II SA/RZ 730/23

II SA/Rz 730/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jacek Boratyn
Jarosław Szaro /przewodniczący/
Tomasz Smoleń /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 988
art. 140aa ust. 4 pkt 2, art. 140ab ust.1 pkt 3, art. 140ab ust. 2, art 64 ust 1 pkt 1, art. 64 ust. 4
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Tomasz Smoleń /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi V. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 6 marca 2023 r., nr 1801-IGC.48.55.2022 w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie zaskarżoną decyzją z dnia 6 marca 2023 r., nr 1801-IGC.48.55.2022 utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu nr 408000-408000-COC.48.430.2022 z dnia 14 lipca 2022 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 6000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym przewożącym ładunek podzielny.
Jak wynika z akt sprawy, 20 marca 2022 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego w K. przeprowadzili kontrolę wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pięcioosiowego pojazdu członowego w postaci dwuosiowego pojazdu samochodowego marki DAF o nr rej. [...] wraz z trzyosiową przyczepą marki KOGEL o nr rej. [...], którego kierowcą był M.M. legitymujący się paszportem o nr [...]. W wyniku kontroli tj. ważenia masy całkowitej i dynamicznego obciążenia osi oraz pomiaru długości, wysokości i szerokości ww. pojazdu, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej normy nacisku na drugiej pojedynczej osi pojazdu będącej osią napędową o 250kg/2,17%, co oznaczało, że pojazd jest nienormatywny a przejazd nim wymaga - co do zasady - zezwolenia kategorii V na przejazd pojazdu nienormatywnego. W trakcie kontroli kierowca pojazdu nie okazał kontrolującym zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego ww. kategorii. Skontrolowanym pojazdem, na podstawie dokumentu nr MRN [...], przewożony był towar podzielny w postaci świeżej cebuli, w ilości 2100 worków na 21 paletach.
Z przeprowadzonych czynności sporządzono protokół nr [...] z kontroli pojazdu przekraczającego granicę państwa przy wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 marca 2022 r. W wyniku powtórnego pomiaru parametrów technicznych pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej normy nacisku na drugiej pojedynczej osi pojazdu będącej osią napędową o 250kg/2,17%, co ponownie potwierdziło, że pojazd jest nienormatywny. Z przeprowadzonej czynności kontrolnej sporządzono protokół nr [...] z dnia 20 marca 2023 r.
Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu postanowieniem z dnia 1 czerwca 2022 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne wobec V. (przewoźnik, skarżący) w sprawie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii i jednocześnie wezwał przewoźnika do złożenia wyjaśnień oraz dokumentów mających znaczenie w sprawie.
Decyzją z dnia 14 lipca 2022 r., Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 6000 zł w związku z przejazdem po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia odpowiedniej kategorii V.
Przewoźnik złożył odwołanie od powyższej decyzji Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu, w którym wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia 6 marca 2023 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej za wykonywanie przewozu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia odpowiedniej kategorii V i orzekając co do istoty sprawy, nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 6000 zł, za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym, przewożącym ładunek podzielny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący wniósł o:
1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania w całości, ewentualnie
2. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia,
3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, a także kosztów zastępstwa procesowego w wysokości według norm przepisanych oraz kosztu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. :
1.1. art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 988, dalej także jako "p.r.d.") poprzez nieumorzenie postępowania i nałożenie kary pieniężnej pomimo, że strona przewoziła materiał sypki, tj. w sytuacji, w której wyłączona została odpowiedzialność za przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi, gdyż masa całkowita pojazdu nie przekraczała dopuszczalnej wartości, a nieznaczne przekroczenie jednego parametru wynikło z przemieszczenia się ładunku o sypkim charakterze w toku realizacji przewozu;
1.2. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad prawdy obiektywnej, zasady oficjalności, zasady ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału zgodnie z którymi to zasadami obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność administracyjno-karną, natomiast w niniejszej sprawie ustalenie faktów stanowiących podstawę nałożenia kary, nastąpiło przy użyciu wagi, która w trakcie ważenia wskazała na przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi o 250 kg, co stanowi 2,17% wartości normatywnej, przy czym wynik ten mieścił się w dopuszczalnym dla wagi klasy dokładności D odchyleniu wynoszący +/-40/o oraz w granicach korekty wynoszącej 2 % zaokrąglonej w górę do każdych pełnych 100 kg, którą nakazuje stosować funkcjonariuszom ITD, § 29d pkt 5 zarządzenia nr 28/2014 GITD z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, który jeżeli nie wprost, to przynajmniej w drodze analogii powinien znajdować zastosowanie do kontroli przeprowadzanych również przez inne organy. Tak ustalone przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi nie daje pewności, że do naruszenia rzeczywiście doszło, a jego stwierdzenie nie wynikło z błędu pomiarowego, który powinien być uwzględniony przy ustalaniu stanu faktycznego niniejszej sprawy;
1.3. art. 51 ust. 3 oraz art. 54 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.t.d w zw. z § 29d pkt 5 zarządzenia nr 28/2014 GITD z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego oraz § 20 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, w szczególności danych z tabeli nr 1 dotyczącej dopuszczalnego odchylenia każdego obciążenia osi lub osi wielokrotnej od skorygowanego obciążenia osi lub osi wielokrotnej pojazdu kontrolnego innego niż dwuosiowy podczas ważenia dynamicznego zgodnie z którą w przypadku wagi o klasie dokładności D odchylenie dopuszczalne w % skorygowanego obciążenia osi wynosi +/-4%, a zatem wynik ważenia uzyskany w trakcie kontroli (2,17%) mieścił się w odchyleniu, a zatem w tolerancji błędu. Tym samym na stronę nie powinna zostać nałożona kara;
1.4. art. 189a § 1 k.p.a., art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario oraz art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez nierozważenie zastosowania do kary pieniężnej przewidzianej w p.r.d. przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar (w tym odstąpienie od ukarania) i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie ustawy p.r.d., a zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w ustawie p.r.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest w przypadku przepisów p.r.d. odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a. (por. m. in. wyrok VI SA/Wa 2230/22, III SA/Po 145/22);
1.5. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w sytuacji, gdy kara 6000 zł za zarzucone naruszenie w okolicznościach w jakich do niego miało dojść i jego wagi jawi się jako nieproporcjonalna, a ponadto w sytuacji gdyby kontrola była prowadzona przez inną formację - Inspekcję Transportu Drogowego (ITD), to wówczas zgodnie z § 29d pkt 5 zarządzenia GITD nr 28/2014 z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, nie doszłoby w ogóle do stwierdzenia naruszenia, bowiem w przypadku pomiarów nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej pojazdu dokonywanych z użyciem wagi stacjonarnej do pomiarów dynamicznych lub wag przenośnych do pomiarów dynamicznych, od wskazania wagi stacjonarnej lub sumy wskazań wag przenośnych, dla każdej osi, odejmuje się 2% zaokrąglone w górę do każdych pełnych 100 kg wartości tej korekty, co świadczy o tym że waga stwierdzonego naruszenia była znikoma;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
2.1. art. 140aa ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a i ust. 2 p.r.d. poprzez nałożenie na stronę surowej kary pieniężnej za stwierdzone w trakcie kontroli przekroczenie nacisku osi o 2,17% w sytuacji, gdy powyższe wyniki mieszczą się w tolerancji błędu wynoszącej 2% zaokrąglone w górę do pełnych 100 kg, a wynikającej z ww. zarządzenia GITD, które co najmniej w drodze analogii powinno znaleźć zastosowanie przy ustalaniu parametrów w trakcie kontroli i spowodować stwierdzenie, że parametry dopuszczalne przez prawo materialne w ogóle nie zostały naruszone.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalszej p.p.s.a.), następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja wydana na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a i ust. 2 p.r.d., nakładająca na skarżącego karę pieniężną w wysokości 6000 zł, za złamanie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego.
W myśl art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii l-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (art. 64 ust. 3 p.r.d.).
Przepis art. 64 ust. 4 p.r.d. nakłada na kierującego pojazdem nienormatywnym obowiązek posiadania przy sobie i okazywania uprawnionym osobom zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 powołanego artykułu. Jednocześnie zgodnie z art. 64 ust. 2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I. Na mocy art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.
Zasady ustalania kar uregulowane zostały w art. 140ab ust. 1 p.r.d., gdzie za brak zezwolenia kategorii I przewiduje się karę w wysokości 1500 zł (pkt 1); za brak zezwolenia kategorii II - IV przewiduje się karę w wysokości 5000 zł (pkt 2); natomiast za brak zezwolenia kategorii V: 6000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10% (lit. a); 10 000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20% (lit. b); 15.000 zł - w pozostałych przypadkach (lit. c). W myśl zaś art. 140ab ust. 2 p.r.d., w przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, czyli zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Definicja pojazdu nienormatywnego wyrażona jest w art. 2 pkt 35a p.r.d., według którego pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.
W okolicznościach niniejszej sprawy kontroli poddano pięcioosiowy pojazd członowy w postaci dwuosiowego pojazdu samochodowego marki DAF o nr rej. [...] wraz z trzyosiową przyczepą marki KOGEL o nr rej. [...], którego kierowcą był M.M.. W wyniku kontroli tj. ważenia masy całkowitej i dynamicznego obciążenia osi oraz pomiaru długości, wysokości i szerokości ww. pojazdu, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej normy nacisku na drugiej pojedynczej osi pojazdu będącej osią napędową o 250kg/2,17%. Po powtórnym pomiarze parametrów technicznych pojazdu organ stwierdził przekroczenie dopuszczalnej normy nacisku na drugiej pojedynczej osi pojazdu będącej osią napędową o 250kg/2,17%, co dało organowi podstawę do stwierdzenia, że pojazd jest nienormatywny. Z obu czynności sporządzono protokoły.
W dniu kontroli kierowca kontrolowanego pojazdu wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z ładunkiem podzielnym w postaci świeżej cebuli, w ilości 2100 worków na 21 paletach.
W ocenie Sądu nie zasługuje na poparcie stanowisko skarżącego, kwestionujące ustalenia organu co do wyników pomiaru nacisków osi pojazdu członowego. Ze znajdujących się w aktach sprawy protokołów kontroli wynika jednoznacznie, że kontrola nacisków osi pojazdu w obu przypadkach została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu EWP-MARS-108, posiadającej świadectwo legalizacji pierwotnej z dnia 14 lipca 2020 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w K. Legalizacja ważna do dnia 14 sierpnia 2022 r. Jednocześnie brak jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, by urządzenie to zostało użyte nieprawidłowo. W okolicznościach sprawy należało uznać, że ważenie przebiegało w sposób prawidłowy i nie zachodzą podstawy do kwestionowania wyników pomiaru. Wymaga podkreślenia, że kierujący kontrolowanym pojazdem nie zgłaszał uwag do protokołów kontroli. W tej sytuacji nie zachodzą przesłanki do uznania, że proces pomiaru przebiegał w sposób niezgodny z instrukcją obsługi wagi.
Zaznaczyć także należy, że protokół kontroli, z uwagi na zawarty w nim bezpośredni opis przebiegu przeprowadzanych czynności, uznawany jest za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. protokół kontroli stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zasadnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, że kierowca nie zgłosił uwag do sposobu przeprowadzonej kontroli, a jedynie wniósł o przeprowadzenie ponownego ważenia, nie podnosząc jednak jakichkolwiek zarzutów co do warunków pomiaru, sprzętu, którym pomiar nacisku osi był dokonywany, czy też postępowania funkcjonariuszy przeprowadzających kontrolę, mimo że kierowca został pouczony o możliwości zgłoszenia uwag co do wykonywanych czynności kontrolnych.
Kwestionując wyniki pomiarów nacisków osi, skarżący wskazując, że przyjęte przez organ przekroczenie o 250 kg, to jest o 2,17 % dopuszczalnej wartości, mieści się w granicach błędu pomiarowego przyjętego dla tego typu wag, która według skarżącego wynosi +-2,0/+-4 %.
W ocenie Sądu prawidłowe jest stwierdzenie organu o braku przesłanek do odejmowania od wyników ważenia wartości 2 %, w związku z wartością dopuszczalnego odchylenia w przypadku zastosowanej wagi o klasie dokładności D. Z dołączonej do akt administracyjnych instrukcji obsługi wagi nie wynika, by uzyskane wyniki pomiarów należało pomniejszyć o wartość dopuszczalnego odchylenia. Przepisy prawa również nie nakładają na organy obowiązku pomniejszenia wyników ważenia o jakąkolwiek wartość dopuszczalnego błędu pomiaru. W szczególności obowiązku takiego nie można wywieść z przepisów rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe. Rozporządzenie rozróżnia przy pomiarze obciążenia osi cztery klasy dokładności wag oznaczane jako: A, B, C i D (§ 20 ust. 1). Odchylenie dopuszczalne każdego obciążenia osi określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 20 ust. 2). W wymienionym załączniku, w Tabeli nr 1 dla klasy dokładności wagi D przewidziano odchylenie ±2%. Odchylenie dopuszczalne wskazuje na możliwy dopuszczalny błąd pomiaru, różny w zależności od klasy dokładności wagi, nie oznacza jednak konieczności korygowania każdego wyniku pomiaru o wskazane wyżej odchylenia dopuszczalne. Jest oczywiste, że każda waga ma określoną klasę dokładności, ustalaną na podstawie pomiarów wielokrotnych, ostatecznie miarodajny jest jednak wynik pomiaru wskazany przez wagę. Nie ma podstaw do odejmowania określonej wartości od każdego wyniku pomiaru, skoro odchylenie dopuszczalne dotyczy zarówno wartości niższej, jak i wyższej od wskazywanej przez wagę (plus/minus) w czasie pomiarów kontrolnych. Podkreślić należy, że błędy graniczne wskazań wag, na podstawie § 28-30 rozporządzenia sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe, są uwzględniane w procesie ich legalizacji, także ponownej. Natomiast wartość dozwolonych wskazanymi przepisami granicznych błędów wagowych nie może być wykorzystywana do określenia jakichkolwiek poprawek do nominalnych wskazań wag (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r., II GSK 909/21, z dnia 17 sierpnia 2016 r., sygn. I GSK 1312/14 oraz z dnia 30 sierpnia 2004 r., GSK 778/04, z dnia 21 lutego 2023 r. II GSK 1264/22, oraz WSA w Białymstoku w wyrokach z 25 maja 2023 r., II SA/Bk 256/23, z 8 czerwca 2022 r., II SA/Bk 246/22 i WSA w Lublinie w wyrokach z 19 maja 2022 r., III SA/Lu 39/22 i z 20 października 2022 r., III SA/Lu 233/22 i WSA w Rzeszowie z 13 czerwca 2023 r. II SA/Rz 298/23 pub. CBOSA).
Podkreślić należy, że Zarządzenie nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r., w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez Inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz.U. GITD z 2014 r. nr 14). Przede wszystkim zarządzenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego nie jest przepisem prawa powszechnie obowiązującego, lecz instrukcją mającą charakter przepisów wewnętrznych, skierowaną do podległych temu organowi inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Nie ma zatem żadnych podstaw do stosowania tego zarządzenia przez inne organy uprawnione do kontroli przewozów. Ponadto zarządzenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego wskazuje na możliwe błędy wskazań wag, wynikające z nachylenia nawierzchni na stanowisku ważenia i błędy wynikające z cząstkowego ważenia pojazdów wieloosiowych, przewiduje zatem korektę wyniku ważenia z uwagi na szczególne warunki pomiaru, przyrządami używanymi przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Z akt sprawy nie wynika, aby proces ważenia odbywał się w warunkach, które mogłyby zakłócać proces ważenia. Okoliczności takich nie powołuje także strona skarżąca. Ważenie dokonane zostało na wadze spełniającej wymogi normatywne i wykonane zostało w sposób zgodny z instrukcją obsługi urządzenia wagowego.
Dlatego z powyższych przyczyn zarzut skarżącego zgłoszony w niniejszej sprawie jest niezasadny, skoro ani instrukcja użytkowania wagi ani przepisy prawa nie nakładają na organy obowiązku korygowania wyników pomiarów o jakąkolwiek wartość w celu uzyskania ostatecznych, rzeczywistych nacisków osi. Natomiast wyroki wskazane przez skarżącego oraz zaprezentowane tam poglądy są jednostkowe i nie są wiążące w rozpoznawanej sprawie. W ocenie składu orzekającego zasadniczy nurt orzeczniczy sądów administracyjnych prezentują wyroki wyżej przywołane.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, w rozpoznawanej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 189a i art. 189f k.p.a. Przepisów działu IVa k.p.a. nie stosuje się bowiem do kar pieniężnych, uregulowanych w przepisach odrębnych.
Niewątpliwie art. 189a k.p.a. w § 1 przewiduje, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. Zgodnie z art. 189a § 2 k.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,
3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,
5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,
6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej
- przepisów działu IVa w tym zakresie nie stosuje się.
Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
W ustawie - Prawo o ruchu drogowym uregulowane zostały przesłanki nałożenia kar i ich wysokość w zależności od rodzaju naruszenia, przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary i umorzenia postępowania, a także egzekucja kar i przedawnienie obowiązku ich uiszczenia. W art. 140 aa p.r.d. uregulowano ogólne kwestie związane z nałożeniem kary pieniężnej w wysokości określonej w art. 140 ab p.r.d. Natomiast art. 140 aa ust. 4 p.r.d. normuje przesłanki niewszczynania postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oraz umarzania wszczętego już postępowania. Wskazuje też w sposób kompleksowy przypadki wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika, czyli w efekcie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Nie jest przy tym istotne, że przepis art. 140aa ust. 4 p.r.d. nie posługuje się sformułowaniem "odstąpienia od nałożenia kary", o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. Jak wskazuje w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny, jeżeli z przywołanego przepisu prawa wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 140aa ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 140aa ust. 4 p.r.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a (...) dla przyjęcia, że przepisy Działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r., sygn. II GSK 375/21 oraz sygn. II GSK 717/21, a także - na tle przepisów ustawy o transporcie drogowym - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r., sygn. II GSK 248/21).
Z przyczyn omówionych już wyżej na uwzględnienie nie zasługiwały również podniesione w skardze zarzuty naruszenia w kontrolowanym postępowaniu przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. Wydając zaskarżoną decyzję organ wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy i zgromadził pełny materiał dowodowy, który poddał wszechstronnej ocenie. Tym samym nie znajduje również podstaw zarzut obrazy wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
W ocenie Sądu, organ ustalił stan faktyczny prawidłowo, uwzględniając wszystkie przeprowadzone w sprawie dowody, szczegółowo wyjaśnił procedurę ważenia nacisków osi pojazdu, opisał cechy użytej wagi i proces jej legalizacji, odnosząc się do podstaw prawnych zawartych w ustawie - Prawo o miarach i rozporządzeniu w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe. W uzasadnieniu decyzji organ zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. wskazał dowody, na których się oparł. Uzasadnienie prawne decyzji zawiera szczegółowe wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że podniesione przez skarżącego zarzuty nie są zasadne i nie mogą być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.