II SA/Rz 710/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na decyzję Wojewody Podkarpackiego, uznając, że mimo naruszenia prawa przy wydaniu pierwotnej decyzji o pozwoleniu na budowę, upłynął już termin do jej uchylenia w trybie wznowienia postępowania.
Skarżący domagali się stwierdzenia naruszenia prawa przy wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę z 2017 r. Wojewoda Podkarpacki utrzymał w mocy decyzję Starosty, która stwierdziła naruszenie prawa, ale odmówiła uchylenia pierwotnej decyzji z uwagi na upływ 5-letniego terminu określonego w art. 146 § 1 k.p.a. Sąd administracyjny uznał, że mimo stwierdzonego naruszenia prawa (pozbawienie strony udziału w postępowaniu), upływ terminu do uchylenia decyzji, nawet z uwzględnieniem okresu zawieszenia biegu terminów w związku z COVID-19, uniemożliwia jej wzruszenie. W związku z tym skarga została oddalona.
Przedmiotem sprawy była skarga K. M. i A. M. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 8 kwietnia 2024 r., która utrzymała w mocy decyzję Starosty stwierdzającą naruszenie prawa przy wydaniu decyzji z 26 kwietnia 2017 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, ale odmawiającą jej uchylenia z uwagi na upływ terminu określonego w art. 146 k.p.a. Skarżący domagali się wznowienia postępowania administracyjnego, wskazując na pozbawienie ich prawa do udziału w postępowaniu. Po serii postępowań i uchyleń przez sądy administracyjne, ostatecznie Starosta stwierdził naruszenie prawa, ale nie mógł uchylić decyzji z 2017 r. z powodu upływu 5-letniego terminu od jej doręczenia. Wojewoda Podkarpacki utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów k.p.a., w tym art. 138 § 1 pkt 1, art. 146 § 1, art. 151 § 2 oraz zasad ogólnych postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę. Sąd podkreślił, że postępowanie wznowieniowe jest dwuetapowe, a upływ terminu z art. 146 § 1 k.p.a. stanowi bezwzględną przesłankę negatywną do uchylenia decyzji. Sąd ustalił, że termin 5-letni, liczony od ostatniego doręczenia decyzji (16 maja 2017 r.), upłynął 9 lipca 2022 r., uwzględniając okres zawieszenia biegu terminów związany z pandemią COVID-19 (54 dni). W związku z tym, mimo stwierdzonego naruszenia prawa, organ nie mógł uchylić decyzji z 2017 r. Rozstrzygnięcie Wojewody, mimo wskazania błędnej podstawy prawnej, odpowiadało prawu, ponieważ organ nie miał obowiązku merytorycznego rozpoznania sprawy po upływie terminu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, upływ terminu określonego w art. 146 § 1 k.p.a. stanowi bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie i uniemożliwia uchylenie decyzji, nawet jeśli stwierdzono naruszenie prawa.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 146 § 1 k.p.a. ustanawia negatywną przesłankę do uchylenia decyzji, a jego upływ oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania. Nawet jeśli stwierdzono naruszenie prawa, organ nie może uchylić decyzji po upływie tego terminu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
k.p.a. art. 146 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
k.p.a. art. 151 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wznowienia postępowania: strona została pozbawiona możliwości działania lub udziału w postępowaniu.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący orzekania przez sąd administracyjny w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Pomocnicze
uCOVID-19 art. 15zzr § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów (...) ulega zawieszeniu.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Upływ 5-letniego terminu z art. 146 § 1 k.p.a. stanowi bezwzględną przesłankę negatywną do uchylenia decyzji, nawet jeśli stwierdzono naruszenie prawa. Termin z art. 146 § 1 k.p.a. został wydłużony o okres zawieszenia biegu terminów związanych z pandemią COVID-19, ale i tak upłynął przed datą rozstrzygania przez organ I instancji.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżących dotyczące naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji pomimo odmiennych podstaw prawnych organów obu instancji. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 146 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że upływ terminów powoduje brak obowiązku merytorycznego rozpoznania sprawy. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, 8, 9, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia merytorycznego postępowania administracyjnego. Zarzut naruszenia art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, że termin wskazany w art. 146 § 1 k.p.a. uległ wstrzymaniu.
Godne uwagi sformułowania
upływ terminu przewidzianego w tym przepisie stanowi negatywną przesłankę do uchylenia decyzji i oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie. Po upływie tego terminu istnieje bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie, co oznacza też zakaz dokonywania ustaleń materialnoprawnych wadliwości decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania. Pomimo braku możliwości ich wyeliminowania obrotu prawnego z uwagi na upływ terminu przedawnienia, są one decyzjami nieprawidłowymi, wydanymi z naruszeniem prawa.
Skład orzekający
Joanna Zdrzałka
przewodniczący
Karina Gniewek-Berezowska
sprawozdawca
Magdalena Józefczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego, w szczególności art. 146 k.p.a. w kontekście upływu terminów oraz wpływu przepisów covidowych na bieg terminów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją, gdzie stwierdzono naruszenie prawa, ale upłynął termin do jej uchylenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe są terminy procesowe w postępowaniu administracyjnym i jak mogą one uniemożliwić naprawienie wadliwej decyzji, nawet jeśli naruszenie prawa zostało stwierdzone. Jest to ważna lekcja dla prawników i stron postępowań.
“Nawet naruszenie prawa nie wystarczy do uchylenia decyzji, gdy upłynie termin. Kluczowa lekcja z postępowania administracyjnego.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 710/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2024-10-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-06-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Joanna Zdrzałka /przewodniczący/ Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/ Magdalena Józefczyk Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 146, art. 151 § 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2024 r. sprawy ze skargi K. M. i A. M. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 8 kwietnia 2024 r. nr I-III.7721.7.7.2023 w przedmiocie stwierdzenia, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa – skargę oddala – Uzasadnienie Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej" "Wojewoda", "Organ II instancji" lub "Organ odwoławczy") z 8 kwietnia 2024 r. nr I-III.7721.7.7.2023, utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z 15 lutego 2024 r. znak: [...], stwierdzająca że decyzja Starosty [...] nr [...] z 26 kwietnia 2017 r. znak: [...] została wydana z naruszeniem prawa ale na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. nie może być uchylona. Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Decyzją z 26 kwietnia 2017 r. nr [...] Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił D. K. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz murów oporowych na działce nr [...] w [...], gm. [...]. Wnioskiem z 14 kwietnia 2021 r. K. M. i A. M. (dalej: "Skarżący") zwrócili się do Wojewody o wznowienie postępowania zakończonego opisaną wyżej decyzją z dnia 26 kwietnia 2017 r. Jako podstawę wznowienia wskazali art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn zm.) – dalej: "k.p.a.". Postanowieniem z 18 maja 2021 r. nr [...] Starosta [...] odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją z dnia 26 kwietnia 2017 r. nr [...]. Następnie postanowieniem z 27 sierpnia 2021 r. nr I-III.7722.3.1.2021 Wojewoda Podkarpacki utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] dnia 18 maja 2021 r. nr [...]. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez Skarżących do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z 9 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 1599/21 uchylił zaskarżone postanowienie. Rozpatrując ponownie sprawę wznowieniową Starosta [...] postanowieniem znak: [...] wydanym 22 listopada 2022 r. przywrócił termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Kolejnym postanowieniem z 16 grudnia 2022 r. znak: [...] Starosta wznowił postępowanie. W wyniku wniesionego odwołania Wojewoda Podkarpacki decyzją z 10 lipca 2023 r. nr I-III.7721.7.7.2023, uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty oraz poprzedzające ją postanowienie z 22 listopada 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji. Sprzeciw na decyzję Organu II instancji wnieśli Skarżący. WSA w Rzeszowie wyrokiem z 13 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1700/23 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody wskazując, że uchylając postanowienie Starosty z 22 listopada 2022 r., które wydane zostało na wniosek Skarżących na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. i w odwołaniu od decyzji nie było przez stronę zaskarżone, Wojewoda w istotny sposób naruszył art. 138 § 2 k.p.a. Decyzją z 15 lutego 2024 r. znak: [...], Starosta [...] stwierdził, że decyzja Starosty [...] nr [...] z 26 kwietnia 2017 r. znak: [...] została wydana z naruszeniem prawa ale na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. nie może być uchylona. Od powyższej decyzji odwołali się Skarżący, a Wojewoda Podkarpacki opisaną na wstępie decyzją z 8 kwietnia 2024 r. nr I-III.7721.7.7.2023, utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z 15 lutego 2024 r. znak: [...]. W uzasadnieniu Wojewoda powołał się na art. 146 § 1 k.p.a., zgodnie z którym uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Kolejno organ odwoławczy naprowadził, że z analizy akt sprawy wynika, że decyzja nr [...] z 26 kwietnia 2017 r. znak: [...] wydana przez Starostę [...], zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca D. K. pozwolenia na budowę, została doręczona stronie postępowania 26 kwietnia 2017 r. Tym samym pięcioletni termin o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. upłynął 26 kwietnia 2022 r. Upływ terminów o których mowa w art. 146 § 1 k.p.a. stanowi negatywną przesłankę do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji i jest bezwarunkowy, niezależny od okoliczności, które spowodowały ich upływ. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, K. M. i A. M. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Podkarpackiego i poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem Skarżących, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem: - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo okoliczności że Wojewoda Podkarpacki odmówił uchylenia decyzji z uwagi na art. 146 § 1 k.p.a. podczas gdy Organ I instancji odmówił uchylenia decyzji ale z uwagi na art. 146 § 2 k.p.a.; - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odwoławczy powinien wydać decyzję kasacyjną (a przynajmniej przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w rozumieniu art. 136 k.p.a.), gdyż decyzja Organu I instancji praktycznie nie zawiera uzasadnienia, a organy obu instancji nie zgromadziły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (w szczególności nie wyjaśniły czy postępowanie w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy); - art. 146 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że upływ określonych w art. 146 § 1 k.p.a. terminów powoduje niemożność uchylenia decyzji ostatecznej i brak obowiązku merytorycznego rozpoznania sprawy, w sytuacji gdy powyższe nie oznacza, że organ jest zwolniony z obowiązku przeprowadzenia wnikliwego postępowania administracyjnego z zachowaniem zasad wyrażonych w art. 7, 8, 9 i 77 k.p.a. a także prawidłowego, pełnego uzasadnienia takiej decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.; - 146 § 1 k.p.a. polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu wskutek uznania, że brak jest podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia 15 lutego 2023 r. znak: [...] ze względu na upływ 5-letniego terminu liczonego od dnia doręczenia tej decyzji; - art. 151 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia; - art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia merytorycznego postępowania administracyjnego, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji dokonanie niewłaściwej oceny w zakresie spełnienia warunku zgodności projektowanej inwestycji z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz w zakresie zgodności z przepisami prawa i kompletności dołączonej do wniosku dokumentacji projektowej; - art. 8 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organu – właścicieli działek sąsiednich; - art. 7, art. 15 i art. 77 oraz art. 107 k.p.a. poprzez nie powołanie zarzutów odwołania oraz nie odniesienie się do nich w zaskarżonej decyzji, skutkujące nierozpoznaniem sprawy w jej całokształcie; - art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, że termin wskazany w art. 146 § 1 k.p.a. uległ wstrzymaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania sprawy Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów skutkujących koniecznością jej uchylenia. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie decyzji Starosty [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek Skarżących, którzy podnieśli, że zostali pozbawieni prawa do udziału w tym postępowaniu w charakterze stron na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne. Po analizie sprawy stwierdził, że w istocie Skarżącym przysługiwał przymiot strony w postępowaniu, którego zostali niesłusznie pozbawieni. Nie mniej, dokonując ponownej analizy postępowania doszedł do przekonania, że nie miało to wpływu na wynik sprawy. Zdaniem Organu I instancji, inwestor dopełnił wszelkich wymogów o jakich mowa w art. 33 P.b. i nie było podstaw do wzruszenia ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Mając to na uwadze Organ I instancji stwierdził, że doszło do naruszenia prawa, jakim było pozbawianie Skarżących prawa do udziału w postępowaniu, jednocześnie stwierdził, że z przyczyn określonych w art. 146 k.p.a., decyzja nie może zostać uchylona. Utrzymując tą decyzję w mocy Organ II stwierdził, że od daty doręczenia decyzji ostatecznej upłynęło 5 lat, co pomimo stwierdzenia naruszenia prawa eliminuje możliwość uchylenia ostatecznej decyzji. Skarżący zarzucają Organowi II instancji naruszenie art. 138 k.p.a. między innymi poprzez wskazanie w podstawie prawnej decyzji innego przepisu aniżeli Organ I instancji, tj. art. 146 §1 k.p.a. w miejsce art. 146 §2 k.p.a. i uchylenie się tym samym od merytorycznego rozpoznania sprawy, w tym podniesionych w odwołaniu zarzutów. Skarga jest nieuzasadniona. Przyczyny wznowienia postępowania zostały określone w art. 145 § 1 k.p.a., wśród nich pozbawienie strony prawa do udziału w postępowaniu ( pkt 4). Zgodnie z art. 146 k.p.a. § 1. Uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. § 2. Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Na podstawie z kolei art. 151 k.p.a.: § 1. Organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. § 2. W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. § 3. W sprawach, o których mowa w § 1, przepisów o milczącym załatwieniu sprawy nie stosuje się. Postępowanie wznowieniowe jest szczególnym postępowaniem przewidzianym wyłącznie od decyzji ostatecznych, ze względu na przewidzianą w k.p.a. zasadę trwałości decyzji. Postępowanie to jest niejako dwuetapowe. W pierwszej fazie postępowania Organ bada czy istnieje podstawa do wznowienia postępowania, tzn. czy podane we wniosku okoliczności wpisują się w przesłanki wznowieniowe. Tą część postępowania kończy postanowienie o wznowieniu bądź o odmowie wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie zostało wydane pozytywne postanowienie w tym zakresie, co dało Organowi asumpt do przejścia do dalszej części postępowania. Drugi etap postępowania dotyczy oceny, czy przesłanka faktycznie została spełniona i jaki wpływ na wynik postępowania miało naruszenie. Ustalenia te uzależnione są od braku stwierdzenia negatywnej przesłanki jaką jest upływ terminów przewidzianych w art. 146 § 1 k.p.a. Upływ terminu przewidzianego w tym przepisie stanowi negatywną przesłankę do uchylenia decyzji i oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie. Jest to termin ustawowy, którego organ i sąd nie może przedłużyć. Dodatkowo materialny charakter terminu powoduje, że nie przerywa go żadna czynność procesowa. Nie ma w związku z tym znaczenia data, w której wystąpiono z wnioskiem o wznowienie postępowania, ta istotna jest wyłącznie z punktu widzenia zachowania terminu do złożenia wniosku. W niniejszej sprawie po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1599/21 postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania przywrócono termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wracając do kwestii terminu o którym mowa w art 146 § 1 k.p.a. zaznaczyć również należy, że upływ tego terminu organ jest obowiązany uwzględnić z urzędu. Po upływie tego terminu, wbrew postawionym zarzutom, nie może być mowy o rozstrzygnięciu istoty sprawy, w tym ustaleniu wystąpienia materialnoprawnych wad decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania. Taki bowiem pełen zakres badania i rozpoznania sprawy wznowieniowej dopuszczalny jest w przypadku skorzystania przez organ administracji z kompetencji zawartej w art. 151 §1 pkt 2 k.p.a. ( tj. wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy) lub w art. 151 §2 w zw. z art. 146 §2 k.p.a. tj. odmowy uchylenia decyzji z uwagi na to, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej). Wskazane wyżej kompetencje orzecznicze organu aktualizują się jednak wyłącznie w sytuacji braku wystąpienia negatywnej przesłanki w postaci upływu tzw. terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 146 §1 k.p.a. Po upływie tego terminu istnieje bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie, co oznacza też zakaz dokonywania ustaleń materialnoprawnych wadliwości decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego ( tak w wyrokach NSA z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 2045/22, z 3 marca 2023 r. sygn. akt II OSK 200/22, z 9 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2375/21, z 5 grudnia 2023 r., sygn. akt II OSK 711/21, z 26 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 1748/19). Zwrócenia przy tym wymaga uwagi wymaga art. 149 § 2 k.p.a. W myśl tego przepisu, postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Przepis ten nie nakłada jednak na organ administracji obowiązku badania jej istoty w każdej możliwej sytuacji procesowej. Zakres rozpoznania sprawy może być węższy (ograniczony), o ile przepisy dotyczące wznowienia postępowania, to przewidują. W sytuacji zaś wystąpienia przeszkody do uchylenia decyzji z uwagi na określony prawem upływ czasu od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia art. 146 §1 k.p.a. wbrew stanowisku strony nie ma podstaw do prowadzenia przez organ administracji pełnego postępowania co do istoty sprawy, w tym badania materianoprawnych wad decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania. Podstawą rozstrzygnięcia organu administracji jest stwierdzony fakt naruszenia prawa przy wydaniu decyzji oraz wskazana przyczyna uniemożliwiająca jej uchylenie (wyrok NSA z 3 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 200/22). Zakaz uchylania decyzji dotkniętych wadami wymienionymi w art. 145 § 1 k.p.a. po upływie terminu przewidzianego w art. 146 §1 k.p.a. nie oznacza jednak sanacji takich decyzji. Pomimo braku możliwości ich wyeliminowania obrotu prawnego z uwagi na upływ terminu przedawnienia, są one decyzjami nieprawidłowymi, wydanymi z naruszeniem prawa. Na gruncie k.p.a. prawne konsekwencje takiego stanu rzeczy uregulowane są w art. 151 § 2 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazaniem okoliczności, z powodu których nie uchylił decyzji. We wniosku o wznowienie postępowania powołano przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co do której obowiązuje pięcioletni termin przedawnienia z art. 146 § 1 k.p.a. W sprawie termin 5 letni uległ wydłużeniu z uwagi na przepisy związane ze zwalczaniem pandemii COVID i przewidujące zawieszenie biegu terminów przedawnienia, niemniej jednak nawet pomimo owego wydłużenia i stawianych w tym zakresie zarzutów, został przekroczony. Przepis art. 146 § 1 k.p.a. określa początek biegu wskazanych w nim terminów posługując się pojęciem "doręczenie lub ogłoszenia decyzji". Nie precyzuje adresata tego doręczenia, w związku z powyższym należy przyjąć, że chodzi o doręczenie lub ogłoszenie decyzji osobom biorącym udział w postępowaniu jako strony. Doręczenie decyzji, o jakim mowa w przepisie to skierowanie decyzji do którejkolwiek z osób biorących udział w postępowaniu i doręczenie im decyzji, a termin pięcioletni wymieniony w art. 146 § 1 k.p.a. biegnie od dnia ostatniego doręczenia, jakie miało miejsce ( patrz np. wyrok NSA z 24 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA 1526/00, 12 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1776/07, 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1044/18). W sprawie decyzja została doręczona ostatniej ze stron postępowania 16 maja 2017 r. W dniu 8 marca 2020 r., w związku z zagrożeniem rozprzestrzeniania się zakażeń wirusem SARS-CoV-2, weszła w życie ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, dalej powoływana jako "uCOVID-19". Ustawodawca zdecydował powołanym aktem prawnym wprowadzenie szczególnych rozwiązań, umożliwiających podejmowanie działań minimalizujących zagrożenie dla zdrowia publicznego, które miały stanowić uzupełnienie podstawowych regulacji. Z dniem 31 marca 2020 r. dokonano, na podstawie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568) zmian w ww. ustawie z dnia 2 marca 2020 r. poprzez dodanie m.in. art. 15zzr ust. 1 w brzmieniu: w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem; 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki; 3) przedawnienia; 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie; 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony; 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. W powołanym przepisie ustawodawca określił więc, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 następuje wstrzymanie rozpoczęcia biegu terminów przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego i dokonuje się zawieszenia tych terminów, które rozpoczęły już bieg. Powołany art. 15zzr ust. 1 został dodany do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. przez art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, zmieniającej wskazaną ustawę z dniem 31 marca 2020 r., która w tym dniu weszła w życie. Stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 został wprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez Ministra Zdrowia w rozporządzeniu z dnia 13 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 433) i obowiązywał od dnia 14 marca 2020 r. Odwołano go rozporządzeniem z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 490). Stan epidemii ogłoszono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 491). W związku z tym z dniem 14 marca 2020 r. nastąpiło wstrzymanie, (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia z dnia 5 października 2021 r., sygn. I OSK 456/21) biegu terminów przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego i zawieszenie tych terminów, które rozpoczęły swój bieg. Następnie zgodnie z art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) uchylono art. 15 zzr ustawy z dnia 2 marca 2020 r., a terminy zaczęły swój dalszy bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy to jest od dnia 24 maja 2020 r. Zatem na podstawie analizy tych przepisów stwierdzić należy, że termin ten został wydłużony o 54 dni, czyli w sprawie termin 5 lat upływał w dniu 9 lipca 2022 r. (16 maja 2022 r. plus 54 dni ). W świetle powyższego pomimo stwierdzonego naruszenia nie było podstaw do uchylenia decyzji, ponieważ już w dacie rozstrzygania przez Organ I instancji tj. 15 lutego 2023 r. upłynął termin 5 lat. Okoliczność ta podlega uwzględnieniu z urzędu, a jej nieuwzględnienie powodowałoby wadę skutkującą nieważnością decyzji. Wobec stwierdzenia tej okoliczności przez Organ II instancji, nie miał innych możliwości, jak utrzymać decyzje Organu I instancji w mocy, która pomimo wskazania błędnej podstawy prawnej odpowiada prawu. W sprawie decyzja Organu I instancji stwierdzająca naruszenie prawa i jednocześnie odmawiająca uchylenia decyzji z powodu przyczyn określonych w art. 146 k.p.a. odpowiada prawu. Tej samej bowiem treści decyzje wydaje Organ po stwierdzeniu naruszenia prawa i jednocześnie upływie terminu do uchylenia decyzji. Zgodnie z wcześniejszymi obszernymi uwagami, Organ nie miał prawa a tym bardziej obowiązku prowadzenia pełnego postępowania co do istoty sprawy, w tym badania materianoprawnych wad decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania. Wobec powyższego jako prawidłowe należy ocenić rozstrzygnięcie Organu II instancji, który w takich okolicznościach utrzymał w mocy decyzję Organu I. Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI