II SA/RZ 850/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2019-10-17
NSAAdministracyjneŚredniawsa
KRSstowarzyszenielikwidacjanabycie mieniaSkarb Państwanieruchomośćinteres prawnystrona postępowaniaprawo administracyjnepostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę J.S. na postanowienie SKO o niedopuszczalności odwołania, uznając, że były członek zlikwidowanego stowarzyszenia nie ma interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości.

Skarga dotyczyła postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), które stwierdziło niedopuszczalność odwołania J.S. od decyzji Starosty o nieodpłatnym nabyciu przez Skarb Państwa nieruchomości po zlikwidowanym Towarzystwie. J.S., były prezes Towarzystwa, twierdził, że ma interes prawny jako członek. Sąd uznał jednak, że Towarzystwo utraciło byt prawny z dniem 1 stycznia 2016 r. z powodu niezłożenia wniosku o wpis do KRS, a byli członkowie nie mają interesu prawnego w takim postępowaniu. W konsekwencji skargę oddalono.

Przedmiotem skargi J.S. było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia [...] czerwca 2019 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. Decyzja Starosty orzekała o nieodpłatnym nabyciu przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2016 r. mienia pozostawionego po Towarzystwie [...], które zostało uznane za wykreślone z rejestru sądowego. Starosta powołał się na przepisy ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (u.p.w.u.k.r.s.), wskazując, że Towarzystwo nie złożyło wniosku o wpis do KRS do dnia 31 grudnia 2015 r. i z dniem 1 stycznia 2016 r. zostało uznane za wykreślone z rejestru. J.S., podając się za prezesa Towarzystwa, złożył odwołanie, argumentując, że ma interes prawny jako członek stowarzyszenia. SKO stwierdziło niedopuszczalność odwołania, uznając, że J.S. nie posiada statusu strony, ponieważ decyzja Starosty nie dotyczy jego indywidualnego interesu prawnego ani obowiązku, a byli członkowie zlikwidowanego stowarzyszenia nie mają legitymacji do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J.S. Sąd podkreślił, że Towarzystwo utraciło byt prawny z dniem 1 stycznia 2016 r. na mocy art. 9 ust. 2a u.p.w.u.k.r.s. z powodu niezłożenia wniosku o wpis do KRS. W związku z tym, J.S. jako były członek nie miał interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa. Sąd uznał, że przepisy ustawy Prawo o stowarzyszeniach (art. 33 i 34) nie dają byłym członkom zlikwidowanego stowarzyszenia żadnych praw do majątku pozostałego po jednostce, a tym samym nie przyznają im statusu strony w postępowaniu administracyjnym. Sąd oddalił również wniosek o zwrócenie się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, uznając, że zaskarżone postanowienie ma charakter formalny i nie ma podstaw do kwestionowania legalności decyzji Starosty.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, były członek takiego stowarzyszenia nie posiada interesu prawnego, który uzasadniałby jego status strony w postępowaniu dotyczącym nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości po zlikwidowanym stowarzyszeniu.

Uzasadnienie

Stowarzyszenie utraciło byt prawny z dniem 1 stycznia 2016 r. z mocy prawa z powodu niezłożenia wniosku o wpis do KRS. Byłym członkom takiego stowarzyszenia nie przysługują żadne prawa do majątku pozostałego po stowarzyszeniu, a tym samym nie mają oni interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym tego majątku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.w.u.k.r.s. art. 9 § ust. 2b

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym

u.p.w.u.k.r.s. art. 9 § ust. 2a

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym

u.p.w.u.k.r.s. art. 9 § ust. 2i

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym

u.p.w.u.k.r.s. art. 9 § ust. 2j

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym

Pomocnicze

K.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 136

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.s. art. 8 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach

u.p.s. art. 33

Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach

u.p.s. art. 34

Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Były członek stowarzyszenia, które utraciło byt prawny z powodu niezłożenia wniosku o wpis do KRS, nie posiada interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości po tym stowarzyszeniu.

Odrzucone argumenty

Skarżący J.S. jako były prezes i członek stowarzyszenia posiadał interes prawny do wniesienia odwołania od decyzji Starosty. Przepisy ustawy Prawo o stowarzyszeniach (art. 33 i 34) przyznają byłym członkom prawa do majątku pozostałego po stowarzyszeniu. Należy zwrócić się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zgodność z Konstytucją przepisów u.p.w.u.k.r.s.

Godne uwagi sformułowania

Stowarzyszenie [...] zostało uznane za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. Byłym członkom takiego stowarzyszenia z mocy prawa nie przysługują roszczenia w odniesieniu do majątku z tytułu członkostwa. Zasadnie więc SKO zaskarżonym postanowieniem stwierdziło niedopuszczalność złożonego przez skarżącego odwołania od decyzji Starosty.

Skład orzekający

Ewa Partyka

przewodniczący-sprawozdawca

Magdalena Józefczyk

członek

Elżbieta Mazur-Selwa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących likwidacji stowarzyszeń z mocy prawa z powodu niezłożenia wniosku o wpis do KRS oraz brak interesu prawnego byłych członków w postępowaniach dotyczących mienia po takich podmiotach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej stowarzyszeń przed wejściem w życie nowych przepisów KRS i ich dalszego funkcjonowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z utratą bytu prawnego przez stowarzyszenia i konsekwencjami dla ich majątku, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem stowarzyszeń i administracyjnym.

Zlikwidowane stowarzyszenie, utracony majątek i brak praw dla byłych członków – co mówią sądy?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 850/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2019-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Ewa Partyka /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Józefczyk
Symbol z opisem
6109 Inne o symbolu podstawowym 610
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 8/20 - Wyrok NSA z 2023-02-02
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 28, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 1997 nr 121 poz 770
art. 9 ust. 2, 2a, 2b, 2i, 2j
Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2019 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania -skargę oddala-
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J.S. (zwanego dalej: skarżącym) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej jako: SKO lub Kolegium) z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco;
W dniu 26 lutego 2019 r. Starosta [...] zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego o nieodpłatnym nabyciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w gminie [...], obr. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 2423 o pow. 0,0796 ha, zabudowanej budynkiem niemieszkalnym, po uznanym za wykreślone z rejestru sądowego Towarzystwie [...] (dalej zwanego też: Towarzystwem lub Stowarzyszeniem).
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], Starosta [...], działając na podstawie art. art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm. – dalej: K.p.a.) oraz art. 9 ust 2b w związku z art. 9 ust. 2a, 2i, 2j ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz.U. z 1997 r. nr 121, poz. 770 ze zm. – zwana dalej: "ustawą" lub "u.p.w.u.k.r.s."), orzekł o nieodpłatnym nabyciu przez Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę [...], z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2016 r., mienia pozostawionego po uznanym za wykreślone z rejestru Towarzystwie, z ostatnią siedzibą [...], tj. prawa własności wskazanej wyżej nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z informacją uzyskaną z Sądu Rejonowego w [...] XII Wydział Gospodarczy KRS z dnia 7 lutego 2019 r., znak: [...], stowarzyszenie "[...]", do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyło wniosku o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego, a tym samym zostało z dniem 1 stycznia 2016 r. na podstawie art. 9 ust. 2a ustawy, uznane za wykreślone z tego rejestru. Na podstawie art. 9 ust 2b ustawy z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabył nieodpłatnie z mocy prawa mienie pozostawione po Towarzystwie. Jak ustalono w dniu 1 stycznia 2016 r. w skład mienia Towarzystwa wchodziło prawo własności opisanej wyżej nieruchomości położonej w gminie [...]. Organ zaznaczył, że nieruchomość położona jest na terenie powiatu [...], dlatego zgodnie z art. 9 ust. 2i ustawy, organem właściwym do wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Skarb Państwa własności nieruchomości jest Starosta [...]. Ponadto Skarb Państwa jest reprezentowany w niniejszym postępowaniu przez Starostę [...]jako wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, zgodnie z art. 9 ust. 2j ustawy, ponieważ ostatnią siedzibą Towarzystwa był powiat [...].
Decyzja została podana do publicznej wiadomości poprzez publikację na stronie internetowej Starostwa, na tablicy ogłoszeń Starostwa oraz na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w [...].
Odwołanie od powyższej decyzji złożył J.S., informując, że jest prezesem wspomnianego Towarzystwa. Podniósł, że odwołanie jest podyktowane ciągiem nieprawidłowości w sprawie. Wyjaśnił, że Towarzystwo zostało zarejestrowane w 1968 r. przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] jako towarzystwo rejestrowe. Budynek Towarzystwa powstał w latach 60-tych ubiegłego wieku z inicjatywy członków Towarzystwa i darowizny działki przez mieszkańca [...]. Występujące niedopatrzenia ze strony władz Stowarzyszenia jak i organu nadzorującego - Powiatu, spowodowały zawirowania w sprawie. W odczuciu skarżącego, absurdem jest aby likwidować Stowarzyszenie w dobie demokracji parlamentarnej. Konstytucja w art. 55 mówi o poszanowaniu własności, ustawa jest więc dokumentem niższego rzędu.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], SKO, działając na postawie art. 17 pkt 1, art. 136 i art. 28 K.p.a. w zw. z art. 9 ust. 2b, ust. 2i oraz ust. 2j ustawy, stwierdziło niedopuszczalność wniesionego przez J.S. odwołania. Uzasadniając powyższe organ przypomniał, że we wstępnej fazie postępowania obowiązany jest ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Jak wyjaśnił, niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych, co do zasady, obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez osobę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia zgodnie z art. 28 K.p.a.
W ocenie Kolegium skarżącemu nie przysługuje status strony, ponieważ decyzja będąca przedmiotem odwołania, tj. wyżej opisana decyzja Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nie dotyczy jego interesu prawnego czy też obowiązku. Jak wskazano, tylko osoba legitymująca się takim przymiotem może skutecznie zainicjować postępowanie odwoławcze. Zmiany tego stanowiska nie może spowodować również argument, że osoba składająca odwołanie działa jako Prezes zlikwidowanego Stowarzyszenia. Zdaniem SKO, ocena pozycji prawnej skarżącego jest oczywista, niewymagająca przeprowadzania dodatkowego postępowania wyjaśniającego.
Następnie organ odwoławczy, przytaczając treść przepisów, w oparciu o które została wydana zaskarżona decyzja organu I instancji wyjaśnił, że jedynym adresatem tej decyzji był Skarb Państwa - reprezentowany przez właściwego Starostę ze względu na ostatnią siedzibę podmiotu, który utracił byt prawny. Ponadto wskazał na wyrażony w literaturze pogląd, zgodnie z którym, podmioty wykreślone z rejestrów sądowych na mocy powyższych przepisów, nie mogą być uznane również przez organy wydające decyzje w oparciu o art. 9 ust. 2i ustawy, za stronę tychże postępowań, jako że utraciły zdolność prawną. Interesu prawnego w tym postępowaniu nie mają wspólnicy, członkowie spółdzielni i inne osoby uprawnione do udziału w majątku likwidacyjnym czy ich wierzyciele, gdyż prawa ich wygasły z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru, co do zasady z dniem 1 stycznia 2016 r. Zdaniem organu art. 9 ust. 2j ustawy, wyraźnie przyznaje prawo do uczestnictwa w tymże postępowaniu tylko jednemu podmiotowi - Skarbowi Państwa, stąd również fakt pełnienia funkcji prezesa podmiotu, po którym nieruchomość została przejęta na rzecz Państwa, nie tworzy po stronie tej osoby przymiotu strony, a co za tym idzie uprawnienia do skutecznego zainicjowania postępowania odwoławczego. Powyższe uniemożliwia ocenę prawną wydanej decyzji jak i odnoszenie się do podniesionych zarzutów.
Skargę na opisane wyżej postanowienie wniósł J.S. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:
I. przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 134 K.p.a. w zw. z art. 28 K.p.a. polegające na przyjęciu, iż skarżący nie ma przymiotu strony w toczącym się postępowaniu, podczas gdy jego interes prawny wynika z prawa własności nieruchomości przysługującego stowarzyszeniu Towarzystwo [...], którego skarżący jest członkiem i pełni funkcję prezesa zarządu stowarzyszenia,
II. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 9 ust. 2a, 2b i 2i ustawy, polegające na przyjęciu, że członkowie stowarzyszenia nie mają interesu prawnego w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji na podstawie tego przepisu w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja dotyczy majątku, stanowiącego własność stowarzyszenia i z tego względu skarżący winien posiadać prawo udziału w postępowaniu przy wydawaniu takiej decyzji, choćby z uwagi na konieczność prawidłowego ustalenia przedmiotu tej własności, obejmującej mienie nabywane przez Skarb Państwa.
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o zwrócenie się przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 193 Konstytucji RP z pytaniem prawnym o zgodność z Konstytucją art. 9 ust 2a, 2b, 2i, 2j ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, w szczególności z art. 2, 12, 21 i 64 Konstytucji. Natomiast w przypadku stwierdzenia przez Sąd braku konieczności przedstawienia pytania prawnego do Trybunału, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że deklaratoryjny charakter decyzji, o której mowa w ust. 2i ustawy nie oznacza, że w postępowaniu tym, poza organem administracji, nie ma innych stron postępowania. Jak zarzucił, o tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, rozstrzygają przepisy prawa materialnego. Zaznaczył, że o ile stroną niniejszego postępowania nie może być stowarzyszenie, które na skutek niezłożenia wniosku o wpis do KRS - zostało uznane za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. i w konsekwencji straciło byt prawny, to przymiotu strony nie można odmówić byłym członkom stowarzyszenia. Zdaniem skarżącego źródła interesu prawnego byłych członków stowarzyszenia w niniejszym postępowaniu należy upatrywać w przepisach art. 33 i 34 ustawy prawo o stowarzyszeniach. Ponadto okoliczność, że starosta wydający decyzję działa w formie władczej powoduje, że ten sam starosta traci status strony jako podmiot, który wykonuje funkcje właścicielskie za Skarb Państwa. Końcowo skarżący podniósł, że członkowie stowarzyszenia zostali wyzuci z własności na rzecz Skarbu Państwa, bez udziału w procesie likwidacyjnym. Pozbawienie własności nieruchomości Stowarzyszenia bądź jego członków, wykreślonego ex lege z KRS, nie jest uzasadnione żadnymi celami publicznymi i następuje bez odszkodowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności
z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki
w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak wskazano na wstępie, przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie SKO z dnia [...] czerwca 2019 r., którym organ ten stwierdził niedopuszczalność odwołania złożonego przez skarżącego od decyzji Starosty [...] stwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa w mocy prawa z dniem 1 stycznia 2016 r. mienia pozostałego po uznanym za wykreślone z rejestru Towarzystwie [...], tj. prawa własności nieruchomości położonej w [...] oznaczonej jako działka nr 2423 o powierzchni 0,0796 ha zabudowanej budynkiem niemieszkalnym, dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], a to z mocy art. 9 ust. 2b w związku z art. 9 ust. 2a, 2i, 2j ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym. Co prawda skarżący posłużył się przy sporządzaniu tego środka odwoławczego pieczęciami Towarzystwa [...] i Prezesa tego stowarzyszenia, jednakże w świetle materiałów zgromadzonych w przedstawionych Sądowi aktach sprawy, w tym m.in. treści pisma Starszego Referendarza Sądowego z dnia 7 lutego 2019 r. oraz przepisów art. 9 u.p.w.u.k.r.s. oraz niekwestionowanego przez skarżącego faktu niedopełnienia ustawowego obowiązku rejestracji Towarzystwa [...] jako stowarzyszenia w Krajowym Rejestrze Sądowym, nie ulega wątpliwości, że Stowarzyszenia to straciło swój byt prawny. Z mocy art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach, stowarzyszenia podlegają obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). Stosownie do art. 17 ust. 1 stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną po wpisie do KRS. Acontrario z chwilą wykreślenia z tego rejestru osobowość tą traci.
Jak wynika z akt sprawy Towarzystwo [...] istniało przed utworzeniem rejestru KRS i figurowało w ewidencji organizacji pozarządowych działających na terenie powiatu [...] pod pozycją nr 1. W rejestrze "St" dawnego Sądu Wojewódzkiego w [...], Wydział I Cywilny, Towarzystwo posiadało nr 22.
Zgodnie z art. 9 ust. 2 u.p.w.u.k.r.s. – do czasu rejestracji, zgodnie z przepisami ustawy o Krajowym Rejestrze Sadowym, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2015 r., dotychczasowe wpisy w rejestrach sądowych zachowywały moc. Stosownie do art. 9 ust. 2a u.p.w.u.k.r.s., podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sadowego zgodnie z przepisami ustawy o KRS podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy i które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. W przypadku gdy wniosek o wpis złożony przed dniem 1 stycznia 2016 r. został po tej dacie zwrócony, odrzucony, oddalony albo postępowanie o wpis zostało umorzone, skutki określone w niniejszym przepisie oraz przepisach ust. 2b-2g i 2i powstają z dniem następującym po dniu zwrotu, odrzucenia, oddalenia wniosku albo umorzenia postępowania.
Według art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (aktualnie t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1500) stowarzyszenia podlegają obowiązkowi wpisu do KRS – rejestru stowarzyszeń.
Wobec niedopełnienia obowiązku wpisu do KRS – Rejestru Stowarzyszeń, zgodnie z art. 9 ust. 2a u.p.w.u.k.r.s. z dniem 1 stycznia 2016 r. Towarzystwo uznaje się za wykreślone z rejestru. Jak wyżej wskazano, oznacza to, że Towarzystwo [...] w świetle prawa nie istnieje. Powyższe przesądza, że skarżący składając odwołanie od decyzji Starosty z dnia [...] kwietnia 2019 r. nie mógł działać jako Prezes ww Stowarzyszenia w jego imieniu. Uczynił to – czego nie kwestionuje – w imieniu własnym jako były członek tego Towarzystwa. Z żadnego jednakże przepisu prawa nie wynika, aby byli członkowie nieistniejącego już stowarzyszenia mieli interes prawny i tym samym byli stroną w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości, co do której prawo własności przysługiwało Stowarzyszeniu uznanemu za wykreślone z rejestru, zgodnie z art. 9 ust. 2b, 2i oraz 2j u.p.w.u.k.r.s.
W szczególności taki interes prawny nie wynika ani z przepisów ustawy o KRS, u.p.w.u.k.r.s. ani z ustawy o stowarzyszeniach. Źródłem takiego interesu nie są także przepisy wskazywane przez samego skarżącego, w tym art. 33 i art. 34 ustawy o stowarzyszeniach. Przepis art. 33 ust. 1 stanowi, że majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Zgodnie z ust. 2 tej normy prawnej stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może przyjmować darowizny, spadki i zapisy oraz korzystać z ofiarności publicznej. Przepis ten określa więc wyłącznie źródła majątku stowarzyszenia. Żadne zaś prawa byłych członków stowarzyszenia do majątku pozostałego po tej jednostce z niego nie wynikają. Z kolei art. 34 ustawy o stowarzyszeniach stanowi, że stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków. Z powyższego także nie wynika interes prawny byłego członka wykreślonego z KRS stowarzyszenia, uzasadniający udział takiej osoby w postępowaniu, o którym mowa w art. 9 ust. 2b, 2i i 2j u.p.w.u.k.r.s.
Byli członkowie uznanego za wykreślone z KRS stowarzyszenia nie mają żadnych praw do majątku pozostałego po stowarzyszeniu.
Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Pojęcie interesu prawnego nie zostało zdefiniowane w kodeksie postępowania administracyjnego. W doktrynie podkreśla się, że treścią tego pojęcia jest publiczne prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnej korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym, bo orzeka się o nich przez wydanie decyzji administracyjnej. Cechami tego interesu jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (zob. pkt 7 Komentarza do art. 28 M. Jaśkowska, M. Wilbrandt – Gotowicz, A. Wróbel – Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego LEX 2019). Jak podkreślają autorzy Komentarza, interes prawny powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony, o charakterze osobistym.
Ma to być interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Tymczasem w powyższym kontekście ani wskazywane przez skarżącego przepisy art. 33 i art. 34 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, ani przepisy ustawy o KRS, ani u.p.w.u.k.r.s., ani żadne inne nie dają byłym członkom stowarzyszenia wykreślonego z rejestru takiej legitymacji. Legitymacji nie ma także stowarzyszenie, skoro nie istnieje. Zasadnie więc SKO zaskarżonym postanowieniem stwierdziło niedopuszczalność złożonego przez skarżącego odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] kwietnia 2019 r. Zgodnie bowiem z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. W tym konkretnym przypadku podstawę wydania ww postanowienia stanowiła tzw. przesłanka podmiotowa, niewymagająca przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Brak legitymacji do zaskarżenia decyzji w tym konkretnym postępowaniu administracyjnym wynikał z samej treści odwołania. Zasadne jest więc stanowisko Kolegium, że w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa własności nieruchomości, nie ma interesu prawnego osoba fizyczna – były członek nieistniejącego już stowarzyszenia. Istniały więc podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia a SKO nie naruszyło żadnego z przepisów procesowych czy prawa materialnego wskazywanych w skardze z wyżej przedstawionych powodów.
Zaskarżone postanowienie ma charakter formalny a to oznacza, że w ramach kontroli wykonywanej przez Sąd nie może być kontrolowana legalność decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. W tej sytuacji brak jest jakichkolwiek przesłanek do zwracania się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją RP przepisów, które stanowiły materialnoprawną podstawę wydania w/w decyzji.
W ocenie Sądu bezzasadne jest odwoływanie się przez skarżącego do przepisów i orzeczeń dotyczących członków spółdzielni i innych osób uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym, choćby tylko z tego powodu, że nie ma analogicznych rozwiązań prawnych w odniesieniu do byłych członków stowarzyszenia uznanego za wykreślone z rejestru. Byłym członkom takiego stowarzyszenia z mocy prawa nie przysługują roszczenia w odniesieniu do majątku z tytułu członkostwa. Ani w skardze ani w odwołaniu nie wykazano, aby skarżący miał z tego tytułu jakiekolwiek prawa w odniesieniu do ww majątku. W obowiązującym stanie prawnym sytuacja wskazanych przez skarżącego członków spółdzielni jest inna niż byłych członków stowarzyszenia i nie można wprost odnosić rozwiązań prawnych dotyczących innych osób prawnych czy jednostek do byłych członków stowarzyszenia, w tym także byłego Prezesa – jako członka zarządu takiej osoby prawnej. Żadna z przywołanych wcześniej ustaw, ani jakakolwiek inna nie daje podstaw do przyjęcia, iż były członek zarządu stowarzyszenia ma interes prawny w postępowaniu, które toczyło się przed Starostą.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 P.p.s.a. Brak bowiem jakichkolwiek podstaw do wyeliminowania go z obiegu prawnego przewidzianych w art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI