II SA/Rz 230/25

II SA/Rz 230/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Małgorzata Niedobylska /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Popek
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Ruch drogowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 2 pkt 35a, art. 140aa ust.1, art.140a ust.1 pkt 3 lit.a, art. 140ab ust.2, art. 64 ust.2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 189a § 2 pkt 2, art. 189f § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi L. sp. z o.o. z/s w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 5 grudnia 2024 r. nr 1801-IGC.4802.28.2024.11 w przedmiocie kary za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z 12 sierpnia 2024 r. nr 408000-408000-COC-1.4802.1371.2023, 2) umarza postępowanie administracyjne, 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie na rzecz skarżącej L. sp. z o.o. z/s w P. kwotę 2 057 (dwa tysiące pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
L.sp. z o.o. (dalej: Skarżąca lub Spółka) poddała kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 5 grudnia 2024 r. nr 1801-IGC.4802.28.2024.11. Utrzymano nią w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z 12 sierpnia 2024 r. nr 408000-408000-COC-1.4802.1371.2023, którą nałożono na Spółkę karę pieniężną w wysokości [...] zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym z ładunkiem podzielnym.
Z okoliczności faktycznych sprawy ustalonych przez organy wynikało, że 6 czerwca 2024 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili w Oddziale Celnym w Medyce kontrolę wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pięcioosiowego pojazdu członowego o nr rej. [...], którym przewożono ładunek podzielny w postaci saletry amonowej zapakowanej w opakowania typu big bag (38 x 600 kg). Pojazd poddano ważeniu przy użyciu pomostu wagowego do ważenia pojazdów w ruchu. W wyniku dynamicznego ważenia nacisków osi stwierdzono w obu próbach przekroczenie dopuszczalnej normy nacisku na grupie osi składającej się z trzech osi nienapędowych naczepy o 150 kg (0,63%); dopuszczalny nacisk osi nie mógł przekroczyć 24 tony, stosownie do § 5 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022), podczas gdy wynosił 24.150 kg. Na tej podstawie uznano, że pojazd był nienormatywny w rozumieniu art. 2 pkt 35a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047; dalej: p.r.d.), a przejazd nim wymagał zezwolenia kategorii V na przejazd pojazdu nienormatywnego, stosownie do art. 64 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 p.r.d. oraz załącznika nr 1 do p.r.d., gdyby przewożono ładunek niepodzielny. Za stwierdzone naruszenie nałożono karę na podstawie art. 140aa ust. 1, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a) i art. 140ab ust. 2 p.r.d. Podmiotem wykonującym przejazd była Spółka.
W odwołaniu Spółka podniosła, że okoliczności faktyczne nie zostały należycie ustalone. Stwierdzony wynik przekroczenia nacisku grupy trzech osi nienapędowych naczepy o 150 kg mieścił się w dopuszczalnym odchyleniu pomiaru dla wagi klasy dokładności D, jaką stosują przy pomiarach funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego (2%), a której nie zastosowali funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej. Ponadto nie zastosowano w sprawie przepisów art. 189a § 2 pkt 2 i art. 189f § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) i nie odstąpiono od nałożenia kary pieniężnej, której wysokość jest nieproporcjonalna do stwierdzonego naruszenia, jeżeli takie w ogóle miało miejsce, a w takim przypadku należało je uznać za znikome. Żadne inne parametry nie zostały przekroczone. Uregulowania zawarte w art. 140aa ust. 4 p.r.d. nie są zbieżne z rozwiązaniami z art. 189f k.p.a.
Opisaną na wstępie decyzją z 5 grudnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ odwoławczy podniósł, że wyniki pomiarów wskazują na przekroczenie dopuszczalnej normy nacisku na grupie osi naczepy pojazdu członowego o 150 kg (0,63 %). Wartość ta wymagała uznania wykonywanego przewozu za nienormatywny. Przewożony ładunek w postaci saletry amonowej w 38 opakowaniach typu "big bag" o łącznej wadze 22.860 kg, nie spełniał ustawowego warunku niepodzielności, co wykluczało możliwość legalnego przejazdu tym pojazdem po drogach publicznych, nawet w przypadku posiadania zezwolenia właściwej kategorii. Okoliczność ta świadczyła o naruszeniu zakazu ustanowionego w art. 64 ust. 2 p.r.d., ponieważ pojazd był nienormatywny.
Odnośnie do podawanej w wątpliwość prawidłowości działania wagi użytej podczas kontroli podano, że użyta waga przeznaczona była do pomiaru nacisków osi i sumarycznej masy pojazdu. Posiadała ważne świadectwo legalizacji. Ważenie pojazdu przebiegało prawidłowo. Podczas obu pomiarów stwierdzono takie samo przekroczenie. Żądanie korekty wyników uznano za bezpodstawne. Błędy graniczne wskazań wag są uwzględniane w procesie ich legalizacji. Wartości te nie mogą być wykorzystywane do określenia poprawek do nominalnych wskazań wag. Za bezzasadne uznano także odwołanie się do instrukcji stosowanych przez Inspekcję Transportu Drogowego. Spółka nie wykazała zaś okoliczności, które uwalniałyby ją od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie. W okolicznościach sprawy brak było podstaw do stosowania przepisów art. 189a i nast. k.p.a.
W skardze skierowanej do tut. Sądu Spółka, domagając się uchylenia wydanych decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego lub uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania, a także orzeczenia o kosztach postępowania według norm przepisanych, zarzuciła naruszenie:
1)  art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad prawdy obiektywnej, zasady oficjalności, zasady ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału, zgodnie z którymi obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, że istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność administracyjno-karną, natomiast odnośnie do niej ustalenie faktów stanowiących podstawę nałożenia kary nastąpiło przy użyciu wagi, która w trakcie ważenia wskazała przekroczenie o 150 kg (0,63 %), przy czym wynik mieścił się w dopuszczalnym dla wagi klasy dokładności D odchyleniu wynoszącym ±4% oraz w granicach korekty wynoszącej 2% zaokrąglonej w górę do każdych pełnych 100 kg, którą nakazuje stosować funkcjonariuszom ITD przepis § 29d pkt 5 zarządzenia nr 28/2014 GITD z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, który jeżeli nie wprost, to przynajmniej w drodze analogii powinien znajdować zastosowanie do kontroli przeprowadzanych również przez inne organy,
2) art. 81a § 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 2 ustawy - Prawo przedsiębiorców i wyrażonej w tych przepisach zasady rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości faktycznych na korzyść strony poprzez ich niezastosowanie i nierozstrzygnięcie poważnych wątpliwości co do faktu popełnienia naruszenia prawa na korzyść strony, lecz nałożenie kary pieniężnej pomimo braku pewności co do tego, że w ogóle doszło do naruszenia prawa,
3) art. 51 ust. 3 oraz art. 54 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.t.d w zw. z § 29d pkt 5 zarządzenia nr 28/2014 GITD z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego oraz § 20 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, w szczególności danych z tabeli nr 1 dotyczącej dopuszczalnego odchylenia każdego obciążenia osi lub osi wielokrotnej od skorygowanego obciążenia osi lub osi wielokrotnej pojazdu kontrolnego innego niż dwuosiowy podczas ważenia dynamicznego, zgodnie z którą w przypadku wagi o klasie dokładności D odchylenie dopuszczalne w % skorygowanego obciążenia osi wynosi ±4%, a zatem wynik ważenia uzyskany w trakcie kontroli (0,63%) mieścił się w odchyleniu - w tolerancji błędu; tym samym kara pieniężna nie powinna zostać nałożona,
4) art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zaufania do władzy publicznej w zw. z art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w p.r.d. przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie p.r.d., a które pozwalają miarkować kary i od nich odstępować lub poprzestać na pouczeniu i które zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w p.r.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest w przypadku przepisów p.r.d. odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a., na co uwagę zwrócono m. in. w wyrokach o sygn. akt VI SA/Wa 3023/23, VI SA/Wa 198/23, VI SA/Wa 2230/22, III SA/Po 145/22, zaś ocena, czy w sprawie nie występują przesłanki do odstąpienia od ukarania stanowi obligatoryjny element postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, którego pominięcie wywołuje konieczność uchylenia tak podjętej decyzji,
5) art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w sytuacji gdy kara 6.000 zł za zarzucone naruszenie w okolicznościach, w jakich do niego miało dojść i jego wagi, jawi się jako nieproporcjonalna, a ponadto w sytuacji gdyby kontrola była prowadzona przez inny organ - Inspektorów Transportu Drogowego, to wówczas zgodnie z § 29d pkt 5 zarządzenia GITD nr 28/2014 z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, nie doszłoby w ogóle do stwierdzenia naruszenia, bowiem "w przypadku pomiarów nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej pojazdu dokonywanych z użyciem wagi stacjonarnej do pomiarów dynamicznych lub wag przenośnych do pomiarów dynamicznych, od wskazania wagi stacjonarnej lub sumy wskazań wag przenośnych, dla każdej osi, odejmuje się 2% zaokrąglone w górę do każdych pełnych 100 kg wartości tej korekty,
6)    art. 140aa ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a i ust. 2 p.r.d. poprzez nałożenie na stronę surowej kary pieniężnej za stwierdzone w trakcie kontroli przekroczenie nacisku osi o 0,63%, w sytuacji gdy powyższy wynik mieści się w tolerancji błędu wynoszącej 2 % zaokrąglonych w górę do pełnych 100 kg, a wynikającej z zarządzenia GITD, które co najmniej w drodze analogii powinno znaleźć zastosowanie przy ustalaniu parametrów w trakcie kontroli i spowodować stwierdzenie, że parametry dopuszczalne przez prawo materialne w ogóle nie zostały naruszone.
Skarżąca podkreśliła, że nałożenie kary musi być poprzedzone  jednoznacznym, niebudzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, że doszło do naruszenia prawa. Stwierdzone przekroczenie ma tak niewielką wartość, że istnieją wątpliwości co do prawidłowości wykonanego pomiaru. W warunkach pozalaboratoryjnych stwierdzenie przekroczenia nacisku osi o 0,63% (150 kg) przy pomiarach rzędu kilkunastu ton nie musi oznaczać przekroczenia wartości normatywnej. Może to bowiem być błąd pomiaru, dlatego w rozporządzeniu dotyczącym stosowania wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu określono wskaźniki korekty wyników pomiaru, które nie zostały przez organy zastosowane. Pomniejszenie wyniku o 4% nie wykazałoby przekroczenia norm, a żadne inne parametry nie zostały przekroczone. Korekta taka zostałaby zastosowana, gdyby kontrolę prowadzili inspektorzy transportu drogowego. Podobnymi regulacjami nie dysponuje jednak Krajowa Administracja Skarbowa i Służba Celno-Skarbowa. Gdyby natomiast przyjąć, że do naruszenia doszło, to wysokość kary w relacji do wagi naruszenia, które należy uznać za znikome, narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności. W takich okolicznościach organ powinien zastosować, jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i odstąpić od nałożenia kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu, a tymczasem organ odwoławczy błędnie uznał, że regulacja ta nie mogła znaleźć w sprawie zastosowania. Regulacja w p.r.d. nie pokrywają się z tymi w k.p.a., dlatego istnieje możliwość zastosowania art. 189f k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. W odniesieniu do zarzutów skargi podano, że wynik przeprowadzonego pomiaru jednoznacznie potwierdził przekroczenie dopuszczalnej normy nacisku na grupie osi naczepy pojazdu członowego o 150 kg. Pojazd był zatem nienormatywny. Gdyby ładunek był niepodzielny przedsiębiorca powinien na wykonanie przewozu posiadać zezwolenie kategorii V. Żądanie korekty wyników pomiaru uznano za bezpodstawne, ponieważ przepisy prawa nie nakładają na organy obowiązku pomniejszenia wyników ważenia o jakąkolwiek wartość dopuszczalnego błędu pomiaru. Użyta do pomiarów waga posiadała ważne świadectwa legalizacji ponownej, a pomiarów dokonano zgodnie z zaleceniami producenta. Zaznaczono, że błędy graniczne to kryteria, które są badane przez organ wydający świadectwo legalizacji. Określony w rozporządzeniu dotyczącym stosowania wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu wskaźnik odchylenia nie oznacza konieczności korygowania wyniku pomiaru. Podstawę nałożenia kary pieniężnej w przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego w zakresie nacisków osi stanowi wynik ważenia wskazany przez wagę, bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędów pomiaru. Za niezasadne uznano odwoływanie się do zarządzenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego, ponieważ jest to akt prawa wewnętrznego. Podtrzymano stanowisko o braku możliwości stosowania w sprawie przepisów k.p.a. Wysokość nałożonej kary została zaś ściśle określona w przepisach p.r.d.
W piśmie z 5 czerwca 2025 r. organ odwoławczy dodatkowo odniósł się do kwestii błędu pomiaru wynikającego z klasy użytej do pomiaru wagi. Stwierdził, że posiadała ona ważne świadectwo legalizacji, a żaden przepis nie dopuszcza korygowania wskazania wagi; takie jest też stanowisko Głównego Urzędu Miar. Orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest w tej kwestii jednolite, ale prezentowane są również stanowiska, w których opowiedziano się przeciwko dopuszczalności korekty wyników. Organ nie podzielił stanowiska skarżącej Spółki, że w kwestii pomiaru występują wątpliwości natury faktycznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024, poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej: p.p.s.a)., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonych decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie sformułowane w niej zarzuty okazały się zasadne.
Z dotychczasowych ustaleń faktycznych organów wynikało, że podczas kontroli drogowej przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej normy nacisku na grupie osi składającej się z trzech osi nienapędowych (naczepy) o 150 kg ponad dopuszczalne 24.000 kg, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości o 0,63%. Na tej podstawie kontrolowany pojazd uznano za nienormatywny w rozumieniu art. 2 pkt 35a p.r.d. Ponieważ Spółka nie posiadała odpowiedniego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego nałożono na nią, na podstawie art. 140aa ust. 1 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a) i ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 2 p.r.d. karę pieniężną w wysokości przewidzianej za brak zezwolenia kategorii V.
Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, korzystanie z dróg publicznych w Polsce regulowane jest przepisami przede wszystkim ustawami - Prawo o ruchu drogowym oraz o drogach publicznych. Zawarte w tych aktach prawnych normy jako zasadę przewidują poruszanie się po drogach publicznych wyłącznie pojazdów nienaruszających określonych dla nich nacisków osi, wymiarów lub masy całkowitej. Zgodnie z art. 2 pkt 35a p.r.d. za pojazd nienormatywny uznaje się pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Z art. 64 ust. 1 p.r.d. wynika, ze ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem m.in. uzyskania odpowiedniego zezwolenia. W art. 64 ust. 2 p.r.d. postanowiono natomiast o zakazie przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.
Skarżąca Spółka podnosiła w toku postępowania dwie zasadnicze kwestie: 1) błąd pomiaru i niezastosowanie wskaźnika korekty przy interpretacji wyniku, 2) nierozważenia możliwości odstąpienia od nałożenia kary na zasadach wynikających z k.p.a.
W ocenie Sądu, stanowisko Skarżącej co do błędnej interpretacji wyników ważenia pojazdu zasługiwało na aprobatę, ponieważ organy nie uwzględniły w swoich rozstrzygnięciach przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2007 r. Nr 188, poz. 1345). Otrzymanego wyniku pomiaru nie poddano interpretacji przy uwzględnieniu przewidzianego w tym akcie prawnym wskaźnika korekty tzw. błędu granicznego. Nie wykazano więc ponad wszelką wątpliwość, że do przypisanego Spółce naruszenia faktycznie doszło.
Ponieważ kontrolowane decyzje dotyczą wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, to nie może być jakichkolwiek wątpliwości co do ustaleń faktycznych świadczących o naruszeniu prawa. W sytuacji Spółki chodzi o zapewnienie takiego stopnia pewności pomiaru, który nie będzie pozostawiać wątpliwości, że uzyskane rezultaty są prawidłowe i mogą służyć jako wystarczający materiał do stwierdzenia wystąpienia przekroczenia, z którym wiąże się sankcja administracyjna. Dlatego wymaga zaznaczenia, że to, że użyta do pomiaru waga posiadała ważne świadectwo legalizacyjne nie oznacza, że wskazywany przez nią wynik ważenia jest ostatecznym dowodem na stwierdzenie naruszenia prawa i każdy wykonany przy jej użyciu pomiar odpowiada wartości rzeczywistego nacisku osi pojazdu na podłoże. Świadczą zresztą o tym wykonane pomiary, w których wartości między pierwszym i drugim ważeniem na poszczególnych osiach naczepy istotnie się różnią, a zgodność dotyczyła tylko sumy nacisków osi potrójnej naczepy. Pozostałe parametry, jak słusznie zauważyła Spółka, nie były przekroczone. Nie wykazano też, aby przewoziła towar w ilości, która nie pozwalała zachować parametrów przejazdu.
Wagi samochodowe służące do ważenia pojazdów w ruchu klasyfikowane są do różnych klas dokładności z punktu widzenia ich precyzji (dokładności). Okoliczność ta, jak trafnie sugerowała Spółka, powinna zostać uwzględniona podczas analizy (interpretacji) wyniku pomiaru, ponieważ wskazują na nią przepisy ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. Wyróżniono w nim 4 klasy wag, odnośnie do których w załączniku nr 1 do rozporządzenia określono poziom dopuszczalnych odchyleń. Dla wagi klasy D odchylenie dopuszczalne w % skorygowanego obciążenia osi i osi wielokrotnej od skorygowanego obciążenia osi lub osi wielokrotnej pojazdu kontrolnego innego niż dwuosiowy podczas ważenia dynamicznego, przy użytkowaniu wagi, określono na ±4%. Trudno bowiem oczekiwać, aby waga, zainstalowana w różnych miejscach i warunkach, dokonywała takich samych pomiarów (tak precyzyjnych), jak waga działająca w warunkach laboratoryjnych z prawidłowym wzorcem masy, bez wpływu na wynik pomiaru czynników zewnętrznych. Organy tego postanowienia rozporządzenia nie uwzględniły przy interpretacji wskazań wagi.
Za nieprawidłowe Sąd uznał stanowisko organu odwoławczego, że otrzymany wynik ważenia nie powinien być poddany korekcie, ponieważ stosowne błędy graniczne zostały już uwzględnione przy legalizacji wagi. Gdyby tak miało być, że każdy otrzymany wynik ważenia jest autentyczny, to prawny podział wag na klasy nie miałby racji bytu, skoro po otrzymaniu świadectwa legalizacji każda waga wskazywałaby wynik odzwierciedlający rzeczywiste obciążenie. Tak jednak nie jest, a twierdzenie, że żaden przepis prawa nie przewiduje korygowania wyników pomiarów dokonywanych w trakcie kontroli pojazdów, jest nieprawidłowe i stanowi naruszenie przepisów zawartych w załączniku ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. Z klasy użytej wagi wynika, że może dochodzić w trakcie pomiarów dokonywanych w różnych warunkach do odchyleń, które mieszczą się granicach prawnie dopuszczalnych błędów. Bez uwzględnienia przewidzianego w rozporządzeniu wskaźnika korekty wyniku pomiaru nie można w sposób niewątpliwy przypisać przewoźnikowi naruszenia, jeżeli wskazane przez wagę przekroczenie dopuszczanych wartości mieści się w granicach tzw. błędu granicznego. Korekta taka czyni również zadość rozstrzyganiu wątpliwości natury faktycznej na korzyść podmiotu administrowanego, stosownie do art. 81a § 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 2 ustawy – Prawo przedsiębiorców (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II GSK 705/24, II GSK 2135/23, II GSK 315/21, II GSK 2094/22, II GSK 737/23, II GSK 472/24, II GSK 315/21), zwłaszcza gdy wynik pomiaru ma charakter graniczny.
Wyraźnego podkreślenia wymaga, że dokonując pomiaru mającego służyć jako dowód w sprawie o ukaranie podmiotu wykonującego przejazd, organ ma obowiązek zapewnić narzędzia pomiarowe posiadające nie tylko wymagane urzędowe potwierdzenie prawidłowości i powtarzalności uzyskiwanych wyników w zbliżonych warunkach, ale i to, aby uzyskany wynik był wynikiem rzeczywistym (por. wyroki NSA o sygn. akt II GSK 2223/15, II GSK 1204/20). Tymczasem stanowisko organu, że otrzymane wyniki uwzględniały już taką korektę, nie poddaje się weryfikacji, ponieważ nie jest wiadome, czy była to korekta in plus czy in minus i czy użyta waga zapewniała taką korektę. Dlatego w warunkach granicznych, z którymi organy miały do czynienia w okolicznościach sprawy, akceptacja wyniku ważenia powinna być poprzedzona jego interpretacją, a w razie wątpliwości powinny one zostać rozstrzygnięte na korzyść podmiotu wykonującego przejazd o wartości błędów granicznych, o których mowa w ww. rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. Wadą przedmiotowego postępowania było oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na wyniku pomiaru i powołanie się na świadectwo legalizacji ponownej, a odrzucenie potrzeby wyjaśnienia oraz ewentualnego uwzględnienia dopuszczalnych prawnie błędów pomiaru wagi.
Odnośnie do powyższego należy jednak zauważyć, że brak było podstaw do postulowanego przez Spółkę stosowania przez organy służby celno-skarbowej wewnętrznie obowiązujących regulacji opracowanych dla Inspekcji Transportu Drogowego (por. wyrok NSA o sygn. akt II GSK 2135/23). Kwestie, na które powołano się w skardze, a wcześniej w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, zostały dostatecznie określone w ww. rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. i muszą być przez organy prowadzące postępowanie uwzględniane z urzędu. Wszak w art. 9a pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 2011 r. – Prawo o miarach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2063) zawarto delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw gospodarki do określenia w rozporządzeniu m.in. wymagań w zakresie warunków właściwego stosowania przyrządów pomiarowych.
W przypadku drugiego z wymienionych wyżej zagadnień Sąd nie podzielił stanowiska Spółki, że wadliwością proceduralną postępowania było nierozważenie przez organy możliwości odstąpienia od nałożenia kary na zasadach wynikających z k.p.a. W tym względzie argumentacja skargi nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ kwestie zasad nakładania kar zostały uregulowane w p.r.d. w sposób wykluczający możliwość stosowania k.p.a. Na okoliczność tę uwagę zwrócił Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w powołanym w skardze wyroku o sygn. akt II GSK 2094/22, którego tezy Sąd w składzie rozpoznającym skargę w pełni zaaprobował (por. także wyroki NSA o sygn. akt II GSK 2135/23, II GSK 248/21, II GSK 375/21, II GSK 2784/24, II GSK 1146/24).
Reasumując należy stwierdzić, że orzekające organy, wykorzystując podczas kontroli przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej, mają prawny obowiązek uwzględniania z urzędu ustalonych normatywnie dopuszczalnych odchyleń tych przyrządów w użytkowaniu oraz korygowania w tym zakresie wskazań nominalnych pomiaru. Nieuwzględnienie powyższego przy ustaleniu wartości kontrolowanych stanowi naruszenie art. 7, art. 80 k.p.a. oraz art. 81a k.p.a. i ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, gdyż ustalone wartości przekroczenia nacisku na grupie osi trzech osi oraz sumarycznej masy pojazdu, mieszczą się bezspornie w dopuszczonych w rozporządzeniu odchyleniach, co uzasadnia przyjęcie, że kontrolowany przewóz mieścił się w ustalonych normach i nie wymagał odrębnego zezwolenia, a tym samym nie było podstaw do wymierzenia kary w oparciu o art. 140aa ust. 1 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a) i ust. 2 p.r.d.
Z podanych względów, na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Złożyły się na nie: wpis od skargi w kwocie 240 zł, wynagrodzenie pełnomocnika Spółki w kwocie 1.800 zł - zgodnie z § 14 ust.1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz.1964 ze zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł.