II SA/Rz 808/24

II SA/Rz 808/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Kłoda-Szeliga
Magdalena Józefczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 54 ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Maria Mikolik AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2024 r. sprawy ze skargi K. K. reprezentowanej przez opiekuna prawnego L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 7 maja 2024 r. nr SKO.405.PS.714.44.2024 w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia 4 kwietnia 2024 r. nr MOPS.5026.1.2024; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu na rzecz skarżącej K. K. reprezentowanej przez opiekuna prawnego L. K. kwotę 497 zł /słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 7 maja 2024 r. nr SKO.405.PS.714.44.2024, o odmowie skierowania do domu pomocy społecznej.
Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Wnioskiem z 29 lutego 2024 r. LK – działająca jako opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionej córki KK (dalej: "skarżąca"), zwróciła się do Burmistrza Gminy [...] (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji") o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. Podniosła, że córka została zaliczona na stałe do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, a stan zdrowia wymaga całodobowej opieki. Wnioskodawczyni wskazała ponadto, że wraz z mężem, z uwagi na stan zdrowia, nie są w stanie zapewnić opieki niepełnosprawnej córce.
Decyzją z [...] kwietnia 2024 r. nr [...], Burmistrz [...] odmówił skierowania KK do domu pomocy społecznej.
Organ I instancji podał, że umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno zostać poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania oraz zbadaniem sytuacji rodzinnej. W wyniku rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że LK zamieszkuje wraz z mężem [...] oraz niepełnosprawną córką w domu jednorodzinnym. Z tytułu sprawowanej opieki LK pobiera świadczenie pielęgnacyjne oraz korzysta z programu "Opieka wytchnieniowa" w wymiarze kilku godzin miesięcznie. MK jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, pracującą zawodowo.
Ustalono, że KK ma złe relacje z rodzicami. [...].
W ocenie organu I instancji, informacje pozyskane w trakcie wywiadu środowiskowego uprawniają do stwierdzenia, że rodzina nie znajduje się w sytuacji życiowej, której nie potrafiłaby samodzielnie przezwyciężyć. Rodzina KK nie wykorzystała wszystkich uprawnień, zasobów i możliwości pozostających do ich dyspozycji w dotychczasowym środowisku zamieszkania. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że stan zdrowia rodziców niepełnosprawnej uniemożliwia sprawowanie opieki. W ocenie Burmistrza, tylko orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności mogą wskazywać na obiektywny brak możliwości wykonywania czynności opiekuńczych względem dziecka, a taka zależność nie ma miejsca w opisywanej sprawie. Niezależnie od powyższego organ I instancji wskazał, że niepełnosprawna może skorzystać z dodatkowego wsparcia w postaci usług krótkoterminowego pobytu w domu pomocy społecznej, a jej opiekun może ubiegać się o przyznanie świadczenia wspierającego. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że w sprawie spełnione zostały przesłanki wskazane w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1283 z późn. zm.) – dalej: "u.p.s.", do umieszczenia KK w domu pomocy społecznej.
Skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji zarzuciła wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji błędne przyjęcie, że nie zostały spełnione przesłanki do umieszczenia niepełnosprawnej w domu pomocy społecznej. Podniosła, że ocenę zasadności umieszczenia KK w domu pomocy społecznej wyraził Sąd Rejonowy w [...], który po zapoznaniu się z opinią biegłego psychiatry, postanowieniem z [...] zezwolił LK na umieszczenie jej córki w domu pomocy społecznej. Zdaniem skarżącej, organ I instancji nie mógł orzec sprzecznie z przytoczonym wyżej postanowieniem.
Decyzją z 7 maja 2024 r. nr SKO.405.PS.714.44.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. Burmistrz i uznało, że dokonano należytej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Kolegium, brak jest podstaw do przyjęcia, że względem córki skarżącej zachodzą przesłanki do umieszczenia jej w domu pomocy społecznej. KK nie pozostaje bez opieki, może liczyć na wsparcie instytucji państwowych, a stan zdrowia rodziców nie uniemożliwia sprawowania przez niech opieki. Organ I instancji wskazał przy tym na szereg możliwości, z których rodzina mogłaby skorzystać tak, by instytucjonalnie wspomóc opiekę nad niepełnosprawną córką. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że postanowienie sądu rejonowego o zezwoleniu na umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej jedynie zastępuje zgodę osoby, która ma być umieszczona w domu pomocy społecznej. Nie zwalnia jednak organu pomocy społecznej od zbadania, czy w sprawie występują przesłanki do umieszczenia osoby w określonej placówce.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, KK – reprezentowana przez opiekuna prawnego LK, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem:
1. art. 138 p 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572) – dalej: "k.p.a.", poprzez utrzymanie w mocy błędnej decyzji organu I instancji;
2. art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez należytego uzasadnienia prawnego i faktycznego, czego konsekwencją jest naruszenie zasady przekonywania;
3. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80, art. 8 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy;
4. art. 9 k.p.a. poprzez nieudzielenie przez organ prowadzący postępowanie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek;
5. art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz głoszonych żądań;
6. art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności na skutek braku przeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania merytorycznego;
7. art. 84 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w sprawie brak jest podstaw do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego;
8. art. 54 § 1 u.p.s. poprzez jego wadliwą wykładnię i uznanie, że prawo do umieszczenia w domu opieki społecznej uzależnione jest od sytuacji i możliwości opiekuna prawnego, a nie do wieku, choroby i niepełnosprawności, niepozwalającej na samodzielne funkcjonowanie w codziennym życiu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024r. poz. 935) - dalej: "p.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Kierując się wyżej przedstawionymi granicami kontroli legalności, Sąd stwierdził, że skarga okazała się zasadna w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Art. 2 ust. 1 u.p.s. formułuje ogólną zasadę przyznawania pomocy społecznej stanowiąc, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei art. 3 ust. 3 u.p.s. uzależnia rodzaj, formę i rozmiar pomocy od okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Ust. 4 tegoż artykułu stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zdecydowana większość form pomocy przewidzianych w u.p.s. ma charakter przejściowy, zmierzający do umożliwienia osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych i dalszego samodzielnego funkcjonowania w środowisku. Co wymaga podkreślenia, pomoc ta w każdym wypadku udzielana jest tylko wówczas, gdy osoba czy rodzina wykorzystała już własne uprawnienia, zasoby i możliwości i nie jest w stanie sama pokonać trudnej sytuacji życiowej.
Wyjątkiem od zasady okresowego - przejściowego świadczenia pomocy społecznej (celem przezwyciężenia powstałej trudności życiowej) jest możliwość przyznania stałej pomocy społecznej, jaką w praktyce jest skierowanie osoby do domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 54 u.p.s. osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej (ust. 1); osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej (ust. 2). Z powyższego przepisu wynika zatem, że organ rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej ma obowiązek zebrać materiał dowodowy oraz wyjaśnić na jego podstawie, czy osoba ubiegająca się o takie świadczenie spełnia następujące materialne przesłanki, a mianowicie: -) osoba, której wniosek dotyczy wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności; -) osoba ta nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu; -) osobie tej nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Orzeczenie o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wymaga łącznego spełnienia wyżej wyliczonych przesłanek.
Z treści powyższego przepisu nie wynika możliwość przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej osobie, która pozostaje w leczeniu ze względu na liczne schorzenia, nawet gdyby miała zaświadczenie lekarskie, że wymaga stałej całodobowej opieki. Z treści tego przepisu wynika bowiem to, że wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby starającej się o skierowanie musi być tego rodzaju, że uniemożliwia tej osobie nie tylko samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku, ale uniemożliwia tej osobie prawidłowe funkcjonowanie pomimo innych możliwości pomocy, a więc w przypadku ustalenia, że rozmiar i zakres usług opiekuńczych byłby niewystarczający (por. wyroki NSA: z 3.04.2019 r., I OSK 1761/18; z 6.06.2017 r., I OSK 2646/16; opubl. w cbosa).
W materiale dowodowym sprawy znajduje się odpis wyroku Sądu Rejonowego w [...] z [...] którym przyznano KK znaczny stopień niepełnosprawności na stałe. Z wyjaśnień skarżącej zawartych w wywiadzie środowiskowym z 20 marca 2024r. wynika, że KK ze względu na swój stan zdrowia sprawia duże problemy wychowawcze. [...].
W tym miejscu należy przedstawić kilka ogólnych zasad dotyczących kierowania do DPS, ważnych z punktu widzenia stanu faktycznego sprawy.
Zasada pomocniczości stanowi kluczową konstrukcję prawną systemu pomocy społecznej. Można ją zrekapitulować następującymi tezami: państwo nie powinno pozbawiać jednostki tego, co sama może zrobić - zakaz odbierania; państwo powinno wesprzeć jednostkę w działaniach przekraczających jej możliwości - pomoc do samopomocy (subsydiarne towarzyszenie); pomoc powinna mieć charakter przejściowy, skłaniający jednostkę do aktywizacji i samodzielnego działania - subsydiarna redukcja. Ingerencja w sferę działań jednostki ma charakter incydentalny, uzasadniony nadzwyczajnymi okolicznościami, i służy przywróceniu utraconej zdolności do realizacji wykonywanych dotychczas zadań. Zasada pomocniczości, odwołując się do samodzielności jednostek, podkreśla również ich odpowiedzialność. Państwo nie może ograniczać inicjatywy obywateli, wyręczać ich, pozbawiać możliwości wyboru ani przejmować za nich odpowiedzialności. Z zasady tej wynika nie tylko zachęta do działania, ale wręcz dezaprobata dla pasywności i nadopiekuńczości państwa.
W pozytywnym ujęciu w zasadzie pomocniczości wyrażony jest nakaz pomagania tym, którzy nie są samowystarczalni, w aspekcie negatywnym wyraża się zakaz ingerowania w sprawy osób znajdujących się w trudnej sytuacji, które są w stanie samodzielnie przezwyciężyć kryzys. Zasada ta zakłada zaspokajanie potrzeb jednostki przez najmniejszą, najbliższą jej wspólnotę. Tym należy uzasadniać rozbudowany katalog zadań gminy w obszarze socjalnym. Niemniej nie można zapominać, że najbliższą człowiekowi wspólnotą jest rodzina, w której egzystowanie opiera się na szczególnych więzach, niewystępujących w innych grupach.
Najważniejszym odzwierciedleniem zasady pomocniczości jest art. 2 ust. 1 u.p.s., stanowiący, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Udzielenie pomocy ze środków publicznych traktowane jest jako ostateczność i następuje dopiero wówczas, gdy kryzysu nie można pokonać samodzielnie. Dostęp do świadczeń nie opiera się na prostym egalitaryzmie, ale w myśl zasady pomocniczości odwołuje się do indywidualnych potrzeb, uprawnień, zasobów i możliwości. Według tych reguł przyznawane są świadczenia, ustalane są obowiązki ich zwrotu, a także określane są zasady ponoszenia odpłatności za udzieloną pomoc. Dotyczy to również kierowania do domu pomocy społecznej oraz ponoszenia kosztów pobytu w placówce.
Pobyt w domu pomocy społecznej i usługi realizowane przez ten podmiot są formą świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej. Jego przyznanie, sprowadzające się do wydania skierowania, musi odbywać się zgodnie z ogólnymi zasadami udzielania pomocy. Normatywne przesłanki kierowania do placówki zostały zatem ukształtowane przez zasadę pomocniczości. Artykuł 54 ust. 1 u.p.s. stanowi in extenso, że prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Kierowanie do domów pomocy społecznej i zapewnianie miejsc w tych placówkach jest zadaniem własnym (obowiązkowym) gminy, a więc wspólnoty po rodzinie człowiekowi najbliższej. Pozostałe aspekty pomocniczości należy sprowadzić do zbadania zasadności uruchomienia działań pomocowych w kontekście samodzielności i samowystarczalności jednostki oraz stosunku ustawodawcy do obowiązków członków rodziny względem osoby bliskiej wymagającej pomocy.
Zapewnienie instytucjonalnej opieki całodobowej, na podstawie art. 54 ust. 1 u.p.s., następuje w ostateczności, gdy jednostka nie jest zdolna do samodzielnego funkcjonowania, a środowiskowe usługi opiekuńcze okażą się niewystarczające. Interpretując przytoczone przepisy w świetle zasady ogólnej wyrażonej w art. 2 ust. 1 u.p.s., należy stwierdzić, że skierowanie do domu pomocy społecznej powinno być wydane wówczas, gdy trudnej sytuacji życiowej - w sytuacji braku możliwości samodzielnego funkcjonowania w środowisku - nie można przezwyciężyć, wykorzystując własne zasoby, uprawnienia i możliwości. Rolą pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). W przypadku pomocy całodobowej dylemat udzielenia świadczenia w kontekście posiadanych zasobów ustawodawca rozwiązał (przynajmniej częściowo) przez wprowadzenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Nie uporał się jednak z oceną uprawnień i możliwości, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.p.s.
Ustawodawca zrezygnował z uzależnienia wydania skierowania do domu pomocy społecznej od uprzedniego wykorzystania uprawnień wynikających z prawa rodzinnego i opiekuńczego przez osobę wymagającą pomocy. W takim kierunku zmierza również wykładnia art. 2 ust. 1 u.p.s. w kontekście udzielenia świadczenia w postaci opieki całodobowej. Niewykorzystanie zasobów, uprawnień i możliwości nie tylko nie stanowi przeszkody do udzielenia świadczenia w postaci pobytu w domu pomocy społecznej, ale co do zasady nie może być podstawą odmowy umieszczenia w placówce. Przyjdzie zatem stwierdzić, że pomocniczy wymiar kierowania do domu pomocy społecznej odnosi się do utraty zdolności samodzielnego funkcjonowania jednostki w środowisku, nie przekłada się natomiast na wyczerpanie możliwości objęcia opieką przez najbliższych.
Ustawodawca nie uzależnił umieszczenia osoby wymagającej opieki w domu pomocy społecznej od tego, że jego rodzice muszą dysponować znacznym stopniem niepełnosprawności. W rozpoznawanej sprawie rodzice sprawowali niemalże 30 lat bezustannie opiekę nad niepełnosprawną córką, ale zakres opieki jakiej aktualnie wymaga ich córka przekracza ich możliwości, co wynika bezpośrednio z wywiadu rodzinnego. Stan faktyczny wynikający z wywiadu środowiskowego zaakceptowały organy orzekające, o czym świadczy treść uzasadnienia.
Argumentów o braku możliwości wydania decyzji odmownej, powołującej się na powinności rodzinne, dostarcza również art. 16 ust. 2 u.p.s. W myśl tego przepisu gmina, zobowiązana zgodnie z przepisami ustawy do wykonywania zadań pomocy społecznej, nie może odmówić pomocy osobie potrzebującej, mimo istniejącego obowiązku osób fizycznych lub osób prawnych do zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych tej osoby. W kierowaniu do domu pomocy społecznej zasada pomocniczości sprowadza się do utraty samodzielności życiowej jednostki i wyczerpania możliwości udzielenia jej pomocy w środowisku, pomocy rozumianej jako świadczenia publicznego w postaci usług opiekuńczych, a nie opieki realizowanej przez członków rodziny. Odejście od ustawowego pryncypium wykorzystania własnych zasobów, uprawnień i możliwości zasługuje jednak na akceptację, ponieważ jest ono uzasadnione potrzebą ochrony interesu świadczeniobiorcy. Uzależnienie skierowania do domu pomocy społecznej od realizacji obowiązków wynikających z prawa rodzinnego mogłoby prowadzić do pozostawienia osoby nieporadnej, chorej, starszej, niepełnosprawnej bez pomocy i stanowić zagrożenie dla jej życia. Zasada pomocniczości ustępuje zatem ochronie godności człowieka i szeroko rozumianego dobra osoby ubiegającej się o świadczenie, którym zgodnie z art. 100 ust. 1 u.p.s. zobowiązany jest się kierować organ pomocy społecznej (tak słusznie Iwona Sierpowska, Pomocniczy wymiar opieki całodobowej a kierowanie do domów pomocy społecznej i ustalanie opłat za pobyt w placówkach, opublikowano PIP 2023/2/77-93, a także w LEX).
Podkreślić także należy, że zgodnie z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Prawo do pomocy osobom niepełnosprawnym, w tym zabezpieczeniu egzystencji ze strony Państwa gwarantuje art. 65 Konstytucji RP.
Należy wyjaśnić, że umieszczenie w domu pomocy społecznej wymaga w pierwszej kolejności uzyskania zgody osoby mającej być w takim domu umieszczonej lub jej przedstawiciela ustawowego. Jeżeli jednak zgoda taka nie zostanie udzielona, to o skierowaniu danej osoby do domu pomocy społecznej orzeka sąd opiekuńczy, którego orzeczenie zastępuje brak zgody osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Przy wydawaniu tego orzeczenia to na sądzie opiekuńczym spoczywa obowiązek wyjaśnienia i dokonania oceny, czy osoba mająca być umieszczoną w domu pomocy społecznej spełnia ustawowe kryteria do takiego umieszczenia nawet wbrew jej woli. To sąd opiekuńczy dokonuje zatem ustalenia, czy dana osoba wskutek choroby nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, a brak opieki zagraża życiu tej osoby (tak wyrok WSA w Krakowie z 5.09.2017 r., III SA/Kr 720/17 dostępny w cbosa).
Orzeczenie sądu rodzinnego ma charakter prejudycjalny (warunkujący) dla postępowania administracyjnego w zakresie wystąpienia przesłanek do umieszczenia w placówce, zaś organ administracyjny ma obowiązek je wykonać poprzez wydanie decyzji o skierowaniu osoby do właściwego domu pomocy społecznej. Orzeczenie sądu zastępuje bowiem zgodę zainteresowanej osoby na pobyt w domu pomocy społecznej (wyrok WSA w Rzeszowie z 28.06.2017 r., II SA/Rz 481/17, dostępny w cbosa). Zatem pomiędzy orzeczeniem sądu opiekuńczego a decyzją organu o skierowaniu osoby do domu pomocy społecznej zachodzi związek przyczynowy. Orzeczenie sądu opiekuńczego stanowi podstawę do wydania decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie.
Wykonanie przez organy administracji publicznej postanowienia sądu następuje w dwóch odrębnych postępowaniach administracyjnych. Pierwsze prowadzone jest przez organ gminy właściwy wedle miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej i kończy się decyzją o "skierowaniu" do domu pomocy społecznej. Drugie toczy się przed organem gminy prowadzącej dany dom pomocy społecznej lub starostą powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej, który to organ rozstrzyga o "umieszczeniu" danej osoby w takiej placówce.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Wskazania, co dalszego procedowania wynikają wprost z uzasadnienia wyroku.