzekucji, na warunkach wymienionych w art. 30 ust. 1 ustawy. Tymczasem z akt wynika i skarga tego nie podważa, że w przypadku W. Z. nie jest spełniona przesłanka w postaci skuteczności egzekucji.
Natomiast przepis art. 30 ust. 2 ustawy nie może mieć w sprawie zastosowania, gdyż dotyczy tylko należności powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego i nie obejmuje należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Przepis ten stanowił podstawę umorzenia zadłużenia w kwocie 4.632,58zł przez Prezydenta Miasta [...], co nastąpiło decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., znak [...].
Końcowo należy nadmienić, że ma rację skarżący o ile twierdzi, że ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej przewidywała możliwość umorzenia przez organ właściwy wierzyciela należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także należności wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki – z uwagi na trudną sytuację dochodową i rodzinną tych osób /art. 16 stanowił bowiem, że organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób/. Jednakże przepis ten /wraz z innymi/ uchylony został przez ustawę z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jak już wyżej wskazano, obecnie obowiązująca ustawa kwestie umorzenia całościowo reguluje w art. 30 a takie określenie warunków umorzenia wynika z aktualnej polityki Państwa wobec dłużników alimentacyjnych. W ocenie Sądu przyjęte w art. 30 ustawy rozwiązania Konstytucji nie naruszają.
Jeśli chodzi natomiast o przepis art. 41 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, to zgodnie z jego brzmieniem, sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych, a więc na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Tymczasem rozpoznawana sprawa nie jest sprawą obejmującą prawo do zaliczki alimentacyjnej, lecz sprawą powstałą już w wyniku wypłaty zaliczki alimentacyjnej osobom uprawnionym – K. i M. Z. Zatem nie może być rozpoznawana w oparciu o "stare" przepisy.
IV. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że kontrola sądu administracyjnego sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a./, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeśli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w sposób wyżej wskazany stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa.
Z tych względów skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Wynagrodzenie przyznane pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy uzasadnia przepis art. 250 p.p.s.a.