II SA/Rz 787/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że skarżący pozostawał w stosunku pracy i nie wykazał rezygnacji z zatrudnienia z powodu opieki nad dzieckiem.
Skarżący domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od września 2022 r. do stycznia 2023 r., argumentując, że w tym czasie nie pracował z powodu opieki nad niepełnosprawnym synem. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na istnienie umowy o pracę ze skarżącym oraz jego gotowość do podjęcia zatrudnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu T. R. za okres od 1 września 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. Organy administracji, w tym Prezydent Miasta i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uznały, że skarżący nie spełnił podstawowego warunku do przyznania świadczenia, jakim jest rezygnacja z zatrudnienia lub inna praca zarobkowa w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy skarżący faktycznie pozostawał w stosunku pracy, nawet jeśli nie wykonywał obowiązków z powodu zwolnienia lekarskiego lub innych przyczyn. Skarżący powoływał się na umowę o pracę zawartą z norweską agencją pośrednictwa pracy W., która została rozwiązana z dniem 31 stycznia 2023 r. Organy administracji oraz sąd administracyjny uznały, że samo istnienie stosunku prawnego pracy, nawet jeśli praca nie była faktycznie wykonywana, wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd podkreślił, że definicja zatrudnienia zawarta w ustawie o świadczeniach rodzinnych odnosi się do stosunków prawnych, a nie faktycznego wykonywania pracy. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na dokumenty i wyjaśnienia skarżącego, które wskazywały na jego gotowość do podjęcia pracy i negocjacje z pracodawcą w tym zakresie, co również stało w sprzeczności z wymogiem rezygnacji z zatrudnienia. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako bezzasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, pozostawanie w stosunku pracy, nawet jeśli praca nie jest faktycznie wykonywana, wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ definicja zatrudnienia odnosi się do stosunku prawnego, a nie faktycznego wykonywania pracy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest nie tyle faktyczne wykonywanie pracy, co istnienie stosunku prawnego pracy lub innej pracy zarobkowej, zgodnie z definicją ustawową. Skarżący, mimo przebywania na zwolnieniu lekarskim, pozostawał w umowie o pracę, co wykluczało spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 3 § 22
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Definicja zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej odnosi się do stosunków prawnych, a nie faktycznego wykonywania pracy.
Pomocnicze
u.ś.w. art. 63 § 1
Ustawa o świadczeniu wspierającym
u.ś.r. art. 24 § 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § 2a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
K.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
P.u.s.a. art. 1 § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 3 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o zatrudnianiu pracowników tymczasowych art. 1
Ustawa o zatrudnianiu pracowników tymczasowych art. 2 § 1
Ustawa o zatrudnianiu pracowników tymczasowych art. 2 § 2
Ustawa o zatrudnianiu pracowników tymczasowych art. 5
Ustawa o zatrudnianiu pracowników tymczasowych art. 7 § 1
k.r.o.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozostawanie w stosunku pracy, nawet jeśli praca nie jest faktycznie wykonywana, wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Definicja zatrudnienia w ustawie o świadczeniach rodzinnych odnosi się do stosunku prawnego, a nie faktycznego wykonywania pracy. Agencja pracy tymczasowej jest pracodawcą, a umowa z nią zawarta jest umową o pracę.
Odrzucone argumenty
Skarżący nie pozostawał w zatrudnieniu, a umowa z agencją była jedynie porozumieniem pracy. Skarżący nie uzyskiwał dochodu w spornym okresie, co świadczy o braku zatrudnienia. Skarżący wyraził gotowość do pracy u innych pracodawców, co nie wyklucza sprawowania opieki.
Godne uwagi sformułowania
Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Dla oceny w tym pierwszym zakresie istotne jest nie to, czy czynności zarobkowe są de facto podejmowane, a to czy wnioskodawca pozostaje w jednym ze stosunków prawnych wymienionych enumeratywnie w art. 3 pkt 22 u.ś.r.
Skład orzekający
Stanisław Śliwa
przewodniczący sprawozdawca
Paweł Zaborniak
sędzia
Jolanta Kłoda-Szeliga
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rezygnacja z zatrudnienia' w kontekście świadczenia pielęgnacyjnego, zwłaszcza w przypadku umów z agencjami pracy tymczasowej oraz sytuacji przebywania na zwolnieniu lekarskim."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2023 r. oraz specyfiki norweskiego rynku pracy i systemu ubezpieczeń społecznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia pielęgnacyjnego i kluczowej dla jego przyznania kwestii rezygnacji z pracy, co jest częstym problemem dla opiekunów. Interpretacja sądu jest istotna dla wielu osób.
“Czy zwolnienie lekarskie i umowa z agencją pracy to nadal 'rezygnacja z zatrudnienia' przy staraniu się o świadczenie pielęgnacyjne?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 787/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2025-09-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-06-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Stanisław Śliwa /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1429 art. 63 ust. 1 Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym Dz.U. 2023 poz 390 art. 17 ust. 1, art. 3 pkt 22 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2025 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 8 kwietnia 2025 r. nr SKO.405.ŚR.409.88.2025 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – skargę oddala – Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Tarnobrzegu, decyzją z 8 kwietnia 2025 r. nr SKO.405.ŚR.409.88.2025, po rozpoznaniu odwołania T. R. (dalej także: "Skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 12 lutego 2025 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "K.p.a." Jak wskazują uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć, decyzją z 4 listopada 2024 r., Prezydent Miasta [...] w punkcie 1. odmówił Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem K. R. za okres od 1 września 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. Jednocześnie w punkcie 2. przyznał Skarżącemu prawo do w/w świadczenia na okres od 1 lutego 2023 r. do 31 października 2025 r. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone w zakresie pkt 1., a sprawa przekazana w tym zakresie do ponownego rozpatrzenia decyzją SKO w Tarnobrzegu z 10 grudnia 2024 r. Kolegium podniosło, że Organ I instancji powinien wyjaśnić czy przedłożone przez Skarżącego na etapie odwołania dodatkowe dokumenty spełniają warunek "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Rezygnacja taka musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Podkreślił, że organ właściwy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne, a jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka musi więc stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Wskazaną na wstępie decyzją z 12 lutego 2025 r. Prezydent Miasta [...] ponownie odmówił przyznania Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem K. R. za okres od 1 września 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. Skarżący wystąpił w dniu 21 sierpnia 2024 r. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia orzeczenia tj. od 10 października 2022 r. na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., dołączając m. in. wyrok Sądu Rejonowego w [....] z 24 maja 2024, sygn. akt. [....] zmieniający orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Podkarpackim w Rzeszowie z 10 stycznia 2023 r. w sprawie małoletniego K. R. w ten sposób, że przyznano małoletniemu wskazania: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ I instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowią przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323 z późn.zm.), zwanej w dalszej części : "u.ś.r." regulujące zasady przyznawania świadczeń rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. w związku z przepisami przejściowymi ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023r. poz. 1429), określanej następnie jako "u.ś.w.", przewidującymi ochronę praw nabytych opiekunów, których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. Prezydent ustalił, że Skarżący był zatrudniony w Norwegii w oparciu o umowę o pracę od 8 czerwca 2021 r. do dnia 31 stycznia 2023 r. na czas nieokreślony w firmie W. (umowa ta uległa rozwiązaniu za wypowiedzeniem przez pracodawcę), przebywał na zwolnieniu lekarskim od 13 października 2021 r. do 2 listopada 2022 r., jak też zgłaszał gotowość do podjęcia zatrudnienia po zakończeniu zwolnienia lekarskiego. Powyższe jednoznacznie świadczy, zdaniem Organu, o braku rezygnacji z zatrudnienia. Prezydent podkreślił, że nie mają dla sprawy znaczenia podnoszone przez Skarżącego kwestie braku osiągania dochodów i przyczyny niepodejmowania pracy w okresie zatrudnienia, lecz samo pozostawanie w stosunku pracy, o czym świadczy art. 3 pkt 22 u.