II SA/Rz 766/23

II SA/Rz 766/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Małgorzata Niedobylska /sprawozdawca/
Tomasz Smoleń /przewodniczący/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Kara administracyjna
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 165
art. 2 ust. 3-5, art. 3, art. 6 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 pkt 3, art. 91
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 189g § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2024 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 15 marca 2023 r., nr 1801-IOA.4246.16.2023 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu posiadania zależnego lokalu, w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M.P. (dalej skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS) z 15 marca 2023 r., nr 1801-IOA-4246.16.2023, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu (dalej: NPUCS) z 1 grudnia 2022 r., nr 408000-408000-COP-4246.216.2022, w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 300.000 zł z tytułu posiadania zależnego lokalu, w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty DIAMOND LEVEL nr [...], ISTARS nr [...] oraz QUIZ WIEDZY bez numeru.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
W dniu 29 stycznia 2018 r. funkcjonariusze Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] przeprowadzili kontrolę w lokalu Pub W. mieszczącym się przy ul. [...] w S. w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, o których mowa w ustawie z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 165 ze zm. - dalej: u.g.h.). Podczas kontroli funkcjonariusze ujawnili urządzenia do gier DIAMOND LEVEL nr [...], ISTARS nr [...] oraz QUIZ WIEDZY bez numeru, włączone do prądu i przygotowane do gry. Lokal nie był objęty koncesją na prowadzenie kasyna gry.
Funkcjonariusze dokonali oględzin urządzeń oraz przeprowadzili eksperymenty procesowe. Ustalono, że urządzenia te są urządzeniami elektronicznymi, w których można uzyskać wygrane pieniężne. Realizacja wypłaty wygranej pieniężnej odbywa się za pośrednictwem urządzenia wypłacającego tzw. Hoppera. Gry na urządzeniach zawierają element losowości uzyskiwane wyniki gier są nieprzewidywalne i niezależne od woli oraz zręczności grającego. Warunkiem rozpoczęcia rozgrywania gier na urządzeniach jest jego zakredytowanie przez grającego poprzez wprowadzenie monet do akceptora monet lub banknotów do akceptora banknotów.
Stwierdzono, że gry rozgrywane na ww. urządzeniach zawierają się w definicji gier na automatach określonej w art. 2 ust. 3 u.g.h., zaś możliwość rozpoczęcia nowych gier za punkty otrzymane w wyniku wygranej zawiera się w definicji wygranej rzeczowej, określonej w art. 2 ust. 4 ww. u.g.h. Ustalenia te potwierdziły badania przeprowadzone przez Dział Laboratorium Celno-Skarbowe [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. (sprawozdania z badań urządzeń z 1 i 20 lutego 2019 r.).
W ramach wszczętego postępowania karnego-skarbowego pozyskano umowę najmu z dnia 1 stycznia 2018 r. zawartą pomiędzy W. Spółka z o.o. (dalej: W.), jako wynajmującym, a S. s.r.o. w P1., [...], Odział w Polsce (dalej: S.), jako najemcą, na wynajem 20 m2 powierzchni w lokalu przy ul. [...] w S. oraz umowę najmu z 15 stycznia 2018 r. zawartą pomiędzy W. Spółka z o.o. jako wynajmującym, a skarżącym, jako najemcą, na wynajem 25 m2 powierzchni tego samego lokalu.
NPUCS postanowieniem z 14 lipca 2022 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, o której mowa w art. 89 u.g.h.
Następnie organ I instancji decyzją z 1 grudnia 2022 r., nr 408000-408000-COP-4246.216.2022, nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 300.000 zł z tytułu posiadania zależnego lokalu Pub W. w S., w którym w dniu 29 stycznia 2018 r. znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier DIAMOND LEVEL nr [...], ISTARS nr [...] oraz QUIZ WIEDZY bez numeru i w których prowadzona była działalność gastronomiczna.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, po rozpatrzeniu którego, opisaną na wstępie decyzją DIAS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że przedmiotowy lokal był w posiadaniu zależnym skarżącego, w którym prowadził jednoosobową działalność gospodarczą (bar). Skarżący sprawował władztwo nad całością lokalu, jako cudzą rzeczą. Prowadząc w lokalu działalność gospodarczą zgodził się, aby na powierzchni 20 m2 lokalu stanęły automaty. Poziom eksploatacji automatów determinowany był czasem otwarcia lokalu przez skarżącego. Automaty zostały umiejscowione w tym samym lokalu co bar. Zdaniem organu, to skarżący wykonywał posiadanie zależne w stosunku do całego lokalu, również w odniesieniu do tej części, którą spółka W. wynajęła spółce S.
DIAS zwrócił uwagę na powiązania pomiędzy spółką W., a skarżącym, który występował z jednej strony jako wspólnik i prokurent spółki W. - przez co kształtował politykę firmy w zakresie wykorzystania należących do niej nieruchomości, a z drugiej - jako osoba fizyczna prowadził działalność gospodarczą w lokalach, które od tej spółki najmował i "dzielił" z podmiotami, które wstawiały na najmowanej powierzchni automaty do gier. S. nie prowadziła tam żadnej działalności, nie zatrudniała żadnych pracowników, a jedynie figurowała jako najemca 20 m2 powierzchni, na której miały stać automaty do gier. Dlatego, w ocenie organu, umowa ze spółką S. miała charakter pozorny, została zawarta w celu uniknięcia odpowiedzialności przez skarżącego jako posiadacza zależnego lokalu. Stwierdzony proceder wystąpił w trzech lokalach, w których skarżący prowadził działalność gospodarczą, a w których ujawniono zainstalowane automaty do gier hazardowych. Skarżący, dzięki prowadzeniu w lokalu działalności gastronomicznej, umożliwiał dostęp graczy do automatów. Zaistniały zatem podstawy do odpowiedzialności administracyjnej skarżącego na podstawie przepisu art. 89 ust.1 pkt. 3 u.g.h.
Organ odwoławczy podtrzymał także stanowisko, że zatrzymane urządzenia spełniały kryteria uznania za automat do gier hazardowych. Wskazuje na to sprawozdania końcowe z ich badań przeprowadzone przez Laboratorium Celne w dniach 1 i 20 lutego 2019 r.
Odnosząc się do kwestii przedawnienia DIAS wskazał, że decyzję wydano przed upływem terminu przedawnienia określonego w art. 189g § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.). Kontrola w lokalu, kiedy stwierdzono przedmiotowe urządzenie, miała miejsce 29 stycznia 2018 r., a na mocy art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: ustawa o Covid-19), termin przedawnienia uległ przedłużeniu o 71 dni. Termin ten, w ocenie DIAS, zamiast 29 stycznia 2023 r. nastąpił 10 kwietnia 2023 r. Decyzja organu II instancji została zatem wydana przed upływem tego terminu.
W skardze do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji w całości i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania:
1. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja Podatkowa (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 z późń. zm., dalej: O.p.) oraz art. 189g § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji wydanie decyzji administracyjnej utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, w sytuacji w której kara pieniężna podlegała przedawnieniu;
2. art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący jako posiadacz zależny lokalu PUB W. w S., w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier podlega odpowiedzialności administracyjnej, w sytuacji w której przedmiotowe urządzenia znajdowały się w wyżej wymienionym lokalu na podstawie umowy zawartej między W., a S., zaś skarżący prowadził w nim jedynie działalność gastronomiczną;
3. art. 191 O.p. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, w szczególności poprzez uznanie, że umowy najmu dotyczące lokalu ul. [...] w S. zostały zawarte dla pozoru, jak również tego, iż w sprawie istnieje pewien schemat funkcjonowania lokali W., dzięki któremu możliwy był proceder urządzania gier na automatach,
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o Covid-19, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż w niniejszej sprawie powyższe przepisy mają zastosowanie, w sytuacji gdy termin przedawnienia zobowiązania podatkowego nie jest "terminem przedawnienia przewidzianym przepisami prawa administracyjnego" w rozumieniu art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, a zatem przepisy te nie miały zastosowania, a kara pieniężna podlegała przedawnieniu.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zgodnie z art. 189g k.p.a. kara uległa przedawnieniu z dniem 29 stycznia 2023 r., zaś decyzja organu II instancji została doręczona 31 marca 2023 r., tj. po terminie przedawnienia. Zdaniem skarżącego bieg terminu przedawnienia nie został wstrzymany ani zawieszony na podstawie art. 15zzr ust. 1 ustawy o Covid-19, co wynika z orzecznictwa, w tym uchwały NSA z 27 marca 2023 r., sygn. akt I FPS 2/22).
Ponadto skarżący podniósł, że nie powinien ponosić odpowiedzialności z tytułu kary pieniężnej jako posiadacz zależny lokalu, ponieważ w dacie kontroli przedmiotowy lokal był w posiadaniu zależnym przez spółkę W., która podnajęła część tego lokalu spółce S. celem eksploatacji urządzeń do gier, natomiast drugą część lokalu podnajęła skarżącemu do prowadzenia przez niego działalności gastronomicznej w postaci pubu. Skarżący wprawdzie władał częścią lokalu i prowadził w nim działalność gastronomiczną to jednak w gestii spółki W. było dysponowanie powierzchnią lokalu i decydowanie o dalszym podnajmie. Podkreślono, że skarżącego nie łączyły żadne stosunki umowne ze spółką S. w zakresie wstawiania do przedmiotowego lokalu urządzeń do gier. Samo zaś podnajmowanie części lokalu i prowadzenie w nim działalności gastronomicznej nie powinno stanowić o odpowiedzialności skarżącego na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h.
Skarżący podniósł także, że organ winien udowodnić, iż doszło do zawarcia umowy pozornej między W., a S. Według niego fakt wynajmowania przez spółkę W. innym podmiotom części powierzchni tych lokali na inną rodzajowo działalność oraz wskazanie, iż skarżący był wspólnikiem oraz prokurentem w spółce W., nie może jeszcze świadczyć o celowej i zorganizowanej działalności. Nadto okoliczności te są prawnie obojętne dla ustalenia odpowiedzialności z tytułu nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt. 3 u.g.h. Dlatego bez znaczenia pozostają twierdzenia organu o ewentualnym zaangażowaniu skarżącego w urządzanie gier na automatach, tym bardziej, iż czynności wskazane przez organ nie wyczerpują przesłanek urządzania takich gier.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a sformułowane w niej zarzuty okazały się nietrafne. Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania względem kontrolowanej decyzji środków określonych w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji mogłoby bowiem nastąpić w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Żadna z powyższych okoliczności w kontrolowanej sprawie jednak nie zaistniała.
Rozpoznając przedmiotową sprawę w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii przedawnienia.
Wskazać należy, że mając na uwadze ukształtowane orzecznictwo sądowe bezsporne jest, że w kwestii przedawnienia kar pieniężnych, niezależnie od odesłania zawartego w art. 91 u.g.h., zastosowanie mają przepisy k.p.a., w tym art. 189g k.p.a. (por. wyroki NSA: z 4 marca 2020 r. sygn. akt II GSK 53/20, z 8 grudnia 2020 r. sygn. akt II GSK 1017/20 oraz II GSK 1018/20). Zgodnie art. 189g k.p.a. administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa.
Ponieważ w rozpoznawanej sprawie fakt posiadania zależnego lokalu, w którym znajdował się niezarejestrowany automat do gier został stwierdzony w dniu kontroli, tj. 29 stycznia 2018 r., dlatego też do tej daty winno odnosić się naruszenie przepisów u.g.h. - zgodnie z obowiązującą linią orzeczniczą. W konsekwencji pięcioletni termin przedawnienia prawa do wydania decyzji nakładającej karę pieniężną oraz realizacji obowiązku jej doręczenia, rozpoczynał swój bieg 29 stycznia 2018 r. i kończył z dniem 29 stycznia 2023 r.
Podkreślić należy, że w warunkach normalnych, bez stosowania szczególnych rozwiązań odnoszących się do kwestii biegu terminu przedawnienia, ostateczna decyzja nakładająca karę winna być wydana i doręczona stronie do 29 stycznia 2023r. Jednakże, zdaniem Sądu, w okolicznościach analizowanej sprawy, wbrew zarzutowi podniesionemu przez skarżącego, do liczenia terminu przedawnienia zastosowanie znajduje art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o Covid-19. Zgodnie z tym przepisem, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie wlicza się zatem do łącznego okresu przedawnienia.
Jak wyżej wskazano ustawodawca powiązał początek okresu zawieszenia biegu terminów z dniem ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego (następnie stanu epidemii), co nastąpiło 14 marca 2020 r. Tym samym przyjąć należy, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony na 71 dni, tj. od 14 marca 2020 r. do dnia 23 maja 2020 r. włącznie. Mając na uwadze powyższe, uznać należało, że w rozpatrywanej sprawie pięcioletni termin przedawnienia prawa do nałożenia kary pieniężnej, zgodnie z art. 189g § 1 k.p.a., upływał 29 stycznia 2023 r. Jednakże z uwagi na to, że jego bieg został wstrzymany na okres 71 dni, upływ wskazanego terminu przedawnienia prawa do nałożenia kary pieniężnej przesunął się o taką liczbę dni, tj. do 10 kwietnia 2023 r.
Decyzja organu II instancji została wydana 15 marca 2023 r. i doręczona stronie skarżącej 31 marca 2023 r., czyli przed upływem wydłużonego o opisane wyżej 71 dni terminu przedawnienia.
Sąd podziela więc stanowisko organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia prawa organu do nałożenia kary pieniężnej.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że organ zastosował prawidłową podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, tj. przepisy u.g.h. w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania kontroli w lokalu, tj. 29 stycznia 2018 r.
Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Stosownie do art. 2 ust. 4 u.g.h. wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Zgodnie z art. 2 ust. 5 u.g.h. grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. W myśl art. 3 u.g.h. urządzanie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia.
Na mocy art. 6 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości i gier na automatach może być prowadzona po uzyskaniu koncesji na kasyno gry, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 1 i 1b oraz art. 6a ust. 2. W myśl art. 14 ust. 1 u.g.h. urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, w tym turniejów gry w pokera, gier w kości oraz gier na automatach jest dozwolone wyłącznie w kasynach gier na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy, z wyjątkiem ust. 4 i 5.
Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. karze pieniężnej podlega posiadacz zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa. W myśl art. 89 ust. 4 pkt 3 u.g.h. wysokość kary pieniężnej wymierzanej w ww. przypadku, wynosi 100 000 zł od każdego automatu.
Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że skarżący był posiadaczem zależnym przedmiotowego lokalu, w którym prowadzona była działalność gastronomiczna - bar. Skarżący nie kwestionuje również, że w przedmiotowym lokalu znajdowały się niezarejestrowane urządzenia do gier oraz że nie posiadał zezwolenia/koncesji na urządzanie gier na automatach.
Sporną kwestią jest natomiast ustalenie, czy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w zakresie przypisania skarżącemu statusu posiadacza zależnego lokalu, w tej części, w której znajdowały się sporne automaty do gier. Skarżący okoliczność tę neguje, powołując się przede wszystkim na fakt wynajęcia tej części powierzchni lokalu przez spółkę W. innemu podmiotowi - spółce S.
Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom skargi, poczynione w kwestii spornej ustalenia są prawidłowe i odpowiadają prawu. Z zebranego materiału dowodowego wynika bowiem, że skarżący był posiadaczem zależnym przedmiotowego lokalu w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. i statusu tego nie utracił z uwagi na wynajęcie 20 m2 tego lokalu przez spółkę W. spółce S..
W tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Z kolei termin "lokal" nie jest zdefiniowany w u.g.h. W ustawie z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2019 r. poz. 737 ze zm.) zdefiniowano natomiast pojęcie samodzielnego lokalu mieszkalnego i samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ww. ustawy samodzielnym lokalem mieszkalnym jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych.
Zdaniem Sądu, jakkolwiek definicja ta odnosi się do pojęcia lokalu samodzielnego, to może być ona podstawą do zdefiniowania pojęcia lokalu użytego w u.g.h. Definicja zawarta w tym przepisie nie odbiega bowiem od powszechnego, językowego rozumienia pojęcia lokalu występującego w języku codziennym. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego (www.sjp.pl) lokal to: 1) mieszkanie, pomieszczenie użytkowe 2. zakład gastronomiczny lub rozrywkowy.
Bazując na powyższych definicjach, zarówno legalnych, jak i funkcjonujących w języku powszechnym, zdaniem Sądu, pojęcie lokalu, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. powinno być rozumiane jako pomieszczenie lub zespół pomieszczeń (izb) znajdujących się w budynku, wyodrębnione za pomocą ścian, zadaszone, służące do prowadzenia działalności określonej w tym przepisie, a więc gastronomicznej, handlowej lub usługowej. Pojęcie to powinno obejmować wszelkie powierzchnie wydzielone w sposób wyraźny (ścianami, odrębnym wejściem), także znajdujące się w ramach innego obiektu (np. budynku, galerii handlowej), przeznaczone do pobytu osób (w celach mieszkalnych lub związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej).
Sąd podziela jednolicie wyrażany w orzecznictwie sądowym pogląd, że lokal, o jakim mowa w art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h. nie traci charakteru wyodrębnionego fizycznie miejsca, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza w sytuacji, gdy korzystając z zasady swobody umów posiadacz lokalu udostępni (wynajmie) fragment jego powierzchni innej osobie do używania. Zgodnie bowiem z art. 336 K.c., posiadanie jest "władaniem rzeczą", a takie władanie przejawia się w podejmowaniu czynności wskazujących na to, że posiadacz traktuje rzecz (lokal) jako pozostającą w jego sferze swobodnej dyspozycji (por. wyroki NSA z 3 grudnia 2020 r., II GSK 995/20; z 3 grudnia 2020 r., II GSK 749/20; z 22 września 2022 r., sygn. akt II GSK 689/19; CBOSA).
Zauważyć także należy, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h. wskazuje, że co do zasady podmiotem odpowiedzialnym za wskazane w tym przepisie czyny jest posiadacz samoistny lokalu, chyba że wykaże on, że lokal stał się przedmiotem posiadania zależnego. W takim przypadku odpowiedzialność "przeniesiona zostaje" na posiadacza zależnego lokalu.
Dodatkowo istotne jest, że na gruncie art. 337 k.c. przepis ten stosować należy per analogiam do sytuacji oddania rzeczy przez posiadacza zależnego kolejnemu posiadaczowi w posiadanie zależne. W sytuacji takiej posiadacz zależny nie traci posiadania, oddając rzecz w dalsze posiadanie zależne. Jeśli zatem posiadacz zależny nie wyzbywa się swojego posiadania wskutek oddania rzeczy w np. podnajem, powstaje sytuacja współistnienia dwóch (lub więcej) podmiotów, które nabywają status posiadacza zależnego. W tym kontekście rysuje się istotne pytanie o podmiot podlegający odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. Prawodawca zaniechał umieszczenia w przepisach rozwiązania analogicznego do zastosowanego względem posiadaczy samoistnych i zwolnienia ich z odpowiedzialności w przypadku oddania lokalu w posiadanie zależne. Wydaje się zasadnym i najbardziej racjonalnym przyjęcie, że skoro ustawodawca nie zastosował w przepisie art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. zabiegu tożsamego z zastosowanym w pkt 4 tego artykułu, to było to działanie w pełni celowe, umożliwiające i nakazujące organom celnym każdorazowe badanie i weryfikację, który z posiadaczy zależnych ma w faktycznym władaniu/dzierżeniu (dysponowaniu) lokal. Za takim rozumieniem przepisu przemawia przede wszystkim jego wykładnia teleologiczna, znajdująca swe podstawy w treści uzasadnienia projektu noweli ustawy o grach hazardowych z dnia 15 grudnia 2016 r. Wskazuje się w nim że: "Projekt przewiduje rozszerzenie katalogu podmiotów podlegających karze pieniężnej za naruszenie przepisów regulujących rynek gier hazardowych. Katalog ten został rozszerzony o podmioty urządzające gry hazardowe z naruszeniem udzielonej koncesji lub zezwolenia, właściciela lokalu, podmiot posiadający tytuł prawny do lokalu lub podmiot faktycznie władający lokalem, w którym organizowane są nielegalne gry hazardowe".
Z tak zredagowanego uzasadnienia wynika więc jasno, że celem ustawodawcy było sankcjonowanie podmiotu dzierżącego lokal (jeśli nie jest to właściciel), co oznacza, że w przypadku zaistnienia szeregu posiadaczy zależnych lokalu odpowiedzialność ponosić powinien ten, który faktycznie lokalem dysponuje. Konstatacja taka obliguje zatem każdorazowo organ administracji do dokładnego zweryfikowania stanu prawnego i faktycznego związanego z konkretnym lokalem i jego dysponentami. Jednocześnie w toku takiego badania organ badać może (i powinien) nie tylko zapisy ewentualnych umów łączących posiadaczy lokalu, ale przede wszystkim stan faktyczny obrazujący rzeczywistych dzierżycieli (dzierżyciela) lokalu.
W świetle okoliczności rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wynajęcie części powierzchni lokalu (20 m2) przez spółkę W. innemu podmiotowi nie spowodowało, że ta część stała się samodzielnym "lokalem", który mógł być oddany w dalsze posiadanie zależne w rozumieniu art. 89 § 1 pkt 3 u.g.h. Skarżący prowadził w nim własną działalność gospodarczą (bar) i to jego pracownik znajdował się w lokalu podczas kontroli, a klienci mieli nieograniczoną możliwość gry na automatach w godzinach otwarcia baru. To skarżący faktycznie sprawował władztwo nad całym lokalem, a co za tym idzie, na nim ciążyła odpowiedzialność posiadacza zależnego tego lokalu.
W niniejszej sprawie ani postanowienia umowy najmu z 1 i 15 stycznia 2018 r., ani też ustalenia dokonane na podstawie zeznań skarżącego, nie dają podstaw do twierdzenia, że inny najemca części powierzchni lokalu dysponował lokalem swobodnie, jak posiadacz zależny i sprawował nad nim samodzielne władanie. Przeciwnie, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że to skarżący sprawował pieczę nad całym lokalem, a sporne urządzenia do gier znajdowały się w ogólnodostępnym dla klientów pomieszczeniu, z której korzystali klienci baru. Korzystanie z wynajętej pod automaty powierzchni wiązało się zatem z koniecznością korzystania z części gastronomicznej, tym samym ta część lokalu nie posiadała cech samodzielności.
Powyższe zdaniem Sądu oznacza, że wbrew twierdzeniom skarżącego wynajęcie przez spółkę W. innemu podmiotowi - spółce S. części lokalu, nie uwalnia go od sankcji przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h.
W przekonaniu Sądu organy prawidłowo ustaliły, że przedmiotowy lokal faktycznie w całości służył skarżącemu jako posiadaczowi zależnemu do prowadzenia w nim działalności gastronomicznej.
Nie bez znaczenia jest tutaj rola jaką pełnił w najmie lokalu skarżący. Z jednej strony był on wspólnikiem i prokurentem spółki W., a występując w takiej roli niewątpliwie miał wpływ na działania podejmowane przez tę spółkę w zakresie wykorzystania należących do niej nieruchomości. Z drugiej zaś strony działając jako osoba fizyczna wynajmował od tej spółki lokal, formalnie "dzieląc go" z podmiotami, które wstawiały na najmowanej powierzchni automaty do gry. Działając w tej podwójnej roli skarżący musiał zdawać sobie sprawę, że w lokalu stanowiącym przedmiot najmu, znajdującym się w jego posiadaniu, będą na podstawie umów zawartych przez spółkę W. z innymi podmiotami funkcjonowały automaty do gier.
Co więcej, podobnego rodzaju działania podejmowane były przez skarżącego także w przypadku innych lokali znajdujących się w jego posiadaniu.
W związku z powyższym, wobec prawidłowego przyjęcia, że organizowanie w tym lokalu gier na ww. automatach było niezgodne z warunkami ustalonymi w u.g.h., zasadnie organy wymierzyły skarżącemu karę pieniężną na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h., w wysokości przewidzianej w art. 89 ust. 4 pkt 3 u.g.h.
Nie budzi przy tym wątpliwości, że prowadzenie baru jest prowadzeniem działalności gastronomicznej, o której mowa w tym przepisie.
Zaznaczenia wymaga, że art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. samodzielnie określa działanie mające postać deliktu administracyjnego, podlegającego ustalonej w nim odpowiedzialności administracyjnej. Odpowiedzialność ta nie jest uzależniona od winy i ma charakter obiektywny, a dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie naruszenia, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy. Przy czym może obciążać tylko takiego posiadacza zależnego, który władając lokalem co najmniej godził się na to, by w jego lokalu znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier hazardowych.
Trzeba również podkreślić, że działaniem, jakie powoduje powstanie obowiązku zapłaty kary, jest samo pozostawanie automatu w lokalu gastronomicznym. Do spełnienia dyspozycji tego przepisu nie jest wymagane, by w danym momencie (kontroli) była na nim prowadzona gra. Wystarczające jest, że automat taki znajduje się w stanie umożliwiającym podjęcie gry.
W świetle zarzutów skargi należy wskazać, że decyzja o umieszczeniu automatów do gier w przedmiotowym lokalu została podjęta przez skarżącego świadomie - nie sposób jest bowiem zasadnie założyć, że zainstalowanie automatu nastąpiło wbrew jego woli. W spółce W., która wynajęła powierzchnię pod ustawienie automatów spółce S., skarżący był wspólnikiem i prokurentem, więc niewiarygodne jest, aby nie zdawał sobie sprawy z konsekwencji podjętych działań. Skarżący godząc się na wstawienie automatów do lokalu, w którym prowadził swą działalność gospodarczą, winien upewnić się czy jest to legalne. W przekonaniu Sądu, skarżący nie może skutecznie uwolnić się od nałożonej sankcji administracyjnej skoro nie podjął żadnych aktów staranności, które mogłyby zapobiec wprowadzeniu do lokalu niezrejestrowanego automatu do gier hazardowych.
Wbrew zarzutom skargi nie doszło zatem do naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania. Sąd nie znajduje podstaw do kwestionowania prawidłowości przeprowadzonego przez organy postępowania dowodowego i trafności oceny przeprowadzonych dowodów, a twierdzenia skargi nie prowadzą, zdaniem sądu, skutecznie do podważenia prawidłowości tych ustaleń i słuszności dokonanej przez organy obu instancji oceny dowodów.
Reasumując, w kontrolowanej sprawie organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Dokonanej ocenie zebranego materiału dowodowego nie sposób zarzucić dowolności. Z wyrażonej w art. 191 O.p. zasady swobodnej oceny dowodów wynika, że organ podatkowy, przy ocenie stanu faktycznego, nie jest skrępowany żadnymi regułami ustalającymi wartość poszczególnych dowodów. Organ ten, według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych i wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne. Wyprowadzone wnioski są logiczne, poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zaskarżona decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. Poszczególne dowody poddano szczegółowej analizie i ocenie oraz oceniono je we wzajemnej łączności. Przeprowadzone postępowanie w pełni odpowiada wymogom wynikającym z art. 180 § 1, art. 181, art. 187 i art. 191 O.p.
Nie stwierdzając zatem w kontrolowanej sprawie naruszenia prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, które miałyby wpływ na wynik sprawy, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.