II SA/Rz 826/06

II SA/Rz 826/06 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2006-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Magdalena Józefczyk
Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/
Ryszard Bryk
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
art. 24 ust. 3a, ust. 3b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie NSA Ryszard Bryk AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu niepełnosprawności dziecka uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
II SA/Rz 826/06
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z [...].04.2006r. Nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu niepełnosprawności dziecka. A. K. w dn.1.08.2005r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dzieci: B. K. i L. K. We wniosku tym w części dotyczącej przyznania dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego wpisano "nie dotyczy" (k.33 akt I instancji). Na podstawie tego wniosku działający z upoważnienia burmistrza Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (MOPS) decyzją z [...].09.2005r. Nr [...] przyznał A. K. zasiłki rodzinne na dzieci B. K. i L. K. wraz z dodatkami z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, z akt sprawy wynika, iż decyzja ta nie była przedmiotem zaskarżenia. W dn.28.02.2006r. A. K. wniosła do MOPS wniosek o ustalenie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego – B. K. Do wniosku dołączono wyrok Sądu Rejonowego w K. z 25.01.2006r. sygn. [...] zmieniający orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Województwie z [...].09.2005r. Nr [...], ustalający ponadto, że niepełnosprawność u B. K. istnieje od 2-go roku życia do 31.12.2006r. i wymaga on w tym celu konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Odrębnym wnioskiem A. K. zwróciła się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności syna, B. K.
Decyzją z [...].03.2006r. Nr [...] działający z upoważnienia burmistrza Kierownik MOPS przyznał A. K. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia
i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego – B. K., w kwocie 70 zł w okresie od 1.02.2006r. do 31.12.2006r.. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano na złożony
w sprawie wniosek oraz wyrok sądu powszechnego, zacytowano także treść art.13 oraz art.24 ustawy z 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz.2255 ze zm., zwana dalej Uśr) w aspekcie okresu czasu, na który przyznawany jest dodatek do zasiłku rodzinnego, eksponując iż można go przyznać wyłącznie począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o jego przyznanie.
A. K. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia
i przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji syna z wyrównaniem od czerwca 2005r., względnie
o zwrócenie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołująca się wywodziła, że przedmiotowe świadczenie zostało "wstrzymane" wskutek orzeczenia Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z [...].06.2005r.. Zdaniem odwołującej się wobec treści wyroku sądu powszechnego należy zachować ciągłość wypłaty tego świadczenia, gdyż nie można jego pozbawiać osoby niepełnosprawnej. Przekazując akta sprawy wraz z odwołaniem organ I instancji eksponował, że żądane świadczenie zostało ustalone z uwzględnieniem daty złożenia wniosku przez A. K. wraz z niezbędnymi dokumentami. Wskazano ponadto, że do 31.08.2005r. organem właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych był Zakład Ubezpieczeń Społecznych w J. – Inspektorat w S., a organ nie ma możliwości prawnych przyznania "wyrównania" dodatku do zasiłku rodzinnego za okres sprzed złożenia wniosku.
Rozpoznając odwołanie A. K. SKO opisaną na wstępie decyzją
z [...].04.2006r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej tej decyzji przywołano art.17 pkt 1, art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art.8 pkt 5, art.13 ust.1 pkt 1 oraz art.24 ust.1, 2, 3a i 3b Uśr. Organ odwoławczy zrekapitulował stan faktyczny sprawy i wskazał, że przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego następuje na wniosek uprawnionego podmiotu, który to wniosek wszczyna postępowanie
w sprawie, w myśl § 6 ust.1 i 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej
z 2.06.2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz.881 ze zm.). Do wniosku należy dołączyć orzeczenie
w sprawie niepełnosprawności. Z kolei w myśl art.24 ust.2 Uśr prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przedmiotowej sprawie prawo to ustala się do końca miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności. SKO wywodziło, iż za zasadnością przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, przemawiać ma także treść art.24 ust.3a i 3b Uśr, które to przepisy odnoszą się m.in. do daty, od której może zostać przyznany powyższy dodatek w przypadku złożenia wniosku o kontynuację świadczenia rodzinnego. Zdaniem organu odwoławczego oznaczać to ma, że organ I instancji prawidłowo ustalił datę początkową przyznania świadczenia, tj. od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Organ podniósł także, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, który w rozumieniu ustawy oznacza czas od 1 września do 31 sierpnia, wyjątkiem są: dodatek z tytułu urodzenia dziecka, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz zasiłek pielęgnacyjny. Za chybione uznano domaganie się przez odwołującą się przyznania świadczenia począwszy od czerwca 2005r., uznając decyzję organu I instancji za zgodną z prawem, utrzymano ją w mocy.
Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A. K. domagająca się uchylenia decyzji i przyznania "wyrównania zasiłku rodzinnego" w formie dodatku z tytułu niepełnosprawności dziecka, względnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca zarzuca błędną interpretację "stanu rzeczywistego", podając że jej syn B. K. jest od 2 roku życia osobą niepełnosprawną. Powiatowy Zespół d/s Orzekania o Niepełnosprawności orzekł w dn.[...].06.2005r. iż syn jest pełnosprawny, orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie, ale na skutek zaskarżenia tego orzeczenia zapadł prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w K. w dn.25.01.2006r. uznający, iż stan niepełnosprawności syna istnieje nieprzerwanie od 2 roku życia, do 31 grudnia 2006r.. Skarżąca uważa, że w tej sytuacji nielogicznym
i niesprawiedliwym jest stosowanie przepisu o przyznawaniu świadczenia począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie świadczenia. Skarżąca wywodzi, iż nie mogła uprzednio składać wniosku, gdyż nie był znany wynik sprawy w kwestii niepełnosprawności syna.
SKO wniosło o oddalenie skargi, uznając iż aktualna pozostaje dotychczasowa argumentacja wyrażona w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, a skarga nie wnosi w istocie rzeczy nic nowego do sprawy.
Sąd przeprowadził dowód uzupełniający z akt administracyjnych przesłanych przy skardze II SA/Rz 596/06.
Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega rozpatrzeniu w trybie przepisów ustawy z dn.30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa), a kryterium kontroli zaskarżonej decyzji jest jej legalność, czyli zgodność z obowiązującym prawem (por. art.1 § 2 ustawy z dn.25.07.2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 Ppsa), stosując środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art.135 Ppsa). Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów o postępowaniu, dające podstawę do wznowienia postępowania, wreszcie inne, niż dające podstawę do wznowienia postępowania naruszenie przepisów o postępowaniu, o ile mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 Ppsa).
Oczekiwanie przez skarżącą, że Sąd wyda orzeczenie, w którym nakaże "wyrównanie" kwoty dodatku jest nieporozumieniem, sąd administracyjny
w przedmiotowej sprawie dokonuje wyłącznie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie może natomiast wkraczać w samą sferę administrowania i zastępować działające organy administracji publicznej. Takie żądanie skargi nie znajduje podstaw
w aspekcie modelu sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej, sprawowanej w trybie przepisów Ppsa.
W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, o ile dotyczy to kwestii oznaczenia początkowej daty przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego.
Zasady przyznawania świadczeń rodzinnych reguluje ustawa z 28.11.2003r.
o świadczeniach rodzinnych (Uśr), zaś tryb i sposób przyznawania takich świadczeń unormował Minister Polityki Społecznej w rozporządzeniu z 2.06.2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz.881, zwane dalej Rśr). Świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego oraz świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny
i świadczenie pielęgnacyjne. Jednym z dodatków do zasiłku rodzinnego jest dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. W rozumieniu Uśr dziecko niepełnosprawne to dziecko w wieku do ukończenia 16 roku życia legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art.3 pkt 9 Uśr). W myśl art.13 ust.1 Uśr dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku: 1) do ukończenia 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, 2) powyżej 16 roku życia do ukończenia 24 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dodatek ten przysługuje miesięcznie w wysokości 1) 50 zł na dziecko w wielu do ukończenia 5 roku życia, 2) 70 zł na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 24 roku życia. Dodatek ten przyznawany jest w drodze decyzji administracyjnej, która z kolei ma charakter związany, tj. dodatek przysługuje o ile osoba uprawniona spełnia warunki przewidziane w Uśr.
