II SA/Rz 71/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi było uchylenie decyzji organów nadzoru budowlanego dotyczących nakazu doprowadzenia budynku gospodarczego do stanu zgodnego z przepisami. Budynek ten został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej w 1991 roku, a jego budowa i późniejsze działania były przedmiotem wieloletnich postępowań. Naczelny Sąd Administracyjny wcześniej uchylił decyzje organów, wskazując na naruszenia przepisów postępowania i konieczność dokładniejszego wyjaśnienia kwestii dotyczących bezpieczeństwa pożarowego, przesłaniania oraz nasłonecznienia budynków sąsiednich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, rozpoznając sprawę ponownie, stwierdził, że stan faktyczny nadal budzi wątpliwości, zwłaszcza w kontekście ewentualnych rozbudów budynku po 1 stycznia 1995 roku. Sąd podkreślił, że kluczowe jest dokładne ustalenie, czy i kiedy doszło do rozbudowy, ponieważ ma to wpływ na zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1974 roku lub z 1994 roku. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie przepisów postępowania i konieczność ponownego zbadania sprawy z uwzględnieniem wszystkich okoliczności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów intertemporalnych Prawa budowlanego (art. 103) w kontekście samowoli budowlanej i rozbudowy obiektów po 1 stycznia 1995 r.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej obiektów wybudowanych przed 1995 r. i ewentualnych późniejszych prac budowlanych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy rozbudowa samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, zakończonego przed 1 stycznia 1995 r., podlega przepisom Prawa budowlanego z 1974 r. czy z 1994 r., jeśli roboty budowlane zostały wykonane po tej dacie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Rozbudowa samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, zakończonego przed 1 stycznia 1995 r., podlega przepisom Prawa budowlanego z 1974 r. tylko wtedy, gdy roboty budowlane nie doprowadziły do zmiany tożsamości obiektu. W przypadku zmiany tożsamości obiektu lub wykonania robót budowlanych nie zmieniających tożsamości budynku, oceny zgodności z prawem tych robót należy dokonać odrębnie na podstawie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na konieczność dokładnego ustalenia, czy i kiedy doszło do rozbudowy budynku po 1 stycznia 1995 r. oraz jaki był jej zakres i wpływ na tożsamość obiektu. Tylko w przypadku braku zmiany tożsamości obiektu można stosować przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. W przeciwnym razie, roboty budowlane wykonane po tej dacie podlegają ocenie na podstawie Prawa budowlanego z 1994 r.
Czy naruszenie przepisów dotyczących odległości budynku od granicy działki sąsiedniej oraz przepisów przeciwpożarowych, w przypadku samowolnie wybudowanego obiektu, uzasadnia nakaz rozbiórki?
Odpowiedź sądu
Naruszenie przepisów dotyczących odległości budynku od granicy działki sąsiedniej oraz przepisów przeciwpożarowych może stanowić podstawę do nakazania rozbiórki, jeśli nie ma możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami w trybie art. 40 P.b. z 1974 r. W przypadku samowoli budowlanej, należy ocenić, czy naruszenie przepisów powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Uzasadnienie
Sąd analizował przepisy dotyczące odległości budynków od granicy działki i bezpieczeństwa pożarowego, wskazując na ich naruszenie w przypadku przedmiotowego budynku. Podkreślono, że samo naruszenie nie jest wystarczające do nakazania rozbiórki, jeśli istnieją możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Wymaga to jednak szczegółowego ustalenia stanu faktycznego i oceny realności zagrożeń.
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, w tym wymiary, konstrukcję i ewentualne zmiany w budynku gospodarczym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nadzoru budowlanego nieprawidłowo ustalił stan faktyczny, ponieważ nie zbadał dokładnie wszystkich robót budowlanych wykonanych w budynku po 1 stycznia 1995 r. oraz ich wpływu na tożsamość obiektu.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że opis budynku w decyzjach organów różnił się od stanu faktycznego, a organy milczały na temat robót budowlanych wykonanych po 1995 r. Wątpliwa jest teza o zachowaniu obrysu budynku w sytuacji włączenia do niego schodów zewnętrznych i przenoszenia do ich granicy całej ściany zewnętrznej. Kwestie te wymagały wyjaśnienia.
Przepisy (30)
Główne
P.b. z 1994 r. art. 103 § ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przepis intertemporalny określający zasady stosowania przepisów Prawa budowlanego w zależności od daty zakończenia budowy.
P.b. z 1974 r. art. 37 § ust. 1 pkt 1 i pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Określa przesłanki nakazania przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego.
P.b. z 1974 r. art. 40
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Nakazuje wykonanie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
rozporządzenie w sprawie warunków technicznych z 2002 r. art. 12 § ust. 1 i ust. 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Określa minimalne odległości budynków od granicy działki.
rozporządzenie w sprawie warunków technicznych z 2002 r. art. 13 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Dopuszcza sytuowanie budynków gospodarczych przy granicy działki pod pewnymi warunkami.
rozporządzenie w sprawie warunków technicznych z 2002 r. art. 235 § ust. 1 - 4
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Określa wymogi dotyczące ścian oddzielenia przeciwpożarowego.
rozporządzenie w sprawie warunków technicznych z 1980 r. art. 271 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki
Określa odległości między zewnętrznymi ścianami budynków ze względu na bezpieczeństwo pożarowe.
P.b. z 1974 r. art. 37
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przesłanki nakazania przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego.
P.b. z 1974 r. art. 42
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego.
MPZP art. 4 § ust. 2 i 16
Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego p.n. "Centrum w Nisku" - etap I
Określa zasady sytuowania budynków gospodarczych i garażowych oraz ich wysokość.
Pomocnicze
P.b. z 1994 r. art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dotyczy legalizacji obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia.
P.b. z 1974 r. art. 5 § ust. 1 pkt 5 i 6
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Określa ogólne zasady projektowania, budowy i utrzymania obiektów budowlanych, w tym ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich.
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu wytycznymi zawartymi w orzeczeniu NSA.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny dowodów przez organ.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne uzasadnienia decyzji.
rozporządzenie w sprawie warunków technicznych z 1980 r. art. 12
Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki
Dotyczy warunków technicznych budynków.
rozporządzenie w sprawie warunków technicznych z 1980 r. art. 14
Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki
Dotyczy odległości budynków od granicy działki.
P.b. z 1974 r. art. 44 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wymóg uzyskania pozwolenia na budowę dla wykonania i rozbudowy stałych i tymczasowych budynków.
P.b. z 1974 r. art. 3 § pkt 6 i 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicje budowy i obiektu budowlanego.
P.b. z 1974 r. art. 3 § pkt 7a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja rozbudowy.
P.b. z 1994 r. art. 3 § pkt 6
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja budowy.
P.b. z 1994 r. art. 3 § pkt 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja robót budowlanych.
u.p.z.p. art. 35
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Zasady wykorzystania terenów, których przeznaczenie plan miejscowy zmienia.
MPZP art. 4 § ust. 17
Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego p.n. "Centrum w Nisku" - etap I
Określa wysokość zabudowy dla budynków gospodarczych i garażowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego przez organy nadzoru budowlanego, w szczególności dotyczące ewentualnych rozbudów budynku po 1 stycznia 1995 r. • Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji.
Godne uwagi sformułowania
stan faktyczny sprawy w istotnym zakresie nadal budzi wątpliwości • Podstawową kwestią w postępowaniu dotyczącym samowoli budowlanej jest prawidłowe ustalenie przedmiotu postępowania. • Organy w kontrolowanym postępowaniu nie wypowiedziały się w tej kwestii. Milczały na temat niewątpliwych robót budowlanych w przedmiotowym obiekcie po 1 stycznia 1995 r. • Wykładni art. 48, 51 i 103 ust. 2 Prawa budowlanego nie można dokonywać w oderwaniu od znaczenia pojęcia budowa i roboty budowlane, określonego w definicji zawartej w art. 3 pkt 6 i 7 Prawa budowlanego.
Skład orzekający
Elżbieta Mazur-Selwa
sprawozdawca
Magdalena Józefczyk
przewodniczący
Maria Mikolik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych Prawa budowlanego (art. 103) w kontekście samowoli budowlanej i rozbudowy obiektów po 1 stycznia 1995 r."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej obiektów wybudowanych przed 1995 r. i ewentualnych późniejszych prac budowlanych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy złożonego problemu samowoli budowlanej i jej legalizacji na przestrzeni lat, z licznymi odwołaniami do orzecznictwa NSA i TK. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne ustalenie stanu faktycznego i prawnego w sprawach budowlanych.
“Samowola budowlana sprzed lat: Kiedy rozbudowa po 1995 roku podlega starym przepisom?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.