II SA/Rz 74/25

II SA/Rz 74/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski /przewodniczący/
Jolanta Kłoda-Szeliga /sprawozdawca/
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 §1 pkt. 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1210
art. 103 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 22 października 2024 r. nr SKO.4121/58/2024 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 11 września 2024 r. nr KM-P.5430.1.292.2024.BW; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego P. M. kwotę 700 zł /słownie: siedemset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 22 października 2024 r. nr SKO.4121/58/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: SKO, Kolegium bądź organ odwoławczy) po rozpoznaniu odwołania P. M. (dalej: Skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta [...] (dalej: Prezydent lub organ I instancji) z 11 września 2024 r. nr [...] w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami określonych kategorii - działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024r. poz. 572 ze zm. - dalej: K.p.a.) w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1210 – dalej: u.k.p.) -utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt postępowania wynika, że po przekazaniu organowi I instancji prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w [...] z 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt [...], mocą którego orzeczono wobec Skarżącego łączny środek karny, w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 5 (pięciu) lat - w miejsce środków karnych orzeczonych wyrokami Sądu Rejonowego w [...] z 4 marca 2021 r., sygn. akt [...] oraz z 8 grudnia 2022 r., sygn. akt [...] - organ I instancji wszczął postępowanie w przedmiocie cofnięcia Skarżącemu uprawnień do prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych.
Odwołując się do treści art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks kamy wykonawczy (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 706 – dalej: K.k.w.) oraz art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. organ I instancji podkreślił, że zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do prowadzenia pojazdów w zakresie orzeczonym przez sąd karny oraz w datach przez ten sąd wskazanych tj. od 16 czerwca 2020 r., do 14 czerwca 2025 r.
Wobec tego, na podstawie art. 104 K.p.a., art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., § 17 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami oraz art. 182 § 2 w zw. z art. 2 pkt 9 K.k.w. i art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. - o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 107), organ I instancji orzekł o cofnięciu uprawnień Skarżącego do kierowania pojazdami kategorii [...] - nr dokumentu: [...], seria i nr druku: [...] wydanego przez ten organ w dniu 3 kwietnia 2023r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W odwołaniu od tej decyzji, pełnomocnik Skarżącego zarzucił organowi I instancji wadliwą interpretację postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 20 lipca 2022 r. sygn. akt. [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia wątpliwości Prezydenta Miasta [...], mocą którego sąd karny wyjaśnił, że wobec skazanego – Skarżącego P. M. wykonywany winien być łączny środek karny zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych orzeczony wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w [...] z dnia 11 kwietnia 2024 r. w wymiarze 5 lat bez zezwolenia na prowadzenie pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową.
Zdaniem pełnomocnika wydana w sprawie decyzja organu I instancji nie uwzględniła faktu, że wobec Skarżącego określono sposób wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów poprzez zakazanie mu prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową.
Opisaną na wstępie decyzją z 22 października 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając że w przypadku orzeczenia przez sąd łącznego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, organ administracji publicznej ma obowiązek cofnięcia skazanemu uprawnień do kierowania pojazdami w orzeczonym przez sąd karny zakresie, a także nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu.
W ocenie SKO, organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz prawidłowo zastosował normy prawa materialnego. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu, jakoby Skarżący mógł w dalszym ciągu prowadzić pojazdy wyposażone w blokadę alkoholową, SKO uznało go za chybiony, odwołując się do literalnego brzmienia postanowienia Sądu Rejonowego w [...] , z 10 lipca 2024 r., sygn. akt [...],[...], stwierdzającego że orzeczony środek karny winien być wykonywany w wymiarze 5 (pięciu) lat bez zezwolenia na prowadzenie pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową.
W ocenie Kolegium, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy tj. wobec treści wydanego w sprawie wyroku łącznego z 11 kwietnia 2024r. oraz postanowienia w przedmiocie rozstrzygnięcia wadliwości, zarzuty Skarżącego nie mogły stanowić skutecznej podstawy dla podważenia prawidłowego stanowiska organu I instancji. Decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami stanowi akt o charakterze związanym, co oznacza że Prezydent miał obowiązek wydania takiej decyzji w przypadku zaistnienia okoliczności określonych w art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżący - reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, żądając uchylenia decyzji obu instancji oraz zwrotu kosztów postępowania, zarzucił naruszenie przepisów:
- art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w z w. z art. 182 a § 1 K.k.w. poprzez ich błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i wskazanie, że organ miał obowiązek zastosować normę z treści art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., podczas gdy sąd karny orzekł wobec Skarżącego o dalszym wykonywaniu środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych- poprzez zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych niewyposażonych w blokadę alkoholową - co czyni wydanie przez organ decyzji bezprzedmiotową i sprzeczną z treścią zaskarżonych przepisów.
W ocenie Skarżącego, zarówno literalna wykładnia postanowienia SR w [...] z 10 lipca 2024 r. w przedmiocie rozstrzygnięcia wątpliwości, jak również fakt że postanowienie to ma treść analogiczną do treści uprzednio wydanego postanowienia SR w [...] z 20 lipca 2022 r. w przedmiocie wyrażenia zgody na wykonywanie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową – świadczą o tym, że intencją sądu karnego było określenie takiego samego sposobu wykonania, orzeczonego w stosunku do Skarżącego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, jak w postanowieniu z 20 lipca 2022 r. tj. umożliwienie Skarżącemu - tak jak dotychczas - prowadzenia pojazdów wyposażonych w blokadę alkoholową.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę z punktu widzenia kryterium legalności, tj. zgodności z prawem toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.– dalej: P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w wyżej zakreślonych granicach Sąd uznał zarzuty wniesionej skargi za zasadne.
Przedmiotem kontroli Sądu jest wydana na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. decyzja SKO z 22 października 2024 r. w sprawie cofnięcia Skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Przedmiot sporu w przedmiotowym postępowaniu sprowadza się do interpretacji postanowienia SR w [...] z 10 lipca 2024 r. w przedmiocie rozstrzygnięcia wątpliwości, co do sposobu wykonania orzeczonego wobec Skarżącego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych.
W sentencji tego postanowienia sąd orzekł, że "wobec skazanego P. M. wykonywany winien być łączny środek karny zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych orzeczony wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w [...] z 11 kwietnia 2024 r. [...] w wymiarze 5 lat bez zezwolenia na prowadzenie pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową".
W ocenie Sądu wykładnia przedmiotowego postanowienia zaprezentowana przez fachowego pełnomocnika Skarżącego w treści wniesionej skargi jest prawidłowa.
Możliwość wykonania orzeczonego wobec skazanego zakazu prowadzeniem pojazdów poprzez zakaz prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową, o której mowa w art. 2 pkt 84 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047, ze zm. – dalej p.r.d.) – wynika wprost z art. 182a §1 K.k.w.
Przepis art. 182 a K.k.w. został wprowadzony ustawą z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks Karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 poz. 541). Ustawa ta w przepisie art. 4 wprowadziła do art. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, ze zm.) definicję blokady alkoholowej jako urządzenia technicznego uniemożliwiającego uruchomienie silnika pojazdu silnikowego i pojazdu szynowego, w przypadku gdy zawartość alkoholu w wydychanym przez kierującego powietrzu wynosi co najmniej 0,1 mg alkoholu w 1 dm3. Ta sama ustawa zmieniająca wprowadziła do ustawy o kierujących pojazdami nową regulację - art. 103 ust. 1 pkt 6 – określającą kolejną okoliczność, w razie wystąpienia której starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami tj. uchylenie sposobu wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów na podstawie art. 182a §3 K.k.w.
Na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie sposób stwierdzić dlaczego orzekające w sprawie organy administracji publicznej obu instancji uznały, że wyżej przedstawiona treść orzeczenia SR w [...] z 10 lipca 2024r. nie świadczy o uprawnieniu Skarżącego do skorzystania z preferencyjnego sposobu wykonania środka karnego – tj. do dalszego wykonywania środka karnego, w postaci zakazu prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową - podczas gdy na podstawie analogicznego brzmienia postanowienia z 20 lipca 2022r., zawierającego obszerne uzasadnienie w tej kwestii, wniosek taki wywiodły.
W treści zaskarżonej decyzji nie zostało również wyjaśnione dlaczego organy obu instancji oparły się wyłącznie na przepisie art. 103 ust. 4 u.k.p. w zw. z art. 182 K.k.w. z pominięciem art. 182a §1 K.k.w. na który wskazywał pełnomocnik Skarżącego
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie – z uwagi na treść postanowienia SR w [...] z 10 lipca 2024r. analogiczną do treści uprzednio wydanego postanowienia tego sądu z 20 lipca 2022r. odpowiadająca treści art. 182a §1 K.k.w. to ten przepis powinien stanowić podstawę prawną wydawanych w stosunku do Skarżącego rozstrzygnięć w zw. z art.103 ust. 6 u.k.p., nie zaś w zw. z przepisem art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. - w dacie wydawania decyzji w sprawie organy obu instancji dysponowały bowiem orzeczeniem sądowym świadczącym o zastosowaniu w stosunku do Skarżącego, wynikającego z art. 182 a K.k.w., szczególnego sposobu wykonywania orzeczonego wyrokiem łącznym zakazu prowadzenia pojazdów ograniczonego do zakazu prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową.
Dla uzasadnienia przedmiotowego rozstrzygnięcia zasadnym jest przedstawienie chronologii zdarzeń.
Wyrokiem z 4 marca 2021 r. Skarżący został uznany za winnego zarzucanego mu czynu, stanowiącego przestępstwo z art. 178 a §1 K.k. i ukarany grzywną oraz zakazem prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 4 lat. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z 22 czerwca 2021 roku [...].
W wykonaniu tego wyroku organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia Skarżącemu uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych, zakończone decyzją z 17 listopada 2021 r. o cofnięciu Skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami określonych kategorii.
Postanowieniem z 20 lipca 2022 r. – działając na wniosek strony o wyrażenie zgody na wykonywanie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową - Sąd Rejonowy w [...] na podstawie art. 182 a §1 K.k.w. postanowił o dalszym wykonywaniu wobec skazanego Skarżącego środka karnego, w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, orzeczonego wyżej wymienionym wyrokiem z 4 marca 2021 r. - w postaci zakazu prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową. W uzasadnieniu tego postanowienia wyjaśniono obszernie, że po spełnieniu warunków z art. 182 a §1 K.k.w. oraz po stwierdzeniu, że prowadzenie przez skazanego pojazdu nie będzie stanowić zagrożenia dla bezpieczeństwa w komunikacji, zasadnym jest uwzględnienie wniosku o zmianę sposobu wykonywania orzeczonego środka karnego na zakaz prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową.
W tym stanie faktycznym organ I instancji trzema kolejnymi decyzjami z: 29 września 2022 r., 13 października 2022 r. oraz 31 marca 2023r. orzekł o przywróceniu Skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii – odpowiednio : [...].
Uprzednio jednak, w dniu 9 września 2022 r. Skarżący, nie stosując się do wydanego przez sąd zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, a także decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, prowadził pojazd mechaniczny o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t. za co wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z 8 grudnia 2022 r. [...] został skazany na karę grzywny oraz ukarany środkiem karnym, w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres jednego roku.
W tej sytuacji Prezydent Miasta [...] powziął wątpliwości, co do sposobu wykonania środka karnego wynikającego z nowowydanego wyroku. Zwrócił się zatem do sądu o ich rozstrzygnięcia, podkreślając że Skarżący otrzymał uprzednio zgodę na wykonywanie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych niewyposażonych w blokadę alkoholową, a po spełnieniu wszelkich przesłanek do przywrócenia uprawnień otrzymał prawo jazdy wraz z wpisem ograniczenia tego uprawnienia do kierowania wyłącznie pojazdem wyposażonym w blokadę alkoholową. W związku z wydaniem kolejnego wyroku skazującego istnieją zatem wątpliwości, co do tego czy Skarżący może korzystać z blokady alkoholowej.
W odpowiedzi Sąd Rejonowy w [...] wydał opisany wyżej wyrok łączny z 11 kwietnia 2024 r. [...] oraz postanowienie z 10 lipca 2024r. o rozstrzygnięciu wątpliwości [...], zgodnie z treścią którego wobec skazanego wykonywany powinien być "łączny środek karny zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych orzeczony wyrokiem łącznym, wymiarze 5 lat, bez zezwolenia na prowadzenie pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową".
Wydając zatem decyzję z 11 września 2024r. w przedmiotowej sprawie organ I instancji dysponował zarówno wyrokiem łącznym jak i postanowieniem z 10 lipca 2024r. rozstrzygającym wątpliwości, którego treść – co wielokrotnie podkreślił pełnomocnik Skarżącego - jest znaczeniowo tożsama z treścią uprzednio wydanego postanowienia z 20 lipca 2022 r.
Należy zauważyć, że użyte w treści obu orzeczeń słowa "zakaz" oraz "bez zezwolenia" mają w języku polskim ten sam zakres znaczeniowy. Oba niewątpliwie oznaczają brak możliwości i nie ma logicznego uzasadnienia dla traktowania ich odmiennie. W ocenie Sądu w obu przypadkach należy potraktować sentencje postanowień jako stanowiące o zakazie odnoszącym się wyraźnie do konkretnie określonego zachowania osoby ukaranej.
Zauważyć bowiem należy, że do istoty postępowania karnego należy orzekanie nie o prawach czy uprawnieniach, ale o sankcjach karnych nakładanych za popełnienie czynów zabronionych, które to sankcje wyrażają się w stosowaniu zakazów, nakazów czy obowiązków. Tym samym wypowiedź sądu karnego dotyczącą orzeczonej kary czy zastosowanego środka karnego należy zawsze odczytywać w nawiązaniu do rodzaju i zakresu zakazu, nakazu czy obowiązku nakładanego na skazanego - nie można oczekiwać pozytywnego nawiązania do uprawnienia, możliwości czy pozwolenia. Orzeczenie w przedmiocie środka karnego nie jest w istocie orzeczeniem o pozwoleniu, ale orzeczeniem o zastosowaniu zakazu w określonym zakresie.
W treści postanowienia z 10 lipca 2024 roku wyraźnie odniesiono się do zakazu, którego zakres określono jako: "prowadzenie pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową". W przedmiotowej sprawie należy zatem wziąć pod uwagę treść art. 182a §1 K.k.w., zgodnie z którym w przypadku wykonania zakazu prowadzenia pojazdów przez czas odpowiadający co najmniej połowie orzeczonego wymiaru, sąd może orzec o dalszym wykonywaniu tego środka karnego "w postaci zakazu prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową".
Użyte przez ustawodawcę sformułowanie zawierające podwójne przeczenie jest zbieżne i znaczeniowo tożsame ze sformułowaniem użytym w sentencji postanowienia SR w [...] zarówno z 20 lipca 2022r. jak i z 10 lipca 2024r. W ocenie Sądu należy je zatem interpretować jako orzeczenie o sposobie wykonania zastosowanego w stosunku do Skarżącego środka karnego - poprzez zakaz prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową, a zatem w sposób, o którym mowa w przepisie art. 182a K.k.w.
Wobec powyższego, oparcie rozstrzygnięcia w sprawie wyłącznie na art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w zw. z art. 182 K.k.w. z pominięciem art. 182 a §1 K.k.w. w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 6 u.k.p. stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit a w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 §2 P.p.s.a. Zasądzone do zwrotu koszty postępowania sądowego obejmują uiszczony przez Skarżącego wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika wynikające z §14 ust.1 pkt 1 lit c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023 poz. 1964) oraz opłatę uiszczoną z tytułu przedłożenia pełnomocnictwa.