II SA/Rz 765/22

II SA/Rz 765/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Marcin Kamiński
Paweł Zaborniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 138/23 - Wyrok NSA z 2024-06-10
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 58
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzzzzn ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 433
§  8
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia  epidemicznego (Dz. U. poz. 433 z późn. zm.).
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Marcin Kamiński AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2022 r. sprawy ze skargi Zarządu Gospodarki Mieszkaniowej w [...] na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 23 maja 2022 r. nr OA.7723.1.3.2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia - skargę oddala -
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "PWINB", "Organ") z 23 maja 2022 r., nr OA.7723.1.3.2022 odmawiające Zarządowi [...] w U. (dalej: "Strona skarżąca", "Zarząd") przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.
W podstawie prawnej postanowienia Organ powołał art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.").
Jak wynika z akt sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w U. postanowieniem z 24 lutego 2022 r. nr PINB.52.1.2.2022 nałożył na Stronę skarżącą grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 1 000 zł oraz opłatę w wysokości 68 zł za wydanie postanowienia. Postanowienie to zostało doręczone Zarządowi za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 28 lutego 2022 r.
Od powyższego postanowienia Strona skarżąca złożyła zażalenie, nadając je w placówce pocztowej operatora wyznaczonego 15 marca 2022 r.
W związku z ustaleniem przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia (8-dniowe opóźnienie), Organ zawiadomił o tym Zarząd [...] w U., wyznaczając mu 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia.
Pismem z 21 kwietnia 2022 r. (data wpływu do Organu – 26 kwietnia 2022 r.) Strona skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia argumentując, że co prawda odebrała pismo 28 lutego 2022 r., jednak wobec panującej w tym okresie sytuacji pandemicznej i stosując się do § 8 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r., poz. 433) oraz Zarządzenia nr 3/03/2020 Dyrektora Zarządu [...] w U. z dnia 14 marca 2020 r. korespondencja zawierająca zaskarżone postanowienia została otworzona 8 marca 2022 r., tj. po upływie wymaganych 7 dni. Zatem Zarząd nie ponosi winy za uchybienie przedmiotowego terminu.
W wyniku rozpoznania wniosku Strony skarżącej, Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie, opisanym na wstępie postanowieniem z 23 maja 2022 r., nr OA.7723.1.3.2022 odmówił Zarządowi przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
Organ w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że Zarząd nie uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu, gdyż argumenty wskazywane przez Stronę skarżącą dotyczące panującej w tym okresie sytuacji pandemicznej i stosowania się do § 8 ust. 1 i 2 Rozporządzenia oraz Zarządzenia Dyrektora Zarządu nie mogą być zaliczone do przyczyn uzasadniających przyjęcie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego, gdyż są to przyczyny subiektywne, którym Strona skarżąca przy zachowaniu należytej staranności mogła zaradzić.
W ocenie Kolegium, § 1 ww. Zarządzenia, który stanowi, że korespondencja przychodząca do zakładu winna być przechowywana w kwarantannie przez okres co najmniej trzech dni stanowi negatywną przesłankę do przywrócenia terminu na zasadzie art. 58 § 1 k.p.a.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł Zarząd [...] w U., zaskarżając ww. postanowienie w całości.
Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:
– Art. 58 § 1 k.p.a., poprzez brak przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, pomimo spełnienia ustawowych przesłanek;
– Art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego w sprawie i przyjęcie, że podnoszone przez Zarząd twierdzenia w zakresie braku winy w uchybieniu terminu nie stanowią dostatecznej podstawy do uznania, że Zarząd zachował szczególną staranność.
Wobec tak sformułowanych zarzutów Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi Zarząd podniósł, że w okresie lutego/marca bieżącego roku w Polsce nadal trwał stan epidemii, a organy administracji publicznej były zobligowane do przestrzegania ogólnokrajowych obostrzeń nałożonych przez Radę Ministrów i poszczególnych Ministrów w drodze rozporządzeń. Jego zdaniem Zarząd nie może ponosić negatywnych konsekwencji dostosowania się do ww. obostrzeń oraz chęci zapobieżenia rozprzestrzeniania się wirusa i doprowadzenia do powstania zakażeń u swoich pracowników.
W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.").
W świetle art. 145 § 1 pkt 1-3 P.p.s.a. uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie Sąd w szczególności: uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w U. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 58 k.p.a.
Zgodnie z tym przepisem:
§ 1. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
§ 2. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
§ 3. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne.
Przytoczony przepis określa cztery przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, by z prawnego punktu widzenia możliwe było przywrócenie przez organ uchybionego terminu. Pierwszą przesłanką jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu. Drugą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez zainteresowany podmiot braku winy w uchybieniu terminu. Trzecią przesłanką jest dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do złożenia wniosku zaczyna biec od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia, wynosi 7 dni. Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony termin np. wniesienie zażalenia.
Jak wynika z akt postępowania postanowieniem z 24 lutego 2022 r., Nr PINB.52.1.2.2022 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na Stronę skarżącą grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 1000 zł.
Postanowienie zostało Stronie skarżącej doręczone 28 lutego 2022 r. wraz z prawidłowym pouczeniem o przysługującym prawie do wniesienia zażalenia.
W dniu 15 marca 2022 r. Strona skarżąca nadała w Urzędzie Pocztowym w U. zażalenie.
Pouczona pismem z 28 marca 2022 r. ( 30 marca 2022 r. data odbioru pisma) o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na podstawie art. 15zzzzzn² ust. 1 pkt 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( Dz.U. 2021 r., poz. 2095 ) w dniu 22 kwietnia 2022 r. złożyła wniosek o jego przywrócenie.
W świetle przedstawionych okoliczności zachowanie terminu do złożenia wniosku nie budzi wątpliwości. Dopełniono również czynności, której terminowi uchybiono, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, Strona skarżąca wniosła zażalenie.
Strona skarżąca nie uprawdopodobniła jednak braku winy w niedochowaniu terminu. Sąd podziela w tym zakresie wnioski organu II instancji.
Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych jak i piśmiennictwie przedmiotu za ugruntowany uznaje się pogląd, zgodnie z którym jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osoba, powódź, pożar (wyroki NSA z: 15 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 1162/08, 13 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 1849/19, 19 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 2539/20, 16 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 3883/19, 17 lutego 2021 r. sygn. akt II OSK 1865/18). Z kolei w wyroku z 15 stycznia 1998 r. sygn. akt SA/Sz 191/97 Naczelny Sąd Administracyjny w Szczecinie przyjął, że "Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W przypadku strony będącej od strony formalnoprawnej np. spółką prawa handlowego, wyposażoną w osobowość prawną i posiadającą reprezentujące ją organy, brak winy w uchybieniu terminu oznacza brak winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnej w imieniu tej jednostki. Będąc organem powołanym do zarządzania sprawami spółki i reprezentowania jej na zewnątrz, zarząd spółki obowiązany jest należycie organizować obsługę biurowo-administracyjną przedsiębiorstwa spółki i za sposób funkcjonowania tej obsługi ponosi odpowiedzialność z tytułu form jej sprawowania i personelu do niej zaangażowanego". Podobnie wypowiedział się NSA we Wrocławiu w wyroku z 15 listopada 2000 r. sygn. akt I SA/Wr 1965/99 oraz NSA w Warszawie w wyroku z 6 grudnia 2002 r. sygn. akt II SA 1962/01.
Te same standardy zachowania należy odnieść do Zarządu [...], który jest zakładem budżetowym Gminy administrującym zasobem komunalnym.
Nie ulega wątpliwości, że w sprawie termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu 7 marca 2022 r., zażalenie zaś zostało nadane w dniu 15 marca 2022 r., a więc osiem dni po upływie terminu do jego złożenia.
Na usprawiedliwienie tej okoliczności Strona skarżąca powołała się między innymi na
Stan epidemii i bezpośrednio z nim związaną treść przepisów: § 8 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z 13 marca 2020 r. ( Dz.U. poz. 433) oraz zarządzenie nr [..] Dyrektora Zarządu [...] w U. z 14 marca 2020 r.
Zgodnie z § 8 powołanego rozporządzenia
1. W okresie, o którym mowa w § 1, wykonywanie zadań przez urząd administracji publicznej lub jednostkę organizacyjną wykonującą zadania o charakterze publicznym, może podlegać ograniczeniu polegającym na wykonywaniu:
1) wyłącznie zadań niezbędnych do zapewnienia pomocy obywatelom;
2) określonych zadań przez ten urząd lub jednostkę w sposób wyłączający bezpośrednią obsługę interesantów.
2. Decyzję o rodzaju i formie wprowadzanych ograniczeń, o których mowa w ust. 1, podejmuje kierownik urzędu administracji publicznej lub kierujący jednostką organizacyjną wykonującą zadania o charakterze publicznym, zawiadamiając o tych ograniczeniach, w drodze ogłoszenia, na stronie podmiotowej urzędu lub jednostki, a także przez wywieszenie ogłoszenia w siedzibie urzędu lub jednostki.
Z kolei zgodnie z § 1 zarządzenia Dyrektora Zarządu [...] korespondencja przychodząca do zakładu winna być przechowywana w kwarantannie przez okres co najmniej trzech dni.
Stan epidemii niewątpliwie wpłynął na pracę wielu podmiotów, które zobowiązane były do przedsięwzięcia środków zmierzających do ograniczenia emisji wirusa. W tym zakresie został stworzony mechanizm przechowywania dokumentów w kwarantannie. Żaden jednak z przepisów nie przewidywał automatycznego przedłużania terminów do wnoszenia środków zaskarżenia o czas, w jakim dane dokumenty znajdowały się w kwarantannie. W związku z tym zadaniem podmiotów było znalezienie takiego rozwiązania by nie powodowało ono kolizji z przepisami procesowymi i by nie doprowadzić do sytuacji pozbawienia się obrony własnych praw.
W świetle powyższego nie może usprawiedliwiać uchybienia terminu do wniesienia zażalenia powoływanie się na okoliczność przechowywania dokumentów na kwarantannie przez okres siedmiu dni ( w sytuacji gdy z zarządzenia wynikał termin co najmniej trzech dni).
Ponadto stan epidemii nie był zdarzeniem nagłym, był rozciągnięty w czasie, co pozwalało organom i innym podmiotom na dostosowanie się do panujących warunków, zwłaszcza jeśli mowa o okresie, w którym doszło do uchybienia terminu między 28 lutego a 15 marca 2022 r., a więc niemal dwa lata po ogłoszeniu stanu epidemii, zwłaszcza, że rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii ( Dz.U. z 2022 r., poz. 1027) odwołano stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.