II SA/Rz 794/22

II SA/Rz 794/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Ewa Partyka /przewodniczący/
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji oraz postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 29 ust. 1 pkt 2, pkt 14 lit a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa AWSA Karina Gniewek-Berezowska /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 11 maja 2022 r. nr OA.7721.11.5.2022 w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 3 marca 2022 r. nr PINB.5160.2.7.2021 oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 14 stycznia 2022r. nr PINB.5160.2.7.2021; II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego M. K.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "PWINB", "Organ II instancji", "Organ odwoławczy") z 11 maja 2022 r., nr OA.7721.11.5.2022, utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. (dalej: "PINB", "Organ I instancji") z 3 marca 2022 r. nr PINB.5160.2.7.2021 nakazującą M.K. (dalej: "Skarżący") dokonanie rozbiórki budynku gospodarczego.
W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.").
Jak wynika z akt sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. przeprowadził kontrolę na działce nr ewid. [...] położonej w K., podczas której ustalił, że na ww. działce znajduje się w trakcie realizacji budynek gospodarczy o wymiarach 6,30 m x 9,00 m. Budynek jest usytuowany w odległości 7,15 m od budynku mieszkalnego na działce własnej od strony północnej, w granicy działki nr ewid. [...] od strony południowej oraz 11 m od murowanego budynku mieszkalnego, krytego blachą na działce sąsiedniej. PINB ustalił, że obiekt budowlany jest budynkiem gospodarczym parterowym z poddaszem użytkowym, nie podpiwniczony. Posiada ściany murowane z pustaków silikatowych, więźbę dachową drewnianą, dach dwuspadowy kryty blachodachówką. Obiekt budowlany znajduje się w stanie surowym zamkniętym, wewnątrz wykonane są tynki. Budynek wyposażony jest w instalację elektryczną, doprowadzoną policznikowo z budynku mieszkalnego. W trakcie czynności kontrolnych Skarżący oświadczył, że z uwagi na zły stan techniczny, istniejący uprzednio budynek gospodarczy został rozebrany wraz z fundamentami, a w jego miejscu w 2016 r. dokonał odbudowy budynku gospodarczego o tych samych wymiarach. Podczas kontroli Skarżący nie okazał dokumentów związanych z odbudową budynku gospodarczego, z uwagi na ich zagubienie związane z przeprowadzką.
Następnie Organ I instancji w dniu 17 grudnia 2021 r. przeprowadził rozprawę administracyjną w sprawie odbudowy budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] położonej w K. Podczas czynności dokonano m.in. pomiarów budynku gospodarczego, tj. wysokości budynku od poziomu 0,00 m do okapu - 3,85 m, do końca ścianki kolankowej - 4,30 m, do szczytu dachu - 6,10 m. Organ I instancji ustalił, że ściana budynku gospodarczego zlokalizowana jest w granicy działki od strony południowej, bez otworów okiennych i drzwiowych. Budynek posiada dach dwuspadowy, którego okap wysunięty jest około 40 cm na działkę sąsiednią nr [...].
Organ I instancji analizując zgromadzony materiał dowodowy, w tym projekt budowlany stanowiący załącznik do zgłoszenia remontu budynku gospodarczego (zgłoszenie z 22 kwietnia 2016 r. nr [...]) stwierdził, że zakres wykonanych robót budowlanych znacznie przekracza zakres robót zawartych w ww. zgłoszeniu, gdyż obejmowało ono m.in. wzmocnienie istniejących fundamentów, rozbiórkę i przemurowanie ścian parteru od strony północnej oraz wschodniej, częściową wymianę więźby dachowej. W zgłoszeniu budynek gospodarczy posiada dach dwuspadowy bez okapów.
Wobec powyższych ustaleń PINB w Ł. postanowieniem z 14 stycznia 2021 r. nr PINB.5160.2.7.2021 wstrzymał Skarżącemu roboty budowlane przy odbudowie budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] położonej w K., z powodu prowadzenia ich bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, jednocześnie informując inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego. W zakreślonym terminie Skarżący nie złożył ww. wniosku o legalizację.
Po tak przeprowadzonym postępowaniu, PINB w Ł. decyzją z 3 marca 2022 r. nr PINB.5160.2.7.2021 nakazał Skarżącemu, jako właścicielowi dokonać rozbiórki budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] położonej w K.
Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie szeregu przepisów postępowania i prawa materialnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.
Skarżący podniósł m.in., że Organ I instancji nie dokonał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności ustalenia, czy tzw. samowola budowlana dotyczy całego obiektu budowalnego, czy też tylko jego część została wybudowana niezgodnie z przepisami prawa budowalnego oraz brak wskazania konkretnego zakresu prac wykonanych z naruszeniem prawa. Wskazał, że PINB nie wyjaśnił: w jaki sposób ustalił współrzędne, którymi posłużył się do dokonania pomiarów, w szczególności odległości spornego budynku gospodarczego do sąsiednich budynków oraz określenia poziomu 0,00 m.
Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie, opisaną na wstępie decyzją z 11 maja 2022 r., nr OA.7721.11.5.2022, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ II instancji wyjaśnił, że Skarżący dokonał zgłoszenia wraz z projektem budowlanym do Starosty Ł. zamiaru wykonania robót budowlanych remontu budynku gospodarczego w 2016 r. oraz złożył wniosek o pozwolenie na rozbiórkę budynku gospodarczego. Z oświadczenia złożonego przez Skarżącego wynika, że z uwagi na zły stan techniczny budynku gospodarczego na ww. działce dokonał jego rozbiórki w całości wraz z fundamentami, a w jego miejscu w 2016 r. dokonał odbudowy a nie remontu budynku gospodarczego.
Wobec powyższego, PWINB stwierdził, że Skarżący nie dokonał remontu budynku gospodarczego lecz jego rozbiórki, a następnie odbudował budynek gospodarczy. Zatem przedmiotowe postępowanie dotyczy samowolnie odbudowanego budynku gospodarczego na działce nr ewid. [...] położonej w K.
Organ II instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie doszło do samowolnego wybudowania (odbudowania) budynku gospodarczego o wymiarach 6,30 m x 9,00 m i powierzchni zabudowy 56,70 m². Zdaniem Organu odwoławczego w dacie budowy przedmiotowego budynku gospodarczego, tj. w 2016 r. oraz w dacie prowadzonego postępowania, budowa budynku gospodarczego powyżej 35 m² nie została zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na jego budowę (odbudowę), przy czym na budowę ww. obiektu nie uzyskano pozwolenia na budowę, a więc realizacja przedmiotowego budynku gospodarczego na działce nr ewid. [...] w K. nastąpiła w warunkach samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.; dalej: "P.b."). Natomiast zgłoszenie dotyczyło remontu istniejącego wcześniej w tym miejscu budynku gospodarczego. Zdaniem PWINB budowa nowego obiektu, nawet o zbliżonych wymiarach i w tej samej lokalizacji nie może zostać uznana jako inwestycja wykonana na podstawie ww. zgłoszenia. Zgłoszenie odnosi się do obiektu już nieistniejącego.
Zdaniem Organu odwoławczego, PINB w Ł. prawidłowo zastosował przepisy ustawy i wydał postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, jednocześnie informując inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego, jednak Skarżący w przewidzianym ustawą terminie z takiej możliwości nie skorzystał. Wobec powyższego Organ zobowiązany był do wydania przedmiotowej decyzji.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł M.K., zaskarżając ww. decyzję w całości.
Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 49e P.b. w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 i art. 6 i 8 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji, zawierającej nieprawidłowe sformułowanie rozstrzygnięcia (osnowy) wydanej decyzji i zaniechanie wskazania w tej decyzji, w jakiej części budynek gospodarczy na działce nr [...] jest objęty nakazem rozbiórki;
2. art. 49e pkt 1 P.b. w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez:
a) utrzymanie w mocy decyzji nakazującej Skarżącemu dokonanie rozbiórki budynku gospodarczego, podczas gdy z materiału dowodowego i uzasadnienia tej decyzji wynika, że jedynie część prac miała zostać zrealizowana niezgodnie z przepisami prawa budowlanego i tylko w zakresie tych prac mógłby zostać wydany ewentualny nakaz rozbiórki;
b) niedokonanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności ustalenia, czy tzw. samowola budowlana dotyczy całego obiektu budowalnego, czy też tylko jego część została wybudowana niezgodnie z przepisami prawa budowalnego, mimo, że na konieczność dokonania szczegółowych ustaleń w tym zakresie zwraca się uwagę w orzecznictwie;
c) nierozpatrzenie możliwości rozbiórki części obiektu budowlanego, mimo, że na taką konieczność zwraca się uwagę w orzecznictwie;
d) nieustalenie i niewskazanie Skarżącemu konkretnego zakresu prac wykonanych z naruszeniem prawa;
3. art. 28 P.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji stwierdzającej, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, podczas gdy przepis ten w brzmieniu, w jakim ewentualnie miałby zastosowanie w niniejszej sprawie, nie przewidywał wymogu "ostateczności" decyzji.
Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji;
2. art. 6, art. 7, art. 15 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez nie odniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania, tj.:
a) zarzutu nieprawidłowego sformułowania rozstrzygnięcia (osnowy) wydanej przez Organ I instancji decyzji i zaniechanie wskazania w tej decyzji, w jakiej części budynek gospodarczy na działce nr [...] jest objęty nakazem rozbiórki;
b) zarzutu nakazania Skarżącemu dokonania rozbiórki budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...] w K., podczas gdy z materiału dowodowego i uzasadnienia decyzji wynika, że jedynie część prac miała zostać zrealizowana niezgodnie z przepisami prawa budowlanego i tylko w zakresie tych prac mógłby zostać wydany ewentualny nakaz rozbiórki;
c) niedokonania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności ustalenia, czy tzw. samowola budowlana dotyczy całego obiektu budowalnego, czy też tylko jego część została wybudowana niezgodnie z przepisami prawa budowalnego;
d) nierozpatrzenia możliwości rozbiórki części obiektu budowlanego;
e) nieustalenia i niewskazania Skarżącemu konkretnego zakresu prac wykonanych z naruszeniem prawa;
f) zastosowania art. 28 P.b. w brzmieniu, który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie oraz zaniechania podania w uzasadnieniu decyzji wersji ustawy Prawo budowlane (publikatora, numeru publikatora i pozycji, na której znajduje się dana wersja ustawy);
g) zaniechania powołania biegłego, celem wykonania pomiarów, na które powołuje się w decyzji;
h) zaniechania ujawnienia współrzędnych, którymi Organ posłużył się do dokonania pomiarów;
i) zaniechania ujawnienia, w jaki sposób Organ I instancji ustalił poziom 0,00 m, niewskazania od którego momentu zaczyna się ten poziom i niewyjaśnienia, co Organ I instancji rozumie pod pojęciem "poziom 0,00 m";
j) zaniechania wykazania w uzasadnieniu decyzji, że nie jest możliwe rozebranie robót budowlanych wykonanych niezgodnie z prawem budowalnym (rozbiórka w części), bez rozbiórki całego obiektu budowlanego, a tym samym naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego;
3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 6 i art. 28 ust. 1 P.b. poprzez ustalenie, że w niniejszej sprawie doszło do tzw. samowoli budowlanej z tytułu samowolnej odbudowy budynku gospodarczego bez uzyskania pozwolenia na odbudowę;
4. art. 10 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, mimo niedochowania obowiązku umożliwienia wypowiedzenia się Skarżącemu co do zebranych dowodów i materiałów oraz zapoznania z materiałem sprawy przed wydaniem decyzji;
5. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez:
a) niedokonanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności ustalenia, czy tzw. samowola budowlana dotyczy całego obiektu budowalnego, czy też tylko jego część została wybudowana niezgodnie z przepisami prawa budowalnego, mimo, że na konieczność dokonania szczegółowych ustaleń w tym zakresie zwraca się uwagę w orzecznictwie;
b) nierozpatrzenie możliwości rozbiórki części obiektu budowlanego, mimo, że na taką konieczność zwraca się uwagę w orzecznictwie;
c) nieustalenie i niewskazanie Skarżącemu konkretnego zakresu prac wykonanych z naruszeniem prawa;
6. art. 84 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, mimo zaniechania zwrócenia się do biegłego, co skutkowało dokonaniem pomiarów, które Skarżący kwestionuje z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu odwołania i niniejszej skardze;
7. art. 107 § 1 pkt 6 z zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, zaniechanie wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, a to:
a) zaniechanie wyjaśnienia Skarżącemu przyczyn, z powodu których Organ II instancji nie zakwestionował zastosowania w uzasadnieniu decyzji Organu I instancji art. 28 P.b. w brzmieniu obowiązującym do dnia 28 czerwca 2015 r., co pozbawia Skarżącego możliwości sprawdzenia zasadności zastosowanej przez Organ I instancji podstawy prawnej;
b) zaniechanie wyjaśnienia Skarżącemu przyczyn, z powodu których Organ II instancji nie zakwestionował zaniechania przez Organ I instancji podania w uzasadnieniu decyzji wersji ustawy Prawo budowlane (publikatora, numeru publikatora i pozycji, na której znajduje się dana wersja ustawy), co pozbawia Skarżącego możliwości zweryfikowania, jaki stan prawny Organ I instancji wziął pod uwagę przy rozstrzygnięciu niniejszej sprawy;
c) zaniechanie wyjaśnienia Skarżącemu przyczyn, z powodu których Organ II instancji nie zakwestionował nieujawnienia przez Organ I instancji współrzędnych, którymi Organ ten posłużył się do dokonania pomiarów (w szczególności odległości spornego budynku gospodarczego do sąsiednich budynków), co uniemożliwia Skarżącemu zweryfikowanie prawidłowości pomiarów odległości między budynkami, podanych w decyzji;
d) zaniechanie wyjaśnienia Skarżącemu przyczyn, z powodu których Organ II instancji nie zakwestionował nieujawnienia przez Organ I instancji, w jaki sposób ustalił poziom 0,00 m, niewskazania od którego momentu zaczyna się ten poziom i niewyjaśnienia, co Organ I Instancji rozumie pod pojęciem "poziom 0,00 m", co uniemożliwia Skarżącemu zweryfikowanie prawidłowości pomiarów spornego budynku, podanych w decyzji;
e) zaniechanie wykazania w uzasadnieniu decyzji, że nie jest możliwe rozebranie robót budowlanych wykonanych według Organu niezgodnie z prawem budowalnym (rozbiórka w części), bez rozbiórki całego obiektu budowlanego, co oznacza brak podstaw do zastosowania art. 49e P.b. w zakresie, w jakim przepis ten umożliwia wydanie decyzji o rozbiórce całego obiektu budowlanego;
f) zaniechanie ustalenia w decyzji i wyjaśnienia Skarżącemu konkretnego zakresu prac wykonanych według Organu z naruszeniem prawa, co oznacza pozbawienie go powzięcia wiedzy o zakresie robót, które według Organu zostały nieprawidłowo zrealizowane.
Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji PINB w Ł. z 3 marca 2022 r. nr PINB.5160.2.7.2021 w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) w związku z art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie w sprawie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości K.
Stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości Sądu. Skarżący dokonał samowolnie odbudowy budynku gospodarczego położonego na działce [...] w K.j, nie posiadając na to stosownych dokumentów. Nie może sanować jego postępowania zgłoszenie remontu budynku gospodarczego.
Z nadesłanych przez Starostę Ł. dokumentów ( Skarżący nie przedłożył dokumentów wskazując, że zaginęły przy przeprowadzce) wynika, że 22 kwietnia 2016 r. dokonał zgłoszenia zamiaru remontu budynku gospodarczego na działce nr [...]. W przedłożonym do zgłoszenia projekcie wyznaczono kierunki działań naprawczych tj.:
- zabezpieczenie za pomocą stempli naruszonych fragmentów budynku,
-demontaż zniszczonych elementów więźby dachowej i wymiana na nowe,
-oczyszczenie i zaizolowanie podbicia połaci dachowej,
- zabezpieczenie remontowanego obiektu przed rozbiórką tzw. składziku a w szczególności strefy przy samym fundamencie,
- poprawa warunków posadowienia przez wymianę skorodowanych murów fundamentowych i podbicie fundamentu do poziomu gruntu rodzimego lub wzmocnienie podłoża gruntowego przez iniekcję,
- izolacja murów fundamentowych,
- wymiana materiałowa i odtworzenie dwóch zniszczonych fragmentów muru
- naprawa i odciążenie sklepienia nad piwnicą,
-odgrzybianie na ścianach wewnętrznych,
- wykonanie nowej podłogi w garażu,
- wymiana pokrycia dachowego w miejscach najbardziej zniszczonych.
Wskazano przy tym, że budynek zostanie wyremontowany i naprawiany, przy czym pierwotne usytuowanie budynku nie ulegnie zmianom.
W toku przeprowadzonych czynności kontrolnych 12 października 2021 r., ustalono, że na działce [...] znajduje się w trakcie budowy budynek gospodarczy z poddaszem użytkowym, murowany z pustaka silikatowego z dachem dwuspadowym krytym blachodachówką. Obecny podczas czynności kontrolnych M.K. oświadczył, że z uwagi na zły stan techniczny budynku gospodarczego dokonał rozbiórki całości budynku wraz z fundamentami. W jego miejsce powstał nowy budynek.
Prawidłowo zatem organy zakwalifikowały dokonane przez Skarżącego prace jako odbudowę, a nie jako remont, na której wykonanie wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę.
Dla oceny legalności posadowionego budynku miały znaczenie przepisy obowiązujące w dacie jego powstania. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (por. wyrok NSA z 9.10.2019 r., II OSK 2805/17, to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orezczenia.nsa.gov.pl). Naruszenia Prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji.
W sprawie nie ma wątpliwości, że obiekt powstał w 2016 r. W świetle Przepisów P.b. w brzmieniu obowiązującym w 2016 r. w myśl art. 29 ust. 1 pkt 2 pozwolenia na budowę nie wymagała budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych w tym garaży, altan oraz przydomowych ganków i oranżerii ( ogrodów zimowych) o powierzchni 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie mogła przekraczać dwóch na każde 500 m 2 powierzchni działki. Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit a P.b. ( Dz.U. z 2021 r., poz. 2351) nie wymagała decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymagała zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie mogła przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki.
W rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z samowolnie wybudowanym budynkiem gospodarczym o wymiarach 6,30 m x 9,00 m tj. 56,70 m². Zatem w dacie budowy, jak i prowadzenia postępowania wymagane było pozwolenie na budowę. Ustalone wymiary budynku wynikają z pomiarów dokonanych w trakcie czynności kontrolnych. Pozostałe ustalone wielkości w tym odległości od działki sąsiedniej, nie mają na tym etapie postępowania ( przed uruchomieniem postępowania legalizacyjnego) znaczenia.
Zatem za nieuzasadnione uznać należało również zarzuty dotyczące nieprawidłowo zastosowanych przepisów.
Aktualnie wydaje się, że Skarżący nie kwestionuje tych ustaleń. O ile w postępowaniu administracyjnym, jak również w skardze do Sądu podważał prawidłowość objęcia rozbiórką całego obiektu budowlanego, o tyle jednak na rozprawie przed Sądem, wyraził wolę zgłoszenia wniosku o legalizację, a także uiszczenia wymaganej opłaty legalizacyjnej i chęć załatwienia sprawy.
Mając na uwadze złożone na rozprawie oświadczenie Skarżącego Sąd uznał za celowe uchylenie wydanych w sprawie decyzji, jak też poprzedzającego je postanowienia wstrzymującego wykonywane prace, celem umożliwienia Skarżącemu przeprowadzenie legalizacji.
Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego jest najsurowszym sposobem likwidacji skutków samowoli budowlanej, który powinien mieć zastosowanie w ostateczności, w sytuacjach, kiedy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego nie wyraża woli na jej przeprowadzenie lub niemożliwe jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Zawsze należy rozważyć wszystkie inne możliwości przewidziane przez prawo, aby nakaz rozbiórki był ostatecznością i to tylko w takim zakresie, jaki jest niezbędny do przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Celem nadrzędnym nakazu rozbiórki obiektu budowlanego jest bowiem przywrócenie stanu zgodnego z prawem, a nie karanie inwestora za to, że naruszył przepisy prawa. Dopiero ustalenie, że przywrócenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem jest niemożliwe, uprawnia organ do orzeczenia nakazu rozbiórki." (wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1101/15).
Sąd miał również na uwadze, że decyzja o rozbiórce została wydana w stosunkowo krótkim odstępie czasu od postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych wyznaczającego jednocześnie termin do złożenia wniosku o legalizację. W dniu 14 stycznia 2022 r. organ wydał postanowienie wstrzymujące roboty budowlane, w dniu 3 marca 2022 r. decyzję o rozbiórce. Choć jest to postępowanie prawidłowe i oczywiście usprawiedliwione przepisami, to u przeciętnego adresata mogło wzbudzić wątpliwości co do jego przebiegu, skutków, jak też co do sposobu postępowania, czego dowodem w niniejszej sprawie, jest złożenie oświadczenia o chęci przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego i woli uiszczenia opłaty legalizacyjnej, dopiero przed Sądem.
Dodatkowo Sąd stwierdza, że przed wydaniem decyzji organu I, jak i II instancji nie zapewniono Skarżącemu możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.
Zgodnie z art. 10 k.p.a.:
§1 Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
§ 2. Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną.
§ 3. Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1.
Zarzut naruszenia tego przepisu może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych.
Wprawdzie w niniejszej sprawie trudno wskazać okoliczności, których Skarżący na skutek naruszenia tego przepisu nie mógł wykazać, gdyż był informowany o wszystkich czynnościach procesowych, brał w nich udział, a zebrane dowody ( w tym dokonane do organów architektonicznych zgłoszenia) pochodziły od niego, niemniej jednak w świetle zgłoszonego przed Sądem oświadczenia, dość krótkiego czasu trwania postępowania, nie ma pewności, że zapewnienie możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym nie skłoniłoby Skarżącego do złożenia tego oświadczenia wcześniej, co miałoby niewątpliwie wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił wydane w sprawie rozstrzygnięcia, działając przy tym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 10 k.p.a.
Wszystkie pozostałe zarzuty okazały się całkowicie bezzasadne.
Dokonana przez Sąd ocena znajduje odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu o kosztach postępowania. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada odpowiedzialności za wynik sprawy. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a.: w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zasada to doznaje wyjątków. Między innym taki wyjątek został przewidziany w art. 206 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu. W niniejszej sprawie uwzględnienie skargi nastąpiło z przyczyn w zasadzie niezależnych od organu. Uchylenie decyzji i poprzedzającego je postanowienia nie było bowiem wynikiem nieprawidłowości działania organu lecz spóźnionej reakcji Skarżącego, który dopiero przed Sądem wyraził wolę podporządkowania się procedurze legalizacyjnej związanej z nielegalną odbudową budynku. W świetle powyższego pomimo tego, że w zasadzie Skarżący "wygrał" sprawę, Sąd nie zasądził zwrotu kosztów postępowania od organu.