II SA/Rz 725/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2024-10-16
NSAAdministracyjneWysokawsa
planowanie przestrzennestudium uwarunkowańrozstrzygnięcie nadzorczeuchwała rady gminynaruszenie prawaistotne naruszeniezabudowa zagrodowatereny rolnetereny leśnegmina

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Gminy Czudec na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Podkarpackiego, uznając za istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego niezgodność uchwały z ustaleniami studium.

Gmina Czudec zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Podkarpackiego, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewoda uznał, że plan narusza zasady sporządzania poprzez niezgodność z ustaleniami studium, dopuszczając zabudowę na terenach rolnych z zakazem zabudowy oraz na terenach leśnych. Sąd administracyjny oddalił skargę gminy, podzielając stanowisko wojewody co do istotności naruszenia.

Przedmiotem sprawy była skarga Gminy Czudec na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Podkarpackiego, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Gminy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Strachociny". Wojewoda Podkarpacki uznał, że Gmina naruszyła istotnie zasady sporządzania planu miejscowego, nie zapewniając zgodności przeznaczenia terenów w uchwalonym planie z kierunkami wyznaczonymi w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Czudec. Dotyczyło to terenów oznaczonych symbolem 4.RM (zabudowa zagrodowa) na obszarze Studium z zakazem zabudowy (4R) oraz terenów oznaczonych jako rolne (13R) na obszarze leśnym (3Ls). Gmina zarzuciła rozstrzygnięciu nadzorczemu naruszenie przepisów dotyczących planowania przestrzennego, argumentując, że dopuszczalna jest elastyczna wykładnia ustaleń studium i że niezgodności nie mają charakteru istotnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, podzielając ocenę Wojewody. Sąd uznał, że dopuszczenie zabudowy zagrodowej na terenie z zakazem zabudowy w Studium oraz przeznaczenie terenu leśnego na rolny stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, uzasadniające stwierdzenie nieważności uchwały.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, dopuszczenie zabudowy zagrodowej na terenie, który zgodnie ze studium miał być przeznaczony wyłącznie do rolniczego wykorzystania z zakazem zabudowy, stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że różnica między zakazem zabudowy a dopuszczeniem zabudowy zagrodowej jest istotna i stanowi sprzeczność z ustaleniami studium, co uzasadnia stwierdzenie nieważności uchwały.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.z.p. art. 15 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 20 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 28 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pomocnicze

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § 3

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § 4

Ustawa o samorządzie gminnym

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1-2

P.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 7

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 98 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.p.z.p. art. 9 § 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 27

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z ustaleniami studium w zakresie dopuszczenia zabudowy na terenie z zakazem zabudowy. Niezgodność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z ustaleniami studium w zakresie przeznaczenia terenu leśnego na rolny. Istotny charakter naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego poprzez niezgodność z kierunkami wyznaczonymi w studium.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Gminy o dopuszczalności elastycznej wykładni ustaleń studium. Argumentacja Gminy o nieistotnym charakterze niezgodności planu ze studium. Argumentacja Gminy, że decyzja o pozwoleniu na budowę determinowała sposób zagospodarowania terenu.

Godne uwagi sformułowania

brak zgodności przeznaczenia terenów w uchwalonym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego z kierunkami wyznaczonymi w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Czudec brak zgodności ustaleń miejscowego planu ze Studium zawsze stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego Studium jest bowiem zasadniczą dyrektywą, która przesądza o przeznaczeniu terenu objętego granicami projektu planu każde planowane przedsięwzięcie, wykraczające poza jego merytoryczne założenia powinno być poprzedzone nowelizacją uchwały w sprawie Studium brak zgodności ustaleń studium i planu, co do przeznaczenia określonego terenu, obliguje do stwierdzenia istotnego naruszenia przepisów Sąd przychylił się do oceny Wojewody w przedmiocie istotnego naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego Pomiędzy przeznaczeniem terenu do rolniczego wyłącznie wykorzystania, z wyraźnie wyartykułowanym wykluczeniem jakiejkolwiek zabudowy, a przeznaczeniem terenu do zabudowy, choćby tylko zagrodowej, stanowiącej o rolniczym charakterze wykorzystania gruntu, istnieje różnica, której nie można nie postrzegać jako istotnej.

Skład orzekający

Karina Gniewek - Berezowska

przewodniczący

Paweł Zaborniak

sędzia

Jolanta Kłoda-Szeliga

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, a także kryteria oceny istotności naruszeń przy sporządzaniu planów miejscowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji niezgodności planu ze studium w zakresie dopuszczenia zabudowy na terenach rolnych i leśnych. Może wymagać analizy kontekstu konkretnych zapisów studium i planu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady planowania przestrzennego – zgodności planu miejscowego ze studium. Pokazuje, jak istotne są te dokumenty i jakie konsekwencje może mieć ich niezachowanie, co jest kluczowe dla samorządów i deweloperów.

Plan miejscowy sprzeczny ze studium? Gmina przegrywa w sądzie.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 725/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-10-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Kłoda-Szeliga /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 977
28 ust. 1, art. 15, art. 20,
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r.  o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2024 r. sprawy ze skargi Gminy Czudec na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Podkarpackiego z dnia 12 kwietnia 2024 r. nr P-II.4131.2.152.2024 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały - skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Podkarpackiego (dalej: Wojewoda) z 12 kwietnia 2024r. nr P-II. 4131.2.152.2024 stwierdzające nieważność uchwały Rady Gminy Czudec z dnia 23 lutego 2024 r. Nr LXIV/521/2024 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Strachociny" w miejscowości Pstrągowa w gminie Czudec (dalej : MPZM).
Rozstrzygnięcie nadzorcze wydane zostało na podstawie art. 85, 86 i 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze. zm.) oraz art. 15 ust. 1, art. 20, art. 28 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r., poz. 977 ze zm. – dalej u.p.z.p.) w zw. z art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1688).
Z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że Wojewoda Podkarpacki, oceniając legalność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wprowadzonego uchwałą Gminy Czudec z 23 lutego 2024 r., stwierdził że Gmina, uchwalając przedmiotową uchwałę, naruszyła w sposób istotny zasady sporządzania planu miejscowego wynikającego z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. nie zapewniając zgodności przeznaczenia terenów w uchwalonym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, z kierunkami wyznaczonymi w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Czudec (dalej: Studium).
Dotyczy to terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 4.RM, przeznaczonego pod zabudowę zagrodową w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych.
Zgodnie z wyrysem ze Studium umieszczonym w części graficznej planu, fragment tego terenu znajduje się w konturze oznaczonym symbolem 4R - tereny rolne (1-13). Zgodnie z częścią tekstową Studium obszary rolniczej przestrzeni produkcyjnej oznaczone symbolem R obejmują tereny upraw rolnych i użytków zielonych, użytkowane rolniczo z ograniczoną możliwością zabudowy oraz lokalizacji urządzeń infrastruktury technicznej, w którym wydzielony został obszar oznaczony na rysunku studium symbolem m.in. 4R - tereny rolne z zakazem zabudowy, z dopuszczeniem poza terenami rolnymi klasy III lokalizację stacji bazowej telefonii komórkowej o wysokości nie większej niż 65 m. W ocenie Wojewody w konturze 4R Studium nie dopuszczono możliwości wyznaczenia w planie miejscowym terenów pod zabudowę zagrodową w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych. Wobec tego przyjęcie w uchwalonym MPZP przeznaczenia terenów jako terenów zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych hodowlanych i ogrodniczych (RM)- czyli odmiennego od wskazanego w Studium- stanowi istotne naruszenie art. 15 ust.1 i art. 20 ust.1 w brzmieniu obowiązującym przed 24 września 2023 r.
W ocenie Wojewody, analiza przedmiotowej uchwały wykazała również brak zgodności przeznaczenia terenów w MPZM z kierunkami wyznaczonymi w Studium, w zakresie części terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 13R, przeznaczonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod tereny rolnicze. Zgodnie bowiem z wyrysem ze Studium, fragmenty tego terenu znajdują się w konturze oznaczonym symbolem 3Ls - las (1-3), natomiast w tekście Studium brak jest dopuszczenia na obszarze leśnym terenów rolnych. Powyższe również stanowi naruszenie przepisów art. 15 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym przed 24 września 2023 r.
Wojewoda podkreślił, że brak zgodności ustaleń miejscowego planu ze Studium zawsze stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego. Studium jest bowiem zasadniczą dyrektywą, która przesądza o przeznaczeniu terenu objętego granicami projektu planu. Każde planowane przedsięwzięcie, wykraczające poza jego merytoryczne założenia powinno być poprzedzone nowelizacją uchwały w sprawie Studium. Zgodnie z powyższym, przyjęcie ustaleń niezgodnych z treścią Studium powinno być uznane za działania naruszające zasady sporządzania planu miejscowego i powodować jego nieważność w rozumieniu art. 28 ust. 1 ustawy.
Odnosząc się do charakteru Studium Wojewoda podkreślił, że nie jest ono aktem prawa miejscowego, ale aktem kierownictwa wewnętrznego, przeznaczonym do użytku wewnętrznego rady gminy i podporządkowanych jej jednostek organizacyjnych, w treści którego rada gminy dokonuje podstawowych ustaleń w zakresie kształtowania polityki przestrzennej gminy. Realizacja ustaleń studium następuje poprzez uchwalenie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego - aktów o zdecydowanie większym stopniu szczegółowości niż studium, w których ustala się w sposób szczegółowy przeznaczenie terenów oraz określa się sposób ich zagospodarowania i zabudowy. Przy sporządzaniu planów miejscowych obowiązuje wynikająca z art. 9 ust. 4 u.p.z.p. reguła związania ustaleniami studium, w konsekwencji której regulacje zawarte w planie nie mogą doprowadzić do modyfikacji kierunków zagospodarowania przewidzianego w Studium ani też tego zagospodarowania wykluczyć. Określone obszary na terenie gminy mogą być przeznaczone w planie miejscowym pod zabudowę czy działalność danego rodzaju, jeśli wcześniej w studium gmina wskaże te obszary jako przewidziane pod taką zabudowę, czy działalność. Rada gminy może zmienić w planie miejscowym dotychczasowe przeznaczenie określonych obszarów gminy, ale tylko w granicach zakreślonych ustaleniami studium – jakakolwiek zmiana wbrew ustaleniom zawartym w studium jest dopuszczalna wyłącznie po uprzedniej zmianie studium w trybie, w jakim jest uchwalane (art. 27 ustawy). Sprzeczność między ustaleniami studium i planu, co do przeznaczenia określonego terenu, obliguje do stwierdzenia istotnego naruszenia przepisów art. 15 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 ustawy, w brzmieniu sprzed 24 września 2023 r.
Stwierdzając tego rodzaju istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, Wojewoda stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Czudec.
W skardze na to rozstrzygnięcie nadzorcze Gmina Czudec, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzuciła temu rozstrzygnięciu naruszenie:
1. art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 u.p.z.p. poprzez błędne przyjęcie, że zaskarżony MPZP w sposób istotny narusza ustalenia Studium, podczas gdy wnikliwa analiza Studium prowadzi do konstatacji, że ustalenia zaskarżonego planu pozostają w zgodzie ze Studium;
2. art. 28 ust. 1 u.p.z.p. poprzez błędne przyjęcie, że zaskarżony MPZP w sposób istotny narusza zasady sporządzania planu miejscowego, podczas gdy wnikliwa analiza Studium prowadzi do konstatacji, że ustalenia zaskarżonego planu pozostają w zgodzie ze Studium, a tym samym nie doszło do istotnego naruszenia zasad sporządzania planu;
3. art. 91 ust. 3 u.p.z.p. poprzez brak wystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego, które w sposób istotny wpływają na rzetelność rozstrzygnięcia nadzorczego
4. art. 91 ust. 4 u.p.z.p. poprzez podjęcie rozstrzygnięcia nadzorczego w przypadku nieistotnego naruszenia prawa, tym samym uniemożliwiając gminie realizację inwestycji w obrębie uchwalonego planu miejscowego.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podkreśliła, że studium wyraża ogólne wytyczne i założenia polityki przestrzennej, w ramach przyznanego gminie władztwa planistycznego i na etapie sporządzania planu miejscowego następuje, dopuszczalna prawem, interpretacja ustaleń studium. Ustalenia studium nie muszą być zatem przeniesione wprost do postanowień MPZP, ale dopuszczalna jest ich elastyczna wykładnia, gdyż polityka przestrzenna jest jednym z przejawów polityki lokalnej, co łączy się z wyznaczeniem priorytetów oraz dokonywaniem wyborów. Wskazując na ocenny charakter niedookreślonego pojęcia "zgodności planu miejscowego ze studium", Skarżąca wywiodła, że MPZP nie stoi w sprzeczności z ustaleniami Studium.
Skarżąca wyjaśniła, że wyznaczona w planie zabudowa zagrodowa stanowi część rolniczej przestrzeni produkcyjnej, która jest innym rodzajem wykorzystywania terenu rolnego. Oznaczenie spornego obszaru w MPZP symbolem 4.RM było podyktowane uzyskaniem przez wnioskodawcę decyzji Starosty Strzyżowskiego o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego w miejscowości Pstrągowa, która to decyzja zdeterminowała sposób zagospodarowania wskazanego terenu, stanowiąc przesłankę do uwzględnienia jej w MPZP. Skarżąca podkreśliła, że obszar wskazany w MPZP jako teren 4 RM nie zmienił w sposób istotny swojej powierzchni, dostosowano jedynie sposób wykorzystania terenu do treści decyzji administracyjnej.
Analogicznie w stosunku do fragmentu terenu oznaczonego symbolem 13.R przeznaczonym w MPZP pod tereny rolnicze. W ocenie Skarżącej z uwagi na niewielką powierzchnię tego terenu wyznaczenie w planie terenu 13.R nie wpływa na brak zgodności planu z kierunkami Studium. W Studium teren oznaczony symbolem 3LS -las obejmuje różne sposoby użytkowania terenu m.in. dukty, drogi leśne, dojazdy (oznaczone na mapach ewidencyjnych jako grunty klas rolnych) dlatego nie można było go pominąć w planie miejscowym. Teren oznaczony symbolem 13.R jest istniejącym i użytkowanym przez mieszkańców przejazdem, mimo braku jego oznaczenia jako droga, dlatego nie można go pominąć w niniejszym MPZP.
Skarżąca podkreśliła też, że tereny gminy Czudec charakteryzują się występowaniem licznych terenów osuwiskowych, a przedmiotowy fragment terenu rolnego znajduje się na stoku w obszarze oddziaływania osuwiska. Teren którego dotyczył przejazd wielokrotnie zmieniał swój przebieg w wyniku ruchów osuwiskowych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ust. 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Według art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935- dalej: P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt (art. 148 P.p.s.a.).
Rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy, podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia – art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 609 ze zm. - dalej: u.s.g.). Do złożenia skargi uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone.
W ramach kontroli zgodności z prawem aktu nadzoru nad działalnością organów jednostki samorządu terytorialnego, sąd administracyjny obowiązany jest odpowiedzieć na pytanie, czy zakwestionowana przez organ nadzoru uchwała narusza prawo i czy jest to takie uchybienie, które powinno skutkować stwierdzeniem jej nieważności. Wymaga w tym miejscu wyraźnego podkreślenia, że w analizowanej sprawie, kwestionowane skargą rozstrzygnięcie nadzorcze dotyczy uchwały rady gminy w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej: MPZP). Podstawą wyeliminowania przedmiotowej uchwały z obrotu prawnego nie jest art. 91 u.s.g., lecz art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Ustawodawca w przytoczonym przepisie u.p.z.p przewidział odmienne, szczególne względem u.s.g. przesłanki stwierdzenia nieważności uchwały organu stanowiącego (M. Wincenciak, Art. 28. W: Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, teza nr 1, wyd. II. Wolters Kluwer, 2016). Na dzień podjęcia zaskarżonej uchwały oraz wydania rozstrzygnięcia nadzorczego przez wojewodę, przesłanki te były (i są nadal) następujące: istotne naruszenie zasad sporządzenia planu, istotne naruszenie trybu jego sporządzenia oraz naruszenie właściwości organów w tym zakresie – zob. wyrok NSA z 13 czerwca 2017 r., sygn. II OSK 2215/15, publ.: CBOSA, LEX nr 2328676. Zasady sporządzenia planu dotyczą problematyki merytorycznej związanej z jego sporządzeniem. Odnoszą się do zawartości aktu planistycznego (część tekstowa, graficzna, inne załączniki), zawartych w planie ustaleń, a także zachowania standardów dokumentacji planistycznej. Tryb sporządzania planu dotyczy aspektów procedowania nad jego uchwaleniem, natomiast kwestia właściwości organów dotyczy prawnego umocowania danego organu do uchwalenia planu.
Zauważyć należy, że możliwość stwierdzenia nieważności MPZP dotyczy takiego naruszenia zasad lub trybu jego sporządzania, które osiąga stopień "istotności". Wydając rozstrzygnięcie nadzorcze wojewoda, w jego uzasadnieniu musi zatem wykazać nie tylko sam fakt naruszenia prawa w kontekście treści planu, bądź procedury jego uchwalenia, ale także przedstawić przekonującą argumentację, uzasadniającą wniosek, że naruszenie to miało charakter niebagatelny, poważnie negatywnie obciążający akt organu stanowiącego. Jedynie istotne naruszenie zasad lub trybu sporządzania planu, będzie motywować do wkroczenia w chronioną przez Konstytucję RP samodzielność samorządu gminy w planowaniu przestrzennym poprzez wydanie aktu nadzoru. Naruszenia prawa nie mające takiego charakteru będą przesądzać o nielegalności działania nadzorczego wojewody. W ten sposób Sąd musi dokonać pośredniej kontroli aktu organu jednostki samorządu terytorialnego (patrz. szerz. R. Lewicka, Kontrola prawotwórstwa administracji o charakterze powszechnie obowiązującym, Warszawa 2008 r., s. 233 i nast.).
W niniejszej sprawie, Sąd przychylił się do oceny Wojewody w przedmiocie istotnego naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego przy sporządzaniu przedmiotowego MPZP – tj. uchwały Rady Gminy Czudec z dnia 23 lutego 2024 r. Nr LXIV/521/2024 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Strachociny" w miejscowości Pstrągowa w gminie Czudec.
Kwestia samej niespójności uchwalonego MPZP z zapisami Studium – nie jest sporna. Gmina przyznaje bowiem, że realizując własną politykę lokalną w zakresie zagospodarowania przestrzennego terenów gminy, dokonała interpretacji zapisów Studium, określających założenia polityki rozwoju przestrzennego gminy, w sposób który pozwolił na uchwalenie spornego w sprawie MPZP. Dostosowano zapisy MPZP do zmieniającego się stanu faktycznego, czego nie można jednak interpretować jako zmian sprzecznych z zapisami Studium.
Gmina podkreśliła, że jako twórca polityki przestrzennej gminy dokonuje autointerpretacji uchwalonego przez siebie Studium w zakresie oceny projektu planu miejscowego, a stopień związania planów ustaleniami studium zależy w dużym stopniu od brzmienia ustaleń tegoż Studium. W ocenie Gminy jednak, dokonana przez nią interpretacja zapisów Studium uwzględnia zapisy tegoż Studium, co do kierunków zagospodarowania przestrzennego terenów gminy w sposób prawidłowy, którego mimo pewnych odrębności dotyczących terenów wskazanych przez Wojewodę, nie można uznać z sprzeczne z zapisami Studium. Ewentualna zatem niezgodność uchwalonego MPZP z zapisami Studium nie ma charakteru istotnego, pozwalającego na stwierdzenie nieważności uchwalonego MPZP.
Wzorcem kontroli zakwestionowanej przez Wojewodę uchwały były przepisy art. 15, art. 20, art. 28 u.p.z.p.
Na podstawie tych regulacji, organ nadzoru zarzucił Radzie Gminy niezachowanie, przy uchwalaniu MPZP, zgodności z zapisami obowiązującego Studium, w zakresie przeznaczenia terenów oznaczonych w części graficznej Studium symbolem 4R - tereny rolne z zakazem zabudowy oraz symbolem 3Ls- las. Organ nadzoru uznał owe niezgodności za na tyle istotne, aby ich stwierdzenie uzasadniało stwierdzenie nieważności uchwały Rady Gminy. Wniosek ten Sąd podziela.
W uchwalonym MPZP w terenie, który zgodnie ze Studium miał obejmować wyłącznie tereny upraw rolnych i użytków zielonych (R), użytkowane rolniczo, wyłączone z zabudowy ze względu na występowanie gruntów rolnych o wysokich klasach bonitacyjnych, na których nie należy lokować nowej zabudowy, w wyjątkiem obiektów związanych z infrastrukturą techniczną - dopuszczono zabudowę zagrodową w gospodarstwach rolnych hodowlanych i ogrodniczych (RM), czyli przeznaczenie diametralnie odmienne od wskazanego w Studium.
Należy zauważyć, że w treści Studium, w ramach obszarów rolniczej przestrzeni produkcyjnej, obejmujących tereny upraw rolnych i użytków zielonych użytkowanych rolniczo, z ograniczoną możliwością zabudowy oraz lokalizacji urządzeń infrastruktury technicznej, wydzielono:
- RI – obszary rolne z przewagą terenów przeznaczonych do zalesienia, obejmujące niewielkie tereny leśne, użytki zielone, tereny wnioskowane do zalesienia oraz tereny osuwiskowe, na których nie może być zlokalizowana żadna zabudowa z wyjątkiem niezbędnych obiektów infrastruktury technicznej. Dopuszczono utrzymanie zabudowy w ramach istniejących siedlisk.
- R - obszary rolne wyłączone z zabudowy ze względu na występowanie gruntów rolnych o wysokich klasach bonitacyjnych, na których nie należy lokalizować nowej zabudowy, z wyjątkiem obiektów związanych infrastrukturą techniczną.
- Rm - obszary rolne z możliwością lokalizacji zabudowy zagrodowej produkcyjno- usługowej oraz jednorodzinnej, która może być zlokalizowana w warunkach wynikających z ochrony i kształtowania środowiska przyrodniczego i kulturowego oraz przepisów szczególnych.
-Rw - obszary rolne z możliwością lokalizacji zabudowy i urządzeń rekreacyjnych.
Wobec tak wyraźnego rozróżnienia w Studium przeznaczenia terenu rolnego na tereny wyłączone z zabudowy oraz na tereny o dopuszczalnych określonych formach zabudowy, Sąd uznał, że dopuszczenie w MPZP zabudowy na terenie, który wg. Studium miał być terem niezabudowanym ze względu na występowanie gruntów rolnych o wysokich klasach bonitacyjnych – jest zmianą o charakterze istotnym. Mimo, że opisana zmiana przeznaczenia terenu nie dotyczy dużego obszaru, a dodatkowo znajduje uzasadnienie w wydanej dla tego terenu decyzji o pozwoleniu na budowę – nie zmienia to oceny istotności owej zmiany. Pomiędzy przeznaczeniem terenu do rolniczego wyłącznie wykorzystania, z wyraźnie wyartykułowanym wykluczeniem jakiejkolwiek zabudowy, a przeznaczeniem terenu do zabudowy, choćby tylko zagrodowej, stanowiącej o rolniczym charakterze wykorzystania gruntu, istnieje różnica, której nie można nie postrzegać jako istotnej. Jeśli bowiem w treści Studium wyraźnie wykluczono jakąkolwiek zabudowę konkretnego terenu, to dopuszczenie w MPZP zabudowy na tym terenie pozostaje w wyraźnej sprzeczności z zapisami Studium. Sprzeczności tej, zdaniem Sądu, nie można uznać za nieistotną.
Analogicznie należy ocenić zmianę przeznaczenia terenu z leśnego na rolny. Na terenach rolnych dopuszczalne jest bowiem zagospodarowanie terenu które nie byłoby możliwe na terenie oznaczonym jako leśny. Na terenach leśnych, inaczej niż w przypadku rolnych, dopuszcza się bowiem wyłącznie lokalizację niezbędnych urządzeń z zakresu gospodarki leśnej oraz infrastruktury technicznej i komunikacji.
Odstępstwo przy uchwalaniu planu od uregulowań Studium w tak istotnej kwestii jak przeznaczenie terenu stanowi zatem, w ocenie Sądu, istotne naruszenie przepisów art. 15 ust.1 i art. 20 ust.1 u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym przed 24 września 2023 r.
Niewątpliwie treść regulacji art. 15 i art. 20 u.p.z.p., wymaga zgodności zapisów MPZP z treścią obowiązującego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Powstanie tej niezgodności stanowić będzie istotne naruszenie zasad sporządzania MPZP równoznaczne z nieważnością opracowywanego Planu (art. 28 ust. 1 u.p.z.p.).
Odnosząc się do argumentacji strony skarżącej, zawartej w treści pisemnej skargi należy podkreślić, że istotnie Studium ma charakter kierunkowy tj. wyznacza zasadnicze kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy, które gmina następnie doprecyzowuje, tworząc MPZP. Wspomniany w treści skargi stopień związania planów ustaleniami Studium istotnie zależy od brzmienia ustaleń tegoż Studium. W ocenie Sądu oznacza to jednak, że wyraźne wyłączenie możliwości zabudowy, czy też wyraźne określenie rodzaju terenu w treści Stadium powoduje, że dopuszczenie takiej zabudowy, względnie określenie innego rodzaju terenu w MPZP - jest działaniem sprzecznym ze Studium. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, wskazującej na niewielki areał, którego zmiana dotyczy - sprzeczność ta nie jest nieistotna.
Zakaz zabudowy a możliwość zabudowy to w istocie dwa przeciwstawne kierunki działania. Skoro założeniem polityki rozwoju przestrzennego gminy było wyłączenie określonych terenów z możliwości zabudowy – co wyeksponowano w Studium – plan również powinien być tworzony z uwzględnieniem założonego wcześniej kierunku. Podobnie w zakresie leśnego bądź rolnego wykorzystania terenu – mimo iż zarówno grunty rolne jak i leśne służyć mogą celom komunikacyjnym, to jednak inne są możliwości ich zagospodarowania. Jeżeli koncepcja zagospodarowania terenu uległa zmianie, na skutek zmiany okoliczności faktycznych – fakt ten, zgodnie z sugestią Wojewody, winien znaleźć odzwierciedlenie w treści Studium.
Obligatoryjnym elementem rozstrzygnięcia nadzorczego jest wywód dotyczący rodzaju (charakteru) naruszenia prawa. W sytuacji, gdy wojewoda stwierdził nieważność przepisu objętego przedmiotem zaskarżenia zarzucając w tym zakresie radzie miejskiej istotne naruszenie prawa, jego obowiązkiem jest wyłożenie w rozstrzygnięciu nadzorczym argumentów, które legły u podstaw takiej oceny prawnej, co do naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r., sygn. III OSK 542/21; wyrok WSA w Gdańsku z 15 lutego 2024 r., sygn. III SA/Gd 355/23; wyrok WSA w Gliwicach z 10 marca 2020 r., sygn. III SA/Gl 88/20 dostępne w CBOSA).
Kontrolowane w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia nadzorcze Wojewody, w sposób klarowny wyjaśnia istotność przesłanek, które legły u podstaw stwierdzenia nieważności uchwały. Wobec powyższego, w ocenie Sądu kontrolowane rozstrzygnięcie nadzorcze odpowiada prawu, a zatem brak jest podstaw do usunięcia go z obrotu prawnego.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI