II SA/RZ 781/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Rzeszowie oddalił skargę Gminy na decyzję WINB legalizującą budynek handlowy, uznając, że inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane na podstawie umów najmu.
Gmina wniosła skargę na decyzję WINB legalizującą budynek handlowy, kwestionując prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Sąd oddalił skargę, uznając, że umowy najmu z lat 2004, 2014, 2019 i 2021, a także pobieranie podatku od nieruchomości przez Gminę, potwierdzają prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co jest kluczowe dla legalizacji samowoli budowlanej.
Przedmiotem sprawy była skarga Gminy na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) legalizującą budynek handlowy. Gmina zarzucała organowi naruszenie przepisów KPA i Prawa budowlanego, twierdząc, że inwestor nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a zgoda Gminy nie była jednoznaczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę. Sąd uznał, że PWINB prawidłowo ocenił materiał dowodowy i stwierdził, że inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Kluczowe dla rozstrzygnięcia były umowy najmu z lat 2004, 2014, 2019 i 2021, które jasno wskazywały na zgodę Gminy na użytkowanie nieruchomości zabudowanej obiektem handlowym. Sąd podkreślił, że Gmina akceptowała stan istniejący od 1998 roku, co potwierdzały kolejne umowy najmu i pobieranie podatku od nieruchomości. Sąd odrzucił argument Gminy o braku jednoznacznej zgody, wskazując, że zgoda wynikała z treści umów najmu, a Gmina nie uchyliła się skutecznie od skutków prawnych swoich oświadczeń woli w trybie cywilnym. Sąd stwierdził również, że budynek spełniał kryterium czasowe istnienia ponad 20 lat.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, umowa najmu, która jasno wskazuje na zgodę właściciela na użytkowanie obiektu budowlanego, może być podstawą do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zwłaszcza gdy właściciel akceptował stan istniejący przez lata.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowy najmu z lat 2004, 2014, 2019 i 2021, które zawierały zapisy o nieruchomości zabudowanej obiektem handlowym, a także pobieranie przez Gminę podatku od nieruchomości, świadczą o akceptacji stanu istniejącego i prawie inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Gmina nie uchyliła się skutecznie od skutków prawnych swoich oświadczeń woli.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi w przypadku braku podstaw do jej uwzględnienia.
Pomocnicze
u.p.b. art. 49g § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wymóg przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, w tym oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością.
u.p.b. art. 32 § ust. 4 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Obowiązek inwestora złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władz publicznych.
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
u.p.b. art. 49f § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przesłanka do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w przypadku samowoli budowlanej.
u.p.b. art. 49i § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przesłanka do wydania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego.
u.p.b. art. 3 § pkt 11
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja 'prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane'.
k.c. art. 84
Kodeks cywilny
Wady oświadczenia woli - błąd.
k.c. art. 86
Kodeks cywilny
Wady oświadczenia woli - uchylenie się od skutków oświadczenia.
k.c. art. 88
Kodeks cywilny
Termin do uchylenia się od skutków oświadczenia woli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynika z umów najmu zawartych przez inwestora z Gminą. Gmina akceptowała stan istniejący od 1998 roku, co potwierdzają kolejne umowy najmu i pobieranie podatku od nieruchomości. Gmina nie uchyliła się skutecznie od skutków prawnych swoich oświadczeń woli w trybie cywilnym.
Odrzucone argumenty
Inwestor nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zgoda Gminy na budowę obiektu była dorozumiana i niejednoznaczna. Obiekt budowlany nie spełnia kryterium czasowego istnienia ponad 20 lat.
Godne uwagi sformułowania
Gmina [...] akceptowała stan na nieruchomości istniejący od 1998r. W umowie z 2004r. w sposób jasny zaakceptowała stan istniejący na gruncie i wpisała tymczasowy obiekt handlowy do wzniesiony przez ZP do umowy najmu i taki stan akceptowała o czym świadczą umowy najmu zawierane na kolejne okres czasu. Gmina [...] nie uchyliła się skutecznie od oświadczenia woli tj. zgoda na budowę nie została skutecznie cofnięta, ponieważ uchylenie się od skutków wad oświadczenia woli musi odbywać się w trybie postępowania cywilnego (przed sądem powszechnym), a nie przed organami administracyjnymi.
Skład orzekający
Magdalena Józefczyk
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Mazur-Selwa
sędzia
Paweł Zaborniak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane' w kontekście umów najmu i długotrwałej akceptacji stanu faktycznego przez właściciela."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, gdzie Gmina była właścicielem nieruchomości i zawierała kolejne umowy najmu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak długotrwała akceptacja stanu faktycznego przez właściciela nieruchomości (w tym przypadku Gminę) może wpłynąć na ocenę prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, nawet w kontekście samowoli budowlanej.
“Czy umowa najmu może być kluczem do legalizacji samowoli budowlanej? WSA rozstrzyga spór Gminy.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 781/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2025-10-15 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-06-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Elżbieta Mazur-Selwa Magdalena Józefczyk /przewodniczący sprawozdawca/ Paweł Zaborniak Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 Hasła tematyczne Budowlane prawo Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2025 poz 418 art. 49g ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane Dz.U. 2024 poz 572 art. 7, art. 8, art. 77 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa WSA Paweł Zaborniak Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2025 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 14 kwietnia 2025 r. nr OA.7721.25.2.2025 w przedmiocie legalizacji obiektu budowlanego – skargę oddala – Uzasadnienie Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "PWINB", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 14 kwietnia 2025 r. nr OA.7721.25.2.2025, w przedmiocie legalizacji budynku. Wydanie postanowienia poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Wnioskiem z 17 lipca.2024 r. ZP wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB" lub "organ I instancji") o legalizację budynku handlowego o wymiarach 3,00 m x 4,00 m, na działce nr [...]. Decyzją z 25 lutego 2025 r. nr PINB.5140.5.9.2024 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], nakazał ZP rozbiórkę spornego budynku handlowego. Organ I instancji uznał, że inwestor – wbrew złożonemu do akt sprawy oświadczeniu – nie dysponuje nieruchomością na cele budowlane. Działka nr [...] stanowi bowiem własność Gminy [...], która w sposób niebudzący wątpliwości nie wyraża zgody na legalizację obiektu, co wyklucza prawną możliwość uwzględnienia wniosku i wydania decyzji w przedmiocie legalizacji obiektu. Po rozpatrzeniu odwołania inwestora, decyzją z 14 kwietnia 2025 r. nr OA.7721.25.2.2025 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości opisaną wyżej decyzję organu I instancji i jednocześnie orzekł o legalizacji budynku o funkcji handlowej i wymiarach zewnętrznych 3,04 m x 4,18 m wraz z zadaszeniem wspartym na słupach o wymiarach 5,36 m x 2,09 m, na działce nr [...]. Organ odwoławczy uznał za prawidłowe ustalenia organu I instancji, że sporny budynek zrealizowano w 1998 r. w warunkach samowoli budowlanej. Wykonanie w 1998 r. budynku o funkcji handlowej wypełnia przesłankę określoną w art. 49f ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 418 z późn. zm.) – dalej: "u.p.b.", obligującą do wdrożenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Przy piśmie z 18 grudnia 2024 r. ZP przedłożyła do organu I instancji dokumenty określone w postanowieniu z 8 sierpnia 2024 r.: oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ekspertyzę techniczną budynku oraz geodezyjną inwentaryzację powykonawczą. Organ odwoławczy uznał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wadliwie uznał, że ZP nie przedłożyła kompletu dokumentów wymaganych przy legalizacji budynku. W ocenie PWINB umowa dzierżawy działki nr [...] zawarta 1 października 1998 r., mogła być podstawą do wywiedzenia posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane tj. do postawienia obiektu budowlanego, który pozwoliłby prowadzić działalność gospodarczą. W myśl ww. umowy dzierżawy, Gmina [...] oddała [...] do używania i pobierania pożytków część działki w [...] o powierzchni 20 m2 z przeznaczeniem na cele nierolnicze - prowadzenie działalności gospodarczej. Gmina [...] zawierając umowę zgodziła się w sposób dorozumiany na budowę obiektu budowalnego na tej działce, ponieważ tylko w ten sposób ZP mogła prowadzić działalność gospodarczą. W umowie z 28 marca 2002 r. widnieje natomiast zapis: z przeznaczeniem na cele nierolnicze - prowadzenie działalności handlowej, a w umowie z 2 stycznia 2004 r. zapis: oddaję w najem Najemcy nieruchomość stanowiącą działkę nr [...], zabudowaną tymczasowym obiektem handlowym. PWINB podał, że Gmina [...] pobierała podatek od budynku z działalnością gospodarczą, o czym świadczą dokumenty przedłożone przez skarżącą m.in. decyzje w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości. Zatem należało stwierdzić, że Gmina akceptowała ten stan przez lata tj. budowę obiektu do prowadzenia działalności gospodarczej przez ZP. Organ odwoławczy podał, że obecnie Gmina [...] pismami z 7 stycznia 2025 r. oraz z 18 lutego 2025 r. poinformowała, że nie wyraża zgody na legalizację ww. obiektu, nie wydawała zgody dla działki na dysponowanie nią na cele budowlane i związku z czym zgłasza swój sprzeciw co do wydania pozytywnej decyzji o legalizacji budynku handlowego powstałego na działce gminnej nr [...]. Zdaniem organu odwoławczego ZP posiada prawo do dysponowania nieruchomością tj. działką nr [...] na cele budowlane i złożyła oświadczenie o posiadanym prawie do: dysponowania nieruchomościami na cele budowlane. Oświadczenie jest natomiast środkiem dowodowym mającym wykazać dysponowanie przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i jako środek dowodowy podlega ono badaniu przez organ. Badanie to powinno zmierzać, w razie wątpliwości co do prawa inwestora, w kierunku ustalenia rzeczywistego stanu prawnego. Obowiązkiem organu jest więc w takiej sytuacji ustalenie istnienia tytułu prawnego inwestora, w rozumieniu art. 3 pkt 11 u.p.b. Jeśli organ dysponuje zarówno oświadczeniem inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jak i oświadczeniem woli właściciela nieruchomości cofającym, z powodu błędu, swą wcześniejszą zgodę, na której to zgodzie oparte było oświadczenie inwestora, to powinien ocenić wycofanie zgody właściciela, w kontekście uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu (art. 84, art. 86, art. 88 Kodeksu cywilnego). Skuteczne uchylenie się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu oznacza, że oświadczenie to dotknięte było kwalifikowaną wadą od dnia jego podjęcia. Gmina [...] nie uchyliła się skutecznie od oświadczenia woli tj. zgoda na budowę nie została skutecznie cofnięta, ponieważ uchylenie się od skutków wad oświadczenia woli musi odbywać się w trybie postępowania cywilnego (przed sądem powszechnym), a nie przed organami administracyjnymi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Gmina [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie PWINB do wydania decyzji o określonej treści, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 7, art. 8, art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a." poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego i błędne przyjęcie, że umowa dzierżawy działki zawarta 1 października 1998 r. mogła być podstawą do wywiedzenia posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a ponadto, że Gmina [...] zawierając ww. umowę zgodziła się w sposób dorozumiany na budowę obiektu budowlanego na tej działce, bo tylko w ten sposób ZP mogła prowadzić działalność gospodarczą. Ponadto błędnie przyjęto, że Gmina wyraziła dorozumianej zgody na budowę obiektu budowlanego na własnej działce, ponieważ w umowie z 2 stycznia 2004 r. zawarto postanowienie dotyczące oddania ZP w najem działki zabudowanej tymczasowym obiektem handlowym. W sposób nieuprawniony przyjęto również, że Gmina akceptowała przez lata stan dokonanej samowoli budowlanej. 2. art. 49g ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 u.p.b., poprzez dokonanie ich niewłaściwej wykładni (ewentualnie niewłaściwego zastosowania) i uznanie, że Gmina zawierając umowę z 1 października 1998 r. zgodziła się w sposób dorozumiany na budowę obiektu budowlanego na swojej działce, podczas gdy do katalogu dokumentów legalizacyjnych należy oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co należy interpretować w ten sposób, że zgoda właściciela nieruchomości, upoważniająca inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane winna być sformułowana w sposób jednoznaczny, a ze złożonego przez właściciela oświadczenia woli powinno wynikać, że wyraża on zgodę na wybudowanie na jego gruncie, przez wskazanego konkretnie inwestora, określonego obiektu budowlanego, przy czym zgoda taka nie może być zgodą dorozumianą. 3. art. 49f ust. 1 u.p.b., poprzez jego zastosowanie i wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, podczas gdy organy nie dokonały weryfikacji, czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki umożliwiające wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, w szczególności niezebrano informacji z ogólnodostępnych źródeł, tj. za pośrednictwem dedykowanej witryny internetowej funkcjonującej pod adresem www.geoportal.gov.pl i niewątpliwego ustalenia, kiedy obiekt budowlany został posadowiony na nieruchomości. 4. art. 49i ust. 1 pkt 1 ppkt a) u.p.b., poprzez jego zastosowanie i wydanie decyzji o legalizacji, podczas gdy dokonana przez PWINB ocena dowodów, a także poczynione na podstawie tej oceny ustalenia faktyczne, zmierzające do wykreowania stanu, w którym prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może mieć jedynie charakter dorozumiany, stoją w istotnej i jawnej opozycji do treści obowiązujących bezwzględnie przepisów prawa, a także utrwalonego stanowiska judykatury. W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, a wyłącznym jej kryterium jest legalność czyli zgodność z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę naruszenia prawa i przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 935) - zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a. Z istoty kontroli legalności wynika, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Poddawszy ocenie legalności zaskarżoną decyzję w granicach wyżej wskazanych Sąd stwierdził, że skarga okazała się niezasadna. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że ZP wnioskiem z 17 lipca 2024r. wystąpiła o legalizację budynku handlowego o wymiarach 3,00 m na 4,00m wykonanego w konstrukcji metalowej, usytuowanego na działce nr [...], który powstał ponad 20 lat temu w uproszczonej procedurze legalizacyjnej, którą regulują przepisy art. 49f do 49i p.b. Podstawą prawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 49i ust. 1 pkt 1 i ust. 2 p.b. W myśl art. 49i ust. 1 p.b. w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o legalizacji (pkt 1) lub decyzję o nakazie rozbiórki (pkt 2). Przy czym decyzja o legalizacji stanowi podstawę użytkowania obiektu budowlanego (art. 49i ust. 2 p.b.). Kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest treść art. 49i ust. 1 p.b., który wprost określa przesłanki wydania decyzji legalizacyjnej, a zatem uznania dokonanej w przeszłości samowoli budowlanej i oficjalnej zgody na jej użytkowanie. I tak wydaje się decyzję o legalizacji, w przypadku gdy: a) dokumenty legalizacyjne są kompletne lub ich niekompletność została usunięta zgodnie z postanowieniem, o którym mowa w art. 49h ust. 2, oraz b) z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Natomiast w przypadku: a) nieprzedłożenia dokumentów legalizacyjnych w wyznaczonym terminie wskazanym w postanowieniu, o którym mowa w art. 49g ust. 1, b) niewykonania, w wyznaczonym terminie, postanowienia, o którym mowa w art. 49h ust. 2, c) gdy z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub nie pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania - organ wydaje decyzję nakazującą rozbiórkę (art. 49i ust. 1 pkt 2 p.b.). Na gruncie niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że budynek powstał w 1998r. czyli istnieje już ponad 20 lat, został wybudowany samowolnie to jest bez wymaganego pozwolenia na budowę, które było wymagane w dacie jego budowy jak i obecnie. Postanowieniem z [...] sierpnia 2024r. nr [...] organ I instancji na podstawie art. 49g ust. 1 w zw. z art. 49f ust. 1 p.b., nałożył na inwestorkę obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych dla ww. obiektu budowlanego w terminie do 29 listopada 2024r., który na wniosek inwestorki został przedłużony do 31 grudnia 2024r. Inwestorka w przy piśmie z dnia 18 grudnia 2024r. przedłożyła do organu I instancji wymagane dokumenty to jest: oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ekspertyzę techniczną budynku oraz geodezyjną inwentaryzację powykonawczą. Ekspertyzę techniczną sporządziła osoba posiadająca stosowne i udokumentowane uprawnienia budowlane., w której wyjaśniono, że obiekt znajduje się w dobrym stanie technicznym, nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie zgodnie z dotychczasowym przeznaczenie. Nie jest też sporna kwestia sporządzonej geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej dla kontrolowanego obiektu. Zasadniczy spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy kwestii złożonego przez inwestorkę oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Prawo do zabudowy zostało w ustawie - Prawo budowlane mocno powiązane z wykazaniem przez inwestora uprawnień do dysponowania nieruchomością gruntową na cele budowlane, co potwierdza treśc art. 4 p.b. Zgodnie z tym przepisem każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Skutkiem obowiązywania powyższej zasady prawnej jest art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. obligujący wnioskującego o wydanie pozwolenia na budowę do złożenia pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Pod tym pojęciem należy rozumieć w myśl art. 3 pkt 11 p.b. tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Ponadto również w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym ustawodawca zadbał o spójność regulacji systemu prawa budowlanego z przepisami prawa cywilnego, bowiem do dokumentów legalizacyjnych nakazał zaliczyć oświadczenie, o którym mowa w powołanym art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. Oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, o którym mowa w ww. przepisie, jest więc niezbędne, gdyż niedopuszczalne byłoby legalizowanie samowoli z naruszeniem prawa własności. Z powyższych przyczyn sprawa legalności wykonanych robót budowlanych nie może pomijać aspektów związanych z prawem inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ustalenie przez właściwy organ, że inwestor takim prawem nie dysponuje nie pozwala organowi nadzoru budowlanego uznać robót budowlanych za zgodne z obowiązującymi przepisami, co w konsekwencji w odniesieniu do robót budowalnych już zakończonych, uniemożliwia wydanie aktu legalizującego stwierdzoną samowolę. Zdaniem Sądu PWINB zasadnie przyjął za wadliwe stanowisko organu I instancji w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego, że ZP nie przedłożyła kompletu dokumentów wymaganych przy legalizacji obiektu handlowego, ponieważ nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W orzecznictwie ukształtowany został pogląd, że złożenie oświadczenia o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co do zasady zwalnia organy administracji z konieczności badania prawdziwości tego oświadczenia. Takie oświadczenie jest jednak tylko wówczas skuteczne, gdy z zebranego w sprawie materiału nie wynika wniosek przeciwny albo nie zachodzą wątpliwości co do jego zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. Zgoda udzielona w czasie dokonywania samowoli budowlanej nie zwalnia z konieczności dysponowania nieruchomością na cele budowlane w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym. (por. wyroki NSA z 3 kwietnia 2019 r., II OSK 1075/18; z 29 sierpnia 2019 r., II OSK 2023/19; II OSK 2709/22 z 27 maja 2025r. dostępne w cbosa). W ocenie Sądu zgoda na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane została wyrażona w umowie najmu nieruchomości lub jej części na cele użytkowe z 2 stycznia 2004r., a następnie była podtrzymywana w kolejnych umowach, to jest z 2 stycznia 2014r., z 26 kwietnia 2019r., z 10 marca 2021r., która jest umową bezterminową. Z § 1 umowy zawartej pomiędzy Gminą [...], a ZP 2 stycznia 2004r. (karta akt adm. Nr 10.10) wynika, że wynajmujący oddaje w najem najemcy nieruchomość stanowiącą działkę nr [...], dla której prowadzona jest w Sądzie Rejonowym w [...] księga wieczysta KW [...] zabudowaną tymczasowym obiektem budowlanym. Planowane ulepszenia budowlane czy przebudowa pomieszczeń musi być każdorazowo uzgadniana z wynajmującym i wymagają zgody pisemnej (§ 6), najemca jest obowiązany we własnym zakresie i na swój koszt dokonywać konserwacji przedmiotu najmu oraz remontów bieżących (§ 8). Tożsamą w treści jest umowa z 2014r. (karta akt admin. nr 10.11.). Z § 2 ust. 1 umowy z 26 kwietnia 2019r. wynika, że wynajmujący oddaje w najem nieruchomość stanowiącą część działki nr [...], zabudowana obiektem handlowym, a z ust. 5 § 2 umowy wynika, że protokół sporządzony przy przekazywaniu nieruchomości stanowi podstawę do określenia stanu nieruchomości przy jej zwrocie. Umowa z 10 marca 2021r. (karta akt admin. nr 10.13.) jest praktycznie tożsama z treścią umowy z 2019r. Inwestora do akt administracyjnych sprawy przedłożyła decyzje administracyjne w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2017, 2020 i 2024, czyli aktualną na datę złożenia wniosku o legalizację samowoli budowlanej w uproszczonym trybie. Słusznie zatem PWINB w Rzeszowie uznał, że ZP posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Gmina [...] akceptowała stan na nieruchomości istniejący od 1998r. W umowie z 2004r. w sposób jasny zaakceptowała stan istniejący na gruncie i wpisała tymczasowy obiekt handlowy do wzniesiony przez ZP do umowy najmu i taki stan akceptowała o czym świadczą umowy najmu zawierane na kolejne okres czasu. Ocena prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest możliwa do przeprowadzenia przez organy orzekające na podstawie dowodów przedłożonych przez strony postępowania. Sąd za trafne uznał stanowisko pełnomocnika skarżącej Gminy, że zgoda na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane w umowie dzierżawy z 1998r. nie była wyrażona jednoznacznie, a taka zgoda nie może być też rezultatem interpretacji zapisów umowy. Zarzut ten nie miał jednak wpływu na wynik sprawy, gdyż zgoda na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane wynika z umowy z 2004r. Niezasadne są twierdzenia skargi, że obiekt nie spełnia kryterium czasowego, że nie istnieje ponad 20 lat. Przyjęcie nawet powstania obiektu budowlanego od 2004r., w której jest wymieniony jednoznacznie wskazuje na spełnienie kryterium czasowego istnienia obiektu. Umowa ta została zawarta 2 stycznia 2004r. zatem obiekt budowlany opisany w tej umowie musiał powstać co najmniej w 2003r. Wbrew twierdzeniom skargi nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego, dlatego też Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI