II SA/Rz 834/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Rzeszowie uchylił decyzję o odmowie umorzenia zadłużenia z funduszu alimentacyjnego, wskazując na konieczność wyjaśnienia wpływu postępowania upadłościowego na zobowiązania alimentacyjne.
Skarżący J.H. domagał się umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Organy administracji odmówiły, uznając jego sytuację za niewystarczająco wyjątkową. WSA w Rzeszowie uchylił te decyzje, zwracając uwagę na kluczowe postanowienia sądu upadłościowego dotyczące umorzenia zobowiązań, w tym alimentacyjnych, oraz konieczność wyjaśnienia, czy wierzyciel (Prezydent Miasta) brał udział w postępowaniu upadłościowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał skargę J.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odmowie umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Organy administracji uznały, że sytuacja dochodowa, rodzinna i zdrowotna skarżącego nie jest na tyle wyjątkowa, aby uzasadnić umorzenie długu, podkreślając uznaniowy charakter decyzji. Skarżący argumentował, że jego dochody z pomocy społecznej nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb i spłatę zadłużenia, a jego niepełnosprawność jest sytuacją niezależną. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone decyzje, wskazując na istotne uchybienia organów. Kluczowe znaczenie miało postanowienie sądu powszechnego o umorzeniu wszystkich zobowiązań J.H. powstałych przed ogłoszeniem upadłości, wydane na podstawie Prawa upadłościowego. Sąd administracyjny podkreślił, że zobowiązania z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie są tożsame z zobowiązaniami alimentacyjnymi w rozumieniu Prawa upadłościowego i co do zasady podlegają umorzeniu. Wskazał jednak na konieczność wyjaśnienia, czy te konkretne zobowiązania nie zostały umyślnie zatajone przez upadłego i czy wierzyciel brał udział w postępowaniu upadłościowym, co mogłoby wyłączyć możliwość umorzenia. Brak tych ustaleń przez organy administracji uzasadniał uchylenie ich decyzji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Zobowiązania z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie są tożsame z zobowiązaniami alimentacyjnymi w rozumieniu Prawa upadłościowego i co do zasady podlegają umorzeniu, chyba że zostały umyślnie zatajone przez upadłego, a wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił zobowiązania alimentacyjne (prywatnoprawne, wynikające z więzi rodzinnych) od należności z funduszu alimentacyjnego (publicznoprawne, zwrot świadczeń wypłaconych przez państwo). Stwierdził, że wyłączenie z umorzenia dotyczy tylko tych pierwszych. Podkreślił, że umorzenie zobowiązań jest zasadą w upadłości konsumenckiej, a wyjątki należy interpretować ściśle. Wskazał na konieczność zbadania, czy wierzyciel (Prezydent Miasta) brał udział w postępowaniu upadłościowym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
u.p.o.u.a. art. 30 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
P.u. art. 491 § ze zn. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.o.u.a. art. 2 § pkt 10
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
u.p.o.u.a. art. 27 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
P.u. art. 491 § ze zn. 16 ust. 3
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
P.u. art. 491 § ze zn. 21 ust. 2
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
P.u. art. 146
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
P.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 3 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.r.i.o. art. 128 § ust. 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwa ocena przez organy administracji wpływu postępowania upadłościowego na zobowiązania z funduszu alimentacyjnego. Zobowiązania z funduszu alimentacyjnego nie są tożsame z zobowiązaniami alimentacyjnymi w rozumieniu Prawa upadłościowego i co do zasady podlegają umorzeniu w postępowaniu upadłościowym. Konieczność zbadania przez organy administracji wiedzy sądu upadłościowego o zobowiązaniach oraz udziału wierzyciela w postępowaniu upadłościowym.
Odrzucone argumenty
Sytuacja dochodowa, rodzinna i zdrowotna skarżącego nie jest na tyle wyjątkowa, aby uzasadnić umorzenie długu alimentacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
zobowiązania o charakterze alimentacyjnym" i "należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego" nie stanowią one tożsamych pojęć Umorzenie szeroko pojętych zobowiązań dłużnika (...) stanowi naczelny cel postępowania dotyczącego upadłości konsumenckiej. wyjątki od tej reguły wykładać ściśle.
Skład orzekający
Stanisław Śliwa
przewodniczący sprawozdawca
Marcin Kamiński
sędzia
Piotr Godlewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa upadłościowego w kontekście zobowiązań z funduszu alimentacyjnego oraz obowiązki organów administracji w takich sprawach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji połączenia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia długu z postępowaniem upadłościowym konsumenckim.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego na styku prawa administracyjnego i upadłościowego, z istotnymi konsekwencjami dla osób zadłużonych i systemu pomocy społecznej.
“Czy dług z funduszu alimentacyjnego znika po ogłoszeniu upadłości? Sąd wyjaśnia kluczowe różnice.”
Dane finansowe
WPS: 26 479,9 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 834/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2022-11-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-07-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Marcin Kamiński Piotr Godlewski Stanisław Śliwa /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2020 poz 1228 art. 491 ze zn. 16 ust. 1, ust. 3, art. 491 ze zn. 21 ust. 2 Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tj Dz.U. 2022 poz 329 art. 145 kt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Marcin Kamiński WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 27 kwietnia 2022 r. nr SKO.4112.1.2022 w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 lutego 2022 r. nr ŚR.IK-532-33/10/22. Uzasadnienie Decyzją z 27 kwietnia 2022 r., nr SKO 4112.1.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Przemyślu, działając na podstawie art. 138 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz.2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." a także art. 30 ust. 2 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 877 ze zm.), określanej następnie jako "u.p.o.u.a." po rozpatrzeniu odwołania J. H. (dalej także: "Skarżący") od decyzji Prezydenta Miasta [...] z 9 lutego 2022 r. o odmowie umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. H. i F. H. utrzymało tę decyzję w mocy. Organ I instancji ustalił, że wypłacał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz: - M. H. w okresie od 1 marca 2010 r. do 30 września 2010 r. oraz w okresie od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. w kwocie 200 zł miesięcznie, zaś w okresie od 15 czerwca 2011 r. do 30 września 2011 r. i w okresie od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. w kwocie 400 zł miesięcznie; F. H. w okresie od 1 marca 2010 r. do 30 września 2010 r. oraz w okresie od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. w kwocie 200 zł miesięcznie, zaś w okresie od 15 czerwca 2011 r. do 30 września 2011 r. i w okresie od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. w kwocie 300 zł miesięcznie. Organ podkreślił, że obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców. Następnie wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 2 u.o.p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Możliwość umorzenia opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organ zobowiązany jest wyważyć zarówno słuszny interes obywatela, jak i interes społeczny. Umorzenie długu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy; może mieć zastosowanie jedynie w szczególnie uzasadnionych okolicznościach, zwłaszcza w okolicznościach niezależnych od dłużnika, spowodowanych czynnikami obiektywnymi. Dla orzeczenia o umorzeniu powinna więc zaistnieć sytuacja szczególna, nadzwyczajna, nagła i niespodziewana, której nie sposób przewidzieć przy dochowaniu należytej staranności. Prezydent Miasta [...] ustalił, że Skarżący jest osobą w wieku aktywności zawodowej (44 lata), prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe w mieszkaniu socjalnym. Nie posiada zadłużenia u osób fizycznych, w bankach czy innych instytucjach. Aktualnie jest osobą bezrobotną, nie zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...]. W kwestionariuszu o możliwościach płatniczych Skarżący wskazał następujące wydatki miesięczne: alimenty - 300 zł, czynsz - 220 zł, energia za okres wrzesień - grudzień 2021 r.- 266,70 zł, węgiel - ok. 800 zł w lutym 2021 r. i 1200 zł w grudniu 2021 r. Skarżący legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ważnym do 30 listopada 2023 r. Zgodnie z jego wskazaniem, wymaga konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie, jak też korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. W świetle powyższego orzeczenia jest zdolny do pracy w warunkach chronionych z przystosowanym stanowiskiem pracy. Organ podał, że Skarżący korzysta z pomocy społecznej, bowiem przyznano Mu zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej w kwocie 645 zł miesięcznie w okresie od 1 listopada 2021 r. do 30 grudnia 2021 r., w kwocie 719 zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 30 listopada 2023 r., zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności wynoszący 216 zł w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 31 stycznia 2022 r. oraz wynoszący 179 zł miesięcznie w okresie 1 lutego 2022 r. do 30 kwietnia 2022 r., zasiłek celowy na zakup żywności wysokości 500 zł jednorazowo wyliczony na okres od 1 stycznia 2022 r. do dnia 30 kwietnia 2022 r. oraz zasiłek celowy z na pokrycie kosztów ogrzewania, w tym opału w kwocie 300 zł. Prezydent podniósł, że łączna kwota zaległości na dzień 9 lutego 2022 r. z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami wynosi 26 479,90 zł. Do chwili obecnej dokonano zwrotu zadłużenia na łączną kwotę 3 081,98 zł, z czego 2 618,69 zł przekazano na spłatę należności głównej, a 463,29 zł na spłatę odsetek ustawowych za opóźnienie. Mając to na uwadze Prezydent uznał, że istnieje realna szansa na spłatę zadłużenia oraz wziął pod uwagę konieczność zabezpieczenia środków na realizację zadań zleconych przez administrację rządową. Ponadto, zauważył, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego były wypłacane do 30 września 2012 r., zatem oprócz wzrostu odsetek ustawowych za opóźnienie, należność główna nie ulega zmianie. Organ zaznaczył, że zadłużenie względem Skarbu Państwa nie jest konsekwencją choroby, bowiem powstało jeszcze przed wypadkiem Strony. Ponadto, podał, że zgodnie z postanowieniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] A. B. z 6 listopada 2019 r. (sygn. akt [...]) organ egzekucyjny na podstawie art. 146 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe umorzył z mocy prawa postępowanie egzekucyjne. Na obecnym etapie postępowania nie ulegnie więc pogorszeniu sytuacja finansowa zobowiązanego, gdyż nie ma możliwości przymusowego wyegzekwowania należności, ponieważ postępowanie egzekucyjne zostało umorzone wskutek ogłoszenia przez sąd upadłości dłużnika. Wobec tego, wskazaną decyzją z dnia 9 lutego 2022 r. Prezydent odmówił umorzenia należności alimentacyjnych. J. H. odwołał się od powyższej decyzji. Wskazał, że jest osobą samotną, nie posiadającą żadnego majątku, ani żadnych wolnych środków, które mógłby przeznaczyć na spłatę powyższego zadłużenia. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, posiada orzeczenie o niepełnosprawności, utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej, ma zasądzone alimenty na rzecz dwójki dzieci, które od pięciu lat płci regularnie. Rodzice nie żyją, a rodzeństwo prowadzi odrębne gospodarstwa domowe, dlatego też nie może liczyć na wsparcie materialne z ich strony. SKO w Przemyślu, decyzją z dnia 27 kwietnia 2022 r., po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...]. Organ podkreślił, że ze względu na uznaniowy charakter decyzji, wybór sposobu załatwienia wniosku strony o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego zależy wyłącznie od woli organu właściwego wierzyciela nawet wtedy, kiedy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające jego uwzględnienie. Kolegium stwierdziło, że słusznie podniósł Prezydent Miasta [...], że w przypadku J. H., sytuacja dochodowa, rodzinna i zdrowotna nie ma charakteru wyjątkowego i szczególnie trudnego. Prowadzi On bowiem jednoosobowe gospodarstwo domowe, a środki jakie uzyskuje pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. Nadto, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ważnym do 30 listopada 2023 r., wedle którego jest zdolny do pracy w warunkach chronionych z przystosowanym stanowiskiem pracy. Brak jest zatem przeciwwskazań zdrowotnych wykluczających Skarżącego całkowicie z rynku pracy czy uniemożliwiających aktywne poszukiwanie i wykonywanie pracy zarobkowej w warunkach pracy chronionej. Zdaniem SKO, umorzenie posiadanego zadłużenia nie tylko rozwiązałoby kłopoty finansowe Strony (kosztem innych podatników), ale stanowiłoby szansę na zwolnienie z odpowiedzialności w zakresie niewywiązywania się z obowiązku utrzymania własnych dzieci. Powstanie zadłużenia i obowiązek jego uregulowania jest następstwem zaniechania przez Skarżącego wywiązywania się wobec swoich dzieci z obowiązku alimentacyjnego. Kolegium zauważyło, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna, czy zdrowotna nie uzasadnia sama z siebie umorzenia należności. Zawsze bowiem podstawą do przejęcia (czasowego) przez Państwo obowiązku alimentacyjnego rodzica jest bezskuteczność egzekucji należnych alimentów, spowodowana z reguły bardzo trudną sytuacją materialną i rodzinną zobowiązanego. Dotyczy to zatem ex definitione osób w bardzo trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej. Dla zwolnienia się z tego obowiązku dłużnik winien wskazać na okoliczności szczególne, wykraczające poza przyczyny przejęcia obowiązku alimentacyjnego przez Państwo. Organ I instancji nie przekroczył zatem granic uznania administracyjnego wyznaczonych w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono w sposób sensowny i czytelny przyczyny braku możliwości uwzględnienia wniosku Strony. J. H. zaskarżył decyzję SKO w Przemyślu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. poprzez jego niezastosowanie przy spełnieniu kryteriów określonych w przepisie. Wniósł o zmianę decyzji i rozstrzygnięcie zgodnie z Jego wnioskiem tj. umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami w całości, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zauważył, że przed podjęciem decyzji na podstawie wskazanego przepisu, Organ powinien ustalić, w jaki sposób zwrot należności będzie mieć wpływ na sytuację życiową zobowiązanego, w szczególności, czy pozbawienie zobowiązanego tej kwoty nie spowoduje takiego pogorszenia się jego sytuacji materialnej, że będzie on zmuszony ubiegać się o dodatkowe świadczenia z pomocy społecznej na podstawie odrębnych przepisów, przy czym nie musi to być pogorszenie na tyle znaczne, że dochód zobowiązanego stanie się niższy od kryterium dochodowego. Zdaniem Skarżącego, Organy nie ustaliły, czy osiągany przez Niego dochód, na który składają się wyłącznie kwoty świadczeń udzielanych w ramach pomocy społecznej, zapewni Mu minimum egzystencji, biorąc pod uwagę sumę wydatków oraz czy pozwoli to jednocześnie na spłatę istniejącego zadłużenia i wreszcie, czy dokonanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pozwoli Mu na samodzielne zaspokojenie swoich niezbędnych potrzeb i życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Składający skargę zwrócił uwagę, że posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności i jest to sytuacja niezależna, obiektywna, nagła, niewynikająca z Jego zaniedbań. Podkreślił, że wniosek o umorzenie długu alimentacyjnego nie jest próbą uniknięcia odpowiedzialności jako rodzica, bo bieżące alimenty reguluje. W odpowiedzi na skargę SKO w Przemyślu wniosło o jej oddalenie, ponawiając argumentację uzasadnienia kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawując kontrolę aktów, które takiej kontroli zostały poddane sąd stosuje kryterium zgodności z prawem, które wynika z brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.). Rodzaje aktów, które mogą być przedmiotem skargi określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Jednym z nich jest decyzja administracyjna (pkt 1). Jeżeli sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy wówczas uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Jeśli z kolei zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Bezzasadność