II SA/Łd 762/22

II SA/Łd 762/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /sprawozdawca/
Marcin Olejniczak
Michał Zbrojewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17  ust. 1 pkt 4, ust. 1a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 1 lipca 2022 r. nr KO.4111.174.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. ał
Uzasadnienie
II SA/Łd 762/22
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia 11 maja 2022 r., działający z upoważnienia Wójta Gminy Kowiesy Kierownik GOPS w Kowiesach, po ponownym rozpatrzeniu wniosku D.W. z dnia 30 grudnia 2021 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad J.W., ponownie odmówił zainteresowanemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na brak przesłanek do jego otrzymania.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przywołał przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mające zastosowanie w sprawie, tj. art. 17 ust. 1, ust. 1a i ust. 1b oraz przedstawił ustalenia stanu faktycznego. Organ wskazał, że w dniu 30 grudnia 2021 r. D.W. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na dziadka J.W., który posiada orzeczenie wydane przez Lekarza Rzeczoznawcę Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego OR/PT w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 19 listopada 2019 r., stwierdzające trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji, jednakże bez możliwości ustalenia daty powstania tej niezdolności. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku D.W., przeprowadzono dodatkowe postępowanie wyjaśniające i zebrano materiał dowodowy w celu ustalenia stanu faktycznego.
W dniu 11 stycznia 2022 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy podczas którego ustalono, że J.W. jest wdowcem, ma 92 lata. Ma dwójkę dzieci: W.W. i J.W.1. J.W. oświadczył, że dzieci nie są w stanie sprawować nad nim opieki, gdyż oboje pracują zawodowo i nie mają możliwości zmiany miejsca zamieszkania. Złożyli oświadczenia, że wyrażają zgodę, aby świadczenie pielęgnacyjne pobierał wnuczek D.W. Pan D.W. zamieszkał wspólnie ze swoim dziadkiem i jest osobą uczącą się w szkole średniej. J.W. oświadczył, że wnuczek sprawuje nad nim opiekę, wykonuje czynności higieniczne, zapewnia opiekę zleconą przez lekarza, pomaga w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. dzieci J.W. złożyli oświadczenia, że nie są w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi wynikającemu z art. 128 k.r.o. Wystąpiono do GOPS w Raszynie o ustalenie, czy córka J.W. jest w stanie zapewnić ojcu opiekę. W odpowiedzi uzyskano informacje, że nie zastano zainteresowanej w miejscu zamieszkania i nie było możliwości ustalenia, czy córka może przejąć opiekę nad ojcem. Na podstawie informacji z GOPS w Puszczy Mariańskiej ustalono, że syn J.W. znajduje się w trudnej sytuacji i nie jest w stanie pomagać ojcu w codziennych obowiązkach oraz finansowo. Deklaruje swoją pomoc w formie zawiezienia do lekarza lub załatwienia trudnych spraw. Ustalono, że żadne z dzieci nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Reasumując organ I instancji wskazał, że mając na uwadze powyższe oraz biorąc pod uwagę fakt, że nie zostały spełnione przesłanki przez wnioskodawcę oraz brak faktycznej opieki sprawowanej nad dziadkiem, gdyż w trakcie zajęć szkolnych wnioskodawcy opiekę muszą sprawować osoby trzecie, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
W złożonym odwołaniu D.W. w ustawowym terminie odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach. Odnosząc się do zarzutu organu I instancji w postaci braku faktycznej opieki nad dziadkiem, z uwagi na uczestniczenie w zajęciach szkolnych, i jak podaje organ wtedy opiekę muszą sprawować osoby trzecie odwołujący, oświadczył, że to on sprawuje opiekę nad dziadkiem, zamieszkał z nim i wykonuje przy nim wszystkie czynności zapewniające zaspokojenie codziennych potrzeb życiowych, pomaga w czynnościach higienicznych, kontroluje i dozuje leki. Podniósł, że opiekę realizuje samodzielnie, obecnie cały swój wolny czas poświęca pomocy i opiece nad dziadkiem. Zaznaczył, że dziadek wymaga pomocy osób drugich, lecz na terenie własnego domu porusza się samodzielnie i może okresowo podczas jego pobytu w szkole przebywać sam w domu. Wskazał, że nieprawdą jest, iż podczas jego nieobecności opiekę tą muszą sprawować osoby trzecie. Dzieci dziadka odwiedzają go podczas swojego czasu wolnego, czasami podczas nieobecności odwołującego, lecz są to wizyty towarzyskie, a nie zapewniające opiekę dziadkowi. W chwili obecnej w związku z okresem odwołania zajęć szkolnych oraz ze zbliżającym się okresem wakacyjnym nie będzie potrzeby pozostawiania dziadka samego. Wskazał, że w przepisach prawa dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego nie ma wykładni dotyczącej całodobowej opieki nad osobą niepełnosprawną. Wskazana jest natomiast konieczność stałego uczestnictwa na co dzień w procesie leczenia, rehabilitacji i zabezpieczenia potrzeb życiowych faktycznego opiekuna osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji. Zdaniem odwołującego jego uczestnictwo w zajęciach szkolnych, nie jest przeszkodą w realizacji opieki nad dziadkiem, również nie skutkuje to zaangażowaniem w opiece nad J.W. osób trzecich, w związku z tym nie może być to powodem odmowy świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie odwołujący wskazał, że organ pierwszej instancji, w ramach dodatkowego postępowania nie podjął czynności w środowisku, tj. przeprowadzenia wywiadu z dziadkiem w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawowania opieki nad dziadkiem i ustalenia faktycznego opiekuna realizującego czynności opiekuńcze, tylko oparł się w dalszym ciągu na ustaleniach wywiadu z 11.01.2022 r.
Decyzją z dnia 1 lipca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.
Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615), zwanej dalej u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od spełnienia warunków, wiążących się zarówno z osobą ubiegającą się o świadczenie, jak i z osobą wymagającą opieki oraz innymi członkami rodzin tych osób. Warunkiem ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest łączne wystąpienie pozytywnych przesłanek określonych w art. 17 u.ś.r. (sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną i niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki) przy jednoczesnym braku którejkolwiek z przesłanek negatywnych określonych przez ustawodawcę w ust. 5.
Jak wynika z przedłożonych w sprawie dokumentów J.W. (osoba wymagająca opieki) jest wdowcem, z wypisu z treści orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego OR/PT w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 19.11.2019 r. wynika, że J.W. jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji, od nie da się ustalić. W aktach sprawy znajduje się również orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Skierniewicach z dnia 05.03.2004 r. Nr ZOON/8211/278/2003 o zaliczeniu J.W. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczony stopień ma charakter trwały i orzeczenie wydaje się na stałe. W dniu 30.12.2021 r. w GOPS w Kowiesach wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dziadkiem, złożył D.W., który znajduje się w kręgu innych osób uprawnionych do ubiegania o świadczenie pielęgnacyjne, gdyż nie jest spokrewniony w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. Jak stanowi art. 17 ust. 1a u.ś.r. świadczenie to przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. l pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z przeprowadzonego w dniu 11.01.2022 r. wywiadu środowiskowego wynika, że D.W. jest wnukiem J.W. i zamieszkuje razem z dziadkiem w T. D.W. jest uczniem III klasy technikum. Technikum jest 4 letnie. W zależności od planu zajęć D.W. spędza w szkole 6-7 godzin. W czasie jego nieobecności dziadkiem opiekuje się syn W.W. Wnuk pomaga dziadkowi w codziennych obowiązkach. Podaje 3 razy dziennie leki oraz insulinę, przygotowuje posiłki, robi zakupy, wykupuje leki, rozpala w piecu, sprząta. Z oświadczeń złożonych przez dzieci J.W., tj. J.W.1. w dniu 29.12.2021 r. i W.W. w dniu 30.12.2021 r., wynika, że nie pobierają świadczenia pielęgnacyjnego na ojca i wyrażają zgodę na pobieranie świadczenia przez wnuka D.W. Z kolejnego oświadczenia W.W. z dnia 05.04.2022 r. wynika, iż nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, orzeczenie natomiast posiada żona (renta inwalidzka KRUS). Nadto oświadczył, że w chwili obecnej nie jest stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi wynikającemu z art. 128 k.r.o., gdyż zamieszkuje w znacznej odległości od ojca wymagającego sprawowania stałej pomocy w codziennych czynnościach, nie jest w stanie zobowiązać się do całodobowej opieki nad ojcem, może pomagać mu sporadycznie. Wskazał, że duża część obowiązków w jego gospodarstwie domowym należy do niego z uwagi na chorobę żony. Nie jest również w stanie dostarczyć środków pieniężnych na zapewnienie odpowiedniej opieki nad ojcem przez inne osoby. Jego sytuacja materialna jest trudna z uwagi na wydatki jakie ponosi na leczenie żony oraz utrzymanie 17-letniego syna, uczącego się poza miejscem zamieszkania. Ojciec odmawia zmiany miejsca zamieszkania, jednocześnie wyraża chęć, aby opiekował się nim wnuk. Powyższe okoliczności potwierdził również podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzanego w dniu 09.05.2022 r. pracownik socjalny GOPS w Puszczy Mariańskiej. Oświadczenie złożyła również córka J.W., J.W.1. oświadczając, że nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. W chwili obecnej nie jest stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi wynikającemu z art. 128 k.r.o., gdyż pracuje zawodowo, zamieszkuje w znacznej odległości od ojca wymagającego sprawowania stałej pomocy w codziennych czynnościach, nie jest w stanie zobowiązać się do całodobowej opieki nad ojcem, może pomagać mu sporadycznie i głównie w formie rzeczowej lub pomocy medycznej. Podniosła, że wraz z mężem ma małoletniego syna, zabezpieczenie jego potrzeb, proces edukacji wymaga od nich czasu i zaangażowania, dlatego też nie jest w stanie obecnie wygospodarować dodatkowego czasu, aby sprawować opiekę nad ojcem. Nie jest również w stanie dostarczyć środków pieniężnych na zapewnienie odpowiedniej opieki nad ojcem przez inne osoby. Ojciec odmawia zmiany miejsca zamieszkania, jednocześnie wyraża chęć, aby opiekował się nim wnuk.
Organ pierwszej instancji rozpatrując wniosek D.W. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując, że nie ma możliwości ustalenia daty powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji J.W., oraz z uwagi na brak faktycznej opieki sprawowanej nad dziadkiem, gdyż w trakcie zajęć szkolnych D.W. opiekę nad J.W. muszą sprawować osoby trzecie.
Kolegium stwierdziło, że w świetle stanu faktycznego sprawy uprawnienie D.W. do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad dziadkiem legitymującym się orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy KRUS może być rozpatrywane jedynie w odniesieniu do treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Z treści tego przepisu wynika, że w katalogu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca umieścił osoby, na których spoczywa w stosunku do osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Regulacje prawne dotyczące obowiązku alimentacyjnego zawarte zostały w art. 128 i art. 129 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Zgodnie z tymi przepisami obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Zgodnie z art. 617 § 1 K.r.o. krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Zstępnymi są więc dzieci, wnuki, prawnuki, a wstępnymi — rodzice, dziadkowie, pradziadkowie. W świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny może dotyczyć również innych osób bliskich, niezwiązanych więzami krwi (małżonków - art. 27 K.r.o. i art. 28 K.r.o., byłych małżonków - art. 60 K.r.o. i art. 130 K.r.o., stron stosunku przysposobienia - art. 121 § l i 2 K.r.o. i art. 131 K.r.o., ojca pozamałżeńskiego dziecka względem jego matki - art. 141 K.r.o., macochy, ojczyma, pasierba - art. 144 K.r.o.), rozważania w tym zakresie nie mają jednak znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Jednocześnie zgodnie z art. 132 K.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo, gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Badając czy osobie wymienionej w art. 17 ust. l pkt 4 u.ś.r., niespokrewnionej w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, należy mieć na uwadze treść art. 17 ust. 1a tej ustawy, zgodnie z którym "Osobom, o których mowa w ust. l pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. l pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności." Przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie można ograniczać się jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, tylko w okolicznościach wymienionych w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Konieczne w tym zakresie jest również posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego) nie może lub nie chce zajmować się swoim rodzicem - tj. gdy zachodzą okoliczności wymienione w art. 132 K.r.o., do którego odsyła art. 17 ust. 1 u.ś.r. Wobec faktu, że J.W. jako wymagająca opieki osoba niepełnosprawna ma syna i córkę obciążonych w stosunku do niego obowiązkiem alimentacyjnym, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego D.W., który jest wnukiem, a więc "osobą inną niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny", mogłoby nastąpić jedynie w razie ustalenia, że syn i córka nie są w stanie sprawować nad ojcem stałej opieki. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wyjaśniają, w jakich przypadkach przyjąć należy, że osoba spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagająca opieki nie jest w stanie tej opieki świadczyć. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że przesłanka ta - "nie jest w stanie" - dotyczy okoliczności uniemożliwiających w sposób obiektywny, a więc niezależny od woli osób spokrewnionych z osobą niepełnosprawną sprawowania przez te osoby opieki nad osobą niepełnosprawną, co oznacza, że fakt wykonywania zajęcia zarobkowego przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu nie wyłącza możliwości sprawowania przez te osoby stałej opieki nad chorym członkiem rodziny, gdyż wykonywanie pracy zawodowej wynika z woli osoby. Przyjęcie tego poglądu wyłącza na podstawie art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych możliwość przyznania D.W. świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że jest osobą spokrewnioną z wymagającym opieki J.W. w drugim stopniu, a spokrewnieni z nim w pierwszym stopniu syn i córka - z uwagi na pracę zawodową czy obowiązki w gospodarstwie rolnym oraz dowożenie syna do szkoły w związku z brakiem komunikacji - nie są osobą, która nie jest w stanie sprawować opieki nad ojcem. Przesłanki do przyznania zainteresowanemu świadczenia pielęgnacyjnego istniałyby jedynie wtedy, gdyby syn i córka nie byliby w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu, przy czym nie chodzi tu tylko o brak możliwości sprawowania przez nich bezpośredniej opieki nad niepełnosprawnym ojcem w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., ale także o brak możliwości dostarczenia przez nich środków pieniężnych potrzebnych na sfinansowanie takiej opieki. Niewątpliwie nie można automatycznie wykluczać wnuka z kręgu potencjalnych osób, którym mogłoby być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Jednakże byłoby to możliwe tylko w razie zaistnienia szczególnej sytuacji, w której syn i córka nie byliby w stanie wypełniać swoich obowiązków alimentacyjnych. W szczególności zobowiązania rodzinne i zawodowe dzieci nie są szczególnymi okolicznościami uniemożliwiającymi im sprawowanie opieki nad ojcem. To dzieci są w pierwszej kolejności zobowiązane do sprawowania opieki nad rodzicami i tylko zbieg nadzwyczajnych zdarzeń może spowodować przeniesienie obowiązku alimentacyjnego na kolejne zobowiązane osoby (vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 09.06.2020 r. sygn. akt III SA/Kr 479/20, WSA w Białymstoku z dnia 23.04.2020 r. sygn. akt II SA/Bk 71/20, WSA w Gliwicach z dnia 14.01.2020 r. sygn. akt II SA/G11190/19, WSA w Szczecinie sygn. akt II SA/Sz 1382/11 z dnia 14.03.2012 r. dostępne w bazie LEX).
W rozpatrywanej sprawie, w ocenie składu orzekającego Kolegium, nie zaszły okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny D.W. względem jego dziadka przed obowiązkiem alimentacyjnym syna i córki. Bezsporne jest, jak wynika z akt sprawy, że wymagający opieki dziadek, J.W. posiada żyjące, pełnoletnie dzieci, tj. córkę J.W.1. i syna W.W., które w dacie wydawania' zaskarżonej decyzji nie legitymowały się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powoływane przez W.W. i J.W.1. w oświadczeniach argumenty wykonywania zatrudnienia, czy też zamieszkania w innej miejscowości, nie stanowią zdaniem Kolegium obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że dzieci nie są w stanie sprawować opieki nad ojcem. Za tego rodzaju okoliczność, na gruncie niniejszej sprawy, nie może również zostać uznany argument W.W., co do problemów zdrowotnych jego żony i w związku z tym, że duża część obowiązków w gospodarstwie domowym leży w jego gestii. Wobec powyższego skoro zatem żyją dzieci J.W. nie legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, które są czynne zawodowo (w tym prowadzenie gospodarstwa rolnego), to (wobec istnienia osób zobowiązanych w pierwszej kolejności) nie ma podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnukowi jako osobie zobowiązanej w dalszej kolejności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi D.W., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, podniósł zarzut naruszenia:
1) art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.) poprzez uznanie, że niespełnione zostały warunki określone w tych przepisach, upoważniające skarżącego do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dziadkiem, J.W., a w szczególności uznanie, że brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności dzieci J.W., w powiązaniu z okolicznością, że obowiązek alimentacyjny dzieci wyprzedza obowiązek alimentacyjny wnuków, ma przesądzające znaczenie dla negatywnej oceny wniosku o przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;
2) art. 132 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 1359 ze zm.) poprzez uznanie, że sprawowanie opieki nad J.W. przez jego dzieci, córkę J.W.1. i syna W.W., nie jest obiektywnie niemożliwe;
3) art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nienależyte rozważenie zgromadzonego materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez skarżącego i realnych możliwości sprawowania odpowiedniej opieki przez jego ojca – W.W. i córkę J.W. – J.W.1., w sposób naruszający słuszny interes skarżącego i wymagającego opieki J.W.;
4) art. 8 k.p.a., poprzez wydanie decyzji, która stoi w sprzeczności z innymi licznymi ostatecznymi decyzjami funkcjonującymi w obrocie prawnym, wydanymi w analogicznym do występującego w niniejszej sprawie, stanu faktycznego, na podstawie których osoby wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. pobierają świadczenie pielęgnacyjne;
5) art. 80 k.p.a., poprzez niekompleksową i dowolną, a nie swobodną ocenę zebranych w sprawie dowodów, pominięcie niektórych dowodów i wyciągnięcie z zebranego materiału dowodowego wniosków z niego niewynikających.
Powołując takie zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy Kowiesy przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kowiesach z dnia 11 maja 2022 r., a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, ugruntowany jest pogląd, że przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie można ograniczać się jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że zobowiązanemu do alimentacji w dalszej kolejności będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, tylko w sytuacji, gdy zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Konieczne w tym zakresie jest również posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym, tj. gdy zachodzą okoliczności wymienione w art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, do którego odsyła art. 17 ust. 1 u.ś.r. Trzymanie się wyłącznie literalnego brzmienia omawianego przepisu zostało zanegowane także przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 maja 2020 r., w którym uznał on, że wykładnia językowa przytoczonych przepisów narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego formalistyczna wykładnia omawianych przepisów może doprowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby mogącej faktycznie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym, jak to ma miejsce w stanie faktycznym niniejszej sprawy, gdyż byłoby to sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz wynikającą z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zasadą szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Dlatego w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęło się, że formalnego ograniczenia w postaci żądania legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez zobowiązanego do alimentacji w pierwszej kolejności nie można stosować w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (z racji wieku i stanu zdrowia oraz rodzaju niepełnosprawności podopiecznego) nie może realizować swych obowiązków, a obowiązki te realizuje inny krewny. Takie samo stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny zajął w innych, licznych wyrokach, w których potwierdził, że obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą jej wymagającą, nawet jeśli nie mają ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności, mogą uzasadniać przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie z dalszym stopniem pokrewieństwa, sprawującej faktyczną opiekę i zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności.
Zarówno organ I, jak i II instancji, kompletując i analizując materiał dowodowy, nie ustaliły stanu faktycznego w sposób, który umożliwiałby jednoznaczną ocenę, czy zarówno J.W.1., jak i W.W., są w stanie w sposób obiektywny sprawować opiekę nad swoim ojcem, J.W.
Zgodnie z licznie cytowanym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2020 r., "przy ocenie, czy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności do świadczenia alimentacyjnego nie jest w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi należy zastosować kryterium obiektywne, tzn. że dla przeciętnego obserwatora jest oczywiste, że osoba zobowiązana nie jest w stanie wypełniać obowiązku alimentacyjnego". Jest to inna, bardziej liberalna konstrukcja "obiektywnej niemożliwości" wypełnienia obowiązku alimentacyjnego, niż zaprezentowana w przez SKO w uzasadnieniu Decyzji, bardzo literalna definicja, według której okoliczności uniemożliwiające w sposób obiektywny wypełnianie obowiązków alimentacyjnych, musi być niezależne od woli osób spokrewnionych z osobą niepełnosprawną.
Przyjmując, powszechnie zaakceptowaną przez orzecznictwo administracyjne, konstrukcję "obiektywnego kryterium" oceny możliwości uczynienia zadość obowiązkowi alimentacyjnemu przez osoby zobowiązane do niego w pierwszej kolejności, należałoby przeprowadzić bardziej szczegółowe postępowanie dowodowe niż dokonały tego organy, które pozwoliłoby na jednoznaczną odpowiedź na pytanie, czy dla przeciętnego obserwatora jest oczywiste, że osoba zobowiązana nie jest w stanie wypełniać obowiązku alimentacyjnego.
Organy pominęły specyfikę zatrudnienia J.W.1. i konsekwencje wiążące się z przerwaniem wykonywania przez nią zawodu. Nie nadały odpowiedniego znaczenia faktowi, że wychowuje ona małoletnie dziecko wymagające opieki i uczęszczające do szkoły podstawowej. Nie przeanalizowały sytuacji zawodowej jej męża, funkcjonariusza Komendy Głównej Policji w Warszawie, na której z pewnością odcisnęłaby piętno stała opieka wykonywana przez J.W.1. nad jej ojcem. Należy mieć przecież na uwadze fakt, że córka J.W., jest także żoną i matką, a więc ma własną rodzinę, która wymaga od niej pełnego zaangażowania, a ewentualna rezygnacja z wykonywanej pracy i zmiana miejsca zamieszkania, dotknęłaby pozostałych członków jej rodziny. Dla każdego "przeciętnego obserwatora" jest oczywiste, że znajdując się w takiej sytuacji osobistej i zawodowej, nie jest ona w stanie wypełnić, ciążącego na niej w pierwszej kolejności, obowiązku alimentacyjnego wobec ojca, J.W.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie jako "p.p.s.a", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 1 lipca 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Kowiesy z dnia 11 maja 2022 r. odmawiającą przyznania D.W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji w ramach wyżej wskazanego zakresu kognicji sądów administracyjnych wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy skarżącemu przysługuje prawo do wnioskowanego świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na rzecz sprawowania opieki nad dziadkiem J.W. w sytuacji, w której dzieci J.W. –W.W. i J.W.1. nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Na wstępie tej części rozważań należy podkreślić, iż świadczenie pielęgnacyjne jest obok zasiłku pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego jednym ze świadczeń opiekuńczych, zaliczanych do świadczeń rodzinnych (art. 2 pkt 2 u.ś.r.). Przesłanki materialnoprawne przyznania świadczenia zostały uregulowane w art. 17 u.ś.r.
Stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stosownie do art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W tym miejscu konieczne jest wyjaśnienie, iż z powołanych przepisów wynika, że aby uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zarówno osoba wymagająca opieki, jak również osoba sprawująca opiekę muszą spełnić określone przez ustawodawcę wymogi. Oznacza to, że do przyznania wnioskowanego świadczenia nie wystarczy tylko sam fakt sprawowania opieki nad schorowanym członkiem rodziny.
Mając na uwadze wskazane wyżej unormowania i ustalony przez organy administracji stan faktyczny, należy zauważyć, że w niniejszej sprawie zostały spełnione dwie pozytywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a mianowicie z wnioskiem wystąpił wnuk osoby wymagającej opieki, stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a osoba, nad którą ma być sprawowana opieka legitymuje się orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego OR/PT w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 19 listopada 2019 r. stwierdzającym trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji, co jest w sprawie bezsporne.
Podkreślić jednak należy, iż D.W. pomimo bycia krewnym J.W. w linii prostej, nie jest spokrewniony z nim w stopniu pierwszym, a więc jest objęty dyspozycją art. 17 ust. 1a u.ś.r. Zatem do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad dziadkiem, konieczne jest łączne spełnienie warunków wymienionych w tym przepisie. Dlatego też, w ocenie Sądu, na aprobatę zasługuje stanowisko organu II instancji, że zaistniała negatywna przesłanka wykluczająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a mianowicie okoliczność, wedle której osoba wymagająca opieki posiada krewnych spokrewnionych z nią w pierwszym stopniu, którzy nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (dzieci – W.W. i J.W.1.).
Powyższe stanowisko zostało jednoznacznie potwierdzone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. I OPS 2/22, w której stwierdzono m.in., iż "warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej: u.ś.r.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.)". W uzasadnieniu wskazanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż z punktu widzenia języka, kryterium legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jakim ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 1a nie jest wyrażeniem nieostrym czy wieloznacznym. Pod względem językowym przepis nie budzi zatem wątpliwości. Ustawodawca posłużył się określeniem należącym do języka prawnego, legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza legitymowanie się orzeczeniem wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przewidzianym przez prawo trybie lub orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS zrównanym z takim orzeczeniem właściwego zespołu. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym. Rozbieżność w orzecznictwie i wątpliwości interpretacyjne nie dotyczą rozumienia tekstu prawnego, spowodowanego jego niejednoznacznością, ale kwestii odstąpienia od jednoznacznego brzmienia przepisów i stosowania ich z pominięciem warunków wprost w nim wyrażonych, czyli z pominięciem fragmentu przepisu, który musiałby zostać uznany nie tyle za zbędny, co za niedopuszczalny, rażąco naruszający Konstytucję RP, prowadzący do sprzeczności z chronionymi przez nią wartościami. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, iż w kwestii kolejności dostępu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca nie odsyła do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a ustawa zawiera własną regulację, która nie jest aktualnie w pełni koherentna z modelem przyjętym w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Nie świadczy to bynajmniej o braku spójności systemowej, koherencja taka nie jest wszak konieczna – brak jest odesłania do stosowania przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w szerszym zakresie, a przedmiot regulacji obu aktów prawnych jest różny. Wskazując na osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby wymagającej opieki, ustawa w szczególności nie wymaga, aby ich obowiązek alimentacyjny pod postacią obowiązku dostarczania środków utrzymania się zrealizował.
W konsekwencji należy stwierdzić, że w świetle uchwały I OPS 2/22 faktyczne niewypełnianie obowiązku opieki przez krewnych pierwszego stopnia z uwagi na przywoływany zakres obowiązków zawodowych i rodzinnych nad J.W. nie może przenieść uprawnienia do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na dalszych krewnych osoby wymagającej opieki. Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie podnosił również, iż decyzja w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest ani decyzją uznaniową, ani też wydawaną w oparciu o tzw. zasady współżycia społecznego, lecz jest decyzją ściśle uzależnioną od konkretnej regulacji prawnomaterialnej (zob. Wyrok NSA z 4.03.2022 r., I OSK 1657/21, LEX nr 3344175; Wyrok NSA z 22.10.2021 r., I OSK 712/21, LEX nr 3309615). Jakkolwiek celem unormowań art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r. jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi, to jednak dalszym krewnym świadczenie to przysługuje wyłącznie wtedy gdy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności nie jest w stanie, z powodu obiektywnie istniejących przeszkód, uczynić zadość swojemu obowiązkowi opieki nad osobą niepełnosprawną. Za ową obiektywnie istniejącą przeszkodę należy uznać aktualnie wyłącznie posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Powoływane zatem w uzasadnieniu skargi poglądy judykatury odnoszące się do stanów faktycznych, w których uznano, że owe "przeszkody obiektywne" miały miejsce, są w obecnie ukształtowanym stanie prawnym nieaktualne.
Bez znaczenia pozostawać muszą również argumenty odnoszące się do faktycznej niemożności sprawowania opieki przez W.W. i J.W.1., skoro w toku postępowania bezspornie ustalono, że nie legitymują się oni orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dopiero bowiem taka okoliczność, w świetle przesłanek ustawowych oraz stanowiska przedstawionego we wskazanej powyżej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowiłaby obiektywną przeszkodę w sprawowaniu opieki nad dziadkiem wnioskodawcy przez jej najbliższych krewnych.
Reasumując stwierdzić należy, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyznania skarżącemu, jako wnukowi J.W., wnioskowanego przez niego świadczenia pielęgnacyjnego, a Sąd w składzie orzekającym podziela argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na zakończenie powtórzyć należy także, że zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi najmniejszych wątpliwości pogląd, że z przepisu tego wynika jednoznacznie, że dokonana w uchwale składu poszerzonego interpretacja przepisów prawa administracyjnego jest wiążąca zarówno dla zwykłych, jak i rozszerzonych składów orzekających. Jest ona jednak wiążąca w tym sensie, że składowi sądu administracyjnego rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jeżeli sąd w toku rozpoznania sprawy nie podzieli stanowiska wyrażonego w uchwale składu powiększonego, może jedynie powstałe zagadnienie prawne przedstawić do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi poszerzonemu. Uchwała wiąże od daty jej podjęcia, a traci moc tylko na skutek podjęcia na podstawie art. 269 p.p.s.a. nowej uchwały, odmiennie rozstrzygającej problem, którego dotyczyła wcześniejsza uchwała. Dopóki bowiem nie nastąpi zmiana stanowiska wyrażonego w uchwale, dopóty sądy administracyjne obowiązane są je respektować, (tak: A. Skoczylas, Działalność uchwałodawcza Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2004, s. 234-235; M. Romańska, Skuteczność orzeczeń sądów administracyjnych, Warszawa 2010, s. 230).
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.
Niniejsza skarga rozpoznana została w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
is