II SA/Rz 761/24

II SA/Rz 761/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-10-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Magdalena Józefczyk
Piotr Godlewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 113
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2024 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 10 maja 2024 r. nr SKO 4160.11.2024 w przedmiocie odmowy sprostowania oczywistej omyłki w treści aktu własności ziemi – skargę oddala –
Uzasadnienie
Wnioskiem z 19 marca 2024 r. K. W. (dalej: "Skarżący" lub "Wnioskodawca") reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego J. S. wystąpił do Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "Organ I instancji") o sprostowanie treści zawartej w akcie własności ziemi nr [...] wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 20 czerwca 1973 r. dla W. P., w przedmiocie numeru działki, poprzez wpisanie nr działki "[...]", który w jego opinii został pominięty w treści rzeczonego AWZ.
W argumentacji Wnioskodawca podał, że jest zstępnym W. P., a także współwłaścicielem nieruchomości ujętych w akcie własności ziemi nr [...]. W przedmiotowym akcie pominięto działkę oznaczoną nr [...], o pow. 0,14 ha, jednocześnie wpisując powierzchnię ogólną nieruchomości 2,01 ha, zawierającą również powierzchnię przedmiotowej działki [...], zgodnie z protokołem uwłaszczeniowym.
Wójt Gminy [...] postanowieniem z 18 kwietnia 2024 r. odmówił sprostowania treści zawartej w decyzji AWZ nr [...] wydanej przez Prezydium Rady Narodowej w [...] w dniu 20 czerwca 1973 r. w przedmiocie nie wpisanej działki nr "[...]" położonej w miejscowości [...], Gmina [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ I instancji wskazał, że po przeprowadzeniu analizy dołączonych do wniosku dokumentów w postaci kserokopii AWZ, opisowego wykazu synchronizacyjnego oraz protokołu badania akt uwłaszczeniowych oraz przepisów i stanowiska judykatury, doszedł do przekonania, iż zgromadzone materiały nie pozwalają zakwalifikować sugerowanego błędu, jako podlegającego sprostowaniu w trybie art. 113 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) – dalej: "k.p.a.". Organ uznała, że żądanie wnioskodawcy sprowadza się do przyznania na rzecz osoby wskazanej w treści AWZ prawa własności nieruchomości. Nie chodzi bowiem o sprostowanie lecz o uzupełnienie AWZ o dodatkowy numer działki.
W zażaleniu z 25 kwietnia 2024 r. Wnioskodawca wniósł o uchylenie powyższego postanowienia zarzucając Organowi I instancji naruszenia art. 133 k.p.a. poprzez nieuzasadnioną odmowę jego zastosowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu (dalej: "SKO", Organ II instancji" lub "Organ odwoławczy") postanowieniem z 10 maja 2024 r. nr SKO.4160.11.2024, utrzymało w mocy postanowienie Organu I instancji.
Podzielając stanowisko Organu I instancji SKO podało, że stosownie do art. 113 § 1 k.p.a. sprostowaniu podlegają jedynie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki popełnione w decyzjach wydanych przez organy administracji państwowej. Przyjęta klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca. Wady decyzji charakteryzuje przy tym ich oczywistość, stanowiąca równocześnie normy dopuszczalności sprostowania. Wynika z tego, że sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia. W ocenie Organu taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Zebrany w sprawie materiał wskazuje, iż do omyłki pisarskiej nie doszło i nie jest ona oczywista. Nie budzi wątpliwości, że zmiana treści aktu własności ziemi nr [...], poprzez uwzględnienie w nim opuszczonej działki stanowiłoby zmianę treści tego dokumentu. Dotyczy bowiem granic prawa własności i związanych z tym uprawnień właścicielskich osób, które na podstawie aktu nabyły przedmiotową nieruchomość, zaś tych kwestii organy administracji nie mogą rozstrzygać w oparciu o art. 113 § 1 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenie powyższego postanowienia SKO w Przemyślu i poprzedzającej go postanowienia Organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
1. nieustalenie stanu faktycznego sprawy, a co za tym idzie nierozpoznanie istoty sprawy,
2. błędną wykładnię art. 112 § 1 k.p.a. poprzez brak zastosowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia aktów organów administracji publicznej Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, co uzasadnia oddalenie skargi w całości.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie wydane w przedmiocie odmowy sprostowania oczywistej omyłki w treści akt własności ziemi.
Rację należy przyznać Organom jeśli chodzi o dopuszczalność stosowania art. 113 § 1 k.p.a. w stosunku do decyzji (aktów własności ziemi) wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.). Nie ulega to wątpliwościom na tle obwiązującego orzecznictwa.
Przedmiotem sprostowania w trybie określonym w art. 113 § 1 k.p.a. mogą być wyłącznie "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". Błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, natomiast za błąd pisarski uważa się widoczne, niezamierzone niewłaściwe użycie wyrazu, mylną pisownię, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu. Istotną cechą błędu stanowiącą normę dopuszczalności sprostowania jest jego oczywistość. Może ona wynikać bądź z natury samego błędu, bądź też z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami. Omyłka pisarska to między innymi widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazów, zwrotów. Oczywistość tego rodzaju błędu można stwierdzić, porównując treść decyzji z zawartymi w aktach sprawy dokumentami, czy też innymi tożsamymi decyzjami wydanymi w sprawie a zawierającymi te datę. ( patrz wyrok NSA z 14 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3013/14 to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). Oczywista omyłka z art. 113 § 1 k.p.a. to błąd, który jednoznacznie i w sposób oczywisty, a więc bez jakiegokolwiek merytorycznego badania sprawy, wynika z porównania materiału dowodowego stanowiącego podstawę do wydania decyzji z treścią decyzji.
Nie podlegają natomiast sprostowaniu w omawianym trybie błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa – a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Sprostowanie nie może więc prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji i ponownego rozstrzygnięcia w sposób odmienny od pierwotnego.
W sprawie Skarżący domaga się sprostowania aktu własności ziemi z 20 czerwca 1973 r., Nr [...] poprzez wpisanie nr działki "[...]". Powołując się na AWZ, protokół uwłaszczeniowy oraz protokół badania akt uwłaszczeniowych wyjaśnił, że akt własności ziemi pomija wymienioną działkę, pomimo tego, że wszystkie wymienione działki powstały z działek gruntowych wskazanych w protokole uwłaszczeniowym, w tym z parceli [...], której odpowiada działka [...].
Z protokołu uwłaszczeniowego nr [...] z 4 lipca 1972 r. wynika, że W. P. nabył w 1939 r. w drodze nieformalnej umowy darowizny od J. P. parcele gruntowe o następujących numerach: [...] o łącznej powierzchni 2,01 ha. W opisanym protokole nad wyżej wymienionymi parcelami gruntu wpisano nr: [...], na które następnie wydano akt własności ziemi o łącznej powierzchni 2,01 ha.
Biegły geodeta w protokole badania akt własności ziemi wyjaśnił, że kolorem czerwonym oznaczona została nowa numeracja działek, w wyniku której w drodze omyki pominięto parcele nr [...] odpowiadającą aktualnie nr [...].
W ocenie Sądu stwierdzony przez biegłego błąd nie może zostać naprawiony w drodze sprostowania.
Procedura uwłaszczeniowa została ustanowiona na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Jej przeprowadzenie skutkowało pierwotnym nabyciem własności nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych, w granicach określonych według stanu ich faktycznego użytkowania na dzień wejścia w życie ustawy, tj. 4 listopada 1971 r. Nabycie danej nieruchomości z mocy samego prawa, stwierdzał stanowiący decyzję administracyjną akt własności ziemi.
Decyzje te początkowo mogły być podważane na drodze postępowania administracyjnego, w postępowaniu odwoławczym lub w trybach nadzwyczajnych. Tak było do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1991 r. Nr 107, poz. 464 z późn. zm.). W art. 63 ust. 2 ustawa ta stanowiła, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia bądź zmiany decyzji, co nie wyklucza możliwości ich sprostowania w oparciu o art. 113 k.p.a., ale jedynie w przypadku jak wyżej wskazano oczywistości tej omyłki.
W pozostałym zakresie stwierdzone nieprawidłowości można eliminować, ale jedynie na drodze cywilnej.
W przedstawionych dokumentów wynika, że akt własności ziemi nie został wystawiony na działkę nr [...]. Dopisanie zatem tej działki do aktu własności ziemi, niezależnie od tego czy pominiętej błędnie czy też nie, oznaczałoby de facto wydanie nowego rozstrzygnięcia w sprawie.
Jak wyżej wskazano postępowanie w sprawie sprostowania nie może prowadzić do merytorycznego rozstrzygnięcia.
Tymczasem w niniejszej sprawie bez dokonania synchronizacji działek nie byłoby możliwe stwierdzenie w sposób pewny, że działka [...] została pominięta. Wiązałoby się to w związku z tym z koniecznością przeprowadzenia dodatkowego postępowania, co jak wyżej wskazano wykraczałoby poza granice postępowania związanego ze sprostowaniem.
Kwestia ta może zostać ustalona w postępowaniu cywilnym o ustalenie własności, a następnie doprowadzenie do zmiany wpisów w księgach wieczystych a nie w postępowaniu administracyjnym o sprostowanie aktu własności ziemi.
Sąd ponadto zwraca uwagę, że w sprawie w ogóle nie została wyjaśniona kwestia posiadania przez Skarżącego interesu prawnego w wystąpieniu z żądaniem. Z cytowanego art. 113 k.p.a. wynika, że prawo do wystąpienia z wnioskiem o starostowanie przysługuje stronie. Z aktu własności ziemi wynika, że został on wystawiony na W. P., tymczasem z wnioskiem o sprostowania wystąpił K. W., który nie wykazał interesu prawnego. Skarżący w skardze wyjaśnił, że jest następcą prawnym po W. P. jednak nie przedstawił na to żadnych dowodów, a Organ nie wezwał go o wyjaśnienie tej kwestii.
Oddalając skargę Sąd stwierdził, że że rozstrzygnięcie jakie zapadłoby na wypadek niewykazana interesu prawnego tj. odmowa wszczęcia postępowania -art. 61a § 1 k.p.a., nie różniłoby się jakościowo i gwarancyjnie od zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia odmawiającego sprostowania oczywistej omyłki, co mając na uwadze oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.