skargi skutkuje natomiast jej oddaleniem na podstawie art. 151 P.p.s.a. Rozstrzygając sprawę sąd czyni to w jej granicach, lecz nie jest związany podniesionymi w niej zarzutami, czy powołaną podstawą prawną, o czym mowa w art. 134 § 1 P.p.s.a. Przedmiotem skargi J. H. uczynił decyzję SKO w Przemyślu utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...], która odmawiała umorzenia Jego zadłużenia z tytułu świadczenia wypłaconego z funduszu alimentacyjnego na dwójkę Jego dzieci tj. M. H. i F. H. Jako podstawę swoich rozstrzygnięć Organy powołały art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., zgodnie z którym, organ właściwy wierzyciela (którym zgodnie z art. 2 pkt 10 u.p.o.u.a. jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej) może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. W uzasadnieniach Wójt i SKO skupili się na przedstawieniu okoliczności istotnych dla oceny wymienionych w tym przepisie sytuacji dochodowej i rodzinnej Skarżącego, po czym wyraziły stanowisko, że nie uzasadniają one przychylenia się do złożonego wniosku. Uwadze Organów umknęły jednak konsekwencje związane z wydanymi wobec Skarżącego postanowieniami Sądu Rejonowego w [...]. Orzeczenia te wprawdzie zostały powołane w uzasadnieniach obydwu decyzji, jednak nie dokonano ich analizy pod kątem obowiązujących regulacji prawnych. Powyższe doprowadziło zaś do przedwczesności tych decyzji, co Sąd zauważył działając z urzędu na podstawie wskazanego art. 134 § 1 P.p.s.a. Postanowieniem z 9 stycznia 2018 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w [...] ogłosił upadłość Skarżącego, zaś postanowieniem z 7 grudnia 2021 r. (sygn. akt [....]) Sąd ten umorzył wszystkie zobowiązania upadłego J. H., powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości tj. 9 stycznia 2018 r. - w całości. To ostatnie orzeczenie wydane zostało na podstawie art. 49116 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm.), określanej dalej, jako "P.u.". Wedle tego przepisu, Sąd umarza zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli, jeśli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że jest on trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli. W art. 49116 ust. 3 P.u., ustawodawca postanowił, że przepisy art. 49121 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio. Według natomiast brzmienia art. 49121 ust. 2 P.u., nie podlegają umorzeniu zobowiązania o charakterze alimentacyjnym, zobowiązania wynikające z rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, zobowiązania do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny, a także do wykonania obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zobowiązania do zapłaty nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonych przez sąd jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie, jak również zobowiązania do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem oraz zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu. Jak podnosi się w literaturze przedmiotu, umorzenie szeroko pojętych zobowiązań dłużnika (zarówno prywatno-, jak i publicznoprawnych) stanowi naczelny cel postępowania dotyczącego upadłości konsumenckiej. Funkcja windykacyjna, a więc zaspokojenie roszczeń wierzycieli, jest drugorzędnym celem, który podlega realizacji jedynie w miarę możliwości (tak: Witosz Aleksander Jerzy (red.), Prawo upadłościowe. Komentarz, wyd. II, opubl. : WKP 2021, kom. Do art. 49121 P.u.). Z treści unormowania zawartego w art. 49121 ust. 2 P.u. wynika więc, że zasadniczo, wszelkie zobowiązania upadłego podlegają umorzeniu w oparciu na art. 49116 ust. 1 P.u., natomiast prawodawca określił w tym zakresie w sposób zamknięty pewne wyjątki. Jednym z nich są zobowiązania o charakterze alimentacyjnym. Przy czym, w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że pomimo pewnego podobieństwa, "zobowiązania o charakterze alimentacyjnym" i "należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego" nie stanowią one tożsamych pojęć. Te pierwsze związane są z tym, że ustawodawca przyjął założenie, iż to osoby, które założyły rodzinę obowiązane są w pierwszej kolejności zapewnić środki utrzymania członkom tej rodziny, w szczególności dzieciom, które w tej rodzinie się wychowują. W myśl bowiem art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 ze zm.), określanej dalej jako "K.r.i.o." obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z kolei, świadczenia z funduszu alimentacyjnego są czasowo udostępnianie wierzycielowi i ich funkcją jest złagodzenie niedostatku wynikającego z uchylania się przez dłużnika od realizacji prawomocnie ustalonego obowiązku alimentacyjnego. Zwrot kwoty świadczenia następuje nie od osoby, która je pobrała, ale od dłużnika, którego dług względem osoby uprawnionej został zaspokojony przez państwo. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 1 u.p.o..u.a., dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Alimenty więc to należność świadczona wyłącznie na rzecz osoby uprawnionej z mocy ustawy między osobami połączonymi węzłem rodzinnym oraz między innymi osobami określonymi przez K.r.i.o. Celem obowiązku alimentacyjnego jest uczynienie zadość wynikającemu z więzów rodzinnych obowiązkowi świadczenia pomocy tym członkom rodziny, którzy własnymi siłami i środkami nie mogą zaspokoić swych potrzeb bytowych. Zapłaty alimentów świadczonych przez zobowiązanego na rzecz osób uprawnionych nie można utożsamiać z kwotami należności wyegzekwowanych lub zwróconych przez dłużnika na rzecz funduszu alimentacyjnego w ramach nie prywatnoprawnego, lecz publicznoprawnego zobowiązania (tak: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8.11.2021 r. I OPS 2/21, jak również uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów z 16.12.2015 r. III CZP 77/15). Przyjmując więc takie stanowisko należałoby uznać, że zobowiązania o charakterze alimentacyjnym, o których mowa w powołanym wyżej art. 49121 ust. 2 P.u. nie są równoznaczne z zobowiązaniem dłużnika wynikającym z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. W konsekwencji, nie obejmuje je wyłączenie, o którym mowa w tym przepisie. To z kolei oznacza, że zobowiązania dłużnika alimentacyjnego związane z tym, że na rzecz jego dzieci wypłacane były świadczenia z funduszu alimentacyjnego podlegają umorzeniu na mocy orzeczenia sądu powszechnego o umorzeniu zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli, o czym mowa w art. 49116 ust. 1 P.u. Przewidzianą przez prawodawcę zasadą jest bowiem umarzanie zobowiązań, co nakazuje by wyjątki od tej reguły wykładać ściśle. Należy jednak zwrócić jeszcze uwagę na treść art. 49121 ust. 2 in fine P.u. Mianowicie, wyłącza on z umorzenia zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu. Ustaleń w tym zakresie w odniesieniu do sytuacji Skarżącego brak. Nie wiadomo więc, czy kwestia zobowiązań związanych ze świadczeniami wypłacanymi na rzecz dzieci Strony przez fundusz alimentacyjny była znana Sądowi Rejonowemu w [....], gdy wydawał on postanowienie z 7 grudnia 2021 r. i czy w związku z tym wierzyciel, a zatem Prezydent Miasta [...] brał udział w tym postępowaniu. Tylko wtedy, gdy zobowiązania te zostały zatajone, a wskazany wierzyciel nie uczestniczył w postępowaniu nie miałaby zastosowania reguła o umorzeniu i wówczas otwierałaby się droga dla organów administracji do orzekania w trybie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Przy czym, wyłączenie nie wystąpi, jeśli pomimo umyślnego działania dłużnika wierzyciel dowiedział się o postępowaniu i brał w nim udział. Powyższe wymaga więc wyjaśnienia. Mając więc wskazane rozważania na uwadze, koniecznym stało się uchylenie wydanych w sprawie decyzji celem poczynienia niezbędnych ustaleń co do wiedzy Sądu Rejonowego w [...] o zobowiązaniach Skarżącego łączących się ze świadczeniami na rzecz Jego dzieci, wypłaconymi z funduszu alimentacyjnego i udziału wierzyciela w postępowaniu związanym z upadłością Skarżącego. Brak wyjaśnienia powyższych kwestii świadczy bowiem o naruszeniu przez Organy przepisów postępowania zobowiązujących do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Podstawę wyroku stanowił art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI