II SA/Rz 744/25

II SA/Rz 744/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Piotr Godlewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 418
art. 48 ust. 2 i ust. 3, art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Maria Mikolik /spr./ WSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2025 r. sprawy ze skargi G. Spółka z o.o. w S. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 3 kwietnia 2025 r. nr OA.7721.7.2.2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki urządzenia reklamowego – skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi G. Spółka z o.o. z/s w [...] (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "PWINB", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 3 kwietnia 2025 r. nr OA.7721.7.2.2025, wydana w przedmiocie nakazu rozbiórki urządzenia reklamowego.
Z nadesłanych akt administracyjnych wynika, że 9 lipca 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], (dalej "PINB" lub "Organ I instancji") przeprowadził czynności kontrolne na działce nr [...] w Z. Ustalono, że na ww. nieruchomości znajduje się wolnostojące urządzenie reklamowe - pylon reklamowy pionowy, dwustronny, z elektronicznym wyświetlaczem cen. Konstrukcję pylonu wykonano ze stalowych kształtowników przymocowanych śrubami do betonowego fundamentu posadowionego w gruncie, o przekroju 0,60 x 1,86 m, wyniesionego ponad poziom terenu na wysokość około 0,40 m. Lico pylonu wykonano z paneli z blachy. Wysokość pylonu wynosi ok. 5,60 m, szerokość 1,86 m. Pylon usytuowany został w odległości ok. 3,76 m od krawędzi jezdni drogi powiatowej i stanowi jeden z obiektów stacji paliw płynnych usytuowanej na działkach nr [...] w Z. Spółka, jako właściciel obiektu, nie posiada dokumentów związanych z pozwoleniem na budowę, czy pozwoleniem na użytkowanie przedmiotowej stacji paliw, ani wiedzy w jakich latach powstał przedmiotowy obiekt, z wyłączeniem dystrybutora LPG wraz z podziemnym zbiornikiem gazu i instalacją, na budowę którego wydane było pozwolenie na budowę - decyzja Starosty [...] z [...] października 2002 r. nr [...] i pozwolenie na użytkowanie – decyzja PINB z [...] grudnia 2005 r. nr [...].
Ustalono, że Spółka zakupiła stację paliw wraz z przedmiotowym pylonem [...] kwietnia 2008 r. i jest kolejnym jej właścicielem. Poprzedni właściciele nie przekazali jej dokumentów dotyczących pozwolenia na budowę. Na podstawie informacji uzyskanych od Wójta Gminy [...] i Starosty [...] ustalono także, że organy te nie wydawały pozwoleń na budowę tego obiektu. Ani inwentaryzacja stacji benzynowej dokonana [...] maja 1995 r., ani inwentaryzacja przyłącza sieci teletechnicznej i energetycznej dokonana [...] sierpnia 1996 r. nie zawiera przedmiotowego pylonu. Nie obejmuje go także projekt budowlany stanowiący załącznik do decyzji Starosty [...] z [...] października 2002 r. Organ I instancji posiada natomiast zdjęcie satelitarne z 30 kwietnia 2010 r., na którym pylon jest już widoczny. Po zestawieniu powyższych dat organ I instancji stwierdził, że pylon powstał w okresie od 2 października 2002 r. do 16 kwietnia 2008 r., a zatem sprawa podlega rozpatrzeniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 418) – dalej: "u.p.b.".
Postanowieniem z [...] lipca 2020 r. nr [...] PINB wstrzymał Spółce prowadzenie robót budowlanych przy budowie urządzenia reklamowego - pylonu reklamowego usytuowanego na działce nr [...] w Z. oraz nałożył na Spółkę obowiązek przedstawienia dokumentów, w celu ewentualnej legalizacji obiektu. Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, postanowieniem z [...] września 2020 r. nr [...] PWINB utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji.
Wyrokiem z 10 lutego 2021 r. II SA/Rz 1232/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił opisane wyżej postanowienia Organów.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 1 stycznia 2024 r. II OSK 1018/21 uchylił ww. wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie.
NSA stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie Spółka w odniesieniu do daty budowy spornego obiektu ani w zażaleniu, ani w skardze nie twierdziła, że obiekt ten został wybudowany przed 1 stycznia 1995 r. Podnosiła jedynie, że brak zainwentaryzowania pylonu w projekcie budowlanym stanowiącym załącznik do decyzji Starosty [...] z [...] października 2002 r. nie świadczy o jego nieistnieniu, tym bardziej jeśli jest zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. W ocenie NSA zgromadzone w sprawie dokumenty przemawiają za tym, że sporny pylon w datach wynikających z tych dokumentów nie istniał, brak jest jakichkolwiek dowodów przeciwnych, a sama skarżąca Spółka nie neguje kwestii samowoli budowlanej, ani nie twierdzi, że pylon powstał przed 1 stycznia 1995 r. Tymczasem Sąd pierwszej instancji zamiast skontrolować zaskarżoną decyzję w aspekcie tego, czy organ w sposób wystarczający zebrał materiał dowodowy, przeprowadzona ocena dowodów była prawidłowa, a ustalony stan faktyczny jednoznaczny, oparty na dowodach oraz czy zarzuty skargi są trafne, tworzy nowe hipotezy, mnoży wątpliwości, do których materiał dowodowy nie daje podstaw i nakazuje poszukiwać dowodów na ewentualne potwierdzenie lub wykluczenie tych hipotez.
Prawomocnym wyrokiem z 17 kwietnia 2024 r. II SA/Rz 228/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę.
Sąd podzielił stanowisko Organów, że pylon stanowi urządzenie reklamowe trwale związane z gruntem, które stanowi budowlę, o której mowa w art. 3 pkt 3 u.p.b., na budowę której wymagane jest pozwolenie na budowę. Ponadto Sąd podniósł, że w kontekście wyroku NSA oraz dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, nie potwierdziła się teza stawiana przez Stronę skarżącą, że pylon mógł powstać w okresie od 3 sierpnia 1996 r. do 11 lipca 1998 r., co oznaczałoby, że pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął by do dnia 10 lipca 2003 r. W istocie Skarżąca nie przedstawiła dowodu, na poparcie swego stanowiska. W związku z brakiem uzyskania pozwolenia na budowę pylonu, Organy prawidłowo zastosowały art. 48 u.p.b. i w trybie art. 48 ust. 2 u.p.b. wstrzymały prowadzenie robót budowlanych oraz nałożyły obowiązek przedstawienia dokumentów legalizacyjnych, wskazanych w sentencji zaskarżonego postanowienia.
Decyzją z 13 lutego 2025 r. nr PINB.5140.1.1.2025 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nakazał Spółce rozbiórkę urządzenia reklamowego – pylonu reklamowego na działce nr [...] w Z. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, decyzją z 3 kwietnia 2025 r. nr OA.7721.7.2.2025 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. Organy podały, że Skarżąca nie przedstawiła dokumentów określonych w ostatecznym i prawomocnym postanowieniu z [...] lipca 2020 r. nr [...]. To zaś, stosownie do art. 48 ust. 4 u.p.b., obligowało do wydania decyzji o rozbiórce obiektu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie:
1. art. 8a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn zm.) – dalej: "k.p.a.", poprzez jego błędne niezastosowanie i nierozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść Skarżącej, skutkujące wszczęciem postępowanie legalizacyjnego, zmierzającego do ustalenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 125 000 zł;
2. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niezwrócenie się do Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii o przesłanie zdjęć lotniczych nieruchomości w okresie od 3 sierpnia 1996 r. do 11 lipca 1998 r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga podlega oddaleniu. Należy podkreślić, że zaskarżona decyzja wraz z decyzją organu I instancji stanowią konsekwencję postępowania, zakończonego wydaniem ostatecznego postanowienia PWINB z [...] września 2020r. o wstrzymaniu robót budowlanych. Skarga na to postanowienie została oddalona prawomocnym wyrokiem z 17 kwietnia 2024r., II SA/Rz 228/24. Na podstawie art. 153 P.p.s.a. Sąd rozpoznając niniejszą skargę związany jest oceną prawną wyrażoną w ww. wyroku co do kwalifikacji przedmiotowego obiektu budowlanego, braku uzyskania pozwolenia na budowę oraz zasadności zastosowania art. 48 ustawy Prawo budowlane i wstrzymania prowadzenia robót budowlanych.
W wyroku z 17 kwietnia 2024r. o sygn. II SA/Rz 228/24 Sąd podzielił stanowisko Organów, że pylon stanowi urządzenie reklamowe trwale związane z gruntem, które stanowi budowlę, o której mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, na budowę której wymagane jest pozwolenie na budowę. Kwalifikacja robót budowlanych, polegających na budowie urządzenia reklamowego nie zmieniała się od pierwotnego brzmienia ustawy w tym znaczeniu, że z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę zwolniono roboty budowlane, polegające na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych. Instalowanie, do którego odnosił się art. 29 29 ust. 2 pkt 6 P.b. w zw. z art. 30 ust. 1 P.b., obowiązujący na dzień wydania ostatecznego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, dotyczy wykonywania robót budowlanych związanych z istniejącym już obiektem budowlanym, a nie wykonywania nowego obiektu budowlanego. Instalacja może dotyczyć robót budowlanych, polegających na umocowaniu jakiegoś elementu do istniejącej konstrukcji, ustawienia niewielkich rozmiarów urządzenia na istniejącym obiekcie. W niniejszej sprawie mając na uwadze sposób posadowienia spornego pylonu taka sytuacja nie miała miejsca. Z uwagi na rodzaj wykonanych prac przy wznoszeniu pylonu reklamowego, mających charakter robót konstrukcyjno-budowlanych, pylon należy zakwalifikować do kategorii obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, tj. wolnostojące trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe, na wykonanie którego zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.b. wymagane jest pozwolenie na budowę.
W wyroku przesądzono również, że przedmiotowy pylon powstał w warunkach samowoli budowlanej. Sąd podzielił stanowisko Organów, że ani inwentaryzacja stacji benzynowej dokonana 1 maja 1995 r., ani inwentaryzacja przyłącza sieci teletechnicznej i energetycznej dokonana 3 sierpnia 1996 r. nie zawiera przedmiotowego pylonu. Nie obejmuje go także projekt budowlany stanowiący załącznik do decyzji Starosty [...] z [...] października 2002 r. Wszystkie te dokumenty przemawiają za tym, że sporny pylon w datach wynikających z tych dokumentów nie istniał. Pylon został natomiast uwidoczniony na zdjęciu satelitarnym z 30 kwietnia 2010 r.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących braku uzyskania zdjęć lotniczych nieruchomości w okresie od 3 sierpnia 1996 r. do 11 lipca 1998 r. należy wskazać, że w poprzednio wydanym wyroku Sąd odnosił się do twierdzeń Spółki i stwierdził, że nie potwierdziła się teza stawiana przez Stronę skarżącą, że pylon mógł powstać w okresie od 3 sierpnia 1996 r. do 11 lipca 1998 r. Pylon nie został ujęty ani w operacie z inwentaryzacji stacji benzynowej z [...] maja 1995 r. ani na szkicu inwentaryzacji stacji LPG z [...] stycznia 2004r. ([...]) ani też na szkicu polowym z aktualizacji mapy zasadniczej ([...]).
W sprawie zakończonej wyrokiem WSA w Rzeszowie z 17 kwietnia 2024r. przesądzono, że do budowy pylonu, w warunkach samowoli budowlanej, doszło między 2 października 2002 r. a 16 kwietnia 2008 r.
W związku z brakiem uzyskania pozwolenia na budowę pylonu, Organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały art. 48 ustawy Prawo budowlane i w trybie art. 48 ust. 2 i ust. 3 u.p.b. wstrzymały prowadzenie robót budowlanych oraz nałożyły obowiązek przedstawienia dokumentów legalizacyjnych, wskazanych w sentencji zaskarżonego postanowienia.
W obecnie kontrolowanym postępowaniu Organ I instancji ustalił, że spółka G. nie przedłożyła dokumentów wskazanych w postanowieniu PINB z [...] lipca 2020r. nr [...] o wstrzymaniu robót budowlanych. Jednocześnie ustalono, na skutek kontroli przeprowadzonej 21 stycznia 2025r., że przedmiotowy pylon nadal znajduje się na działce nr [...] w tej samej lokalizacji. Prawidłowo więc Organy przyjęły, że Skarżąca nie spełniła obowiązków wskazanych w art. 48 ust. 3 u.p.b. w brzmieniu obowiązującym do 19 września 2020r. W związku z powyższym zaistniała podstawa do wydania decyzji o nakazie rozbiórki urządzenia reklamowego – pylonu w oparciu o art. 48 ust. 4 u.p.b. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3 (w zakresie przedstawienia dokumentów legalizacyjnych), stosuje się przepis ust. 1. Jak stanowi art. 48 ust. 1 pkt 1 u.p.b. organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Reasumując Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W niniejszej sprawie zaistniały wskazane w art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 4 u.p.b. podstawy do orzeczenia nakazu rozbiórki przedmiotowego pylonu.
Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.