II SA/Rz 767/22

II SA/Rz 767/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-11-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski /przewodniczący/
Karina Gniewek-Berezowska
Piotr Godlewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 262 § 1 pkt 2, art. 263
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Karina Gniewek-Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 19 kwietnia 2022 r. nr SKO 4160.7.2022 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego - skargę oddala -
Uzasadnienie
II SA/Rz 767/22
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi J.J. jest postanowienie Samorządowego
Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z 19 kwietnia 2022 r.
nr SKO 4160.7.2022 dotyczące ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Wójt Gminy [...] decyzją z 17 lutego 2022 r. nr IG.6830.1.21.2016.2022.GK orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w obrębie [...], gm. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], stanowiącej współwłasność Z.L., A.K., H.F., M.M. z nieruchomościami sąsiednimi, oznaczonymi jako działki:
- nr [...], stanowiącej własność J.J., na odcinku o długości ok. 40 m, przebiegającym w kierunku południowym, od punktu stanowiącego "trójmiedzę" pomiędzy działkami nr [...], [...] i [...], do punktu pierwszego załamania granicy pomiędzy działką nr [...] i [...],
- nr [...], stanowiącej współwłasność na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej M.K. i M.K., na odcinku o długości ok. 6 m przebiegającym w kierunku południowo - wschodnim, od punktu stanowiącego "trójmiedzę", pomiędzy działkami nr [...], [...] i [...], do punktu pierwszego załamania granicy pomiędzy działką nr [...] i [...],
- nr [...], stanowiącej własność Gminy [...].
W uzasadnieniu powyższej decyzji wyjaśniono, że postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte zostało na wniosek Z.L. i J.L. (z uwagi na jego śmierć, w toku postępowania w jego miejsce wstąpili spadkobiercy: A.K., H.F. i M.M.). Czynności ustalenia przebiegu granic zostały przeprowadzone przez upoważnionego geodetę T.K. Rozgraniczenia dokonano zgodnie z protokołem granicznym i szkicem granicznym z [...] czerwca 2017 r., wchodzącym w skład sporządzonego przez geodetę operatu pomiarowego, wpisanego po sprawdzeniu jego prawidłowości do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starosty [...] 7 marca 2018 r. pod nr ewidencyjnym [...].
Reprezentujący A.J. pełnomocnik (adwokat) 11 marca 2022 r. złożył wniosek o przekazanie sprawy rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości do Sądu Rejonowego w [...].
Koszty związane z czynnościami postępowania rozgraniczeniowego objęły wyłącznie koszty związane z czynnościami upoważnionego geodety T.K. (4 800 zł) i zostały ustalone na podstawie wystawionych przez niego faktur (z 29 czerwca 2017 r. i z 13 marca 2018 r.).
Postanowieniem z 28 lutego 2022 r. nr IG.6830.1.21.2016.2022.GK – wydanym na podstawie art. 264 § 1 w zw. z art. 263 § 1, art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1470 ze zm., dalej: k.c.) oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm., dalej: p.g.k.) - Wójt Gminy [...] ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego zakończonego opisaną wyżej decyzją na kwotę 4 800 zł, obciążając nimi uczestników postępowania oraz zobowiązując do ich zapłaty w terminie 14 dni od otrzymania postanowienia:
- A.K. (współwłaścicielkę działki nr [...]) w wysokości 260 zł,
- H.F. (współwłaścicielkę działki nr [...] w wysokości 260 zł,
- M.M. (współwłaścicielkę działki nr [...]) w wysokości 260 zł,
- Z.L. (współwłaścicielkę działki nr [...]) w wysokości 1 300 zł,
- M.K. i M.K. (współwłaścicieli działki nr [...]) solidarnie w wysokości 1 280 zł,
- J.J. (właściciela działki nr [...]) w wysokości 800 zł,
- Gminę [...]l (właściciela działki nr [...]) w wysokości 640 zł.
Organ wskazał, że przeanalizował ilość stron biorących udział w postępowaniu, liczbę wyznaczonych punktów granicznych oraz ich położenie, przyjmując, że koszty rozgraniczenia obciążają wszystkich właścicieli nieruchomości będącymi stronami wyznaczonych punktów granicznych, z uwzględnieniem tego, jaki interes miały poszczególne strony w dokonanym rozgraniczeniu zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., wg zasady wyrażonej w art. 152 k.c. Rozłożenie kosztów na każdą ze stron postępowania ustalono w oparciu o ilość punktów granicznych nieruchomości które upoważniony geodeta wyznaczył w terenie, przyjmując koszt ustalenia jednego punktu na 960 zł (4 800 zł : 5 punktów), którą właściciele sąsiadujących nieruchomości zobowiązani są pokryć po połowie (w przypadku trójmiedzy, kwota ta została podzielona przez 3).
- granicę nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] stanowiącej współwłasność Z.L., A.K., H.F. i M.M. z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] stanowiącą własność J.J. wyznaczono poprzez ustalenie położenia dwóch punktów granicznych, tj. nr [...] i nr [...] (trójmiedza).
Koszt wyznaczenia punktu granicznego nr [...] wynosi 960 zł : 2 strony = 480 zł dla każdej strony (tj. 480 zł – J.J. i 480 zł współwłaściciele działki nr [...] wg wielkości udziału: Z.L. - 300 zł, A.K. - 60 zł, H.F. - 60 zł i M.M. - 60 zł).
Natomiast koszt wyznaczenia punktu granicznego nr [...] (trójmiedza) wynosi 960 zł : 3 strony = 320 zł dla każdej strony (tj. 320 zł - J.J., 320 zł - Gmina [...] jako właściciel działki nr [...] oraz 320 zł - współwłaściciele działki nr [...] wg wielkości udziału: Z.L. - 200 zł, A.K. - 40 zł, H.F. - 40 zł i M.M. - 40 zł);
- granicę nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] stanowiącej współwłasność Z.L., A.K., H.F. i M.M. z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] stanowiącą współwłasność na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej M.K. i M.K. wyznaczono poprzez ustalenie położenia trzech punktów granicznych, tj. nr [...], [...] i nr [...] (trójmiedza). Koszt wyznaczenia punktów granicznych nr [...] i nr [...] wynosi 960 zł x 2 punkty = 1920 zł. Następnie 1920 zł : 2 strony = 960 zł dla każdej strony (tj. 960 zł M.K. i M.K. solidarnie oraz 960 zł współwłaściciele działki nr [...] wg wielkości udziału: Z.L. - 600 zł, A.K. - 120 zł, H.F. - 120 zł i M.M. - 120 zł).
Natomiast koszt wyznaczenia punktu granicznego nr [...] (trójmiedza) wynosi 960 zł : 3 strony = 320 zł dla każdej strony (tj. 320 zł M.K. i M.K. solidarnie, 320 zł Gmina [...] i 320 zł współwłaściciele działki nr [...] wg wielkości udziału: Z.L. - 200 zł, A.K. - 40 zł, H.F. - 40 zł i M.M. - 40 zł);
- granicę nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] stanowiącej współwłasność Z.L., A.K., H.F. i M.M. z nieruchomością sąsiednią oznaczoną jako działka nr [...] stanowiącą własność Gminy [...] wyznaczono poprzez ustalenie położenia dwóch punktów granicznych stanowiących trójmiedzę, tj. nr [...] i nr [...] (koszty ustalenia ich położenia zostały rozliczone już powyżej).
Ze stanowiskiem Wójta wyrażonym w postanowieniu z 28 lutego 2022 r. nie zgodził się J.J., zarzucając rażące naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 81a § 1 w zw. z art. 107 § 3 i art. 126 k.p.a., wnioskując o uchylenie tego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu zażalenia przedstawił argumentację świadczącą w jego ocenie o wadach przeprowadzonego w sprawie postępowania rozgraniczeniowego.
29 marca 2022 r. do SKO wpłynął wniosek żalącego się o przeprowadzenie dowodu z 12 wskazanych w nim dokumentów, co jest niezbędne do wyjaśnienia wątpliwości w sprawie rozgraniczenia nieruchomości i ustalenia kosztów.
Po rozpatrzeniu zażalenia Kolegium opisanym na wstępie postanowieniem z 19 kwietnia 2022 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. - utrzymało w mocy postanowienie Wójta z 28 lutego 2022 r.
SKO wskazało, że wniosek o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego należało uznać za bezprzedmiotowy, ponieważ przedmiotem postępowania nie jest podważenie zasadności, prawidłowości czy też celowości decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, a ogranicza się on jedynie do badania i ustalenia kosztów tegoż postępowania.
J.J. przedłożył sprawę dokonanego przez Wójta Gminy [...] rozgraniczenia nieruchomości ocenie Sądu Rejonowego w [...]. W uchwale 7 sędziów SN z 30 października 2014 r. III CZP 48/14 wskazano, że użycie w art. 33 ust. 3 p.g.k. zwrotu o przekazaniu sprawy oznacza, że ustawodawca uznaje, iż sprawa o rozgraniczenie jest prowadzona w odpowiednim dla niej jednym postępowaniu, obejmującym obligatoryjny etap administracyjny i fakultatywny etap sądowy. Istnienie przesłanki procesowej w postaci drogi sądowej w sprawie o rozgraniczenie, będące wynikiem zgłoszenia żądania przekazania sprawy sądowi, wyłącza dokonanie w takiej sprawie rozgraniczenia w trybie administracyjnym. Przejście sprawy o rozgraniczenie do etapu postępowania sądowego powoduje, że decyzja o rozgraniczeniu traci byt. Do stwierdzenia takiego skutku nie jest konieczne istnienie przepisu ustawowego potwierdzającego utratę bytu przez decyzję administracyjną; utrata skutków takiej decyzji jest wynikiem zamknięcia etapu postępowania administracyjnego w związku ze złożeniem przez stronę żądania przekazania sprawy sądowi.
Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony - stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 p.g.k. - jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), zaś czynności ustalania przebiegu granic - zgodnie z art. 31 ust. 1 tej ustawy - wykonuje geodeta upoważniony przez wymienione organy. Przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej (art. 31 ust. 2). Jeżeli jest brak danych o których mowa w ust. 2 lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (ust. 3). W razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. Ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej (art. 31 ust. 4). Z powołanych przepisów wynika zasada udziału geodety w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości. Zatem koniecznymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego są koszty związane z czynnościami geodety w tym postępowaniu. Nie budzi też wątpliwości, że koszty czynności związanych z rozgraniczeniem należą do kosztów postępowania administracyjnego.
Zasadniczo koszty postępowania administracyjnego, a do nich należy postępowanie zmierzające do rozgraniczenia nieruchomości, obciążają wnioskodawcę, jako poniesione w jego interesie. Na koszty postępowania rozgraniczeniowego składa się przede wszystkim wynagrodzenie uprawnionego geodety, ale także wydatki na sporządzenie map i innych dokumentów oraz znaków granicznych i na przeprowadzenie dowodów w toku postępowania rozgraniczeniowego. Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2006 r. I OPS 5/06, organ administracji publicznej może obciążyć kosztami rozgraniczenia strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko tego, kto wystąpił o wszczęcie tego postępowania.
W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Wobec tego nie powinien on ponosić kosztów rozgraniczenia, które - w jego ocenie - zostało wszczęte zbyt pochopnie. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej.
W przekonaniu Kolegium, przepis art. 152 k.c. stanowi podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia także wówczas, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. W postępowaniu administracyjnym będzie miał również zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Wykładnia gramatyczna tego przepisu skłania do wniosku, że ustala on zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracji. Koszty rozgraniczenia obejmują wynagrodzenie geodety, wydatki poniesione na sporządzenie map i innych dokumentów oraz znaków granicznych, a także na przeprowadzenie dowodów w toku postępowania.
W związku z powyższym Wójt Gminy [...] podjął właściwe rozstrzygnięcie. Jako podstawę ustalenia ponoszonych przez uczestników postępowania kosztów rozgraniczenia organ zasadnie przyjął liczbę stron biorących udział w postępowaniu oraz liczbę wyznaczonych punktów granicznych i ich położenie. P.g.k. nie definiuje pojęcia strony w postępowaniu rozgraniczeniowym. Oznacza to, że do tego pojęcia należy stosować art. 28 k.p.a., wg którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W świetle powyższych zasad, stronami postępowania o rozgraniczenie są zatem wszyscy, których uprawnienia wynikają bezpośrednio z praw podmiotowych do gruntów (nieruchomości) przyległych do przedmiotu rozgraniczenia. Powyższe oznacza, że postępowanie to toczyło się również w interesie J.J.
W świetle przywołanej uchwały NSA z 11 grudnia 2006 r. I OPS 5/06, organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę która żądała wszczęcia postępowania. Jak stwierdzono w tezie uchwały NSA, nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku organ prowadząc postępowanie rozgraniczeniowe musi jego kosztami obciążyć wszystkie osoby biorące w nim udział. NSA przewidując możliwość obciążenia właścicieli sąsiadujących nieruchomości takimi kosztami nie stwierdził kategorycznie, że rozstrzygnięcie obciążające właścicieli nieruchomości po połowie zawsze musi zostać wydane, niezależnie od okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy. Taka wykładnia art. 262 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie uwzględniałaby w pełni treści takich wyrażeń jak "wina strony" czy "w interesie strony". Tym samym orzeczenie o kosztach postępowania powinno następować na podstawie oceny stanu faktycznego sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego.
W przekonaniu Kolegium analiza akt sprawy wykazała, że istniały uzasadnione podstawy potwierdzające konieczność prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, którego kosztami obciążono wszystkich właścicieli i współwłaścicieli nieruchomości. Dokonane rozgraniczenie zostało przeprowadzone w interesie wszystkich uczestników, czego wynikiem jest ustalenie stabilnej granicy.
Okoliczność, że skarżący skorzystał z przewidzianego w art. 33 ust. 3 p.g.k. uprawnienia i sprawa została przekazana sądowi powszechnemu nie zmienia faktu powstania kosztów w postępowaniu rozgraniczeniowym prowadzonym przez organ administracji. Koszty te podlegają rozliczeniu na zasadach przewidzianych w art. 262 k.p.a. w drodze postanowienia wydawanego na mocy art. 264 tej ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J.J. (reprezentowany przez pełnomocnika A.J. – brata) zaskarżył w całości postanowienie Kolegium z 19 kwietnia 2022 r., zarzucając naruszenie:
1) przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy:
a) art. 262 § 1 w zw. z art. 105 k.p.a. przez błędne uznanie, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do umorzenia z urzędu postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości, a poprzez to, błędne uznanie, że wygenerowane przez upoważnionego geodetę i Wójta Gminy [...] koszty postępowania administracyjnego obciążają właściciela działki nr [...], a nie organ prowadzący postępowanie;
b) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 262 § 1 oraz art. 15 k.p.a. przez niezgromadzenie całego materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego na żądanie strony z przedłożonych dokumentów mających kluczowe znaczenie dla wyjaśnienia sprawy, niezgromadzenie akt źródłowych tj. akt z postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości i operatu technicznego z rozgraniczenia nieruchomości, faktur za wykonane czynności, a poprzez to brak możliwości ponownego rozpatrzenia sprawy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności,
2) przepisów prawa materialnego:
a) art. 31 ust. 2 p.g.k. oraz art. 46 i art. 153 k.c. w zw. z art. 262 § 1 k.p.a. przez błędne uznanie, że dla rozgraniczanych nieruchomości urządzone są odrębne księgi wieczyste, błędne ustalenie stanu prawnego rozgraniczanych nieruchomości, w tym błędne ustalenie w przestrzeni geodezyjnej i prawnej działki nr [...], jak również błędne uznanie, że w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym zalegają odpowiednie dokumenty geodezyjne uprawniające zastosowanie procedury wznowienia granicy działki nr [...] z działką nr [...] w postępowaniu rozgraniczeniowym, a poprzez to sztuczne generowanie kosztów nie związanych ze zleceniem oraz błędne obciążenie nimi właściciela działki nr [...],
b) art. 29 ust. 2 p.g.k. w zw. z art. 262 § 1 k.p.a. przez błędne uznanie, że geodeta ustalił i utrwalił punkt oznaczony jako nr [...] znakiem granicznym na gruncie, a poprzez to błędne obciążenie właściciela działki nr [...] kosztami jego utrwalenia.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądownego wg norm przypisanych.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).
Poddawszy kontroli w ramach w/w kryteriów zaskarżone postanowienie z 19 kwietnia 2021 r. Sąd stwierdził niezasadność skargi.
Postanowieniem tym SKO utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z 28 lutego 2022 r. o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego położonych w N. nieruchomości, oznaczonych jako działki nr [...] (stanowiące współwłasność A.K., H.F., M.M. i Z.L.), nr [...] (stanowiąca własność skarżącego J.J.), nr [...] (stanowiącej współwłasność ustawową małżeńską M.i M.K. i nr [...] (stanowiącej własność Gminy [...]) oraz obciążeniu ich właścicieli tymi kosztami, po stosownym rozliczeniu tych kosztów.
W sprawie nie jest kwestionowana i nie budzi żadnych zastrzeżeń stron postępowania ogólna wysokość tych kosztów (4 800 zł), obejmująca wyłącznie koszty czynności przeprowadzonych w sprawie przez upoważnionego geodetę, tymczasowo poniesionych przez Gminę [...].
Spór w sprawie sprowadza się do tego, czy kosztami postępowania rozgraniczeniowego powinni być na równi z jego wnioskodawcami obciążeni inni (wszyscy) uczestnicy tego postępowania – w szczególności skarżący kwestionujący je jako jedyny, skoro jak podnosi, to nie na jego wniosek zostało wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe, a ponadto zostało przeprowadzone przez organ administracji (Wójta Gminy [...]) wadliwie, przez co także doszło do zbędnego wygenerowania związanych z nim kosztów.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 p.g.k., rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczenia nieruchomości dokonuje wójt (burmistrz, prezydent miasta) oraz w wypadkach określonych w ustawie sądy (art. 29 ust. 3 p.g.k.). Jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta), który umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 1 i 2 p.g.k.).
Postępowanie rozgraniczeniowe może zatem przebiegać w dwóch stadiach, tj. administracyjnym i sądowym. Pomimo tego, że instytucję rozgraniczenia nieruchomości uregulowano w dwóch aktach prawnych (Prawie geodezyjnym i kartograficznym oraz Kodeksie cywilnym), to stanowi ono jedną całość. Jak wskazano w uchwale NSA z 11 grudnia 2006 r. I OPS 5/06, nielogiczne byłoby założenie, że rozgraniczenie nieruchomości jest dokonywane w postępowaniu administracyjnym według innych kryteriów i prawideł niż rozgraniczenie nieruchomości do którego dochodzi w postępowaniu cywilnym. Ma to istotne znaczenie dla ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego na jego administracyjnym etapie i sposobu obciążenia nimi stron w konkretnej sprawie. Oznacza bowiem, że dokonując rozliczenia tych kosztów należy uwzględniać nie tylko treść przepisów dotyczących kosztów w postępowaniu administracyjnym (art. 261-267 k.p.a.), ale także przepisy k.c. dotyczące zasad rozgraniczania nieruchomości (art. 152-153 k.c.).
Przy ustalaniu wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego zastosowanie znajduje przede wszystkim art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., ustalający kryteria rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ. Zgodnie z tym przepisem, stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2).
Skoro z przepisów p.g.k wynika zasada udziału geodety w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości, wynagrodzenie geodety przeprowadzającego czynności rozgraniczenia nieruchomości zalicza się do kosztów postępowania administracyjnego. Stosownie bowiem do art. 263 k.p.a., do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji (§ 1). Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (§ 2).
W w/w uchwale NSA wyrażono pogląd, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę która żądała wszczęcia postępowania. Znajduje to oparcie w unormowaniach art. 152 k.c. i jest związane z faktem istnienia interesu każdego z właścicieli nieruchomości w ustaleniu przebiegu granic które stały się sporne (zgodnie z tym przepisem, koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w przedmiotowej uchwale, zwracając jednak uwagę, iż oznacza ono jedynie możliwość obciążenia wszystkich właścicieli sąsiadujących nieruchomości takimi kosztami w określonych okolicznościach. NSA nie stwierdził bowiem kategorycznie, że tego rodzaju rozstrzygnięcie zawsze musi zapaść w takim postępowaniu. Przeciwne stanowisko ograniczałoby bowiem organowi swobodę stosowania w postępowaniu rozgraniczeniowym przepisu art. 262 § 1 k.p.a., a więc swobodę w ocenie, które z wygenerowanych w toku postępowania kosztów strona powinna ponieść w związku z tym, że albo wynikły one z jej winy albo zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie (wyrok NSA z 7 grudnia 2018 r. I OSK 369/17 - LEX nr 2598734).
W tym kontekście należy wskazać, że organ jest w pełni uprawniony, by obciążyć strony kosztami postępowania rozgraniczeniowego, jednakże nie można obciążenia tego dokonywać automatycznie, bez rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W rezultacie, wydając orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania, organ musi zawsze brać pod uwagę, czy zachowanie strony (stron) uzasadnia obciążenie kosztami postępowania tylko jedną z nich, czy też niektóre z nich, bądź wszystkie, a w tych ostatnich przypadkach - w jakim stosunku. W tym zakresie organ powinien mieć na uwadze okoliczności faktyczne, jakimi kierowała się strona żądająca rozgraniczenia. W szczególności powinien zbadać, czy istniał rzeczywisty spór co do przebiegu linii granicznej, czy też chodziło w istocie tylko o wznowienie znaków granicznych, a także jakie czynności podejmowały strona i pozostali uczestnicy w toku postępowania rozgraniczającego i czym były one podyktowane. Tylko takie podejście można ocenić jako zgodne z rozważanymi regulacjami prawnymi oraz zasadami sprawiedliwego rozdziału obowiązków między strony postępowania administracyjnego. Nie podważa to w niczym trafności poglądu, że pewne i bezsporne ustalenie granic nieruchomości co do zasady leży w interesie wszystkich właścicieli tych nieruchomości, którzy zasadniczo ponoszą równomiernie koszty tego postępowania (por. m.in. wyrok WSA w Rzeszowie z 26 listopada 2019 r. II SA/Rz 910/19 i z 5 lutego 2020 r. II SA/Rz 1264/19).
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, w sprawie nie ulega wątpliwości istnienie sporu granicznego co do przebiegu granic między w/w działkami. Wynika to wprost z decyzji Wójta z 17 lutego 2022 r. o rozgraniczeniu, wg której przy ustaleniu przebiegu granic geodeta oprócz oświadczeń stron przyjął także dowody w postaci operatu ze scalenia gruntów wsi N. nr [...], szkice polowe nr [...], [...], [...] i [...] z pomiaru niezmienników, szkic wyniesienia projektu na gruncie nr [...], operat z modernizacji ewidencji gruntów i budynków obr. N. nr [...], w ramach czynności geodezyjnych przeprowadził również wywiad terenowy. Na tej podstawie w odniesieniu do działki skarżącego nr [...] geodeta stwierdził m.in., że ustalona granica działki nr [...] z działką nr [...] na odcinku od punktu [...] do punktu nr [...] nie pokrywa się z istniejącym ogrodzeniem.
Skoro skutkiem przeprowadzonego przez organ administracji postępowania były zmiany przebiegu granic rozgraniczanych nieruchomości, w tym dotyczące działki skarżącego, w świetle przytoczonych przepisów nie budzi wątpliwości wymóg poniesienia kosztów postępowania przez wszystkie strony sporu, w tym skarżącego.
Prawidłowość ich kwotowego rozliczenia w oparciu o ilość stron biorących udział w postępowaniu, liczbę i położenie wyznaczonych punktów granicznych nie budzi żadnych zastrzeżeń Sądu. Przedstawiona przez organy I i II instancji argumentacja przemawiająca za obciążeniem kosztami rozgraniczenia wszystkich uczestników tego postępowania jawi się jako pełna, uwzględniająca zebrany w sprawie materiał dowodowy i wydaną decyzję o rozgraniczeniu, wg której korzyść z rozgraniczenia odniosły wszystkie jego strony. Podkreślić ubocznie należy, że z akt sprawy nie wynika, by skarżący kwestionował zasadność prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego; tożsame z tym nie pozostaje podważanie jego rezultatu, o czym świadczy jego żądanie przekazania sprawy sądowi powszechnemu.
Tym samym nie zasługują też na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zmierzają one do podważenia prawidłowości dokonanych w sprawie przez geodetę czynności (w tym zebrania i oceny dowodów przyjętych do ustalenia granic), a w konsekwencji zakwestionowania zgodności z prawem wydanej 17 lutego 2022 r. przez Wójta decyzji o rozgraniczeniu. Okoliczności te mogą i będą podlegać badaniu w postępowaniu przed sądem powszechnym przed którym kontynuowana będzie sprawa rozgraniczenia. Nie stwarzają one jednak żadnych podstaw do podważenia zasadności ustalenia kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego oraz sposobu ich rozliczenia między stronami tego postępowania.
Stwierdzając zatem zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.