II SA/Rz 842/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2006-04-20
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościgospodarka nieruchomościamicel wywłaszczeniapostępowanie administracyjneWSAuchylenie decyzji

WSA w Rzeszowie uchylił decyzje odmawiające zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że organy nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany zgodnie z prawem.

Skarżący domagał się zwrotu nieruchomości wywłaszczonej pod budowę osiedla mieszkaniowego. Organy administracji odmówiły zwrotu, uznając cel wywłaszczenia za zrealizowany. WSA w Rzeszowie uchylił decyzje obu instancji, wskazując na naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Sąd podkreślił, że organy nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany w wymaganym terminie i zgodnie z planem, a także nie odniosły się do wszystkich zebranych dowodów.

Sprawa dotyczyła skargi J.W. na decyzję Wojewody odmawiającą zwrotu nieruchomości wywłaszczonych pod budowę osiedla mieszkaniowego "B. IV". Skarżący zarzucił, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a nieruchomości stały się zbędne. Organy administracji obu instancji odmówiły zwrotu, opierając się na przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami, twierdząc, że cel został osiągnięty. WSA w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na wcześniejszym wyroku NSA, który zobowiązywał organy do dokładnego ustalenia, czy prace związane z realizacją celu wywłaszczenia zostały podjęte w ciągu 7 lat od daty umowy przenoszącej własność, oraz czy cel został zrealizowany. WSA stwierdził, że organy nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany zgodnie z planem realizacyjnym i w wymaganym terminie. Podkreślono również naruszenie przepisów k.p.a., w tym art. 80 (swobodna ocena dowodów) i art. 107 § 3 (uzasadnienie decyzji), ponieważ organy nie odniosły się do wszystkich zebranych dowodów i nie wyjaśniły przyczyn, dla których niektórym dowodom odmówiły wiarygodności. Sąd wskazał, że organy nie uwzględniły w pełni wytycznych NSA i nie dokonały ścisłej wykładni przepisów dotyczących zbędności nieruchomości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy administracji nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że cel wywłaszczenia został zrealizowany zgodnie z prawem i w wymaganym terminie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie przeprowadziły należytego postępowania dowodowego, nie odniosły się do wszystkich dowodów i nie dokonały ścisłej wykładni przepisów dotyczących zbędności nieruchomości, co narusza przepisy k.p.a. i wytyczne poprzedniego wyroku NSA.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 137 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 136 § 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 216

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych

Konstytucja RP art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminie i zgodnie z prawem. Organy nie odniosły się do wszystkich zebranych dowodów i nie wyjaśniły przyczyn ich oceny. Nieruchomości sąsiednie, wywłaszczone w tym samym czasie, zostały uznane za zbędne.

Odrzucone argumenty

Twierdzenia organów o zrealizowaniu celu wywłaszczenia. Argumenty o zagospodarowaniu nieruchomości jako zieleni osiedlowej.

Godne uwagi sformułowania

cel ten nie został zrealizowany nie można skutecznie twierdzić, że cokolwiek by wykonano na tej nieruchomości, to stanowiłoby to desygnat szeroko pojętego pojęcia "infrastruktury osiedla" organy obydwu instancji nie odniosły się do wszystkich przeprowadzonych dowodów i nie wyjaśniły przyczyn, dla których jednym dały wiarę, a inne uznano za nieprzekonujące ustawowa definicja pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakłada na organy administracji publicznej obowiązek ścisłej wykładni

Skład orzekający

Anna Lechowska

sędzia

Magdalena Józefczyk

sprawozdawca

Maria Zarębska-Kobak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbędności nieruchomości po wywłaszczeniu, obowiązki organów w postępowaniu dowodowym i uzasadnianiu decyzji, znaczenie wyroków sądów administracyjnych dla dalszego postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego i związanych z tym przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne postępowanie dowodowe i ścisła interpretacja przepisów w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Pokazuje też, jak sądy egzekwują swoje wcześniejsze wyroki.

Czy cel wywłaszczenia został faktycznie zrealizowany? Sąd uchyla decyzję o odmowie zwrotu nieruchomości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 842/05 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2006-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Anna Lechowska
Magdalena Józefczyk /sprawozdawca/
Maria Zarębska-Kobak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie NSA Anna Lechowska AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J.W. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty R. z dnia [....]r. Nr [....]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J.W. kwotę 440 zł /słownie: czterysta czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 842/05
UZASADNIENIE
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [....]r. sygn. akt SA/Rz 1020/01 uchylił decyzję Wojewody z dnia [...]r. Nr[...] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. Sąd wskazał, aby w dalszym postępowaniu organ przy uwzględnieniu zapisu art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami dokonał ustaleń faktycznych w odniesieniu do każdej z nieruchomości objętej żądaniem o zwrot w zakresie odnoszącym się czasokresu i sposobu jej zagospodarowania, przy uwzględnieniu danych wynikających z decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego wraz z załącznikiem graficznym, wykorzystując wszelkie dostępne i zaoferowane przez stronę środki dowodowe w tym dowód z zeznań świadków, a także ewentualnie rozważyć zaistnienie w okolicznościach sprawy przesłanki określonej w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ze wskazaniem konkretnych decyzji. Sąd wyjaśnił, że przepis art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami zawiera dwa kryteria w oparciu, o które następuje uznanie nieruchomości jako zbędnej dla realizacji celów określonych w decyzji (umowie) wywłaszczeniowej w tzw. sprawach zwrotowych. Wypełnienie którejkolwiek z przesłanek nadaje określonej nieruchomości status "zbędności". Dla zaistnienia pierwszego z nich, w okolicznościach badanej sprawy należało ustalić, czy na przestrzeni 7 lat od dnia 14.06.1977r. (data zawarcia umowy przenoszącej własność) podjęto jakiekolwiek prace wiążące się z realizacją celu wywłaszczenia. Podjecie ich w późniejszym okresie nie pozbawia przedmiotowej nieruchomości znamion zbędności. Cel ten konkretyzowała decyzja o zatwierdzeniu planu realizacyjnego i treść jej należy wykładać przy uwzględnieniu załącznika graficznego określającego przeznaczenie zindywidualizowanej nieruchomości. Nie można zatem skutecznie twierdzić, że cokolwiek by wykonano na tej nieruchomości, to stanowiłoby to desygnat szeroko pojętego pojęcia "infrastruktury osiedla".
- 2 -
Postanowieniem z [...]r. nr [...]Wojewoda jako organ właściwy do prowadzenia sprawy wyznaczył Starostę R, bowiem wnioskowe działki stanowią własność gminy R.
Skargą objęta jest decyzja z dnia [...]r. nr [...], którą Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania J.W. utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...]r. nr[...]w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości położonych w obr 213 R – B. oznaczonej jako działki nr nr 351/1, 357/137, 375/139 i 375/141.
Podstawę prawną decyzji organu I instancji stanowi art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.)
W odwołaniu od tej decyzji J.W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zarzucił, że cel wywłaszczenia nigdy nie został zrealizowany wbrew twierdzeniom organu I instancji. Nieruchomość nie stanowi żadnej zieleni osiedlowej, ale zwykły nieużytek, bądź teren prywatnego biznesu. Zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym, cześć nieużytku najwcześniej została zagospodarowana dopiero w 1997r. Z uzasadnienia decyzji nie wynika na podstawie jakiego materiału dowodowego Starosta ustalił, że cel wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego Baranówka IV zastała zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości. Zeznania świadków dowodzą, że po 1986r. po wybudowaniu sali gimnastycznej dla szkoły nie były prowadzone żadne zajęcia. Teren nie był przeznaczony do wykorzystywania na potrzeby szkoły. Świadkowie dwukrotnie oświadczyli, że przed datą złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, działki były porośnięte trawą z wydeptanymi "na dziko" ścieżkami oraz drzewa z gatunku jarzębina sadzonymi jeszcze przez odwołującego. W 1983r. nie istniał żaden teren rekreacyjny, "wysoka zieleń była zasadzona przez skarżącego. Skarżący zarzucił, że Wojewoda od 2000r. konsekwentnie ignoruje przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i wskazał na możliwe do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 k.p.a. i ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podniósł, że w okresie 7 lat od
- 3 -
wywłaszczenia na tej nieruchomości nie wybudowano i nie rozpoczęto na tym terenie żadnej budowy. Nie istnieje żadna decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy wydana w związku z wywłaszczeniem.
Wojewoda w zaskarżonej decyzji stwierdził, że przepis art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 261, poz. 2603 ze zm.) zawiera dwie normatywne przesłanki zbędności nieruchomości. Po myśli jednej z nich nieruchomość można uznać za zbędną, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, a zgodnie z drugą, gdy pomimo upływu10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany. Tak sformułowany przepis pozwala wywieść wniosek, że dla postępowania nie ma znaczenia obecne jej wykorzystanie, jeżeli cel nabycia nieruchomości został osiągnięty.
Starosta ustalił, że aktem notarialnym Rep.A nr [...] z dnia 14 czerwca 1977r. J.W. sprzedał działkę nr 51/1 Skarbowi Państwa jako niezbędną po budowę osiedla "B.IV" zgodnie z decyzją z dnia ][....]r. nr L.[....] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego wydaną przez Wojewódzką Dyrekcję Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich.
Przeprowadzone przez Starostę postępowanie dowodowe odpowiada zasadom zawartym w art. 75 § 1 i art. 77 k.p.a. Z uwagi na duży upływ czasu i zmianę przeznaczenia zagospodarowania spornych działek sposób realizacji celu przejęcia nieruchomości został ustalony na podstawie zeznań świadków zawartych w protokole z 25.06.2005r. Świadkowie w zeznaniach byli zgodni, co do faktu traktowania spornych działek jako integralnej infrastruktury niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania osiedla "B IV". W latach 1986-1987 nieruchomość byłą urządzona jako teren zielony, który służył jako plac zabaw i miejsce, w którym organizowano zajęcia pozaszkolne. Ogólny realizacyjny plan zagospodarowania terenu wskazuje sporny obszar jako przeznaczony na zieleń osiedlową i nie pozostaje w sprzeczności z wykorzystaniem spornego terenu jako
- 4 -
placu zabaw. Nie zaistniała zatem kolizja z celem przejęcia określonym w akcie notarialnym. Teren był utrzymywany w ciągłym porządku, a świadek M.W. potwierdził powstanie alei jarzębinowej urządzonej na działkach nr 375/137, 375/139 i 375/141 wzdłuż ul. O. w połowie 1982r. czyli w okresie około 5 lat od daty przejęcia nieruchomości. W 1997r. zostało wydane postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...]r. nr [...] dotyczące przesadzenia 14 sztuk jarzębin, co nie potwierdzało ich nasadzeń na dzień 14.06.1987r.
Organ odwoławczy uznał, że zarzuty podniesione w odwołaniu, odnośnie wiarygodności świadków nie zasługiwały na uwzględnienie bowiem Starosta jednoznacznie stwierdził, że cel określony w akcie notarialnym został zrealizowany w terminie przewidzianym w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przesłuchanie świadków pozwoliło na ustalenia związane z zagospodarowaniem i przeznaczeniem spornych nieruchomości w okresie istotnym dla sprawy. Wykazanie przez skarżącego, że na działce istnieje prywatny obiekt budowlany, który nie jest ogólnie dostępny nie może powodować żadnych skutków niniejszym postępowaniu, bo zmiana przeznaczenia nastąpiła w późniejszym okresie.
W skardze do Sądu skarżący J.W. zaskarżonej decyzji zarzucił :
- naruszenie art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzez nieuznanie wywłaszczonej nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, pomimo zaistnienia ustawowych przesłanek ;
- naruszenie art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów celem wyjaśnienia, czy zeznania świadków rzeczywiście korespondują z faktycznym stanem zagospodarowania nieruchomości przed 1987r.
W oparciu o te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasadzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych przy
- 5 -
uwzględnieniu kosztów zastępstwa procesowego. W treści uzasadnienia skargi został zawarty wniosek o przeprowadzenie dowodu z oględzin miejsca położenia działek. Powtórzone też zostały zasadnicze argumenty zawarte w odwołaniu. Zakwestionowano zeznania świadka M.W. oraz wskazano na treść uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta z [...]r. nr [...], w którym organ stwierdził, że nieruchomość nie została wykorzystana na cel jej nabycia i stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Skarżący zwrócił uwagę, że Starosta decyzją z [...]r. nr [...] orzekł o zwrocie nieruchomości uznając jej zbędność na cel wywłaszczania, która należała do M.M. i była wywłaszczana w tym samym czasie, co nieruchomość skarżącego. W uzasadnieniu tej decyzji Starosta napisał też o trawie i wydeptanych ciągach pieszych, ale stwierdził, że nie można uznać, aby przedmiotowa nieruchomość stanowiła osiedlowy park zieleni z podstawowymi i ponadpodstawowymi urządzeniami wypoczynku. Do skargi dołączył szkic mapy ewidencyjnej, gdzie kolorami zaznaczono własność J.W. i M.M. Wskazał, że cel wywłaszczenia był jasno określony i musi być interpretowany ściśle.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uczestnik postępowania K.K. wniósł o oddalenie skargi i wskazał na bezzasadność zarzutów skarżącego w kontekście art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269).
- 6 -
Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 30 lipca 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzje Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 października 2003r. sygn. akt SA/Rz 1020/01 uchylił decyzję Wojewody z dnia [...]r. Nr [...\] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. Wyrok ten zapadł pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sadzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.). Przepis art. 30 tej ustawy stanowił, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Tożsamą regułę obecnie wyraża przepis art. 135 p.p.s.a, na podstawie którego ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z tego względu punktem wyjścia dla badania legalności zaskarżonej decyzji po pierwsze będzie wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego
z 13 października 2003r. sygn. akt SA/Rz 1020/01 jak i obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji stan prawny.
W powołanym wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał organ, aby kierując się treścią art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami dokonał ustaleń faktycznych w odniesieniu do każdej z nieruchomości objętej żądaniem zwrotu w zakresie odnoszącym się czasookresu i sposobu jej zagospodarowania przy uwzględnieniu danych wynikających z decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego wraz z załącznikiem graficznym, wykorzystując wszelkie środki dowodowe oraz zalecił rozważenie zaistnienia przesłanki z art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji, na której organ oparł odmowne rozstrzygniecie jest przepis art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. nr 216, poz. 2603 ze zm.), zwana dalej w skrócie u.g.n., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. u. z 2004r. nr 141, poz. 1492 ze zm.), która weszła w życie 22 września 2004r. Ustawa nie zawiera żadnych przepisów intertemporalnych odnośnie postępowań będących w toku, co oznacza konieczność stosowania nowych uregulowań prawnych do takich spraw.
Przepis art. 137 ust. 1 u.g.n. określa warunki uznania nieruchomości za zbędną, która została wywłaszczona, co stanowi podstawę do zwrotu nieruchomości, uprawnionym podmiotom, które wystąpiły z takim wnioskiem.
Nie uległo zmianie kryterium zbędności zawarte w art. 137 § 1 pkt 1 u.g.n., a ten przepis stanowi podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Zmianie uległ pkt 2 tego przepisu, podług którego nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, a cel ten nie został zrealizowany. Ustawodawca wprowadził też nowe uwarunkowania dla realizacji tego kryterium w ust. 2 art. 137 u.g.n.
W związku z tym, że zmiana nie dotyczyła art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n., będącego podstawą prawną zaskarżonej decyzji, ocena Sądu zawarta w cytowanym już wyroku z 13 października 2003r. sygn. akt SA/Rz 1020/01 jest nadal aktualna. Sąd stwierdził, że dla zaistnienia pierwszej przesłanki zbędności w okolicznościach badanej sprawy należy ustalić, czy na przestrzeni 7 lat od dnia 14 czerwca 1977r. (data zawarcia umowy przenoszącej własność) podjęto jakiekolwiek prace wiążące się z realizacją celu wywłaszczenia, podjęcie ich w późniejszym okresie nie pozbawia przedmiotowej nieruchomości znamion zbędności. Cel wywłaszczenia konkretyzowała decyzja o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, a treść jej należy wykładać przy uwzględnieniu załącznika graficznego określającego przeznaczenie zindywidualizowanej nieruchomości, przy czym nie można skutecznie twierdzić, że cokolwiek by wykonano na tej nieruchomości, to stanowiłoby to desygnat szeroko pojętego pojęcia "infrastruktury osiedla".
Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie wykazało, w sposób niebudzący wątpliwości, że nieruchomości, których zwrotu domaga się skarżący zostały wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia tj budowę osiedla "B. IV" nawet przy szerokim rozumieniu realizacji osiedla mieszkaniowego, z funkcjonowaniem którego wiąże się też potrzeba stworzenia infrastruktury w tym też zieleni. Słuchani świadkowie dowiedli, w jaki sposób faktycznie były wykorzystywane przedmiotowe nieruchomości. Organy nie wyjaśniły, tak jak nakazał to Naczelny Sad Administracyjny, jaki konkretnie cel zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego miał być realizowany na tych nieruchomościach oraz czy i kiedy został zrealizowany. Realizacja celu wywłaszczenia miała być badana w okresie 7 lat licząc od 16 czerwca 1977r.
Prowadząc postępowanie wyjaśniające organ I instancji wystąpił do Rzeszowskiej Spółdzielni Mieszkaniowej Administracji Osiedla "B." o udzielenie informacji odnośnie zagospodarowania działek nr 351/1, 375/137, 375/139, 375/141 w okresie od czerwca 1977r. do czerwca 1997r., a także czy spółdzielnia wykonywała na tych nieruchomościach nasadzeń drzewek, czynności porządkowych takich jak
koszenie trawy. Odpowiadając w piśmie z dnia [...]r. nr [...] podpisanym przez pełnomocnika Zarządu RSM Administracja Osiedla "B" wyjaśniono, że wymienione działki nie były i nie są w użytkowaniu spółdzielni mieszkaniowej i nie prowadzono na nich żadnej działalności eksploatacyjnej, ani nie były w użytkowaniu wieczystym spółdzielni (kata nr 148 akt adm. I inst.). Natomiast w piśmie z dnia 7 czerwca 2005r. Nr [...] podpisanym przez zastępcę dyrektora Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. poinformowano, że nigdy nie administrowała terenami położonymi po prawej stronie ulicy Wyzwolenia i z tego względu nie posiadają dokumentów dotyczących przedmiotowego terenu.
Stosownie do art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W przepisie tym została zawarta zasada swobodnej oceny dowodów, co oznacza, że organ nie jest związany żadnymi przepisami, co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów i może swobodnie zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego w danej sprawie ustalić stan faktyczny. W rozpoznawanej sprawie organy obydwu instancji nie odniosły się do wszystkich przeprowadzonych dowodów i nie wyjaśniły przyczyn, dla których jednym dały wiarę, a inne uznano za nieprzekonujące, co wymagało wszechstronnego wyjaśnienia przyczyn, dla których tak postąpił. Ustalenia takie organ winien zawrzeć w uzasadnieniu decyzji, co wynika z art. 107 § 3 k.p.a. Warunkom tym nie odpowiada uzasadnienie decyzji obydwu instancji, gdyż organy w ocenie dowodów pominęły wyżej wymienione dowody przeprowadzone na okoliczność zagospodarowania działek objętych wnioskiem o zwrot. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika kto dokonał nasadzeń i czy nasadzenia te należy rozumieć jako realizację celu wywłaszczenia. Wobec wykazanego naruszenia art. 80 k.p.a. przesłanki te nie mogły zostać prawidłowo ocenione.
Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji (str. 5) stwierdził, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa osiedla mieszkaniowego
"B IV", a zgodnie z dołączonym do akt sprawy Ogólnym Realizacyjnym Planem Zagospodarowania terenu dla osiedla "B IV". W tym miejscu należy odnieść się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2003r., w którym Sąd nakazał dokonać ustaleń faktycznych odnośnie każdej działki przy uwzględnieniu danych wynikających z decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego wraz załącznikiem graficznym.
Z materiału dowodowego, a w szczególności kserokopii aktu notarialnego z 14 czerwca 1977r. wynika, że podstawą zawarcia umowy sprzedaży byłą decyzja o zatwierdzeniu planu realizacyjnego wydana przez Wojewódzką Dyrekcję Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w R z dnia [...]r.[...]. Organ badając przesłanki zbędności nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot nie odniósł się do ustaleń zawartych w tej decyzji, chociaż był do tego zobligowany wytycznymi wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego wyżej cytowanego. W katach sprawy nie ma wspomnianej decyzji.
W wyroku z dnia 22 sierpnia 2003r. sygn. akt I SA 2622/01 Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, ze ustawowa definicja pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakłada na organy administracji publicznej obowiązek ścisłej wykładni, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek odstępstw od treści art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Komputerowy System Informacji Prawnej LEX nr 149521). W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, ze ocena dotychczasowego wykorzystania nieruchomości winna być dokonywana na dzień złożenia wniosku o jej zwrot.
W skardze J.W. podniósł zarzut, że nieruchomości sąsiednie, wywłaszczone w tym samym czasie organy uznały za zbędne na realizację budowy osiedla "B IV" . Wobec kasacyjnego orzeczenia Sąd pominął w merytorycznej ocenie sprawy ten aspekt, nie mniej jednak organy prowadzące postępowanie administracyjne, dokonają analizy zgłoszonego zarzutu, mając na względzie treść art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, stosownie do którego wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne oraz zasadę praworządności zawartą w art. 6 k.p.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym organ będzie miał na względzie uwagi i wytyczne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2003r. sygn. akt SA/Rz 1020/01, uwzględniając zasady postępowania dowodowego a w szczególności art. 80 k.p.a. mając na względzie dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy pozwoli na właściwą ocenę zaistnienia bądź wykluczenia zaistnienia przesłanek uznania nieruchomości za zbędną w rozumieniu art. 137 u.g.n. Dopiero w następstwie tych ustaleń wyda decyzje, która będzie odpowiadała standardom zawartym w art. 107 § 3 k.p.a.
Reasumując należy stwierdzić, że organ w sposób nakazy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2003r. sygn. akt SA/Rz 1020/01, czym naruszył przepis art. 153 p.p.s.a. Wymienione naruszenia to jest art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. stały się podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji jaki i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.