II SA/RZ 792/20

II SA/Rz 792/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2020-11-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka /przewodniczący/
Magdalena Józefczyk
Stanisław Śliwa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 549/21 - Wyrok NSA z 2024-06-28
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 4 pkt 3, art. 5b ust. 1, art. 18 ust. 4a, art. 18 ust. 4b, art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 3, art. 92a ust. 7 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk NSA Stanisław Śliwa /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2020 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym - skargę oddala -
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD), decyzją z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania A.B., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (PWITD) w R. z dnia [...] czerwca 2019 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256), zwanej w dalszej części "K.p.a." oraz art. 4 pkt 11, pkt 22, art. 5 ust. 1, art. 5b ust. 1, art. 18 ust. 4a, ust. 4b, art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2140), określanej następnie jako "u.t.d." oraz lp. 1.1. i lp. 2.11 załącznika nr 3 do tej ustawy.
W dniu [...] kwietnia 2019 r. w R. przy ul. [...] został zatrzymany do kontroli samochód marki [...], którym kierował A.B., wykonujący we własnym imieniu i na swoją rzecz krajowy transport drogowy - przewóz osób. Stwierdzono, że kierowca przewoził zarobkowo pasażerkę z ul. [...] ze stacji benzynowej [...] na ul. [...] w R. Pasażerka zamówiła usługę za pośrednictwem aplikacji "BOLT". Pod wskazane przez nią miejsce podjechał wskazany pojazd. Pasażerka dokonała płatności za kurs w wysokości 12,40 zł, za pośrednictwem aplikacji, nie otrzymując paragonu. Kierujący nie okazał do kontroli oryginału bądź wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji na przewóz osób wydanych na jego rzecz. Przedstawił kserokopię licencji nr [...] i kserokopię wypisu z tejże licencji, uprawniającej do wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, wydanej na rzecz przedsiębiorcy: [...] K.W. Na obydwu kserokopiach znajdował się nadruk: Licencja dla kierowcy: A.B. W oparciu o powyższe stwierdzono wykonywanie przez stronę transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji tj. lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. Nadto ustalono, że pojazd przystosowany był do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą w związku z czym stwierdzono, że kierowca wykonywał usługę przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, tj. lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.
Wobec powyższych naruszeń PWITD nałożył na A.B. karę pieniężną w wysokości 12 000 zł.
A.B. odwołał się od tego rozstrzygnięcia, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania poprzez zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie, czy wykonywane przez niego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, brak zweryfikowania, czy posiadał on status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli, a także brak odniesienia się do jego twierdzeń dotyczących tego, że kontrolowany przejazd wykonywany był w imieniu firmy [...] K.W. z siedzibą w W. Odwołujący się zarzucił także zaniechanie ustalenia, czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego i z czyjej inicjatywy miałoby dojść do przejazdu. Zdaniem strony, czynności przez nią podejmowane nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d.
GITD, decyzją z dnia [...] maja 2020 r., utrzymał kwestionowaną decyzję w mocy. Zdaniem organu, nie może budzić wątpliwości, że w ustalonym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przez stronę przepisów prawa w zakresie obowiązku posiadania uprawnień na wykonywanie transportu drogowego osób, a także wykonywania przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy. Za powyższym przemawia, zdaniem organu, analiza zebranego materiału dowodowego tj. protokołu kontroli, notatki urzędowej oraz protokołu przesłuchania pasażerki. GITD podkreślił, że protokół kontroli drogowej jest najistotniejszym dowodem w przedmiotowym postępowaniu, czego nie zmienia fakt, iż kierowca odmówił jego podpisania. Protokół ma cechy dokumentu urzędowego, korzysta z wiarygodności zwartych w nim ustaleń. GITD wskazał, że celem i intencją pasażerki było skorzystanie z usługi przewozu, aby przemieścić się z ul. [...] - ze stacji benzynowej na ul. [...] w R. Opłata za przewóz została uiszczona 12,14 zł poprzez aplikację TAXIFY. Nie można więc w tym przypadku mówić o przewozie grzecznościowym, czy koleżeńskim. Zarówno pasażer jak i kierowca mieli świadomość pobrania i uiszczenia opłaty za wykonany przejazd. Przewóz osób, za który kierujący otrzymuje zapłatę jest przewozem odpłatnym - zarobkowym, do wykonywania którego konieczne jest uzyskanie stosownego uprawnienia jakim jest zezwolenie lub licencja. Organ podkreślił, że obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 u.t.d., nawet w przypadku, gdy tego rodzaju czynności nie zostały przez podmiot zgłoszone jako przedmiot prowadzenia przez niego działalności gospodarczej.
Na podstawie takiego materiału dowodowego organ odwoławczy wywiódł, że strona wykonywała zarobkowo przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d. Organ I instancji prawidłowo zakwalifikował przewóz, jako wykonywany bez licencji, skutkujący nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. oraz lp. 1.1. załącznika nr 3 d tej ustawy. Fakt uiszczenia zapłaty za przewóz przez pasażerkę jest bowiem niewątpliwy. Jednocześnie podnoszona okoliczność dokonania tej zapłaty za pośrednictwem platformy internetowej nie wyłącza ustalenia co do zarobkowego charakteru przewozu wykonywanego przez skarżącego, jak również ustalenia, że wykonywał on usługę we własnym imieniu i na swoją rzecz. Skarżący korzystając z aplikacji TAXIFY przy nawiązywaniu kontaktu z klientem, realizował za jej pośrednictwem zlecenie na przewóz osób oraz uzyskiwał wynagrodzenie za wykonany przewóz. Dodatkowo, skarżący wykonując te usługi w zakresie transportu drogowego realizował je we własnym imieniu i na swoją rzecz.
GITD uznał, że strona nie udowodniła tego, że przejazd był wykonywany
w imieniu i na rzecz [...] K.W. Przedłożone w tym zakresie dokumenty organ uznał za niewiarygodne, bowiem były one kserokopiami. Nadto, zostały one dodatkowo zmienione, bowiem posiadały nadruk w postaci adnotacji: "Licencja dla kierowcy: A.B.". Dopiski te, jak wskazał Urząd Miasta Stołecznego W. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r., wykraczały poza zakres wzorów dokumentów, które wydaje organ licencyjny.
Dodatkowo GITD podkreślił, że z ogólnych warunków przewozu pasażerów zawartych m.in. na stronie internetowej aplikacji TAXIFY wynika, że partnerzy nie świadczą usługi transportowej. Usługi te świadczone są przez kierowców w ramach umowy z klientem dotyczącej przewozu pasażerów. Kierowcy zatem świadczą usługi transportowe w sposób niezależny (osobiście lub za pośrednictwem firmy) jako dostawcy usług gospodarczych i profesjonalnych i to oni ponoszą odpowiedzialność za zrealizowane przewozy osób niezgodnie z przepisami prawa. Ponadto, partnerzy czy też firmy pośredniczące nie tylko dokonują czynności faktycznych polegających na pobieraniu opłaty za przewóz od pasażerów i wypłacaniu odpowiedniej części kierowcom w zamian za wykonane przez niego przewozy, ale poprzez zapewnienie kierowcy dostępu do aplikacji za wynagrodzeniem pośredniczą w kojarzeniu pasażerów z kierowcą. GITD zwrócił też uwagę na "Ogólne warunki dla kierowców" jakie przewiduje aplikacja TAXIFY, obecnie nazywana BOLT, z których wynika, że kierowca ponosi pełną odpowiedzialność za wszelkie naruszenia lokalnych przepisów i wykonawczych, które mogą wynikać ze świadczenia usług transportowych.
Zdaniem organu II instancji, przewóz wykonywany przez skarżącego w dniu kontroli nie spełnił także wszystkich wymogów wykonywania przewozu okazjonalnego. Przewóz taki wykonuje się bowiem pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Zatem pojazd skarżącego tego warunku nie spełniał. Poza tym, wykonywany przez skarżącego przewóz w dniu kontroli nie spełniał również wymogów określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d., który dopuszcza wykonywanie przewozów okazjonalnych.
W ocenie GITD, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera też żadnych przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c u.t.d.
A.B. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję GITD z 26 maja 2020 r., wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją PWITD oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarga zarzuca naruszenie:
- art. 5 b u.t.d. w zw. z lp. 1.1. załącznika nr 3 do tej ustawy polegające na wymierzeniu kary za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji
w której podejmowane przez niego czynności nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d., głównie ze względu na to, że nie nosiły znamion wykonywania działalności gospodarczej,
- art. 4 pkt 11, art. 18 ust 4a b u.t.d. w zw. z lp. 2.11 załącznika nr 3 d tej ustawy polegające na uznaniu, że wykonywane przez niego czynności wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie Bolt, świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy;
- art. 18 ust 4 b pkt 1 lit c u.t.d. poprzez jego niezastosowanie, przy przyjęciu, że wykonany przewóz był przewozem okazjonalnym w sytuacji, w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest Bolt.eu;
- art. 92 a ust 1 i 6 u.t.d. w zw. z lp. 1.1 oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 do tej ustawy, w zw. z 4 pkt. 6a u.t.d. poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia przez niego tego kryterium,
- art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia czy wykonywane przez niego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej i brak zweryfikowania czy posiadał on status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli;
- art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia, w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność (w tym zakresie oparcie się wyłącznie na protokole kontroli z dnia [...] kwietnia 2019 roku), braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu;
- art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez uznanie, że płatność za przejazd nastąpiła na jego rzecz, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer;
- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
- art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów odwołania tj. w zakresie konieczności zweryfikowania czy posiadał on status przedsiębiorcy czy też konieczności wyjaśnienia zasad działalności aplikacji Bolt;
- art. 8 K.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ponawiając argumenty zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola sądowa w niniejszym postępowaniu dotyczyła decyzji administracyjnej, co dopuszcza art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Odbyła się ona przy uwzględnieniu kryterium legalności, czego wymaga brzmienie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.). Sąd badał zatem, czy kontrolowana decyzja odpowiada tak regulacjom materialnoprawnym, jak i czy poprzedzające ją postępowanie było prawidłowe tj. zgodne z unormowaniami proceduralnymi. W wyniku powyższego stwierdził, że skarżone rozstrzygnięcie nie jest dotknięte żadnym z naruszeń określonych w art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., które uzasadniałoby jego uchylenie. Dlatego skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.
GITD, decyzją z dnia [...] maja 2020 r., utrzymał w mocy decyzję PWITD z dnia [...] czerwca 2019 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w związku z naruszeniami w transporcie drogowym. Ustawa o transporcie drogowym, jak wynika z jej art. 1 ust. 1 pkt 1 określa zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego. Określa również, zgodnie z jej art. 1 ust. 2 pkt 2, odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego: podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (lit. a), kierowców (lit. b), osób zarządzających transportem (lit. c) oraz innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym (lit. d). Przy czym, krajowy transport drogowy (art. 4 pkt 1 u.t.d.) to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei, przewóz drogowy (art. 4 pkt 3 u.t.d.) to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1). Natomiast, transport drogowy (art. 4 pkt 3 u.t.d.) to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje też: każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 (lit. a), działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy (lit. b), działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie osób (lit. c).
Podmiot podejmujący się wykonywania przewozu drogowego obowiązany jest do spełnienia obowiązków i warunków takiego przewozu, które wynikają zarówno z przepisów ustawy o transporcie drogowym, jak i z innych aktów prawnych, które wymienia art. 4 pkt 22 tej ustawy.
I tak, zasadą wynikającą z art. 5 ust. 1 u.t.d. jest, że podjęcie i wykonywanie transportu drogowego - z zastrzeżeniem jednak art. 5b ust. 1 i ust. 2 - wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE, zwanym dalej "rozporządzeniem (WE) nr 1071/2009". Powołany przepis art. 5 ust. 1 u.t.d. odsyła m. in. do brzmienia art. 5b ust. 1 u.t.d., według którego, podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: samochodem osobowym (pkt 1), pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą (pkt 2), taksówką (pkt 3) - wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Oznacza to, że działalność w zakresie transportu drogowego jest reglamentowana. Skarżącemu zarzucono, że w chwili kontroli nie posiadał licencji, o której mowa w wymienionym art. 5b ust. 1 u.t.d. Jak stanowi art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki
z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując transport drogowy - wypis
z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji.
Skarżący z przypisanym naruszeniem nie zgodził się wskazując, że podejmowane przez niego czynności nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, a to z uwagi na to, że nie nosiły one znamion wykonywania działalności gospodarczej.
Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci protokołu kontroli, notatki urzędowej i przesłuchania świadka, w dniu [...] kwietnia 2019 r. A.B. przewiózł pojazdem samochodowym marki [...] pasażerkę E.M. z ul. [...] w R. do stacji benzynowej na ul. [...]. Powyższa usługa zamówiona została przez wymienioną za pomocą aplikacji Taxify, a opłata, została pobrana także za pośrednictwem przedmiotowej aplikacji.
Rozpoznające sprawę organy przyjęły, że kierowca A.B. wykonywał zarobkowy przewóz osób we własnym imieniu i na swoją rzecz, nie dysponując jednak wymaganą w tym zakresie licencją. Ze stanowiskiem tym Sąd w składzie niniejszym
w pełni się zgadza. Przedstawione wyżej okoliczności wskazywały bez wątpienia, że skarżący wykonywał krajowy transport drogowy, na co nie posiadał stosownej licencji. Skarżący, nie zgadzając się z takim stanowiskiem wskazał, że w sprawie nie ustalono podstawowej kwestii, a mianowicie, czy przysługiwał mu status przedsiębiorcy i czy wykonywał on działalność gospodarczą.
W tym zakresie należy wskazać na ugruntowany już w orzecznictwie sądowym pogląd, że okoliczność w postaci tego, czy dokonujący przewozu osób widnieje w ewidencji podmiotów prowadzących działalność gospodarczą jest obojętna dla zastosowania sankcji jak w sprawie niniejszej. Przyjmuje się bowiem, że z regulacji u.t.d. nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego o wszelkich cechach wynikających z przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i jej ewidencjonowaniu (obecnie zasady prowadzenia takiej działalności określa ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - Dz. U. z 2019 r., poz. 1292 ze zm.). Gdyby taka była wola ustawodawcy, nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji w praktyce byłoby niemożliwe, gdyż jedną z podstawowych cech działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego jest właśnie prowadzenie jej na podstawie licencji. Wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji traktowane musi być jako działanie faktyczne polegające na przewozie osób lub rzeczy odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej. Z art. 4 pkt 3 lit. a u.t.d. wynika zresztą, że transportem drogowym jest każdy (faktyczny) przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej niepolegającej na wykonywaniu transportu drogowego, o ile nie stanowi przewozu na potrzeby własne [por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 20.01.2009 r. II GSK 670/08, z 3.04.2009 r. II GSK 701/17]. Tym samym, podmiotem wykonującym transport drogowy jest nie tylko ten, kto podejmuje i wykonuje tego rodzaju działalność gospodarczą zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, ale także ten kto faktycznie podejmuje czynności z zakresu transportu drogowego, chociaż nie dopełnił warunków niezbędnych do legalnego wykonywania tej działalności gospodarczej. Przyjęto również, że zasadniczego znaczenia w sprawie nie ma to, czy wykonywanie transportu drogowego miało charakter ciągły. Wykonywanie więc nawet po raz pierwszy przewozu drogowego, charakteryzującego się zarobkowym charakterem tej działalności oraz jej wykonywaniem w sposób zorganizowany musi odbywać się na podstawie odpowiedniej licencji. Ustawa o transporcie drogowym nie zawiera unormowania pozwalającego na przyjęcie, że dopiero kolejne przewozy wymagają posiadania takiej licencji. W każdym przypadku, wykonywanie transportu drogowego musi odbywać się na podstawie właściwej licencji (tak wyrok NSA z 4.11.2009 r. II GSK 166/09).
Podzielając powyższe należy uznać, że słusznie rozpoznające sprawę organy przypisały skarżącemu odpowiedzialność za naruszenie, o którym mowa w lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. Wykonany przez skarżącego przewóz miał bowiem z pewnością odpłatny charakter. Płatność została dokonana za pośrednictwem aplikacji Taxify, przy pomocy której doszło do skojarzenia kierowcy z pasażerem. Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez stronę kwestia, że płatności tej dokonano na rzecz właściciela przedmiotowej aplikacji. Nie zmienia to bowiem faktu, iż sam przewóz nosił znamiona odpłatnego, a należność za przewóz z miejsca do miejsca została uiszczona. Obojętne zaś było do jakiego podmiotu trafiła opłata, a zatem, że skarżący nie był jej bezpośrednim beneficjentem. Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, że istotą działania przedmiotowej aplikacji nie jest charytatywna praca kierowców. Kwestię tę zauważył także GITD, który powołując się na orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości z 20.12.2017 r. (C-434/15) wskazał, że część ceny przewozu przekazywana jest kierowcy. A.B. podniósł zaś w skardze, że nie otrzymał on za swoje czynności wynagrodzenia od pasażera, nie zaś, że jego działania miały bezpłatny charakter.
Jak zasadnie wskazał GITD w zaskarżonej decyzji, powołując się w tym zakresie na "Ogólne warunki dla kierowców", jakie przewiduje aplikacja Taxify, to kierowca ponosi pełną odpowiedzialność za wykonywaną przez siebie usługę przewozu. To jego zadaniem jest więc zadbanie, by posiadał wszystkie wymagane prawem dokumenty, pozwalające na legalne dokonywanie czynności przewozu.
Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu strony odnośnie do braku wyjaśnienia przez organy zasad działania aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu należy wskazać, że faktycznie, w aktach sprawy brak jest dowodów przedstawiających powyższe, aczkolwiek GITD wyjaśnił częściowo te reguły w uzasadnieniu wydanej decyzji. Poza tym, uchybienie tego rodzaju nie mogło mieć żadnego wpływu na wynik niniejszej sprawy. Zasady odnoszące się do aplikacji umożliwiającej porozumienie się pomiędzy wykonującym usługę przewozu a pasażerem można bowiem uznać za fakt powszechnie znany. Nie ma jakichkolwiek przeszkód, by podmiot zamierzający zapoznać się z tymi zasadami poznał je za w Internecie. Poza tym, co również wymaga podkreślenia, strony w niniejszej sprawie nie toczą sporu w tym właśnie zakresie.
Skoro każde działanie faktyczne polegające na przewozie osób lub rzeczy, odpowiadające zdefiniowanemu transportowi drogowemu, stanowi transport drogowy, to zdaniem Sądu, okoliczności niniejszej sprawy pozwalały na wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej za wykonywanie tego transportu bez wymaganej licencji. Strona przewiozła pasażerkę z określonego miejsca do miejsca docelowego, przewóz ten miał charakter odpłatny, bowiem pasażerka uiściła za niego stosowną opłatę, choć nie na rzecz skarżącego, a działanie skarżącego było zorganizowane, bowiem dysponował on określonym pojazdem, koniecznym do wykonania usługi przewozu. Z istoty działania aplikacji Taxify wynika, że korzystający z niej kierowca działa w sposób zorganizowany i nastawiony jest na ciągłość tego działania w celach zarobkowych.
Skarżący zarzucił, że organ w żaden sposób nie odniósł się do jego twierdzeń, iż przedmiotowy przejazd wykonywał na rzecz podmiotu: [...] K.W. Zarzut ten jest zupełnie nieuzasadniony. GITD podkreślił w zaskarżonej decyzji, że jak wynika z ogólnych warunków przewozu pasażerów w ramach aplikacji Taxify, to kierowcy świadczą usługi transportowe w sposób niezależny i ponoszą za nie pełną odpowiedzialność, w tym, czy są one realizowane zgodnie z prawem. Poza tym, organ zwrócił również uwagę, że przedłożonej przez stronę kserokopii licencji nr [...] i jej wypisu, wydanych na rzecz podmiotu: [...] K.W. nie mógł uznać za wiarygodne dokumenty, bowiem stanowiły one tylko kserokopię, a ponadto wykraczały one poza zakres przewidzianych stosownymi unormowaniami wzorów druków, zawierając dodatkowy nadruk o treści: "Licencja dla kierowcy: A.B.". Jak słusznie podniósł więc GITD, strona nie udowodniła, że wykonywała przewóz drogowy nie we własnym imieniu i nie na swoją rzecz. W piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r. była zaś wzywana do tego, by przedłożyła oryginał bądź potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię umowy zawartej z [...] K.W., z której wynikać będzie charakter i zasady współpracy z tym podmiotem. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi.
Skarżącemu przypisana została również odpowiedzialność za naruszenie, o którym mowa w lp. 2.11. załącznika nr 3 do u.t.d. tj. wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust.4b u.t.d. Z zawartej w art. 4 pkt 11 u.t.d. definicji przewozu okazjonalnego wynika, że jest to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Przy czym, przewóz regularny (art. 4 pkt 7 u.t.d.) to publiczny przewóz osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami na zasadach określonych w ustawie Prawo przewozowe Z kolei, przewóz regularny specjalny (art. 4 pkt 9 u.t.d.) oznacza niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób, zaś przewóz wahadłowy (art. 4 pkt 10 u.t.d.) to wielokrotny przewóz zorganizowanych grup osób tam i z powrotem, między tym samym miejscem początkowym a tym samym miejscem docelowym, przy spełnieniu łącznie wymienionych szczegółowo warunków.
Nie ulega wątpliwości, że przewozu, którego dotyczy niniejsza sprawa nie można zaliczyć do żadnej z kategorii przewozów, wymienionej w art. 4 pkt 11 u.t.d. Oznacza to tym samym, że należy go zakwalifikować do przewozu okazjonalnego.
W orzecznictwie przyjmuje się, że zawarte w przepisach dotyczących transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny", jako "odnoszący się do określonej okazji - okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej" (zob. Słownik języka polskiego, pod redakcją prof. dr Mieczysława Szymczaka, t. II, Warszawa 1998, s. 499).
W odróżnieniu do przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1361/06, Lex nr 384423). Można zatem zdaniem Sądu przyjąć, że usługi przewozu świadczone przy wykorzystaniu aplikacji Taxify to usługi dokonywane w nadarzających się sytuacjach. Skarżący za pośrednictwem aplikacji Taxify został skojarzony z klientką i na tej podstawie wykonywał kurs.
Warunki wykonywania przewozu okazjonalnego określa art. 18 ust. 4a u.t.d., który stanowi, że przewóz taki wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Jednocześnie art. 18 ust. 4b u.t.d. dopuszcza przewóz okazjonalny samochodami osobowymi niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy po spełnieniu następujących warunków: samochody te są prowadzone przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę (lit. a), przewóz następuje na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, każdorazowo przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 ustawy Kodeks cywilny, w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości (lit. b), przewóz realizowany jest po ustaleniu opłaty ryczałtowej przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa (lit. c).
Zaznaczenia wymaga, że wymogi z cytowanego art. 18 ust.4b u.t.d. muszą być spełnione łącznie. Przewóz dokonany był przez skarżącego pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą i nie spełniał dwóch z wymienionych wyżej warunków z art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d. Umowy z pasażerem nie zawarto bowiem w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa, lecz za pośrednictwem aplikacji w telefonie. Ponadto, opłata za przewóz nie została uregulowana na rzecz przedsiębiorcy, lecz na rzecz właściciela aplikacji.
Skarżący stwierdził, że immanentną cechą przewozu okazjonalnego jest to, że następuje on z inicjatywy kierującego lub pasażera, a w sprawie niniejszej przejazd możliwy był dzięki aplikacji kojarzącej pasażerów i kierowców. W ocenie Sądu, fakt skorzystania z przedmiotowej aplikacji nie wyłącza przyjęcia, że w zasadzie inicjatorem przewozu był tak skarżący, jak i jego pasażerka, który używając wskazanej aplikacji zmierzali do realizacji usługi przewozu.
W ocenie Sądu, nie jest trafne stwierdzenie skarżącego, że przewóz w warunkach niniejszej sprawy zbliżony był do tzw. carsharingu czy carpoolingu. Carsharing bowiem to tzw. współdzielenie jednego pojazdu przez wielu użytkowników, system wspólnego używania tego samego samochodu przez kilka osób albo model biznesowy wypożyczania samochodu na krótki czas. Z kolei carpooling polega na udostępnianiu miejsca w pojeździe osobom przez kierującego, który jadąc w określonym przez siebie kierunku przy okazji na tej samej trasie zabiera do pojazdu osoby, które chcą udać się w tym samym kierunku, na tej samej trasie, zwracając kierującemu część kosztów wspólnego przejazdu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5.03.2020 r. VIII SA/Wa 891/19). Opisane pojęcia dotyczą więc odmiennych jakościowo okoliczności od tych, które wystąpiły w sprawie niniejszej.
Strona skarżąca zarzuciła brak zebrania w sprawie wyczerpującego materiału dowodowego, który uzasadniałby nałożenie kary pieniężnej. Zarzut ten jest zupełnie bezpodstawny. Dowody, które w sprawie zgromadzono były wystarczające do wydania kwestionowanych decyzji. To zaś w interesie skarżącego znajdowało się to, by przedstawić dowody, które nie pozwoliłyby na przypisanie mu odpowiedzialności za określone naruszenia. To skarżący winien był też podać okoliczności, które - w myśl art. 92c ust. 1 u.t.d. - skutkowałyby tym, iż organ nie wszcząłby postępowania bądź też wszczęte umorzył, a związane z zaistnieniem zdarzeń, których strona nie mogła przewidzieć. Skoro skarżący nie uczynił tego, to zasadnie rozpoznające sprawę organy przyjęły, że brak jest podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d. GITD w tym zakresie podkreślił, że do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym doszło w wyniku działań skarżącego, który nie posiadał stosownych uprawnień i poruszał się samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. (z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d.). Zdaniem organu odwoławczego, gdyby strona przestrzegała obowiązujących regulacji prawnych, to do naruszenia by nie doszło. Tymczasem, zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa sądowego, regulacja z art. 92c ust. 1 u.t.d. odnosi się wyłącznie do sytuacji i zdarzeń nieoczekiwanych i nadzwyczajnych, ponadprzeciętnych (tak np. wyroki NSA z 27.11.2018 r. II GSK 3817/16, z 23.01.2019 r. III GSK 4875/16).
Mając więc powyższe na uwadze należało przyjąć, że ustalony w sprawie stan faktyczny, stanowiący podstawę nałożenia na skarżącego kary pieniężnej stanowił wystarczającą podstawę powyższego. W świetle art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Z kolei, zgodnie z art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, załącznika nr 3 do u.t.d. Trzeba jeszcze powołać art. 92a ust.3 u.t.d., wedle którego, suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych. W niniejszej sprawie, ze względu na fakt, że przewidziana przez załącznik nr 3 do u.t.d. (tj. lp. 1.1. oraz lp. 2.11) kara pieniężna przekraczała łącznie wskazaną wyżej kwotę 12 000 zł, została ona ograniczona przez PWITD właśnie do tego wymiaru.
Z tych wszystkich wymienionych wyżej przyczyn orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.