II SA/Rz 532/23

II SA/Rz 532/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Sygn. powiązane
I OSK 2776/23 - Wyrok NSA z 2025-07-16
Skarżony organ
Główny Geodeta Kraju
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1990
art. 23 ust. 3 pkt 1 lit a, art. 24 ust. 2a, 2b i 2c, art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 531
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi Marszałka Województwa [...] na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 23 lutego 2023 r.nr GK-II.7221.245.2022 w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków – skargę oddala –
Uzasadnienie
II SA/Rz 532/23
U Z A S A D N I E N I E
Przedmiotem skargi Marszałka Województwa [...] (dalej w skrócie: "Marszałek"; "strona skarżąca") jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie (dalej: "PWINGiK w Rzeszowie"; "organ odwoławczy"; "organ II instancji") z dnia 23 lutego 2023 r. nr GK-II.7221.245.2022 o odmowie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków.
W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 - zwanej dalej "k.p.a.") oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 - zwana dalej "Pgik").
Z uzasadnienia i akt administracyjnych wynika, że pismem z 5 września 2022 r. Marszałek zwrócił się do Starosty [...] z wnioskiem o wykreślenie Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych (ZMiUW) w [...] jako trwałego zarządcy dla nieruchomości położonych w obrębie [...], gmina [...], oznaczonych w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działki ewidencyjne nr [...], [...].
Po przeprowadzeniu postępowania Starosta [...] decyzją z dnia 23 listopada 2022 r. nr GN.6620.51.2022 odmówił aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gmina [...], tj.: wykreślenia jako osoby władającej Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] dla działek ewid. nr [...], położonych w obrębie [...], gm. [...].
Organ I instancji wskazał, że dokumenty przedstawione przez wnioskodawcę nie mogą stanowić podstawy do wykreślenia trwałego zarządcy z operatu ewidencji gruntów i budynków, ponieważ nie stanowią dokumentów, które byłyby podstawą do wprowadzenia żądanych zmian w myśl art. 24 Pgik
W odwołaniu Marszałek zwrócił się o uchylenie powyższej decyzji i przekazanie organowi I instancji do merytorycznego rozpatrzenia, względnie zmianę decyzji w kierunku wskazanym wnioskiem odwołującego. Zarzucił naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 7 k.p.a. poprzez błędną interpretację materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i błędną interpretację przepisów prawnych. Odwołujący podał, że na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, z dniem 1 stycznia 2018 r. nowy podmiot - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie - przejął zadania realizowane m. in. przez marszałków województw oraz przez wojewódzkie zarządy melioracji i urządzeń wodnych. W związku z tym marszałkowie z dniem 1 stycznia 2018 r. stracili podstawę prawną do wykonywania zadań administracji rządowej wynikających z ustawy prawo wodne oraz władztwo nad nieruchomościami Skarbu Państwa. W obecnym stanie prawnym na podstawie art. 258 ust. 1 i 3 ustawy Prawo wodne prawa właścicielskie, a także czynności prawne w takim wypadku za Skarb Państwa wykonują Wody Polskie. Z tej przyczyny oraz z uwagi na brak podstawy prawnej czy decyzji orzekającej o przekazaniu ww. działek w trwały zarząd na rzecz Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] - Marszałek podtrzymał wniosek o wykreślenie błędnego wpisu z operatu ewidencji gruntów i budynków. Podkreślił, że przedmiotowe działki stanowią grunty pod rowami, w stosunku do których Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] nie wykonywał nigdy uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa (ze względu na brak podstawy prawnej).
Wskazaną na wstępie decyzją z 23 lutego 2023 r. PWINGiK w Rzeszowie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ wyjaśnił, że przedmiotem sprawy jest aktualizacja operatu ewidencji gruntów i budynków polegająca na wykreśleniu w jednostce rejestrowej nr [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] jako trwałego zarządcy i pozostawienie jako właściciela Skarbu Państwa dla ww. nieruchomości, położonych w obrębie [...].
Powołując się na art. 24 ust. 2a i ust. 2c Pgik organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] z roku 1985 przedmiotowe działki wpisane były w jednostce rejestrowej nr [...], gdzie jako osobę władającą gruntem wpisano Państwowe Gospodarstwo Leśne Nadleśnictwo [...]. W rejestrze nie uwidoczniono podstawy wpisu. W rejestrze gruntów według stanu na dzień utworzenia nowego operatu ewidencji gruntów i budynków prowadzonego w systemie informatycznym (wg stanu na dzień 16 czerwca 1994 r.) przedmiotowe działki zostały wpisane w jednostce rejestrowej nr [...], gdzie jako posiadacza samoistnego wpisano Państwowe Gospodarstwo Leśne Nadleśnictwo [...].
W dniu 24 listopada 1995 r. zmianą nr [...] na podstawie prawomocnej decyzji Urzędu Rejonowego w [...] z [...] października 1995 r. nr [...] z poz. rej. I odpisano m.in. działki ewidencyjne nr [...] o pow. 0,89 ha oraz nr [...] o pow. 0,21 ha do poz. rej. [...] wpisanej na Skarb Państwa — Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych w [...] Rejonowy Oddział w [...].
Następnie na podstawie uchwały Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] lutego 1999 r. nr [...] w sprawie połączenia jednostek budżetowych zmieniono wpis podmiotowy na: właściciel Skarb Państwa, trwały zarząd Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] i taki wpis widnieje w obecnie obowiązującym operacie ewidencji gruntów.
Organ II instancji zaznaczył, że ZMiUW w [...] był jednostką organizacyjną samorządu województwa wykonującą zadania Marszałka Województwa [...] z zakresu administracji rządowej, na podstawie przepisów ustawy Prawo wodne. W myśl art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121), obowiązującej od 1 stycznia 2002 r. do 31 grudnia 2017 r., prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa wykonywał, między innymi marszałek województwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa - w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy. Na podstawie art. 19 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 130, poz. 1087), z dniem wejścia w życie ustawy stanowiące własność Skarbu Państwa wody oraz grunty pokryte wodami przeszły w trwały zarząd odpowiednio - urzędów morskich, regionalnych zarządów gospodarki wodnej, parków narodowych i marszałków województw, stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 1-4 ustawy. Przejście w trwały zarząd, stwierdzał, w drodze decyzji, na wniosek zainteresowanego, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej.
W obecnie obowiązującym stanie prawnym, obowiązującym od dnia 1 stycznia 2018 r., kwestie te reguluje art. 531 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r., poz. 2233).
Z tej przyczyny Organ I instancji zwrócił się do Wydziału Ochrony Środowiska Starostwa Powiatowego w [...] z prośbą o wyjaśnienie, czy na podstawie ww. przepisów ustawy Prawo wodne było prowadzone postępowanie administracyjne w przedmiocie działek objętych niniejszym postępowaniem.
Mając na uwadze negatywną odpowiedź w ww. zakresie Organ odwoławczy uznał, że biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny wykreślenie Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] z operatu ewidencyjnego, wpisanego jako podmiot sprawujący trwały zarząd w stosunku do przedmiotowych nieruchomości, może nastąpić na podstawie uprzednio wydanej decyzji Starosty [...] o wygaśnięciu trwałego zarządu (na podstawie art. 531 ust. 2 ustawy Prawo wodne) lub o wygaśnięciu stanu posiadania nieruchomości bez tytułu prawnego (na podstawie art. 531 ust. 6 ustawy Prawo wodne). Stosownie do przepisu art. 531 ust. 4 ww. ustawy taka decyzja może być podstawą wpisu do ewidencji gruntów i budynków. Ponieważ wnioskodawca nie przedłożył takiej decyzji, ani innego dowodu określonego w wyżej wymienionych przepisach ustawy Pgik, to zdaniem organu odmowa żądanej aktualizacji jest uzasadniona.
Organ zaznaczył, że podmioty zgłaszające zmiany w ewidencji gruntów są obowiązane dostarczyć dokumenty niezbędne do wprowadzenia żądanych zmian. Istniejący zapis w ewidencji gruntów może być zmieniony tylko na podstawie później wydanych dokumentów urzędowych, przedstawiających w sposób odmienny od istniejącego w ewidencji zapisu stan prawny danego gruntu. Takich dokumentów lub materiałów źródłowych wskazujących, że dane w operacie ewidencyjnym są nieaktualne, wnioskodawca nie przedłożył.
Odnosząc się do argumentów odwołania PWINGiK podkreślił, że dokonanie zmian w operacie ewidencyjnym jest możliwe przez udokumentowanie przez wnioskodawcę rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji a danymi wynikającymi z przedłożonych dokumentów. Twierdzenie strony, że Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] nie wykonywał uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa w stosunku do nieruchomości będących przedmiotem postępowania, twierdzenie, że brak było podstawy prawnej do wykonywania takich uprawnień, czy też brak decyzji potwierdzającej przekazanie przedmiotowych działek w trwały zarząd, nie są wystarczające do aktualizacji operatu ewidencyjnego. Organ zaznaczył, że w postępowaniu ewidencyjnym nie można samodzielnie rozstrzygać o uprawnieniach do gruntu, bowiem ewidencja gruntów ma charakter jedynie techniczno-deklaratoryjny. Kwestie związane ze stanem prawnym przedmiotowego gruntu powinny zostać ustalone i rozstrzygnięte poza postępowaniem ewidencyjnym, w oparciu o przepisy ustawy Prawo wodne, bowiem organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie posiada kompetencji do dokonywania takich ustaleń we własnym zakresie. W operacie ewidencyjnym stan władania gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa winien zostać ujawniony na podstawie decyzji, o których mowa w art. 23 ust. 3 pkt 1 lit. a ustawy Pgik, tj. dotyczących - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - nabycia, zmiany lub utraty prawa użytkowania wieczystego, trwałego zarządu lub innej formy władania tą nieruchomością.
Organ zauważył też, że sformalizowany charakter procedury aktualizacji danych ewidencyjnych powoduje, że obejmuje ona przede wszystkim wymianę (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegającą na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych. W pojęciu aktualizacji mieścić się będzie również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, ale tylko takich, które mają charakter oczywistych - w świetle złożonych dokumentów - pomyłek. Twierdzenie odwołującego, że wpis podmiotu władającego jest błędny, nie wynika wprost z dostępnych organowi lub dostarczonych przez wnioskodawcę dokumentów, a zatem nie ma charakteru oczywistej omyłki, dlatego w ocenie PWINGiK nie może zostać zaktualizowany (sprostowany) na podstawie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit d Pgik.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyżej opisaną decyzję złożył Marszałek Województwa [...] wnioskując o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych. Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez błędną interpretację materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowym postępowaniu oraz błędną interpretację przepisów prawnych, w tym art. 531 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U z 2021 r. poz. 2233).
W uzasadnieniu Marszałek podtrzymał dotychczasowe stanowisko i stwierdził, że wcześniejszy wpis poprzednika prawnego ZMiUW w [...], tj. Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w [...] nastąpił w rejestrze gruntów bez podania podstawy prawnej lub dokumentu potwierdzającego tytuł prawny jednostki do tych działek. Natomiast wpis Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] do operatu ewidencji gruntów i budynków nastąpił na podstawie uchwały nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] lutego 1999 r. w sprawie połączenia jednostek budżetowych. Zapisy uchwały sejmikowej odnoszą się do kwestii organizacji wewnętrznej, szczegółowego zakresu zadań ZMiUW w [...] oraz mienia jego poprzedników prawnych, które zostało przejęte przez jednostkę w użytkowanie według bilansu na dzień 28 lutego 1999 r. Chodzi tu o mienie ruchome oraz nieruchomości stanowiące siedzibę jednostek. Natomiast uchwała ta nie reguluje kwestii związanych z nieruchomościami związanymi z szeroko rozumianą gospodarką wodną, w tym z urządzeniami wodnymi, melioracyjnymi, ochrony przeciwpowodziowej.
Skarżący stwierdził, że w/w uchwała nie mogła stanowić podstawy do aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z art. 24 ust. 2b Pgik. Gdyby przyjąć stanowisko Starosty [...], czy PWINGiK, że uchwała stanowi podstawę do zmiany zapisów w EGiB, to uchwała nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] listopada 2017 r. w sprawie likwidacji Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...], zmieniona uchwałą nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. (wydłużająca czas likwidacji jednostki do 31.12.2018 r.) powinna stanowić podstawę do wykreślenia w EGIB trwałego zarządu ustanowionego na w/w działkach na rzecz ZMiUW w [...].
Jako błędne Skarżący uznał stanowisko organu o możliwości wykreślenia ZMiUW w [...], wpisanego jako podmiot sprawujący trwały zarząd, na postawie art. 531 ust. 2 lub art. 531 ust. 6 ustawy Prawo wodne. Zgodnie z art. 531 ust. 1, 2 i 6 ustawy Prawo wodne trwały zarząd wód, gruntów pokrytych wodami oraz pozostałych nieruchomości, ustanowiony na rzecz regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz marszałków województw lub jednostek organizacyjnych samorządu województwa wykonujących zadania marszałków województw, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy uchylanej w art. 573, wygasa z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Wygaśnięcie trwałego zarządu, o którym mowa w ust. 1, potwierdza, w drodze decyzji, na wniosek właściwego dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich albo właściwego marszałka województwa, właściwy starosta. Przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio do nieruchomości będących w posiadaniu regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz marszałków województw lub jednostek organizacyjnych samorządu województwa wykonujących zadania marszałków województw, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy uchylanej w art. 573, bez tytułu prawnego.
Marszałek wyjaśnił, że realizując swoje ustawowe uprawnienia, występował do starostów o wydanie decyzji potwierdzających wygaśnięcie trwałego zarządu ustanowionego na rzecz Marszałka lub ZMiUW w [...] na nieruchomościach Skarbu Państwa na podstawie art. 531 ustawy Prawo wodne, jeśli były spełnione przesłanki o których mowa w ustawie, czyli gdy przedmiotem wniosków były nieruchomości stanowiące wody czy grunty pod wodami. Na podstawie takich wniosków wydawane były decyzje m.in. w oparciu o art. 531 ust. 6 ustawy Prawo wodne (w załączeniu strona przedłożyła takie decyzje). Wyjaśnił, że przedmiotowa działka stanowi grunt, w stosunku do którego ZMiUW w [...] nie wykonywał nigdy uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa, dlatego brak jest podstaw do złożenia na podstawie art. 531 ustawy Prawo wodne wniosku do Starosty o wydanie decyzji potwierdzającej wygaśnięcie trwałego zarządu. Reasumując Marszałek podtrzymał stanowisko, że wpis: "w trwałym zarządzie Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...]" do w/w nieruchomości jest błędnym wpisem, ma charakter oczywistej pomyłki, który należy sprostować poprzez aktualizację operatu ewidencji gruntów i budynków.
W odpowiedzi na skargę PWINGiK w Rzeszowie zawnioskował o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 § 1 P.p.s.a.) w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd uznał, że skarga jest niezasadna. Sąd w całości zaakceptował zarówno ustalenia jak i ocenę prawna dokonaną przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy Pgik informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu w przypadkach określonych w art. 24 ust. 2a pkt 1) ustawy Pgik, lub na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania, w sposób określony w art. 24 ust. 2b ustawy Pgik:
w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: a) przepisów prawa, b) wpisów W księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, tj. zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;
w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
Według treści art. 24 ust 2c ustawy Pgik, odmowa aktualizacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej,
Z akt administracyjnych Starosty [...] wynika, że [...] listopada1995 r. zmianą nr [...], na podstawie prawomocnej decyzji Urzędu Rejonowego w [...] z [...] października1995 r. nr [...] z poz. rej. [...] odpisano działki ewidencyjne nr [...] oraz nr [...] do poz. rej. [...] wpisanej na Skarb Państwa - Wojewódzki Zarząd Inwestycji w [...] Rejonowy Oddział w [...].
Następnie, na podstawie uchwały Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] lutego 1999 r. nr [...] w sprawie połączenia jednostek budżetowych, zmieniono wpis podmiotowy w operacie ewidencyjnym na właściciel: Skarb Państwa, trwały zarząd: Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] i taki wpis widnieje w obecnie obowiązującym operacie ewidencji grantów i budynków.
Należy zaznaczyć, że Zarząd Melioracji i Urządzał Wodnych w [...] był jednostką organizacyjną, samorządu województwa wykonującą zadania Marszałka Województwa [...] z zakresu administracji rządowej, na podstawie przepisów ustawy Prawo wodne. W myśl art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121), obowiązującej od 1 stycznia 2002 r. do 31 grudnia 2017 r. prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa wykonywał, między innymi marszałek województwa, jako: zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa - w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy.
Na podstawie art. 19 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 130, poz. 1087), z dniem wejścia w życie ustawy stanowiące własność Skarbu Państwa wody oraz grunty pokryte wodami przeszły w trwały zarząd odpowiednio - urzędów morskich, regionalnych zarządów gospodarki wodnej, parków narodowych i marszałków7województw, stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 1-4 ustawy. Przejście w trwały zarząd, stwierdzał w drodze decyzji, na wniosek zainteresowanego, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej,
Natomiast w obecnie obowiązującym stanie prawnym, kwestię te uregulował przepis art. 531 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2233), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2018 r., w następującym brzmieniu;
Trwały zarząd wód, gruntów pokrytych wodami oraz pozostałych nieruchomości, ustanowiony na rzecz regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz marszałków województw lub jednostek organizacyjnych samorządu województwa wykonujących zadania marszałków województw, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy uchylanej W art. 573, wygasa z dniem wejścia w niniejszej ustawy.
Wygaśnięcie trwałego zarządu, o którym mowa w ust. 1, potwierdza, w drodze dęeyzj.1, na wniosek właściwego dyrektora regionalnego dyrektora zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich albo właściwego marszałka województwa, właściwy starosta.
Od decyzji, o której mowa w ust, 2 przysługuje odwołanie do ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej.
Na podstawie decyzji, o której mowa w ust. 2, dokonuje się wpisu w księdze
wieczystej oraz w ewidencji gruntów i budynków.
Wpisy do ksiąg wieczystych wynikające z wygaśnięcia trwałego zarządu, o których mowa w ust. 1, są wolne od opłat.
Przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio do nieruchomości będących w posiadaniu regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz marszałków województw lub jednostek organizacyjnych samorządu województwa wykonujących zadania marszałków województw, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy uchylanej w art. 573, bez tytułu prawnego.
Biorąc pod uwagę opisany wyżej stan faktyczny i stan prawny słusznie organy stwierdziły, że wykreślenie Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] z operatu ewidencyjnego, wypisanego jako podmiot sprawujący trwały zarząd w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, może nastąpić na podstawie uprzednio wydanej decyzji Starosty [...] o wygaśnięciu trwałego zarządu (na podstawie art. 531 ust. 2 ustawy Prawo wodne) lub o wygaśnięciu stanu posiadania nieruchomości bez tytułu prawnego (na podstawie art. 531 ust. 6 ustawy Prawo wodne). Stosownie do przepisu art. 531 ust. 4 ww. ustawy taka decyzja może być podstawą wpisu do ewidencji gruntów i budynków. Ustawodawca nie wprowadził przy tym jakichkolwiek warunków zastosowania cytowanych przepisów, w szczególności nie uzależnił tego od podstawy prawnej i okoliczności faktycznych uprzedniego powstania lub ustanowienia trwałego zarządu (tak słusznie NSA w postanowieniu z dnia 9 marca 2022 r., I OS 189/21). Ponieważ wnioskodawca nie przedłożył takiej decyzji, ani innego dowodu określonego w wyżej wymienionych przepisach ustawy Pgik to odmowa żądanej aktualizacji jest uzasadniona.
Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze należy podkreślić, że dokonanie zmian w operacie ewidencyjnym jest możliwe przez udokumentowanie przez wnioskodawcę rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji a danymi wynikającymi z przedłożonych dokumentów. Twierdzenie strony skarżącej, iż Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] nie wykonywał uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa w stosunku do nieruchomości będących przedmiotem postępowania, twierdzenie, iż brak było podstawy prawnej do wykonywania takich uprawnień, czy też brak decyzji potwierdzającej przekazanie przedmiotowych działek w trwały zarząd, nie są wystarczające do aktualizacji operatu ewidencyjnego. W postępowaniu ewidencyjnym nie można samodzielnie rozstrzygać o uprawnieniach do gruntu, bowiem ewidencja gruntów ma charakter jedynie techniczno-deklaratoryjny. Wynika z tego, że kwestie związane ze stanem prawnym przedmiotowego gruntu powinny zostać ustalone i rozstrzygnięte poza postępowaniem ewidencyjnym, w oparciu o przepisy ustawy Prawo wodne, bowiem organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie posiada kompetencji do dokonywania takich ustaleń we własnym zakresie, W operacie ewidencyjnym stan władania gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa winien zostać ujawniony na podstawie decyzji, o których mowa w art. 23 ust. 3 pkt 1 lit a ustawy Pgik, tj. dotyczących - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - nabycia, zmiany lub utraty prawa użytkowania wieczystego, trwałego zarządu lub innej formy władania nieruchomością,
Ponadto twierdzenie strony skarżącej, iż wpis podmiotu władającego jest błędny, nie wynika wprost z dostępnych organowi lub dostarczonych przez, wnioskodawcę dokumentów a zatem nie ma charakteru oczywistej omyłki, dlatego nie może: zostać zaktualizowany (sprostowany) na podstawie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d ustawy Pgik.
W związku z powyższym Organ odwoławczy słusznie stwierdził brak podstaw do aktualizacji operatu ewidencyjnego w zakresie wnioskowanym przez Marszałka Województwa [...]. Dlatego, stosownie do art. 24 ust. 2c ustawy Pgik, odmowa żądanej aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w drodze decyzji administracyjnej jest uzasadniona. W ocenie organu II instancji Starosta [...] w toku postępowania administracyjnego nie naruszył przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego w sposób, który skutkowałby uchyleniem tej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Sąd na postawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.