Regułą przyjętą w art.24 ust.1 Uśr jest to, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, wyjątkiem są świadczenia wskazane w art.9, 14-16 i 15 b tej ustawy. Dodatek do zasiłku rodzinnego, będący przedmiotem niniejszej sprawy podlega ogólnej regule, odnośnie czasookresu, na jaki ma być przyznany, innymi słowy dodatek tego typu powinien być przyznany, co do zasady, na okres od 1. września do 31. sierpnia, tj. na okres zasiłkowy. Zgodnie z art.24 ust.2 Uśr prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. W myśl art.24 ust.3 Uśr w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. Innymi słowy, powtórnie ustawodawca potwierdza regułę przyznawania takiego świadczenia na okres zasiłkowy. W tym przypadku, gdy orzeczenie o niepełnosprawności ma charakter terminowy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.
W dacie orzekania przez organ I, jak i II instancji obowiązywał art.24 ust.3a Uśr stanowiący, iż w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Stosownie zaś do brzmienia art.24 ust.3b tej ustawy w przypadku, o którym mowa w ust.3a, osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
Stan faktyczny sprawy nie jest w istocie przedmiotem sporu między stronami. Bezspornym jest w sprawie, iż skarżąca – A. K. jest matką m.in. B. K., ucznia szkoły podstawowej, urodzonego w 1993r., nie jest sporne, iż skarżąca w dn.1.09.2005r. decyzją ostateczną Burmistrza Nr [...] uzyskała zasiłek rodzinny także na syna oraz dodatek do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia przez niego roku szkolnego. We wniosku o przyznanie zasiłku na s.2 wzoru urzędowego (k.33 akt administracyjnych przesłanych przy skardze do sygn. II SA/Rz 596/06) w miejscu dotyczącym dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego znajduje się zapisek "nie dotyczy", a wniosek opatrzony jest podpisem A. K. Jest także niewątpliwym, że orzeczeniem z [...].06.2005r. Nr [...] Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności postanowił nie zaliczyć B. K. do osób niepełnosprawnych, a orzeczenie to zostało utrzymane
w mocy orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania
o Niepełnosprawności w Województwie z [...].09.2005r. nr [...]. A. K. w wyniku złożenia od powyższego orzeczenia wniosku uzyskała wyrok Sądu Rejonowego
z 25.01.2006r. sygn.[...], mocą którego zmieniono to orzeczenie i ustalono, że B. K. jest osobą niepełnosprawną od 2 roku życia do 31.12.2006r. i wymaga w tym okresie konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Na kopii wyroku zaznaczono klauzulę prawomocności tego wyroku z 20.02.2006r.. W aktach sprawy zalega także kopia orzeczenia o niepełnosprawności Wojewódzkiego zespołu do Spraw Orzekania
o Stopniu Niepełnosprawności w Województwie z [...].03.2006r. zmieniająca własne orzeczenie tego zespołu z dn.[...].09.2005r. zaliczające B. K. do osób niepełnosprawnych, wydane już po wyroku Sądu Rejonowego w K. [...].
Skarżąca podkreśla, iż jej syn – B. K. jest osobą niepełnosprawną od 2 roku życia, a wobec toczącego się postępowania w sprawie ustalenia tej niepełnosprawności, wywodzi iż niepełnosprawność ta istnieje nieprzerwanie. SKO eksponuje, że w świetle przepisów Uśr oraz Rśr ustalenie prawa zarówno do zasiłku rodzinnego, jak i dodatków do tego zasiłku może nastąpić wyłącznie po zgłoszeniu
w tym przedmiocie przez osobę uprawnioną wniosku wraz z dołączonymi do niego, prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W ocenie kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił okres, na jaki został ustalony dodatek do zasiłku rodzinnego, tu kolegium przytoczyło w szczególności treść art.24 ust.3a i 3b Uśr.
Zdaniem Sądu przedmiot sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości oznaczenia terminu, od jakiego przyznano dodatek do zasiłku rodzinnego, orzekające w sprawie organy wywodzą, że podstawowe znaczenie w tej sprawie ma brzmienie tych przepisów Uśr, z których wynika, że postępowanie
w sprawie przyznania świadczenia rodzinnego uzależnionego od niepełnosprawności przyznaje się nie wcześniej niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek
o kontynuację świadczenia rodzinnego. Skarżąca podkreśla, że w czerwcu 2005r. uzyskała odmowę uznania niepełnosprawności na syna B. K., a nie jest jej winą, że dopiero w lutym 2006r. w wyniku wykorzystania drogi sądowej uzyskała orzeczenie sądu potwierdzające ciągłość stanu niepełnosprawności syna.
Aby rozstrzygnąć powyższy spór należy dokonać systemowej wykładni przepisów Uśr normujących kwestię objętą sporem. Należy w pierwszej kolejności zauważyć, że dodatek do zasiłku rodzinnego ma charakter akcesoryjny wobec głównego świadczenia, zatem nie można przyznać takiego dodatku, zanim nie został przyznany sam zasiłek rodzinny. Domaganie się wobec tego przez skarżącą, aby dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego został jej przyznany przez organ I instancji od miesiąca czerwca 2005r., podczas gdy Burmistrz przyznał jej zasiłek rodzinny poczynając od 1. września 2005r., jest żądaniem nieuzasadnionym. Strony nie kwestionują, że w okresie przed 1. września 2005r. podmiotem, który przyznawał i wypłacał skarżącej świadczenia rodzinne był ZUS. Za ten więc okres czasu, który poprzedza 1. września 2005r. skarżąca , zdaniem Sądu, nie może domagać się decyzji orzekającej o świadczeniu rodzinnym od organu I instancji, właściwego w tej sprawie. Nie wyklucza to jednak stwierdzenia, że zasadnym jest rozważenie poprawności daty początkowej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego, w szczególności pominięcie okresu od 1. września 2005r. do 1. lutego 2006r., tj. okresu, gdy skarżąca pobierała zasiłek rodzinny na syna, B. K.
Brzmienie art.24 ust.3a Uśr, obowiązujące w dacie złożenia wniosku
o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego, jak również w dacie orzekania przez organy obu instancji, jak i dodanie do cyt. przepisu nowego ust. 3b zostało dokonane na mocy art.1 pkt 9 lit. a ustawy z 29.12.2005r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 267, poz.2260, zwana dalej nowelą do Uśr). Nowela do Uśr w analizowanym zakresie weszła w życie w dn.14.01.2006r. Do tego czasu art.24 ust.3a Uśr stanowił, że "W przypadku utraty ważności orzeczenia
o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności, stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia". W czasie, gdy skarżąca uzyskała zasiłek rodzinny na syna, toczyło się już postępowanie, w którym kwestionowała prawidłowość orzeczenia odnośnie stopnia niepełnosprawności, a ówczesne brzmienie art.24 ust.3a Uśr pozwalało skarżącej sądzić, że w przypadku uzyskania korzystnego orzeczenia od wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności dodatek ten zostanie przyznany i wypłacony także za okres pobierania zasiłku rodzinnego. Zmiana brzmienia art.24 ust.3a i dodanie nowego ust.3b w cyt. przepisie Uśr w ocenie Sądu nie wyklucza, aby przyznać dodatek do zasiłku rodzinnego za okres sprzed złożenia wniosku o przyznanie takiego dodatku, jeśli w czasie, gdy obowiązywała decyzja przyznająca zasiłek rodzinny toczyło się postępowanie w sprawie ustalenia niepełnosprawności dziecka skarżącej, zakończone orzeczeniem sądu powszechnego ustalającym niepełnosprawność, stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności.
SKO prawidłowo przytaczając treść obowiązujących w sprawie przepisów Uśr dokonało jednakże takiej ich wykładni, która zdaniem Sądu nie jest poprawna. Prawidłowo wskazano, że dodatek o jaki ubiega się skarżąca nie jest zaliczony do tych świadczeń, które przyznaje się albo jednorazowo, albo na inny okres czasu niż okres zasiłkowy. Zważyć należy, iż nowela do Uśr zmieniająca regułę odnośnie daty początkowej przyznania świadczenia rodzinnego uzależnionego od orzeczenia
o niepełnosprawności nie zawierała przepisów przejściowych. Zdaniem Sądu brzmienie art.24 ust.3a i 3b Uśr może mieć zastosowanie tylko do tych sytuacji, gdy utrata ważności orzeczenia o niepełnosprawności nastąpiła po dacie wejścia w życie noweli do Uśr., tj. po dn.14.01.2006r. Ustawodawca wprowadzając regułę przyznawania takiego świadczenia nie wcześniej niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego, zarazem w art.24 ust.3b Uśr przewidział taką konstrukcję, która ma chronić tę osobę, która dopiero ubiega się
o uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności. Tą konstrukcją jest okazanie zaświadczenia o toczącym się przed właściwą instytucją postępowaniu, okazanie zaświadczenia ma w założeniu chronić osobę ubiegającą się o świadczenie rodzinne przed odmową jego przyznania, w sytuacji gdy z uwagi na toczące się postępowanie o uzyskanie orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności, nie jest ona w stanie do wniosku dołączyć orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Innymi słowy toczące się postępowanie o uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności (czy to przed powiatowym zespołem, czy przed wojewódzkim, czy też przed sądem powszechnym), w którym osoba uprawniona dochodzi w przewidzianym trybie swych praw, nie może szkodzić w przyznaniu i wypłaceniu świadczeń rodzinnych, pod warunkiem następczego uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności, o którym mowa w art.24 ust.3a Uśr. Stosując wykładnię systemową należy dojść do przekonania, że wolą ustawodawcy jest to, aby za okres czasu, kiedy osoba uprawniona ubiega się o uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności, stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, którego wygasło, a pobiera zasiłek rodzinny, nie była pozbawiona prawa do dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Art.24 ust.3a Uśr przywoływany przez organy jako zasadniczy motyw do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego stanowi m.in. o "ustaleniu prawa do świadczeń rodzinnych". Wskazanie w cyt. przepisie, że ustala się to prawo od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego, w ocenie Sądu, nie może stać na przeszkodzie w przyznaniu takiego prawa także za okres poprzedzający wejście w życie noweli do Uśr.
Sąd przyznaje skarżącej rację, jeśli idzie o ocenę zastosowania przepisów Uśr przez organ orzekający w sprawie. Do Sądu należy sprawowanie wymiaru sprawiedliwości (art.175 ust.2 Konstytucji RP), zgodnie z art.178 Konstytucji sędziowie w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Sąd winien przy sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości zwracać uwagę na konieczność takiej wykładni stosowanych przepisów prawa, która pozostawałaby w zgodzie przede wszystkim z Konstytucją RP. Konstytucja ta w art.2 stanowi, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, zaś w art.69, iż osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Skarżąca w sierpniu 2005r. po uzyskaniu negatywnego orzeczenia w zakresie niepełnosprawności syna skorzystała z prawem przyznanych możliwości wnosząc od tego i kolejnego orzeczenia przysługujące jej środki prawne. W konsekwencji uzyskała prawomocny wyrok sądu powszechnego, wedle którego niepełnosprawność syna istniała niewątpliwie także w okresie od 1.września 2005r. do 1.lutego 2006r.. Korzystając z drogi instancyjnej zaskarżenia niekorzystnego orzeczenia
w przedmiocie niepełnosprawności skarżąca nie miała obowiązku informowania organu właściwego do orzekania w sprawie świadczeń rodzinnych że takowe postępowanie się toczy, nie była także zobowiązana do przedłożenia zaświadczenia właściwej jednostki organizacyjnej o toczącym się postępowaniu, albowiem taką konstrukcję wprowadziła dopiero nowela do Uśr. Sposób interpretowania prawa przez organ odwoławczy, jeśli uznać go za poprawny, zdaniem Sądu musiałby oznaczać w praktyce zgodę na akceptację retroaktywnego stosowania przepisów prawa, czego skład orzekający Sądu nie dopuszcza w tej sprawie. Podkreślić należy, iż z zasady demokratycznego państwa prawnego (art.2 Konstytucji RP) wynika także zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, nie można zgodzić się z taką jego wykładnią, że obywatel działający w zaufaniu do przepisów prawa, korzystający z przysługujących mu środków prawnych, naraził się na takie skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania swoich decyzji. Skarżąca kwestionując przed sądem powszechnym orzeczenie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności miała prawo oczekiwać, że ewentualny korzystny dla niej wyrok tego sądu skutkować będzie przyznaniem jej prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności syna, także za okres, w którym istnieje kontynuacja dotychczasowego orzeczenia
o niepełnosprawności. Nie do przyjęcia w świetle powyższych zasad i przepisów Konstytucji RP byłoby takie rozumienie art.24 ust.3a i 3b Uśr, wobec braku przepisów przejściowych zawartych w noweli do Uśr, które pozwalałoby uznać, że w sytuacji, jaka dotyczy skarżącej, za okres istnienia niepełnosprawności dziecka, jego rodzicowi nie przysługuje prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego przeznaczonego na kształcenie i rehabilitację dziecka niepełnosprawnego.
Reasumując, stwierdzić można ogólniej, że art.24 ust.3a i 3b ustawy z 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych, nie stanowi przeszkody do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego także za okres sprzed złożenia takiego wniosku, jeżeli w okresie tym toczyło się już postępowanie przed właściwymi podmiotami, mające na celu wydanie orzeczenia w przedmiocie ustalenia niepełnosprawności. Uzależnienie prawa do powyższego dodatku od złożenia wniosku o dodatek i ewentualnego przedstawienia zaświadczenia właściwej instytucji potwierdzającej złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności może dotyczyć wyłącznie zdarzeń, które miały miejsce po wejściu w życie art.24 ust.3b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz zmiany brzmienia art.24 ust.3a tej ustawy, tj. po dniu 14.01.2006r.. Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa), co uzasadniało uchylenie tej decyzji.
Prowadząc postępowanie SKO uwzględni ocenę wyrażoną w niniejszym wyroku i ponownie rozpatrzy odwołanie A. K. Przed wydaniem decyzji organ odwoławczy winien przeprowadzić dowód uzupełniający z orzeczenia
o niepełnosprawności B. K., na podstawie którego uprzednio skarżąca pobierała dodatek do zasiłku rodzinnego, uzależniony od niepełnosprawności syna i dokona jego porównania z obecnym orzeczeniem, tak aby można było jednoznacznie stwierdzić, że stanowi ono kontynuację dotychczasowego orzeczenia.
Biorąc pod uwagę treść wyroku Sąd postanowił nie stosować klauzuli z art.152 Ppsa, uniemożliwiającej wykonywanie zaskarżonej decyzji w okresie do uprawomocnienia się wyroku.