II SA/Rz 71/21

II SA/Rz 71/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2021-05-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-01-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /sprawozdawca/
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1831/21 - Wyrok NSA z 2024-04-17
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 103 ust. 1 i ust. 2, art. 3 pkt 6 i 7,  art. 48, art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 135, art. 200, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. B. i H. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku gospodarczego do stanu zgodnego z przepisami I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2020 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących M. B. i H. B. solidarnie kwotę 997 zł /słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi H.B. i M.B., dalej "skarżący", jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R., dalej "PWINB", z [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z przepisami.
Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sąd ustalił, że decyzją z [...] lipca 2015 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N., dalej "PINB", nakazał K.K. wykonanie robót budowlanych celem doprowadzenia budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr 3533 położonej w N. przy ul. [...] do stanu zgodnego z przepisami poprzez wykonanie ściany grubości 25 cm z materiału niepalnego, w granicy z działką nr 3533 i 3534 w miejscowości N. przy ul. [...], która będzie spełniać rolę ściany przeciwpożarowej w terminie 5 miesięcy od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna.
W następstwie odwołania skarżących PWINB decyzją z [...] grudnia 2015 r. nr [...] uchylił w całości decyzję PINB z [...] lipca 2015 r. i jednocześnie nakazał K.K.: w pkt 1) ścianę budynku gospodarczego usytuowanego na działkach nr 3533 i 3534 od strony działki nr 3531/1 wysunąć na co najmniej 0,3 m poza lico ściany zewnętrznej budynku na całej wysokości ściany zewnętrznej lub zastosować pionowy pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 2 m i klasie odporności ogniowej EI60, oraz wyprowadzić ponad pokrycie dachu na wysokość co najmniej 0,3 m lub zastosować pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 1 m i klasie odporności ogniowej EI60 równolegle do połaci dachu, bezpośrednio pod pokryciem, które na tej szerokości powinno być nierozprzestrzeniające ognia, w pkt 2) zmienić kierunek spadku daszku krytego płytami z żywicy epoksydowej, usytuowanego od strony północnej w/w budynku gospodarczego, aby umożliwić odprowadzenie wód opadowych z daszku na teren własnej działki nieutwardzonej, w terminie do 31 maja 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, dalej "WSA w Rzeszowie", wyrokiem z 6 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 191/16 oddalił skargi skarżących na powyższą decyzję PWINB, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny, dalej "NSA" wyrokiem z 3 lipca 2019 r. sygn. akt II OSK 2161/17 uchylił wyrok WSA w Rzeszowie z 6 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 191/16 i uchylił decyzję PWINB z dnia [...] grudnia 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z [...] lipca 2015 r.
W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że decyzja organu wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a."). Naruszenie tych przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy, w tym na ocenę kwestii dotyczących stosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 229, dalej "P.b. z 1974 r.") i przepisów rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. z 1980r., Nr 17, poz.62, dalej "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych z 1980 r."), oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dalej "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych z 2002 r.", a także art. 5 ust. 1 pkt 6 P.b. z 1974 r. W ocenie odwołującego organy zobligowane były do ustalenia, czy naruszenie przepisów dotyczących warunków technicznych w zakresie bezpieczeństwa pożarowego spełnia przesłankę "powodowania niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia" określoną w art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r., czego nie uczyniły. Nie wyjaśniły należycie kwestii wpływu przedmiotowego budynku na uprawnienia właścicieli działki sąsiedniej ani na dokonały ustaleń w zakresie przesłaniania i nasłonecznienia pomieszczeń w budynku mieszkalnym skarżących. Okoliczność, iż na działce skarżących istnieje budynek drewniany nie zwalniała organu od oceny tej kwestii. Budynek ten jest budynkiem z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi, o jakim mowa w § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 2002 r. i w § 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1980 r. Pod rządem obu rozporządzeń, konieczne jest ustalenie, czy budynek ten nie powoduje zacienienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynku mieszkalnym stanowiącym własność skarżących.
Ogólne powołanie się przez organ odwoławczy na § 271 ust. 1 rozporządzenia regulującego kwestie odległości między ścianami zewnętrznymi budynków w zależności od rodzaju budynków, klasy odporności ogniowej, rodzaju ścian zewnętrznych, przykrycia dachu, rodzaju pomieszczeń w budynku, gęstości obciążenia ogniowego strefy pożarowej PM, nie czyni zadość przeprowadzeniu prawidłowej oceny zagrożenia przeciwpożarowego. Sąd wskazał również, że powołane przez organy i Sąd pierwszej instancji postanowienia planu dopuszczają sytuowanie budynków gospodarczych i garażowych zwróconych ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną lub bezpośrednio przy tej granicy. Tymczasem przedmiotowy budynek gospodarczy jest usytuowany w odległości 0, 88 m od granicy z działką skarżących.
Ponownie rozpatrując sprawę PINB postanowieniem z [...] marca 2020 r. nr [...] na podstawie art. 56 P.b. z 1974 r. nałożył na K.K. obowiązek przedłożenia wskazanych w pkt 1 - 4 nim oceny technicznej i analiz, w terminie do 31 sierpnia 2020 r.
Następnie decyzją z [...] października 2020 r. nr [...] PINB nakazał K.K. wykonanie robot budowlanych celem doprowadzenia budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr 3533 do stanu zgodnego z przepisami tj. wykonanie ściany oddzielenia pożarowego polegające na wymurowaniu ryzalitów wysuniętych 30 cm poza lico ściany biegnącej wzdłuż działki nr 3531/1 stanowiącej własność skarżących w terminie do 31 stycznia 2021 r.
W odwołaniu od decyzji skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucili naruszenie przepisów:
1. prawa materialnego tj. art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 P.b. z 1974 r. przez ich niewłaściwe zastosowanie i niewydanie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego, położonego na działce nr 3533, podczas gdy w ujawnionym w sprawie stanie faktycznym i prawnym zachodziły ku temu przesłanki wskazane w ww. przepisach oraz § 4 pkt 16 uchwały nr VU749/15 Rady Miejskiej w Nisku z dnia 23 marca 2015 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego p.n. "Centrum w Nisku" - etap I poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że budynek gospodarczy, którego dotyczy postępowanie spełnia warunki wymagane ww. przepisem w sytuacji, gdy uchwała dopuszcza lokalizację budynków w odległości 1,5 m od granicy działki sąsiedniej lub bezpośrednio przy granicy, zaś budynek gospodarczy jest zlokalizowany w odległości 0,88 m od granicy.
2. postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawcy tj., art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia przy wydaniu decyzji słusznego interesu skarżącej oraz niezebranie, nierozpatrzenie i niedokonanie oceny całego materiału dowodowego w sposób wszechstronny, w tym poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów zmierzających do ustalenia czy wydana w sprawie decyzja nie naruszy interesu skarżących oraz poprzez sformułowanie wniosków wadliwych i sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, w odniesieniu do postanowień decyzji Naczelnika Gminy i Miasta N. z [...] lutego 1990 r. nr [...] w sytuacji, gdy decyzja nie zawiera umocowania inwestora do lokalizacji budynku gospodarczego w odległości 0,8 m od granicy z działką nr 3531/1. Ww. decyzja dotyczy budynku mieszkalnego, nie zaś budynku gospodarczego będącego przedmiotem postępowania.
Odwołujący zażądali nakazania rozbiórki budynku gospodarczego położonego na działce nr 3533, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
PWINB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 40 P.b. z 1974 r. uchylił zaskarżoną decyzję PINB z [...] października 2020 r. w całości i jednocześnie nakazał K.K. doprowadzić budynek gospodarczy zlokalizowany na działce nr 3533 położonej w N. przy ul. [...], do stanu zgodnego z przepisami - w terminie do 30 kwietnia 2021 r. - poprzez wysunięcie ściany biegnącej wzdłuż działki nr 3531/1 stanowiącej własność skarżących, na co najmniej 0,3 m poza lico ściany zewnętrznej budynku na całej wysokości ściany zewnętrznej.
PWINB stwierdził, że stanowisko organu I instancji wyrażone w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe, a decyzja podlega zreformowaniu z uwagi na to, że sentencja decyzji została niewłaściwie sformułowana. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, z których wynikało, że na działce nr 3533 należącej do K.K. usytuowany jest budynek gospodarczy, parterowy, murowany o wymiarach 4,29m x 12,34 m. Nad całością budynku znajduje się stropodach o konstrukcji murowanej kleina na belkach stalowych bez otworów, ponad niewentylowana przestrzeń powietrzna, z przekryciem jednospadowym z blachy na konstrukcji drewnianej z pełnym deskowaniem, ze spadkiem na działkę własną. Od strony działki sąsiedniej nr 3531/1 ponad strop wymurowana ściana pełna, bez otworów o wysokości około 58 cm. Wysokość budynku w szczycie pod występ dachu od strony granicy z działką nr 3531/1 wynosi 3,26 m a przy okapie 2,90 m. Budynek usytuowany jest w odległości 0,77 m od istniejącego ogrodzenia międzysąsiedzkiego i został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej w 1991 r.
Z akt wynika ponadto, że Kierownik Urzędu Rejonowego w N. decyzją z [...] listopada 1991 r. nr [...] na podstawie art. 42 ust. 1 P.b. z 1974 r. udzielił L.Ł. pozwolenia na użytkowanie spornego budynku gospodarczego, wybudowanego na działkach nr 3534 i 3535 położonych w N. Powyższa decyzja została w trybie nadzwyczajnym wyeliminowana z obrotu prawnego ostateczną decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2013 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję PWINB z [...] czerwca 2013 r. nr [...] stwierdzającą jej nieważność.
Ustalony stan faktyczny wskazuje, że mamy do czynienia z obiektem budowlanym wybudowanym przed 1 stycznia 1995 r., pod rządami P.b. z 1974 r. w warunkach samowoli budowlanej. Przepisy art. 28 ust. 1 P.b. z 1974 r. stanowiły generalną zasadę, że roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, za wyjątkiem określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistycznego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm.) W zakresie robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę nie ma wyliczonych robót polegających na wykonaniu obiektu będącego przedmiotem postępowania. W przepisie art. 44 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia zostało jednoznacznie wymienione, że pozwolenia na budowę wymaga wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków. Powyższe oznacza, że dla wykonania budynku będącego przedmiotem postępowania, pod rządami P.b. z 1974 r. wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę.
Z uwagi na to, że przedmiotowy obiekt został wzniesiony bez pozwolenia na budowę wymaganego przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, a jego budowę zakończono przed dniem 1 stycznia 1995 r. organ powiatowy dokonał oceny zgodności budowy z przepisami, na mocy art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2019r. poz. 1186 ze zm., dalej "P.b. z 1994 r.") w oparciu o P.b. z 1974 r., zgodnie z którym do obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, a których budowę zakończono przed dniem 1 stycznia 1995 r. zastosowanie mają wyłącznie przepisy art. 37, 40 i 42 P.b. z 1974 r. Oznacza to, że w zależności od wyników przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, właściwy organ nadzoru budowlanego może nakazać wykonanie określonych czynności, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami (art. 40, art. 42 P.b. z 1974 r.) lub wydać decyzję o rozbiórce danego obiektu w oparciu o art. 37 tej ustawy.
Stosownie do przepisu art. 37 ust. 1 P.b. z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
NSA w uchwale z 16 grudnia 2013 r. II OSP 2/13 rozstrzygnął kwestię dotyczącą właściwych przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stosowanych w toku postępowania prowadzonego w oparciu o art. 37 ust. 1 P.b. z 1974 r. i przyjął, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust 1 pkt 2 tej ustawy są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym, że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu na którym powstał obiekt, od daty jego budowy. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi okoliczność wymieniona w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Z ustaleń organu wynika, że dla terenu, na którym znajduje się przedmiotowy budynek od 1983 r. do 29 listopada 1991 r. obowiązywał Miejscowy Plan Szczegółowy - Zagospodarowania Przestrzennego Osiedla Śródmieście Miasta N. zatwierdzony uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy [...] z dnia 29 czerwca 1982 r. (opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w T. Nr [...]), dalej "MPSZP z 29 czerwca 1982 r.", zgodnie z którym działka nr 3533 znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem A54 MN, o treści: adaptacja istniejącego budownictwa mieszkaniowego jednorodzinnego wolnostojącego oraz rzemiosła usługowego. Zakaz nowej zabudowy mieszkaniowej i gospodarczej. Tereny wolne od zabudowy docelowo przeznacza się na cele budownictwa usługowego/rzemiosło nieuciążliwe/. Szczególnej ochronie od zabudowy niezwiązanej z potrzebami usługowymi ogólnomiejskimi podlega teren bezpośrednio przyległy do ul. N. jako głównej ulicy handlowo-usługowej w przyszłości. Uzbrojenie terenu docelowo kompleksowe /szczególnie kanalizacja sanitarna/.
Od 30 listopada 1991 r. do 31 grudnia 2000 r. obowiązywała zmiana MPSZP zatwierdzona uchwałą Rady Miejskiej w N.nr [...] z 10 września 1991 r. (opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa T. Nr [...] z 15 listopada 1991 r.), zgodnie z którą działka, na której zrealizowano przedmiotowy budynek znajdowała się w granicach terenu oznaczonego symbolem A13 MN, Up - teren budownictwa mieszkaniowego, jednorodzinnego i usługowego. Pożądana lokalizacja usług handlowo-gastronomicznych w połączeniu z funkcją mieszkaniową wzdłuż ul. N.. Zabudową dopuszczalną była zabudowa gospodarcza i garaży wolnostojących typu miejskiego do 40 m2 powierzchni użytkowej i jednej kondygnacji naziemnej.
Z dokonanej analizy przeznaczenia terenu, na którym powstał obiekt wynika zatem, że budowa przedmiotowego budynku jest niezgodna z zapisami MPSZP z 29 czerwca 1982 r. Natomiast kolejny plan z 1991 r. obowiązujący w dacie wydania pozwolenia na użytkowanie, które zostało wyeliminowane z obiegu prawnego dopuszczał zabudowę gospodarczą.
Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tereny, których przeznaczenie plan miejscowy zmienia, mogą być wykorzystywane w sposób dotychczasowy do czasu ich zagospodarowania zgodnie z tym planem, chyba że w planie ustalono inny sposób ich tymczasowego zagospodarowania. Z powyższego przepisu wynika, że zasadą jest utrzymanie dotychczasowego stanu zagospodarowania terenu objętego planem (co obejmuje również zachowanie dotychczasowych parametrów danego obiektu), chyba że prawodawca lokalny ustali w samym planie szczególne zasady tymczasowego zagospodarowania terenu. Nawet jednak w takim przypadku nie może być mowy o wstecznym oddziaływaniu regulacji planistycznej i pozbawianiu obiektów budowlanych zrealizowanych przed wejściem w życie planu cechy legalności tylko z tego powodu, że plan ustanawia nowe wymogi w zakresie przeznaczenia, zagospodarowania lub zabudowy (w tym np. wysokości obiektów).
Z treści obecnie obowiązującego Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego p.n. "[...] etap I z 2015 r. uchwalonego 23 marca 2015 r. Uchwalą Nr [...] Rady Miejskiej w N. (ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa P. z 16 kwietnia 2015 r., poz. [...]) wynika, że sporny obiekt znajduje się na terenie oznaczonym symbolem MN-U. Są to tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z dopuszczeniem usług o łącznej powierzchni około 2,5 ha. Zgodnie z treścią § 4 ust. 2 na działce budowlanej obowiązuje sytuowanie jednego budynku mieszkalnego lub mieszkalno - usługowego oraz jednego budynku gospodarczo - garażowego lub rozdzielnie budynku gospodarczego i budynku garażowego. Natomiast § 4 ust. 16 stanowi, że dla budynków gospodarczych i garażowych dopuszcza się budynki zwrócone ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną lub bezpośrednio przy tej granicy, symetryczne nachylenie połaci dachowych w przedziale 15°-45°, jednakowe na całym budynku, dopuszcza się dachy jednospadowe. Wysokość zabudowy wg § 4 ust. 17 dla budynków gospodarczych i garażowych oraz dla budynków usługowych na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z dopuszczeniem usług, oznaczonych na rysunku planu symbolami: MN-U: jedna kondygnacja nadziemna, lecz nie większa niż 6,0 m.
Z akt sprawy wynika, że budynek gospodarczy jest usytuowany ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych w odległości 0,77 m od granicy działki skarżących i w odległości 2,98 m od budynku skarżących, nie spełnia więc wymogów planistycznych. Ponieważ jednak obiekt ten powstał przed wejściem w życie planu, a prawodawca lokalny nie skorzystał z możliwości wprowadzenia regulacji szczególnej w zakresie tymczasowego zagospodarowania terenów planistycznych, dlatego brak jest podstaw do twierdzenia, że przedmiotowy obiekt narusza prawo miejscowe w zakresie planu uchwalonego dnia 23 marca 2015 r. Wobec powyższego brak jest podstaw do przyjęcia, że zachodzą warunki nakazania przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 P.b. z 1974 r. i spełniony został pierwszy warunek legalizacji.
Stosownie do treści art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b z 1974 r. drugą przesłanką uniemożliwiającą zalegalizowanie samowoli budowlanej jest stwierdzenie, że obiekt budowlany lub jego część powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zgodnie z orzecznictwem samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami nie jest wystarczające aby przyjąć, że to naruszenie automatycznie stwarza niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, o ile nie dotyczy to przepisów przeciwpożarowych. Wystąpienie jednego z wyżej wymienionych stanów musi być wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, poprzez określenie i podanie w jakich okolicznościach organ to zagrożenie upatruje. Zagrożenie to musi być rzeczywiste i realne a nie tylko hipotetyczne. Decyzja o przymusowej rozbiórce wydana z mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność. Powyższa konieczność będzie zachodziła w szczególności wtedy, gdy niewątpliwym będzie, iż brak jest możliwości usunięcia powołanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1074 r. zagrożeń w trybie określonym w art. 40 ustawy. Przepis art. 40 stanowi, że w przypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.
W aktach sprawy zalega przedłożona przez K.K. w dniu 31 sierpnia 2020 r. ocena techniczna przedmiotowego budynku opracowana przez uprawnioną osobę, z której wynika, że budynek wykonano zgodnie z zasadami technologii robót budowlanych, oraz jego budowa nie zagraża życiu oraz mieniu. Budynek w stanie istniejącym pozbawiony jest jakichkolwiek rys, pęknięć i ugięć, które świadczyłyby o wadliwym wykonaniu konstrukcji nośnej budynku, zatem nadaje się on do użytku.
W uzasadnieniu powołanej powyżej uchwały NSA wskazał, że wszystkie przesłanki rozbiórki obiektu budowlanego należy odnosić do daty orzekania przez organ administracji. Zatem niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, o którym mowa w art. 37 P.b. z 1974 r. może wynikać z naruszenia przepisów techniczno - budowlanych aktualnie obowiązujących, czyli przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 2002 r. Przepis § 12 ust. 1 i ust. 2 wynika, że (...) budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż: 1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy; 2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy, przy czym w tym drugim przypadku, dopuszcza się jego sytuowanie w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość. Z kolei przepis § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia stanowi, że w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej (...) dopuszcza się budowę budynku ścianą bez okien i drzwi bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2 (3m), lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości 16 m lub mniejszej. Przedmiotowy budynek przy szerokości działki nr 3533 wynoszącej ok. 10,61 m jest usytuowany ścianą pełną bez otworów okiennych i drzwiowych w odległości ok. 0,77 m od granicy z działką sąsiednią. Zgodnie z § 209 ust. 1 rozporządzenia budynki oraz części budynków, stanowiące odrębne strefy pożarowe w rozumieniu § 226, z uwagi na przeznaczenie i sposób użytkowania, dzieli się na: 1) mieszkalne, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej charakteryzowane kategorią zagrożenia ludzi, określane dalej jako ZL; 2) produkcyjne i magazynowe, określane dalej jako PM; 3) inwentarskie (służące do hodowli inwentarza), określane dalej jako IN. Zgodnie z § 209 ust. 3 rozporządzenia wymagania dotyczące bezpieczeństwa pożarowego budynków oraz części budynków stanowiących odrębne strefy pożarowe, określanych jako PM, odnoszą się również do garaży, hydroforni, kotłowni, węzłów ciepłowniczych, rozdzielni elektrycznych, stacji transformatorowych, central telefonicznych oraz innych o podobnym przeznaczeniu.
Przedmiotowy budynek gospodarczy zaliczany jest do kategorii PM. Na sąsiedniej działce nr 3531/1 usytuowany jest budynek mieszkalny drewniany, kryty materiałem niepalnym, który zaliczany jest do kategorii ZL.
Zgodnie z § 271 ust. 1 w/w rozporządzenia odległość między zewnętrznymi ścianami budynków niebędącymi ścianami oddzielenia przeciwpożarowego, a mającymi na powierzchni większej niż 65% klasę odporności ogniowej (E), określoną w § 216 ust. 1 w 5 kolumnie tabeli, nie powinna, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, być mniejsza niż dla budynków zaliczanych do kategorii ZL i PM - 8m. Natomiast zgodnie z § 271 ust. 2 jeżeli jedna ze ścian zewnętrznych usytuowana od strony sąsiedniego budynku lub przekrycie dachu jednego z budynków jest rozprzestrzeniające ogień, wówczas odległość określoną w ust. 1 należy zwiększyć o 50 %. Zatem wymagana odległość od przedmiotowego budynku gospodarczego do budynku mieszkalnego na działce sąsiedniej nr 3531/1 powinna wynosić 12 m. Usytuowanie, w rozpatrywanym przypadku ściany budynku w odległości mniejszej niż 3,0 m od granicy działki sąsiedniej oraz w odległości 2,98 m od ściany budynku mieszkalnego drewnianego, usytuowanego na działce sąsiedniej nr 3531/1 narusza przepisy techniczno- budowlane w zakresie usytuowania budynku, jak również przepisy przeciwpożarowe (§ 271-273 rozporządzenia). Usytuowanie przedmiotowego budynku narusza również przepisy zawarte w § 12-14 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1980 r., gdyż minimalna odległość określona w § 14 winna wynosić 8 m.
Zatem by wyeliminować tą niezgodność z przepisami, ściana przedmiotowego budynku gospodarczego od granicy działki sąsiedniej winna spełniać wymagania ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Wymagania dotyczące ścian oddzielenia przeciwpożarowego zawarte zostały w § 232 - 235 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. W świetle tych wymagań (§ 235 ust.1 i 2) ścianę oddzielenia przeciwpożarowego, należy wznosić na własnym fundamencie lub na stropie, opartym na konstrukcji nośnej o klasie odporności ogniowej nie niższej od odporności ogniowej tej ściany i należy wysunąć na co najmniej 0,3 m poza lico ściany zewnętrznej budynku lub na całej wysokości ściany zewnętrznej zastosować pionowy pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 2 m i klasie odporności ogniowej E160.
Ponadto zgodnie z § 235 ust. 3 w/w rozporządzenia w budynku z przekryciem dachu rozprzestrzeniającym ogień ściany oddzielenia przeciwpożarowego należy wyprowadzić ponad pokrycie dachu na wysokość co najmniej 0,3 m lub zastosować wzdłuż ściany pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 1 m i klasie odporności ogniowej EI60, bezpośrednio pod pokryciem; przekrycie na tej szerokości powinno być nierozprzestrzeniające ognia.
Z oceny technicznej budynku gospodarczego znajdującej się w aktach sprawy w tym z przeprowadzonej analizy w zakresie bezpieczeństwa pożarowego budynku gospodarczego zaopiniowanej przez Rzeczoznawcę ds. Zabezpieczeń Przeciwpożarowych wynika, że po wykonaniu robót budowlanych polegających na wymurowaniu ryzalitów wysuniętych 30 cm poza lico ściany, ściana budynku od strony działki nr 3531/1 stanowiącej własność skarżących będzie spełniać warunki ściany oddzielenia pożarowego /REI 60/. Strop spełnia klasę /REI 30/, konstrukcja dachu NRO, a tym samym budynek gospodarczy zlokalizowany na działce nr 3533 nie będzie ograniczał zabudowy działki sąsiedniej nr 3531/1.
Ponadto zgodnie z zaleceniami NSA zawartymi w wyroku z 3 lipca 2019 r. II OSK 2161/17 dokonano oceny prawidłowości usytuowania przedmiotowego budynku gospodarczego w kontekście § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 2002 r. Zgodnie z § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwić naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione jeżeli: 1) między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż a) wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m, b) 35 m - dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m, 2) zostały zachowane wymagania, o których mowa w § 57 i 60 (ust. 1); wysokość przesłaniania, o której mowa w ust. 1 pkt 1, mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części.
W przedmiotowym budynku zarówno budynek gospodarczy jak też budynek mieszkalny na działce sąsiedniej od strony tego budynku nie posiada otworów okiennych i drzwiowych. Przy lokalizacji budynku w odległościach jak wyżej obszar oddziaływania budynku ze wzglądów na przesłanianie zamyka się w granicach własnej działki.
Zgodnie z § 57 w/w rozporządzenia pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości, z uwzględnieniem warunków dotyczących naturalnego oświetlenie pomieszczeń oraz w ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie z § 60 ust. 1 w/w rozporządzenia pokoje mieszkalne powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia wynoszący co najmniej 3 godziny w dniach równonocy - w godzinach 700 -1700. Zgodnie z § 60 ust. 3 w przypadku budynków zlokalizowanych w zabudowie śródmiejskiej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia, określonego w ust. 1, do 1,5 godziny, a w odniesieniu do mieszkania jednopokojowego w takiej zabudowie nie określa się wymaganego czasu nasłonecznienia. Z przedłożonej do akt sprawy oceny technicznej wynika, że warunki doświetlenia pomieszczeń określone w § 57 i 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 2002 r. zostały spełnione. Rzeczywisty czas nasłonecznienia w godz. 930 do godz. 1700. W związku z powyższym nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r., uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki i spełniony został drugi warunek legalizacji.
Mając na względzie powyższe wyjaśnienia, właściwym w tej sytuacji jest wydanie decyzji nakazującej wykonanie w oznaczonym terminie zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z przepisami w trybie art. 40 ww. ustawy. W świetle przywołanych wyżej ustaleń i uwarunkowań, stanowisko organu I instancji co do nałożenia obowiązku określonego w sentencji zaskarżonej decyzji jest słuszne, jednak art. 40 P.b. z 1974 r. nie przewiduje obowiązku nałożenia na inwestora pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z przepisu art. 42 tej ustawy. Zatem z uwagi na tą nieprawidłowość należało uchylić zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i jednocześnie nakazać K.K. doprowadzenie przedmiotowego budynku gospodarczego do stanu zgodnego z przepisami - poprzez wykonanie określonych robót budowlanych w wyznaczonym terminie.
Do odwołania wniesionego przez adw. Ł.D. załączono jedynie pełnomocnictwo H.B., ale w nagłówku odwołania wskazane jest że reprezentowani są zarówno H.B. jak i M.B., zatem zostało rozpatrzone odwołanie obojga skarżących. Pełnomocnictwo H.B. i Pana M.B. uprawniające adw. Ł.D. do występowania w ich imieniu przez PINB i PWINB znajduje się w aktach sprawy o nr [...] dotyczącej przedmiotowej sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżyli w całości decyzję opisaną na wstępie zarzucając jej:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.: art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia przy wydaniu decyzji słusznego interesu skarżących oraz niezebranie, nierozpatrzenie i niedokonanie oceny całego materiału dowodowego w sposób wszechstronny, tj. poprzez zaniechanie uwzględnienia okoliczności wzniesienia i rozbudowy spornego budynku, który powstał we wnętrzu wiaty przeznaczonej do rozbiórki, a następnie został rozbudowany w warunkach samowoli budowlanej, a ponadto sprzecznie z przepisami określającymi rozmiary i odległości budynku od granicy z nieruchomością skarżących,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
- art. 5 ust. 1 pkt 5 i 6, art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b. z 1974 r. poprzez ich niezastosowanie oraz art. 40 ww. ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie zachodzą wszelkie przesłanki do nakazania rozbiórki obiektu,
- § 12 ust. 1 i 2 oraz § 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1980 r. w zw. z postanowieniami MPSZP z 29 czerwca 1982 r. poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie orzeczenia rozbiórki spornego budynku w sytuacji, gdy budynek ten został posadowiony sprzecznie z treścią ww. przepisów,
- § 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 i § 235 ust. 1 - 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 2002 r., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wykonanie nakazanych prac budowlanych sanuje stan niezgodności spornego budynku z wymogami określonymi w przepisach prawa budowlanego przywołanych w treści zarzutów.
Mając na uwadze powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji i zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
PWINB zaniechał uwzględnienia okoliczności wzniesienia i rozbudowy spornego budynku, który powstał, a następnie został rozbudowany w warunkach samowoli budowlanej, z rażącym lekceważeniem wszystkich przepisów obowiązujących w dacie budowy i dalszego użytkowania. Sprzeczne z przepisami są nie tylko rozmiary budynku, ale również jego odległość od granicy z nieruchomością skarżących. W aktach sprawy znajduje się decyzja Naczelnika Miasta i Gminy N. z dnia [...] lutego 1989 r. nr [...], wydana w przedmiocie pozwolenia na budowę pawilonu usługowego, zgodnie z którym na działce nr 3533 właściciel pierwotnie wybudował wiatę. W jej wnętrzu trwały jednak prace budowlane, w wyniku których powstał budynek, którego dotyczy przedmiotowe postępowanie. Budowa była prowadzona wbrew przepisom prawa i bez uzyskania pozwolenia. W 2008 r. budynek ten został dodatkowo rozbudowany. Pomimo tego PWINB wydając zaskarżoną decyzję toleruje postępowanie inwestora, wybiórczo oceniając materiał dowodowy zebrany w sprawie.
W orzecznictwie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym z faktu, że dobudowana bez pozwolenia część budynku znajduje się w takiej samej odległości od granicy jak istniejąca uprzednio część budynku, nie można wyprowadzać wniosku, iż rozbudowa nie pogorszyła warunków użytkowych dla działki sąsiedniej. Dobudowanie wzdłuż linii istniejącej zabudowy części budynku stanowi bowiem pogorszenie istniejącego stanu poprzez zwiększenie powierzchni (długości) budynku znajdującego się w niedopuszczalnej odległości od granicy z działką sąsiednią (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2593/17).
PWINB dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych we wstępie. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 5 i 6 P.b. z 1974 r. obiekty budowlane powinny być projektowane, budowane i utrzymywane zgodnie z wymaganiami współczesnej wiedzy, w sposób zapewniający odpowiednie warunki użytkowe, a w szczególności potrzeby w zakresie ochrony przeciwpożarowej, oświetlenia, zaopatrzenia w wodę, usuwania ścieków, ogrzewania i wentylacji oraz ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich - zgodnie z przepisami, w szczególności techniczno-budowlanymi i normami. Przesłanki powyższe były wielokrotnie przedmiotem analizy orzecznictwa O naruszeniu uzasadnionych interesów osób trzecich w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 6 P.b z 1974 r. można mówić jedynie wtedy, kiedy naruszone są w tym względzie konkretne przepisy, warunki techniczne lub normy obowiązujące w budownictwie. Usytuowanie obiektu budowlanego bezpośrednio przy granicy działki dopuszczone przez § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1980 r. nie zwalnia organów administracji z obowiązku przestrzegania przepisu art. 5 ust. 1 pkt 6 P.b z 1974 r. Natomiast pozwalając na budowę w granicy z działką obiektu dodatkowo posiadającego otwory okienne bezspornie w sposób rażący naruszono przepis art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 P.b. z 1974 r. w związku z § 13 ust. 2 warunków technicznych (wyrok NSA z 10 lipca 2007 r. II OSK 1032/06). Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 6 P.b. z 1974 r. powinna opierać się wyłącznie na obiektywnej ocenie dotyczącej przestrzegania obowiązujących przepisów prawnych, w szczególności w zakresie odnoszącym się do wymagań techniczno-budowlanych i norm dotyczących projektowania, budowy i utrzymywania obiektu budowlanego w sposób zgodny z wymaganiami współczesnej wiedzy (wyrok SN z 20 lutego 2002 r. III RN 220/00).
Przesłanka naruszenia interesów osób trzecich winna być rozumiana szeroko. Zakres ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 6 P.b. z 1974 r. obejmuje także pozbawienie lub ograniczenie na sąsiedniej nieruchomości dopływu dziennego światła do znajdujących się na niej upraw (wyrok SN z 7 marca 1996 r. III ARN 73/95). Nie jest zatem wystarczające nałożenie na inwestora obowiązków, które pozwolą na doprowadzenie budynku wzniesionego w drodze samowoli do częściowego stanu zgodnego z prawem. W stanie faktycznym sprawy budynek nigdy nie będzie spełniał wymogów określających jego odległość od granicy z działką skarżących. Ponadto, wzniesienie budynku było niedopuszczalne w dacie budowy. Nie byłoby możliwe również w latach późniejszych. Istnienie budynku powoduje, że na działce nr 3533, znajdują się zabudowania, które przesłaniają większą część powierzchni gruntu wzdłuż granicy z nieruchomością skarżących niemal w całości. Zacienienie i wilgoć, w szczególności w okresie od jesieni do wiosny, panuje na obszarze niemal całej działki nr 3531/1. Sporny budynek uniemożliwia zatem swobodne wykorzystanie i zagospodarowanie działki. Organy nie wzięły powyższych okoliczności pod uwagę.
W sprawie niniejszej zachodzą wszelkie przesłanki do orzeczenia rozbiórki spornego budynku. Przepisy art. 37 odnoszą się bowiem jednoznacznie do postanowień planistycznych i niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Art. 37 nakazuje przy tym brać pod uwagę naczelne zasady prawa budowlanego, zawarte m. in. w art. 5 ustawy. Przez ważne przyczyny w rozumieniu art. 37 ust. 2 P.b. z 1974 r. należy rozumieć skutki powstałe w następstwie naruszenia zasad tej ustawy, a zwłaszcza objętych jej art. 5, art. 13, art. 14 i art. 15 godzące w istotny sposób w interes ogólnospołeczny (wyrok NSA z 15 listopada 1985 r. II SA 870/85). Orzecznictwo przyjmuje jednoznacznie, że zasady wyrażone m. in. w art. 5 ustawy nie mogą być łamane przez odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych: odstępstwo od przepisów techniczno- budowlanych lub normy, przewidziane w art. 10 ust. 1 P.b. z 1974 r. nie może kolidować z podlegającą z mocy art. 5 ust. 1 pkt 6 tej ustawy ochroną uzasadnionych interesów osób trzecich (wyrok NSA z 1 lutego 1991 r. IV SA 1207/90).
W orzecznictwie obecne są jednoznaczne poglądy na temat możliwości zabudowy nieruchomości sąsiedniej, graniczącej z nieruchomością, na której inwestor dopuścił się samowoli budowlanej. Stan prawny obowiązujący w 1992 r. nie przewidywał możliwości usytuowania budynku ze ścianami posiadającymi otwory okienne w odległości 3m od granicy działki również w przypadku posiadania na to zgody właściciela sąsiedniej nieruchomości. Należy uznać, że kwestionowana decyzja wydana została z rażącym naruszeniem przepisu § 12 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 3 lipca 1980 r. w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sprzeczne z przepisami usytuowanie obiektu budowlanego wpływa bowiem na możliwości inwestycyjne właściciela sąsiedniej nieruchomości, ograniczając tym samym jego prawo własności (wyrok WSA w Warszawie z 2 sierpnia 2005 r. VII SA/Wa 1615/04). Poglądy orzecznictwa wyraźnie wskazują na konieczność poszanowania interesów właścicieli nieruchomości sąsiednich. Samowola budowlana nie może bowiem wyprzedzać postępowania zgodnego z prawem. Organy nie powinny tolerować postępowania inwestora, który z rażącym lekceważeniem wznosi budynek, wpływając tym samym na prawo własności właścicieli działek sąsiednich. Jeżeli właściciel jednej z sąsiadujących działek samowolnie zrealizował obiekt budowlany całkowicie pomijając prawa właścicielskie sąsiada do korzystania z jego nieruchomości, to ta okoliczność musi, być rozważona przez organ administracji orzekający w przedmiocie likwidacji takiej samowoli budowlanej (wyrok NSA z 17 stycznia 2002 r. IV SA 560/00). Orzecznictwo zajmuje również jednoznaczne stanowisko na temat możliwej w przyszłości zabudowy działek sąsiednich w kontekście zasady nakazującej poszanowanie praw właścicieli nieruchomości sąsiednich: projektowana zabudowa działki musi uwzględniać uzasadniony interes właścicieli sąsiednich nieruchomości (art. 5 ust. 1 pkt 6 P.b. z 1974 r.), a w tym przede wszystkim warunek takiego usytuowania obiektów budowlanych, aby nie uniemożliwiały one prawidłowej i optymalnej zabudowy nieruchomości sąsiednich także w bliżej nieokreślonej perspektywie czasu (wyrok NSA z 19 grudnia 1991 r. IV SA 1129/91).
Zgodnie z treścią § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 2002 r., budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. Ust. 2 ww. paragrafu stanowi z kolei, że przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m. Zgodnie z treścią §1 3 ust. 1 rozporządzenia, dopuszcza się sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej, a ponadto jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Na terenach zabudowy zagrodowej w indywidualnych gospodarstwach rolnych zgodę na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy wyraża terenowy organ administracji państwowej, właściwy w sprawach pozwoleń na budowę. Sporny budynek nie odpowiada żadnemu z ww. wymogów.
W kontekście spełnienia wymogów w zakresie odległości od granicy działki sąsiedniej należy wziąć również pod uwagę postanowienia miejscowego planu zagospodarowania terenu, obowiązujące w dacie budowy, której zakończenie budowy miało miejsce 5 listopada 1991 r. Do 29 listopada 1991 r. obowiązywał MPSZP z 29 czerwca 1982 r. Powyższe oznacza, że budynek winien był odpowiadać postanowieniom tego planu zgodnie z którym budynek gospodarczy winien być zlokalizowany w odległości 1,5 m od granicy z działką sąsiednią lub bezpośrednio w tej granicy. Sporny budynek nie odpowiada powyższym wymogom. Wymogi co do odległości od granicy, zawarte w obecnie obowiązującym akcie planistycznym są takie same, jak te, które obowiązywały w dacie budowy budynku. W sprawie nie ma zatem miejsca wsteczne stosowanie obecnie obowiązujących przepisów. Budynek od początku był bowiem wzniesiony nie tylko samowolnie, ale z naruszeniem przepisów obowiązujących w dacie budowy.
PWINB dopuścił się naruszenia § 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz § 235 ust. 1-4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 2002 r. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wykonanie nakazanych prac budowlanych sanuje stan niezgodności spornego budynku z wymogami określonymi w przepisach prawa budowlanego przywołanych w treści zarzutów. Ustalenie przeznaczenia terenu pod zabudowę, wymaga zbadania przepisów z daty orzekania przez organy administracji, ale także uwzględniających przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy (rozbudowy). Jeżeli więc ważną przyczyną przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego w rozumieniu art. 37 ust. 2 P.b. z 1974 r. miałaby być sprzeczność z warunkami technicznymi, to konieczne byłoby wyjaśnienie, czy zachodzi sprzeczność z tego rodzaju przepisami obowiązującymi w chwili decydowania o legalizacji samowolnie postawionego obiektu budowlanego. Zgodnie z treścią § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia budynek może być usytuowany w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość. Obecnie obowiązujący akt planistyczny nie przewiduje odstępstw od powyższych wymogów. § 12 ust. 1 pkt 2 stanowi, że jeżeli z przepisów § 13, 19,23, 36, 40, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy. § 235 Rozporządzenia zawiera przepisy regulujące wymogi ścian oddzielenia przeciwpożarowego. Przepisy te nie mogą jednak sanować rażących odstępstw od przepisów prawa budowlanego, z jakimi mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy.
Sporny budynek nie odpowiadał w dacie budowy przepisom P.b. z 1974 r., rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1980 r. ani postanowieniom MPSZP z 29 czerwca 1982 r. W okresach późniejszych nie spełniał wymogów kolejnych miejscowych aktów planistycznych. W okresie, gdy nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, budynek nie spełniał wymogów technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Inwestor wzniósł go samowolnie, a następnie, w 2008 r., również samowolnie rozbudował. Budynek zasłania znaczną część działki skarżących, w sposób istotny utrudniając jej wykorzystanie.
Odwołując się do orzecznictwa skarżący podkreślił, że odległości określonych obiektów budowlanych od innych budynków, urządzeń i granic nieruchomości, przewidziane w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych z 1980 r. są podane z reguły jako odległości minimalne, a ich naruszenie powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia lub niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Przepisy § 12-14 "warunków technicznych" określają wymogi sytuowania budynków w stosunku do innych obiektów budowlanych i granicy działek z punktu widzenia zabezpieczenia pożarowego. Wzniesienie budynku z naruszeniem tych przepisów stwarza niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r., tym bardziej jeżeli naruszenie tych przepisów jest rażące. W niniejszej sprawie odległość budynku gospodarczego od budynku mieszkalnego wynosi zaledwie 2,98 m, podczas gdy minimalna odległość określona w § 14 rozporządzenia winna wynosić 8 m. Naruszenie wymogów technicznych zapewniających bezpieczeństwo przeciwpożarowe jest zatem oczywiste. Zdaniem NSA, jeśli przedmiotowy budynek został wykonany samowolnie, to ten fakt nie może mieć wpływu na legalną zabudowę na działce skarżących. Osoba budująca nielegalnie nie może "wymuszać" konsekwencji swojego działania na innych osobach, którym przysługuje prawo realizowania legalnie swoich uprawnienia. Ochrona uzasadnionych interesów i równouprawnienie w procesie budowlanym muszą być zachowane w ramach legalnego działania. Nielegalna budowa nie może "wyprzedzać" budowy legalnej. Inwestor, który dopuszcza się samowoli budowlanej nie może posiadać większych uprawnień niż inwestor, który wybudował budynek lub zamierza budować zgodnie z prawem (wyrok NSA z 3 lipca 2019 r. II OSK 2161/17). Prawidłowa realizacja wyroku winna doprowadzić PINB do orzeczenia nakazu rozbiórki spornego budynku, natomiast w razie wydania innego orzeczenia, PWINB winien był uchylić decyzję organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Skarga jest zasadna.
Pomimo bowiem wydania przez NSA wyroku z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 2161/17, kwestionującego ustalenia dokonane dotąd w sprawie i zawierającego wiążące organy i sąd wytyczne na podstawie art. 153 P.p.s.a. stan faktyczny sprawy w istotnym zakresie nadal budzi wątpliwości.
Przesądza to o naruszeniu nie tylko art. 153 P.p.s..a, ale także art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł wpłynąć na wynik sprawy.
Podstawową kwestią w postępowaniu dotyczącym samowoli budowlanej jest prawidłowe ustalenie przedmiotu postępowania.
Z lektury decyzji organów obu instancji wynika, że budynek, który uczyniły przedmiotem postepowania istotnie różni się od budynku opisanego w poprzednich decyzjach uchylonych przez NSA, oraz od budynku, którego budowa została zakończona w 1991 r.
Organy, z powołaniem się na wyniki kontroli z dnia [...] stycznia 2020 r. ustaliły, że na działce nr 3533 poł. w N. znajduje się budynek gospodarczy wybudowany w warunkach samowoli budowlanej. Jest to obiekt parterowy, murowany o wymiarach 4,29 x 12,34m, nad całością stropodach o konstrukcji murowanej Kleina na belkach stalowych bez otworów, ponad niewentylowana przestrzeń powietrzna, z przekryciem jednospadowym z blachy na konstrukcji drewnianej z pełnym deskowaniem, ze spadkiem na działkę własną. Od strony działki sąsiedniej nr ewid. 3531/1 ponad strop bez otworów wymurowana ściana pełna o wysokości około 58,0cm. Wysokość budynku w szczycie pod występ dachu od strony granicy z działką nr ewid. 3531/1 wynosi 3,26m a przy okapie 2,90m. W protokole kontroli (k. 201) znalazło się stwierdzenie, że gabaryty budynku od ostatniej kontroli w dniu [...] listopada 2008 r. nie zmieniły się. Jak wynika z oceny technicznej budynku sporządzonej przez inż. M.D., stanowiącej załącznik do decyzji organu I instancji z dnia [...] października 2020 r. (k. 216) jest to budynek parterowy, częściowo podpiwniczony, murowany, pokryty dachem jednospadowym krytym blachą. Dane techniczne budynku – powierzchnia zabudowy 52,59 m2, pow. Użytkowa 42,62 m2, podpiwniczenia 13,54 m2, kubatura części zamkniętych 164,05 m2, wysokość budynku 3,35 m. W piwnicy znajduje się jedno pomieszczenie gospodarcze o pow. Użytkowej 13,54 m2, na parterze dwa pomieszczenia gospodarcze o pow. 22,54 m2 i 20,08 m2. Do piwnicy z pomieszczenia na parterze o pow. 20,08 prowadzą schody wewnętrzne na belkach paliczkowych (drewniane). Do budynku dobudowane są 2 wiaty zadaszone, o których organy milczą i daszek nad wejściem. Nie wiadomo czy są częścią budynku i kiedy powstały. W protokole z [...] listopada 2008 r. (k. 7) stwierdzono stan, który najlepiej obrazuje wyjaśnienie PINB w N. na k. 46.
Podczas dokonanych oględzin ww działki i budynku pracownicy Inspektoratu Nadzoru Budowlanego stwierdzili, że:
- w odległości 0,77 m od istniejącego ogrodzenia między sąsiedzkiego usytuowany jest budynek gospodarczy o wymiarach zewnętrznych: 12,25 x 4,29 m, parterowy, z dachem jednospadowym ze spadkiem w kierunku działki własnej,
- L.Ł. od strony działki H. i M.B. oraz strony północnej istniejącego budynku gospodarczego do wysokości istniejących ścian samowolnie jesienią 2008 r. podwyższył istniejący murek oporowy, który znajdował się przy zejściu do piwnicy, przed likwidacją przekryty był dachem jednospadowym z płyt z żywicy epoksydowej ze spadkiem w kierunku działki sąsiedniej Państwa B., ponadto została zlikwidowana część podpiwniczona wraz zejściem do niej poprzez zasypanie piaskiem,
- nad zlikwidowanym zejściem do piwnicy i podwyższonych ścianach wykonał stropodach, który połączył z istniejącym stropodachem na budynku gospodarczym, fakt ten dot. szerokości zejścia do piwnicy, tj. 1,20 m,
- lokalizacja budynku jak również jego obrys zewnętrzny nie uległy zmianie w stosunku do wersji pierwotnej.
Stan na datę zakończenia budowy w 1991 r. obrazuje inwentaryzacja budynku gospodarczego ZU PM 137/91 (k. 14), stanowiącej załącznik do pozwolenia na użytkowanie z [...] listopada 1991 r.
Wynika z tej inwentaryzacji, że pomieszczenie gospodarcze na parterze jedno – garaż miało 21,42 m2, drugie 14,76 m2, pomieszczenie gospodarcze w piwnicy 14,40 m2. Istniały tez zadaszone schody zewnętrzne W wyroku z 30 kwietnia 2009 r. Sądu Rejonowego w N. sygn. akt [...] prace wykonane przez W.Ł. przy przedmiotowym budynku zostały opisane jako rozbudowa (k. 44).
Niewątpliwie w 2008 r. inwestor wykonał więc roboty budowlane, na których wykonanie potrzebne było pozwolenie na budowę (art. 28 ust. 1 P.b.). Wyburzenie ściany zewnętrznej i wzniesienie nowej w miejscu muru oporowego przy schodach, zabudowanie części dachu doprowadziło do likwidacji schodów zewnętrznych i najpewniej zwiększenia powierzchni zabudowy budynku i zmiany jego bryły (art. 3 pkt 6 P.b. i a contrario art. 3 pkt 7a P.b.) (por. także w podobnym stanie faktycznym NSA w wyroku z dnia 23 czerwca 2020 r., II OSK 199/20).
Wracając do przyjętego w kontrolowanych decyzjach opisu budynku, abstrahuje on od widocznych na zdjęciach z oględzin w 2020 r. "wiat" czy garaży nie będących budynkami, a także zadaszenia nad wejściem do budynku.
W stosunku do stanu wynikającego z poprzednich decyzji organów uchylonych przez NSA stan budynku uległ niewątpliwie zmianie. Pozwala to zdaniem Sądu na nakazanie organom zbadania jakie roboty budowlane zostały wykonane i kiedy w przedmiotowym budynku i jaki miały one charakter.
Organy w kontrolowanym postępowaniu nie wypowiedziały się w tej kwestii. Milczały na temat niewątpliwych robót budowlanych w przedmiotowym obiekcie po 1 stycznia 1995 r. Sąd nie podziela ogólnikowej oceny zawartej w poprzednich decyzjach organów sprowadzającej się do przyjęcia, że zachowanie obrysu budynku przy pracach wykonanych w 2008 r. pozwala (w stanie faktycznym sprawy) na pominięcie kwestii zmian dokonanych w nim w 2008 r. i później.
Wątpliwa jest teza o zachowaniu obrysu budynku w sytuacji włączenia doń schodów zewnętrznych i przenoszenia do ich granicy całej ściany zewnętrznej. Kwestie te należy wyjaśnić. Nie przesądzając, że doszło do rozbudowy Sąd zauważa, że samo pojęcie rozbudowy związane jest z czymś co istnieje (powiększenie budowli lub obszaru już zabudowanego); zaś budowa polega na zrealizowaniu obiektu budowlanego od nowa. Rozbudowa polega więc na realizacji tylko określonej części obiektu budowlanego od nowa, co prowadzi do zmiany charakterystycznych parametrów istniejącego obiektu budowlanego. Normy prawne wynikające z art. 103 Prawa budowlanego z 1994 r. odnoszą się do kwestii zakończenia budowy i to na datę 1 stycznia 1995 r. To jest moment decydujący o tym, że określony budynek (także w określonej części) podlega legalizacji w trybie Prawa budowlanego z 1974 r. Dopiero ewentualne nielegalne działania inwestora po 1 stycznia 1995 r. wymagają wdrożenia trybu legalizacji z art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., ale tylko w odniesieniu do tej części obiektu, która powstała w nowym stanie prawnym. W niniejszej sprawie prawdopodobnie doszło do rozbudowy istniejącego samowolnie wybudowanego budynku. Wynika z tego, że w tej sprawie organy nadzoru budowlanego powinny dokładnie ustalić czy i kiedy dokonano rozbudowy budynku, którego budowę zakończono w 1991 r. Organy w wyniku błędnej wykładni art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. nie dostrzegły, że postępowanie administracyjne w ww. zakresie wymaga dodatkowego wyjaśnienia, tym bardziej, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, na którym oparły się organy obu instancji nie mógł stanowić wystarczającej podstawy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W skardze trafnie zatem sformułowano zarzut dotyczący naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 75, art. 77 K.p.a. Wobec stwierdzonych wad postępowania należy stwierdzić, że w tej sprawie co najmniej przedwcześnie zastosowano art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. w odniesieniu do całego budynku. Wynika to z tego, że zasadniczo w tej sprawie nie jest kwestionowane, że przedmiotowy budynek został zrealizowany w 1991 r., a jedynie – czy po 1 stycznia 1995 r. doszło do jego rozbudowy.
Ustawodawca zdając sobie sprawę z rygoryzmu art. 48 Prawa budowlanego, rygoryzm ten w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego złagodził wobec pewnej grupy inwestorów - sprawców samowoli budowlanej, którzy zakończyli budowę. Kryterium "zakończenie budowy" jest terminem nieostrym i budzącym wątpliwości interpretacyjne. Należy przyjąć, że przez to pojęcie należy rozumieć doprowadzenie budowy do takiego stadium, w którym w przypadku legalnej budowy obowiązuje zawiadomienie o jej zakończeniu lub wystąpienie z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na jej użytkowanie. W połączeniu z terminem budowa, zdefiniowanym w przepisie art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, przez "zakończenie budowy" należałoby rozumieć doprowadzenie budowy do końca, czyli wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu albo zakończenie odbudowy, rozbudowy i nadbudowy takiego obiektu. Powyższe rozumienie zakończenia budowy nie daje zatem podstaw aby przyjąć, że w przypadku zakończenia wykonania obiektu budowlanego w określonym miejscu, a następnie dokonania w nim po kilku latach użytkowania rozbudowy, nadbudowy albo remontu lub przebudowy, w rozumieniu art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego, mamy do czynienia z kontynuacją samowoli budowlanej rozpoczętej przed 1 stycznia 1995 r. Takiej wykładni art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego nie sposób uzasadnić nie tylko na gruncie wykładni językowej tego przepisu, ale także wykładni systemowej i funkcjonalnej. W przypadku zatem zakończenia budowy obiektu budowlanego przed dniem 1 stycznia 1995 r. stosuje się do niego przepisy dotychczasowe, bez względu na to czy po tej dacie w tym obiekcie były wykonywane roboty budowlane. Jedynie wtedy, gdy prowadzone w nim roboty budowlane doprowadzą do zmiany tożsamości obiektu, do tego obiektu i tych robót będą miały zastosowanie przepisy ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., tak jak to trafnie zaznaczono w wyroku NSA z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 782/06. W przypadku natomiast wykonania w takim obiekcie robót budowlanych polegających na jego rozbudowie nie zmieniającej tożsamości budynku, oceny zgodności z prawem tych robót należy dokonać odrębnie na podstawie art. 48 Prawa budowlanego.
Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 27 października 2020 r., II OSK 1530/20 stwierdzając, że prawo budowlane nie zna pojęcia "samowoli budowlanej o charakterze ciągłym". Z treści art. 103 ust. 2 P.b. wynika, że w przypadku zakończenia budowy obiektu budowlanego przed 1 stycznia 1995 r. stosuje się do niego przepisy dotychczasowe – bez względu na to, czy po tej dacie w tym obiekcie były wykonywane roboty budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 6 P.b., z jednym jednak zastrzeżeniem. Jedynie wtedy, gdy prowadzone w nim roboty budowlane doprowadzą do zmiany tożsamości obiektu, do tego obiektu i tych robót będą miały zastosowanie przepisy P.b. W przypadku natomiast wykonania w tym obiekcie robót budowlanych nie zmieniających tożsamości budynku, oceny zgodności z prawem tych robót należy dokonać odrębnie na podstawie art. 48 P.b. Nie można się zgodzić, że wykluczona jest możliwość by w stosunku do tego samego obiektu lub jego części mogły się toczyć odrębne postępowania legalizacyjne.
Wykładni art. 48, 51 i 103 ust. 2 Prawa budowlanego nie można dokonywać w oderwaniu od znaczenia pojęcia budowa i roboty budowlane, określonego w definicji zawartej w art. 3 pkt 6 i 7 Prawa budowlanego. Nie można także zdefiniowanych ustawowo pojęć budowy, rozbudowy, nadbudowy czy też przebudowy obiektu budowlanego sprowadzać do pojedynczych robót budowlanych, czy też do nie występującego w ustawie - Prawo budowlane pojęcia "ciągu samowoli budowlanych".
Dokonując wykładni art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego należy także mieć na uwadze, że Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 31 stycznia 1996 r. (K. 9/95) uznał za niezgodne z Konstytucją RP przepisy art. 103 ust. 1 i 2 w zw. z art. 48 Prawa budowlanego, w części, w jakiej nakazywały one wydanie we wszczętej sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego powstałego w wyniku samowoli budowlanej w przypadku, gdy budowa została rozpoczęta i nie zakończona przed 1 stycznia 1995 r., a obiekt znajduje się na terenie przewidzianym w planie zagospodarowania przestrzennego pod tego rodzaju zabudowę, a nie spowoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia bądź też niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
W wyniku tego orzeczenia ustawą z dnia 5 lipca 1996 r. znowelizowano ust. 2 art. 103 nadając mu nowe brzmienie. Zgodnie z nim w przypadku obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem wszczęto postępowanie administracyjne, należy stosować przepisy dotychczasowe, a więc przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. W orzeczeniu tym Trybunał stwierdził, że wprawdzie u podstaw wprowadzenia art. 103 Prawa budowlanego leży konieczność zapewnienia przestrzegania prawa, zapobiegania samowoli budowlanej, jednak konieczność ta nie uzasadnia tak poważnej ingerencji w zasadę zaufania obywateli dla państwa, z jaką mamy do czynienia w sytuacji stosowania zasady bezpośredniego działania ustawy do wszczętych postępowań administracyjnych. Trybunał Konstytucyjny nie doszukał się takich zasad i przepisów konstytucyjnych, których ochrona mogłaby usprawiedliwić osłabienie zaufania obywateli do państwa wywołane wejściem w życie przepisów art. 103 ustawy z 1994 r. w brzmieniu, w jakim zostały one uznane za niezgodne z Konstytucją. Nie znajduje zatem uzasadnienia ingerencja w zasadę zaufania obywateli dla państwa, z jaką mamy do czynienia w sytuacji stosowania w drodze wykładni rozszerzającej zasady bezpośredniego działania ustawy do budowy zakończonej przed 1 stycznia 1995 r., co do której ustawodawca w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego zagwarantował stosowanie przepisów dotychczasowych.
Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien zatem jednoznacznie ustalić nie tylko datę, ale i szczegółowy zakres prowadzonych po 1 stycznia 1995 r. robót budowlanych dotyczących budynku, a także wpływ tych robót na zachowanie albo zmianę tożsamości obiektu budowlanego. Dopiero prawidłowe wyjaśnienie stanu faktycznego, w tym też co do zakresu i terminu wykonania robót budowlanych, pozwoli na zastosowanie właściwego prawa materialnego zgodnie z postanowieniami zawartymi w przepisie intertemporalnym, jakim jest art. 103 ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego. Z uwagi na powyższe przedwczesna jest ocena podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego oraz pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania (tak słusznie NSA w wyroku z dnia 11 stycznia 2018 r., II OSK 768/16).
Mając powyższe na uwadze Sad na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postepowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.