ś.r., definiując pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". W ocenie Organu, przepis ten łączy wskazane pojęcie z określonymi stosunkami prawnymi, nie zaś z okolicznościami faktycznymi, takimi jak wykonywanie pracy czy uzyskiwanie wynagrodzenia. Organ zaznaczył, że Skarżący w okresie zatrudnienia od 31 października 2021 r. fizycznie przebywał w Polsce, jednakże było to spowodowane niezdolnością do pracy i pozostawaniem na zwolnieniu lekarskim, a nie koniecznością sprawowania opieki nad synem. W związku z powyższym Prezydent uznał, że nie sposób przyznać Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 września 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. Skarżący odwołał się od powyższej decyzji. Po rozpoznaniu tego środka zaskarżenia SKO w Tarnobrzegu, decyzją z 8 kwietnia 2025 r., utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. Zdaniem Kolegium, dokumenty w postaci: umowy o pracę z 7 czerwca 2021 r. zawartej pomiędzy Skarżącym a W. (pracodawcą) na czas nieokreślony (która uległa rozwiązaniu za wypowiedzeniem przez pracodawcę z dniem 31 stycznia 2023 r.), świadectwo pracy z dnia 31 stycznia 2023 r. oraz informacja o przebywaniu Skarżącego na zwolnieniu lekarskim w okresie od dnia 13 października 2021 r. do 2 listopada 2022 r. dowodzą jeśli nie o faktycznym zatrudnieniu, to o potencjalnym zamiarze (woli) podjęcia przez Skarżącego zatrudnienia. W treści tej umowy zapisano, że Skarżący jest zatrudniony na stałe, że rozpoczęcie pracy rozpoczyna się od 8 czerwca 2021 r. oraz, że posiada On obowiązek wykonania konkretnego zlecenia. Ustaleń powyższych Skarżący nie zakwestionował, natomiast wskazał na brak fizycznego wykonywania pracy. Organ odwoławczy podkreślił, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Tym samym, w każdej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest ocena, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia, a więc, czy istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy zakresem sprawowanej opieki a niemożnością podjęcia z zatrudnienia. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Kolegium podkreśliło, że Skarżący nie zrezygnował w spornym okresie, jeśli nie z faktu wykonywania rzeczywistego zatrudnienia, to choćby z samej gotowości do jej wykonywania. Jego syn niewątpliwie potrzebuje opieki i pomocy w codziennym funkcjonowaniu, jednakże opiekę taką w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych Skarżący zapewnił Mu od 1 lutego 2023 r. Zdaniem SKO, nie można abstrahować od tego, że w dokumencie zwanym "Świadectwo pracy" z dnia 31 stycznia 2023 r., wystawiający go podmiot – W. dał Skarżącemu pozytywne rekomendacje za wykonaną pracę w okresie od 8 czerwca 2021 r. do 1 stycznia 2023 r. Trzeba mieć też na uwadze, że rozwiązane tego stosunku prawnego nastąpiło z dniem 31 stycznia 2023 r. Ponadto, w części spornego okresu Skarżący pozostawał na zwolnieniu lekarskim związanym z wykonywanym zatrudnieniem. Organ podkreślił, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. określa jako przesłankę przyznania świadczenia nie tylko rezygnację z zatrudnienia, ale także niepodejmowanie zatrudnienia i obie te przesłanki traktuje jako równorzędne. W ocenie SKO, Skarżący nie wykazał, że w spornym okresie nie podejmował zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. Nie przedstawił bowiem dowodów na absorbującą, całodobową opiekę. Wprost zaprzecza temu fakt odbycia spotkania dyskusyjnego w dniu 13 grudnia 2022 r. na temat dalszej Jego współpracy z W. i przedstawione w nim oczekiwania tj. wyrażenie zgody na możliwość podjęcia pracy u innych pracodawców, żądanie wypłaty wynagrodzenia za okres od września 2022 r. do chwili obecnej oraz żądanie wypłaty wynagrodzenia za czas nieobecności w pracy z powodu choroby. Wcześniej natomiast, bo w dniu 1 listopada 2022 r. Skarżący przedstawił W. dokument zwany "Plan powrotu do pracy" w którym oświadczył, że nie ma zamiaru rezygnować w pracy w W. i zgłasza gotowość do pracy w okręgu [...] od dnia 3 listopada 2022 r. w związku z tym, że zamieszkuje okolice [...]. Tym samym potwierdził fakt zatrudnienia w tym podmiocie na czas nieokreślony, ponieważ zażądał skierowania Go do pracy w pozostałej części 2022 r. oraz w pierwszym półroczu 2023 r. w wymiarze co najmniej 20%, lub alternatywnie, skierowania Jego osoby na płatne postojowe. T. R. zaskarżył decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i wniósł o przyznanie Mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 września 2022 do 31 stycznia 2023 r., w którym to okresie wątpliwość nie pozostawał w zatrudnieniu. Wskazał, że sam pośrednik pracy W. w dokumentacji z marca 2025 r. zaświadczył o braku Jego zatrudnienia, co potwierdza również NAV - instytucja odpowiedzialna za zatrudnienie. Umowa z 8 czerwca 2021 r. to porozumienie pracy, a nie umowa o pracę. Nie można więc norweskiej agencji pośredniczącej w znalezieniu pracy traktować jako pracodawcę. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Ponowiło argumentację uzasadnienia skarżonej decyzji i podniosło, że agencja pośrednictwa pracy czy agencja pracy tymczasowej działa jako pośrednik między pracodawcą a pracownikiem, rekrutując pracowników i oddelegowując ich do pracy w firmie pracodawcy. Agencja zatrudnia pracownika, odpowiada za jego wynagrodzenie i formalności kadrowo-płacowe, a pracownik wykonuje zadania u pracodawcy użytkownika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodność z prawem kontrolowanego rozstrzygnięcia administracyjnego stanowi kryterium, według którego sąd ocenia to rozstrzygnięcie, a wynika to z brzmienia art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Jednym z przedmiotów takiej kontroli jest decyzja administracyjna, na co wskazuje art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Zaistnienie przyczyn z art. 156 K.p.a. obliguje do stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), natomiast zauważenie: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy skutkuje koniecznością uchylenia decyzji w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Skarga, która okaże się bezzasadna, bowiem sąd nie stwierdzi wyżej wskazanych uchybień, podlega zaś oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uległo istotnej zmianie z dniem 1 stycznia 2024 r. na mocy ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm., dalej: u.ś.w.) - nowelizującej przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zmiany wprowadzono na podstawie art. 43 tej ustawy zasadniczo od dnia 1 stycznia 2024 r. (art. 71 u.ś.w.). Akt ten zawiera również regulacje przejściowe odnoszące się do świadczeń pielęgnacyjnych. W art. 63 ust. 1 u.ś.w. wskazano więc, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (tj. o świadczeniach rodzinnych) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Aby zatem rozstrzygnąć, czy w sprawie, której przedmiotem jest świadczenie pielęgnacyjne zastosowanie znajdą stare czy też nowe przepisy konieczne jest zbadanie, czy prawo do tego świadczenia powstało do 31 grudnia 2023 r. Zasadą wyrażoną w art. 24 ust. 2 u.ś.r. jest, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Odstępstwem od niej, ustanowionym na korzyść wnioskodawców jest sytuacja unormowana w art. 24 ust. 2a u.ś.r., wedle której, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Sytuacja opisana w ostatnio powołanym przepisie zaistniała w okolicznościach niniejszej sprawy. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem w dniu 21 sierpnia 2024 r., dołączając do składanego wniosku prawomocny z dniem 14 czerwca 2024 r. wyrok Sądu Rejonowego w [...] z 24 maja 2024 r., sygn. akt. [...], zmieniający orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Podkarpackim w Rzeszowie z 10 stycznia 2023 r., wydane w stosunku do małoletniego K. R. – syna Skarżącego ustalając, że posiada on wskazania dotyczące: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Podkreślenia wymaga, że z wnioskiem o ustalenie niepełnosprawności Skarżący wystąpił do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w dniu 14 września 2022 r. Biorąc powyższe pod uwagę zasadne było stosowanie przez Organy rozpoznające niniejszą sprawę dotychczasowych regulacji dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego. Wedle więc art. 17 ust. 1 u.ś.r. w "starym" brzmieniu, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu (pkt 1), opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2), osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (pkt 3), innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 4) - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z przepisu tego wynika, że wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę nie wykonuje aktywności zawodowej tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś z innych przyczyn leżących po jego stronie, i to w takim wymiarze, który wyklucza aby opiekun miał możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zawiera art. 3 pkt 22 u.ś.r., który wskazuje, że jest to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W orzecznictwie sądowym wypracowanym na gruncie tego przepisu utrwaliło się stanowisko, iż definicja ta określa podstawy prawne, na jakich praca może być wykonywana i łączy objęte nią pojęcia z określonymi stosunkami prawnymi, a nie z okolicznościami faktycznymi, w szczególności z faktycznym wykonywaniem czynności zawodowych, świadczeniem usług czy faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej. Przepis ten kładzie więc nacisk na prawną formę, w jakiej zatrudnienie bądź inna praca zarobkowa winna być wykonywana. Dokonywanie czynności musi mieć zatem podstawę w ściśle określonych stosunkach prawnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27.03.2025 r. I OSK 1200/24, z 28.05.2025 r. I OSK 1353/24, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 29.05.2025 r. IV SA/Wr 580/24). Pozostawanie więc w jednym z takich stosunków prawnych stanowi istotną przeszkodę dla uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak ustaliły rozpoznające sprawę Organy i co wynika z zebranych w tej sprawie dowodów Skarżący w dniu 7 czerwca 2021 r. zawarł z podmiotem W. umowę o pracę na stałe w celu wykonywania pracy u zleceniodawców tego podmiotu. Zgodnie z tą umową, rozpoczęcie stosunku pracy następuje od dnia 8 czerwca 2021 r., a ustalony wymiar zatrudnienia to 20 %. W dokumencie tym wskazano, że fakt zatrudnienia jest równoznaczny z tym, że pracobiorca posiada prawo oraz obowiązek wykonania konkretnego zlecenia. Ponadto, podano, że praca u innego pracodawcy wymaga pisemnej zgody ze strony W. W świetle świadectwa pracy z 31 stycznia 2023 r., zatrudnienie Skarżącego trwało właśnie do tej daty tj. do 31 stycznia 2023 r. Z kolei, protokół spisany ze spotkania dyskusyjnego, które odbyło się telefonicznie w dniu 13 grudnia 2022 r. i w którym wzięli udział: Skarżący oraz trzech przedstawicieli pracodawcy wskazuje na to, że Skarżący w okresie od października 2021 r. do listopada 2022 r. przebywał na zwolnieniach lekarskich, dlatego też nie otrzymywał w tym czasie propozycji pracy. Z protokołu tego wynika także, iż pracodawca potwierdził możliwość pracy przez Skarżącego u innych pracodawców do 80 % etatu. Skarżący wyraził natomiast oczekiwanie pisemnego potwierdzenia, że może podjąć pracę u innych pracodawców na maksymalnie 80 % etatu, żądanie wypłaty wynagrodzenia za 20 % etatu, ponieważ nie otrzymywał zleceń od września 2022 r. do chwili tego spotkania oraz żądanie zapłaty za okres nieobecności w pracy z powodu choroby. W aktach sprawy znajduje się przedstawiony przez Skarżącego dokument – Przegląd płatności, opisany przez Niego jako "skrócony wydruk wypłat świadczenia chorobowego od 13.10.21 r. do 11.10.22 r. wypłaconego dnia 15.02.24 r. zwrot roszczenia". Nadto, 15 października 2024 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy i w jego kwestionariuszu wskazano, że Skarżący wyjaśnił, iż do 2 listopada 2022 r. kontynuował leczenie w Polsce, a wystawiane przez lekarza zwolnienia przekazywał do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który z kolei przekazywał je swojemu odpowiednikowi w Norwegii (NAV). Z wyjaśnień tych wynikało również, że ten ostatni podmiot kwestionował przedmiotowe zwolnienia i nie wypłacał Mu świadczenia chorobowego. Udało Mu się je uzyskać dopiero na drodze sądowej przed sądem norweskim, który nakazał wypłatę tego świadczenia, co miało miejsce w 2024 r. W oparciu na powyższe Organy przyjęły, że nie została spełniona podstawowa przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci nie podejmowania bądź rezygnacji z zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej. W spornym okresie Skarżący nie zrezygnował bowiem jeśli nie z faktu wykonywania rzeczywistego zatrudnienia to choćby z samej gotowości do jej wykonywania. Ze stanowiskiem tym Sąd w pełni się zgadza. Jak już wyżej podniesiono, do przyznania przedmiotowego świadczenia konieczna jest rezygnacja czy niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, pozostająca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przy czym, dla oceny w tym pierwszym zakresie istotne jest nie to, czy czynności zarobkowe są de facto podejmowane, a to czy wnioskodawca pozostaje w jednym ze stosunków prawnych wymienionych enumeratywnie w art. 3 pkt 22 u.ś.r. Będąc bowiem w takim stosunku albo rzeczywiście określone czynności wykonuje albo też wyraża gotowość do ich wykonania z tym, że w jakimś odroczonym w czasie okresie, najczęściej w związku z czasową niemożnością wykonywania pracy z powodu choroby, przebywania na zwykłym urlopie, jak też na urlopie macierzyńskim, rodzicielskim czy wychowawczym. Przedłożone przez Skarżącego dokumenty wskazują na fakt zawarcia przez Niego w dniu 7 czerwca 2021 r. umowy o pracę na stałe, przy czym zatrudnienie ustało z dniem 31 stycznia 2023 r. W trakcie tegoż zatrudnienia tj. od października 2021 r. do listopada 2022 r. Skarżący przebywał na zwolnieniach lekarskich. Za czas nieobecności w pracy z powodu choroby otrzymał świadczenie chorobowe, co sam potwierdził tak na opisanym wyżej dokumencie - Przegląd płatności, jak i w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, w czasie którego przyznał, że uzyskał to świadczenie na drodze sądowej, przed sądem norweskim. W czasie spotkania telefonicznego z pracodawcą domagał się pisemnej zgody od tego podmiotu na podjęcie pracy u innych pracodawców. Zdaniem Sądu, fakty te świadczą o tym, że Skarżący pozostawał w okresie od 1 września 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. w stosunku pracy, która to okoliczność wyklucza możliwość przyjęcia, że zrezygnował On z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź też ich nie podejmował. Poza tym, podczas wspomnianego spotkania telefonicznego Skarżący ubiegając się o zgodę dotychczasowego pracodawcy na pracę u innych pracodawców wyraził w ten sposób chęć i gotowość do pracy. Tymczasem, jak to już wyżej zaznaczono, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje temu, kto sprawuje stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną, która winna być wykonywana zasadniczo codziennie w sporym wymiarze czasowym, odpowiadającym stanowi zdrowia i potrzebom osoby chorej i której elementem jest też stała gotowość do dokonania potrzebnych czynności opiekuńczych. Skarżący zaś gotowość taką wyraził co do czynności zarobkowych. Nie jest zasadny argument Skarżącego, iż agencji pośredniczącej w znalezieniu pracy nie można traktować jako pracodawcy. Jak wynika z regulacji zawartych w ustawie z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1110), agencja pracy tymczasowej jest pracodawcą zatrudniającym pracowników tymczasowych na podstawie umowy o pracę, którzy wykonują tę pracę na rzecz innego podmiotu, który to podmiot wyznacza im te zadania i kontroluje ich wykonanie (art. 1, art. 2 pkt 1, pkt 2, art. 5, art. 7 ust. 1). Nie neguje faktu zawarcia umowę o pracę to, że W. miał zawierać umowy dotyczące zlecenia z pracobiorcą, które zgodnie z pkt 2 umowy o pracę miały stanowić część tejże umowy. Nie ma też znaczenia, że Skarżący nie uzyskiwał dochodu w 2022 r. Ta ostatnia okoliczność spowodowana była pozostawaniem na zwolnieniach lekarskich i faktycznym niewykonywaniem czynności pracowniczych, co jednak nie świadczy o tym, że stosunek pracy nie istniał. Świadczenie chorobowe, które się Skarżącemu za ten okres należało zostało Mu wypłacone na skutek decyzji sądu i miało to miejsce w 2024 r., co sam potwierdził. Dlatego też nie można uznać za uzasadnionej argumentacji Skarżącego odwołującej się do stanowiska prezentowanego przez NAV, czyli odpowiednika polskiej instytucji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który to podmiot zakwestionował, aby W. był pracodawcą Skarżącego. Stanowisko to zostało przecież bowiem podważone następnie przez norweski sąd. Nie jest też uzasadniony zarzut, iż wymiar zatrudnienia to tylko 20 %, zwłaszcza w sytuacji, że przedmiotowa umowa o pracę dopuszczała zasadniczo możliwość pracy u innych pracodawców w pozostałym wymiarze tj. 80 %. Istotne jest, jak już to podkreślono, pozostawanie w określonym stosunku prawnym. Dlatego też obojętne dla rozstrzygnięcia sprawy są podnoszone w skardze argumenty związane z postępowaniem alimentacyjnym i przebywaniem żony Skarżącego "na odwyku". Niezrozumiałe jest też zakwestionowanie przez Skarżącego przyjęcia przez SKO, iż wyraził On wolę pracy podczas spotkania dyskusyjnego w sytuacji, gdy nie było to spotkanie "na żywo". Skarżący stwierdził, że zawarł w istocie nie umowę o pracy, a porozumienie pracy podlegające prawu cywilnemu. Odnosząc się do tego należy wrócić do brzmienia art. 3 pkt 22 u.ś.r., zgodnie z którym praca wykluczająca możliwość nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego to również praca na podstawie umowy zlecenia czy umowy o dzieło. Z tych wyżej podanych względów decyzja SKO w Tarnobrzegu jest prawidłowa, a zatem skarga na nią podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI