II SA/RZ 735/25

II SA/Rz 735/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-10-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Magdalena Józefczyk /sprawozdawca/
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 49
art. 83 ust. 2, 3a, 4
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Dz.U. 2024 poz 572
art. 136 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Elżbieta Mazur-Selwa Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2025 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 18 marca 2025 r. nr SKO.4110/13/2025 w przedmiocie świadczenia na pokrycie kosztów związanych z przeprowadzeniem remontu domu dla rodziny zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 18 marca 2025 r. nr SKO.4110/13/2025, w sprawie świadczenia na pokrycie kosztów związanych z przeprowadzeniem remontu domu zawodowej rodziny zastępczej.
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Decyzją z [...] lutego 2025 r. nr [...] Starosta [...] (dalej: "Starosta" lub "organ I instancji") przyznał AP (dalej: "skarżąca") świadczenie na pokrycie kosztów związanych z przeprowadzeniem niezbędnego remontu domu jednorodzinnego w wysokości 1 500 zł.
Organ I instancji podał, że w rodzinie zastępczej zawodowej u skarżącej przebywa czworo dzieci – troje dzieci z powiatu [...] oraz dziecko z powiatu [...]. Powiat [...] jest powiatem właściwym do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie ze względu na miejsce zamieszkania trójki dzieci przed ich umieszczeniem po raz pierwszy w pieczy zastępczej. Powiat [...] jest zaś powiatem właściwym do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie ze względu na miejsce zamieszkania jednego dziecka [...] przed jego umieszczeniem po raz pierwszy w pieczy zastępczej. Ponadto organ I instancji wskazał, że potrzeba i zasadność przyznania skarżącej świadczenia na pokrycie kosztów związanych z przeprowadzeniem niezbędnego remontu domu jednorodzinnego została potwierdzona w opiniach organizatora rodzinnej pieczy zastępczej - koordynatora rodzinnej pieczy zastępczej z 3 września 2024 r. oraz z 17 stycznia 2025 r.
Starosta podniósł, że wobec umieszczenia [...] października 2024 r. małoletniej [...] w [...], PCPR w [...] pismem z [...] stycznia 2025 r. poinformował, że nie wyraża zgody na ponoszenie wydatków, o których mowa w art. 83 ust. 2, 3a oraz 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 49) – dalej: "ustawy". Organ I instancji podniósł, że mając powyższe na uwadze za zasadne uznano przyznanie skarżącej świadczenia w maksymalnej możliwej wysokości 1 500 zł. Zgodnie bowiem z § 21 Załącznika nr 1 do uchwały Zarządu Powiatu [...] z dnia [...], rodzinie zastępczej zawodowej Starosta może raz do roku przyznać świadczenie na pokrycie kosztów związanych z przeprowadzeniem niezbędnego remontu lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego w wysokości nie wyższej niż 2 000 zł. Skoro [...] nie przebywa w miejscu zamieszkania rodziny zastępczej, a powiat jej pochodzenia odmówił sfinansowania kosztów związanych z przeprowadzeniem niezbędnego remontu domu jednorodzinnego, powiat [...] nie ma zabezpieczonych w tym zakresie środków na to dziecko i nie jest też powiatem właściwym do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie ze względu na miejsce zamieszkania tego dziecka przed jego umieszczeniem po raz pierwszy w pieczy zastępczej.
Skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji Starosty. Odwołująca podniosła, że pełni funkcję rodziny zastępczej nad czwórką dzieci, w tym nad małoletnią [...], aktualnie przebywającą w [...] Wskazała, że funkcje rodziny zastępczej wobec małoletniej pełni zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] listopada 2023 r. [...] które nie zostało zmienione. Dziecko przebywa w rodzinie zastępczej w dni wolne, a odwołująca jest w stałej gotowości, aby dziecko mogło przyjechać do domu. Tym samym winna uzyskać świadczenie na pokrycie kosztów związanych z przeprowadzeniem remontu w wysokości 2000 zł.
Decyzją z 18 marca 2025 r. nr SKO.4110/13/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Starosty.
Organ odwoławczy wskazał, że § 3 ust. 4 umowy o pełnienie funkcji rodziny zastępczej zawodowej określa zasady przyznawania świadczeń, dodatków i dofinansowań zgodnie z ustawy, obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 marca 2024 r. w sprawie wysokości kwot świadczeń przysługujących rodzinie zastępczej i prowadzącemu rodzinny dom dziecka, wysokości pomocy dla osoby usamodzielnianej oraz wysokości kwot określonych w umowach oraz uchwałą Zarządu Powiatu [...] z [...]. Stosownie do § 21 wskazanej uchwały, rodzinie zastępczej zawodowej Starosta może raz do roku przyznać świadczenie na pokrycie kosztów związanych z przeprowadzeniem niezbędnego remontu lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego w wysokości nie wyższej niż 2000 zł. W § 37 ust. 3 ww. uchwały wskazano, że w przypadku umieszczenia w rodzinnych formach pieczy zastępczej na terenie powiatu [...] dzieci zarówno z powiatu [...], jak i z innych powiatów, oraz osób pełnoletnich, o których mowa w art. 37 ust. 2 ustawy, zarówno z powiatu [...], jak i z innych powiatów, w zależności od rodzaju świadczenia, przy sposobie przyznawania i rozliczania środków brana jest pod uwagę proporcjonalność liczby osób uprawnionych do otrzymania odpowiedniego świadczenia z uwzględnieniem porozumień w sprawie przyjęcia dzieci oraz warunków jego pobytu i wysokość wydatków, o których mowa w art. 191 ustawy.
Kolegium podało, że na mocy § 2.1 Porozumienia [...] zawartego pomiędzy Powiatem [...] a Powiatem [...] ustalono, że w związku z umieszczeniem dziecka w rodzinie zastępczej na terenie Powiatu [...], Powiat [...] zobowiązuje się do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka, określonych zgodnie z art. 192 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w tym: (...) b) fakultatywnych- przyznanych zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - po uprzednim uzyskaniu akceptacji Powiatu [...]. W opisywanej sprawie Powiat pochodzenia dziecka nie wyraził zgody na partycypację w wydatkach związanych z przeprowadzeniem remontu domu jednorodzinnego. Prawidłowo zatem organ I instancji zastosował zasadę proporcjonalności i przyznał skarżącej świadczenie w wysokości 1 500 zł zamiast 2 000 zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, AP wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Skarżąca podniosła, że organy rozstrzygając sprawę skupiły się na jej aspekcie proceduralnym, pomijając w całości kwestię zasadności i zakresu niezbędnego remontu domu.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, a wyłącznym jej kryterium jest legalność czyli zgodność z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2492).
W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę naruszenia prawa i przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 935) - zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a. Z istoty kontroli legalności wynika, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Poddawszy ocenie legalności zaskarżoną decyzję w granicach wyżej wskazanych Sąd stwierdził, że skarga okazała się zasadna. Ustalenia dokonane w sprawie przez organ I instancji i zaaprobowane przez organ odwoławczy, są wystarczające i mogą stanowić podstawę do poddania kontroli prawidłowości stanowiska wyrażonego w wydanej decyzji, w tym zastosowanych przepisów prawa.
Zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy, rodzinie zastępczej zawodowej starosta może raz do roku przyznać świadczenie na pokrycie kosztów związanych z przeprowadzeniem niezbędnego remontu lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego.
Świadczenie to jest przyznawane w warunkach uznania administracyjnego. Zatem w tym zakresie obok wystąpienia przesłanek uzasadniających udzielenie tego świadczenia, niezbędne będzie dysponowanie odpowiednimi środkami na jego realizację. Omawiane świadczenie przysługuje wyłącznie rodzinie zastępczej zawodowej, a zatem pozostałe rodzaje rodzin zastępczych (niezawodowe i spokrewnione) nie mogą w sposób skuteczny się o nie ubiegać. Celem przedmiotowego świadczenia jest pokrycie kosztów przeprowadzenia niezbędnego remontu lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, w którym rodzina zastępcza zawodowa mieszka wspólnie z dziećmi i osobami dorosłymi, które uzyskały pełnoletność, przebywając w pieczy zastępczej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza kompetencję organu do określenia rozmiaru świadczenia, które powinno być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy i poprzez rozdzielenia pozostających w dyspozycji organów środków finansowych pomiędzy podmioty ubiegające się o to świadczenie.
Z § 21 Załącznika nr 1 do uchwały nr [...] wynika, że rodzinie zastępczej zawodowej starosta może raz do roku przyznać świadczenie na pokrycie kosztów związanych z przeprowadzeniem niezbędnego remontu lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego w wysokości nie wyższej niż 2 000 zł. Z przepisu tego wynika górna granica kwoty przyznanej na przeprowadzenie remontu, a zatem dopuszczalne jest przyznanie tego świadczenia w kwocie niższej.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca prowadzi zawodowy dom rodzinny i wnioskiem z 2 września 2024 r. zwróciła się o przyznanie świadczenia na pokrycie kosztów związanych z przeprowadzeniem remontu w domu jednorodzinnym polegającym na wymianie płytek na klatce schodowej i wymianie drzwi zewnętrznych. Wniosek został pozytywnie zaopiniowany przez koordynatora rodzinnej pieczy zastępczej, co do zasadności przyznania tego świadczenia. Skarżąca przedłożyła rachunki potwierdzające zakup materiałów budowlanych i drzwi. Stwierdzić zatem wypada, że skarżąca spełniła warunki formalne określone ustawą, występując do organu o ww. świadczenie.
Z uzasadnienia decyzji obydwu instancji wynika, że jako kryterium do określenia wysokości przyznanego świadczenia przyjęły zasadę proporcjonalności określoną w § 37 ust. 3 ww. wymienionego Załącznika nr 1 do uchwały. Przepis ten stanowi, że w przypadku umieszczenia w rodzinnych formach pieczy zastępczej na terenie powiatu [...] dzieci zarówno z powiatu [...], jak i z innych powiatów, oraz osób pełnoletnich, o których mowa w art. 37 ust. 2 ustawy, zarówno z powiatu [...], jak i innych powiatów, w zależności od rodzaju świadczenia, przy sposobie przyznawania i rozliczania środków brana jest pod uwagę proporcjonalność liczby osób uprawnionych do otrzymania odpowiedniego świadczenia z uwzględnieniem porozumień w sprawie przyjęcia dziecka oraz warunków jego pobytu i wysokości wydatków, o których mowa w art. 191 ustawy.
Organy orzekające uznały, że na dzień orzekania w rodzinie zastępczej przebywa troje dzieci na stałe, a jedno dziecko z tej rodziny zastępczej przebywa od [...] października 2024r. i nadal w [...] Rodzina zastępcza dla tego dziecka nie została rozwiązana, a w piśmie z 29 stycznia 2025r. PCPR w [...] poinformowało, że Starosta [...] nie wyraża zgody na partycypowanie w kosztach remontu przeprowadzanego w domu jednorodzinnym, w którym funkcjonuje zawodowa rodzina zastępcza. Organy uznały, że kwotą, którą należy przyznać przy zastosowaniu zasady proporcjonalności to 1500 zł.
Z przywołanego § 37 ust. 3 Załącznika nr 1 do uchwały, że w zależności od rodzaju świadczenia przy sposobie przyznawania i rozliczania środków brana jest pod uwagę proporcjonalność liczby osób uprawnionych do otrzymania odpowiedniego świadczenia. Uchwałodawca w tym przepisie wskazał na różne rodzaje świadczeń, wśród których znajdują się świadczenia uzależnione od liczby osób. Świadczenie dodatkowe, o którym stanowi art. 83 ust. 4 ustawy na pokrycie kosztów związanych z przeprowadzeniem niezbędnego remontu nie jest świadczeniem, którego wysokość uzależniona jest od ilości uprawnionych osób. Świadczenie z art. 83 ust. 4 ustawy jest świadczeniem dla rodziny zastępczej zawodowej na niezbędny remont lokalu mieszkalnego, a wysokość tego świadczenia nie jest uzależniona od liczby dzieci w rodzinie zastępczej Podmiotem, który jest uprawniony do tego świadczenia jest zawodowa rodzina zastępcza, co jasno wynika z art. 83 ust. 4 ustawy. O proporcjonalnym rozliczaniu przysługujących rodzinie zastępczej niezawodowej i zawodowej ustawodawca wypowiedział się w art. 83 ust. 2 ustawy odnośnie otrzymywanych środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, które są uzależnione od ilości osób tworzących rodzinę zastępczą, czyli dzieci umieszczone w takiej rodzinie i osoby tworzące tę rodzinę.
Świadczenie będące przedmiotem niniejszej sprawy jest świadczeniem uznaniowym i w tych granicach winno zostać oceniana kwota przyznana decyzją organu I instancji. Sad uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że Kolegium jest organem właściwym na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie uzyskania wiadomości o wielkości środków przeznaczonych na tego rodzaju pomoc, ile rodzin zawodowych zastępczych składało wnioski o to świadczenie i w jakiej wysokości został ta pomoc przyznana. Uzupełniony w ten sposób materiał dowodowy powoli na przeprowadzenie oceny, czy przyznana skarżącej pomoc mieści się w granicach uznania administracyjnego. W przypadku ustalenia, że doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, Kolegium może przy orzec reformatoryjnie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Mając na względzie powyższe Sąd stwierdził że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego, co stało się podstawą uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
Wskazania, co do dalszego procedowania wynikają wprost z uzasadnienia wyroku.