II SA/Rz 704/10

II SA/Rz 704/10 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2010-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka
Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Czarnik
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 361/11 - Wyrok NSA z 2012-02-29
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 136 ust. 3, art. 137, art. 140 ust. 4, art. 216 ust. 1 pkt 3,
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Zbigniew Czarnik Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 23 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości -skargę oddala-
Uzasadnienie
II SA/Rz 704/10
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Gminy Miasto [...] jest decyzja Wojewody [....] z [...].05.2010 r. nr [...] wydana w sprawie zwrotu nabytej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości. Decyzja powyższa zapadła w następującym stanie prawnym:
Decyzją z [...].03.2010 r. nr [...] Starosta [...] powołując się na dyspozycję art. 104 ustawy z 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.) oraz art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 140 ust.1 i 2, art. 141, art. 216 ust. 1 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261 z 2004 r., poz. 2603 ze zm., zwana dalej Ugn) orzekł o zwrocie nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasto [...] składającej się z 15 enumeratywnie wskazanych działek ewidencyjnych na rzecz J.K. i innych osób, orzekł o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz Gminy Miasto [....] w kwocie 420 170, 41 zł określając kwoty obciążające poszczególne osoby, na rzecz których nieruchomość zwrócono i sposób płatności uwzględniający rozłożenie ich na 10 lat. Jednocześnie organ odmówił zwrotu działki nr 1019/3 znajdującej się w wieczystym użytkowaniu Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w R.
Od decyzji odwołanie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w R. oraz Gmina Miasto [....] Działający imieniem gminy Prezydent Miasta [...] zarzucił, iż organ I instancji nie wziął pod uwagę, iż ulica [...] zrealizowana na działce nr 1019/4 w obr. [...] wraz z infrastrukturą obsługuje nowo powstałe osiedle mieszkaniowe w tym rejonie, z tego względu wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji. Spółdzielnia [...]. w R. wniosła o uchylenie decyzji starosty w części dotyczącej zwrotu działki nr 1019/4, orzeczenie o odmowie jej zwrotu i skorygowanie w takim zakresie decyzji w części dotyczącej zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Spółdzielnia przywołując pogląd wyrażony w wyroku NSA I SA 2743/00 z 28.05.2002 r. wywodzi, że na działce powyższej zrealizowano ulicę, która stanowi dojazd do osiedla przy ul. [...], zrealizowano zatem cel nabycia tej działki. Dodatkowo powołano się na zasadę ogólną wyrażoną w art. 7 k.p.a., jako nieuwzględnioną przez orzekający w sprawie organ.
Wnioskujący o zwrot nieruchomości w piśmie procesowym wnieśli o nie uwzględnienie odwołań. Uczestnicy naprowadzali, że przesłanki zwrotu są ściśle określone w Ugn, wiążą się z brakiem realizacji celu, na jaki nieruchomość została przejęta. Odnosząc się do zarzutów odwołań w aspekcie wybudowania ulicy wskazano, że pozwolenie na budowę uzyskano 18 lat od przejęcia nieruchomości, zaś wybudowano ulicę faktycznie po upływie 21 lat od roku nabycia tej nieruchomości. Prace przy budowie ulicy zostały podjęte już po tym, jak wnioskodawcy złożyli wnioski o zwrot nieruchomości, co miało miejsce w 2007 r., podczas gdy plac pod budowę drogi został przekazany dopiero w dniu [...].08.2008 r., co wynika z dziennika budowy tej ulicy. Przywołując stanowiska zajęte w judykaturze uczestnicy naprowadzają, że ocena stopnia realizacji celu, na jaki nabyto (wywłaszczono) nieruchomość winna następować wedle stanu, jako obowiązuje w dniu złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. Wnioskodawcy oświadczyli, iż nie jest ich zamiarem pozbawienie prawa dojazdu mieszkańców osiedla do swoich domów, w tej sprawie zasygnalizowali możliwość porozumienia z Prezydentem Miasta [...] na temat wykupu działki zajętej pod drogę. Uczestnicy wnieśli o szybkie rozpoznanie odwołań z uwagi na podeszły wiek niektórych ze stron postępowania.
Opisaną na wstępie decyzją, powołując się na dyspozycję art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w całości. W uzasadnieniu decyzji zrekapitulowano stan faktyczny sprawy ustalony przez organ I instancji, stwierdzając iż bezspornie ustalono, że aktem notarialnym z 11.05.1988 r. Skarb Państwa nabył za odszkodowaniem w trybie art. 8 ustawy z 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami (Dz. U. Nr 22, poz. 99) od W.M. nieruchomość oznaczoną jako działki nr 6 i 90/1 o łącznej powierzchni "2,1625" m². Celem nabycia była realizacja osiedla mieszkaniowego [...], miejsce i warunki realizacji tej inwestycji zostały zatwierdzone decyzją Wydziału Architektury, Nadzoru Budowlanego i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w [....] z [...].06.1984 r. Organ przytoczył treść art. 136 "§" 3 i art. 137 ust. 1 Ugn, wskazano ponadto, iż w art. 216 Ugn rozszerzono zakres stosowania przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości na nieruchomości nabyte lub przejęte przez Skarb Państwa na podstawie art. 8 ustawy z 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Przytoczono materialnoprawne podstawy orzekania w sprawie o zwrot wywłaszczonych (nabytych) nieruchomości – art. 136 i art. 137 Ugn. Podzielono pogląd organu I instancji, iż działka nr 1019/3 znajduje się w użytkowaniu wieczystym spółdzielni mieszkaniowej, z tej przyczyny nie podlega zwrotowi. Organ odwoławczy przywołał treść pisma Miejskiego Zarządu Dróg i Zieleni w [....] z [...].03.2010 r., z którego wynika m.in., że pierwszy etap budowy ul. [...] został zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę z [...].10.2006 r., przy czym odbioru końcowego dokonano protokołem z [...].10.2009 r. Z tych przyczyn podzielono argumentację organu I instancji, że zagospodarowanie części działki nr 1019/4 nastąpiło ponad 18 lat od jej wywłaszczenia. Wojewoda w dalszej części podzielił stanowisko organu I instancji, że cel nabycia nieruchomości nie został zrealizowany, zatem decyzja orzekająca o zwrocie jest zgodna z prawem.
Skargę na powyższą decyzję wniosła Gmina Miasto [...] reprezentowana przez radcę prawnego A.N. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w części oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji odpowiednio w pkt. I i II, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca zarzuca naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 216 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 136 ust. 1 Ugn. W przekonaniu skarżącej nieruchomości zbyte aktem notarialnym na podstawie art. 8 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie są nieruchomościami wywłaszczonymi. W tym aspekcie orzekające organy miały błędnie dokonać wykładni art. 216 ust. 1 pkt 3 Ugn. Gmina powołuje się na stanowisko, jakie miał zająć w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20.11.2008 r. (bez podania sygnatury), a który odwoływać się miał do stanowiska zajętego przez Sąd Najwyższy w uchwale z 24.09.1992 r. III AZP 11/92. Skarżąca podnosi także zarzut naruszenia art. 140 ust. 4 Ugn w aspekcie urządzenia na części zwracanej nieruchomości drogi i braku zwiększenia przez ten fakt zwracanego przez uczestników odszkodowania. Gmina domaga się także oceny legalności postanowienia Starosty [...] z [...].11.2009r. w przedmiocie wezwania skarżącej o złożenie zaliczki na poczet kosztów postępowania oraz postanowienia tego organu z [...].02.2010 r. wzywającego do uzupełnienia zaliczki. W ocenie skarżącej wezwanie o zaliczkę nie może znajdować oparcia w argumentacji starosty o braku środków finansowych i kadrowych dla możliwości podjęcia orzeczenia w przedmiocie zwrotu nieruchomości.
Wojewoda wniósł o oddalenie skargi podtrzymując motywy zaskarżonej decyzji.
Uczestnicy – M.M., I.M.-G., D.M., M.M., P.M., J.M., R.M., K.M., Z.M., K.Z., D.P., działający przez pełnomocnika – radcę prawnego R.K., wnieśli o umorzenie postępowania sądowego, względnie o oddalenie skargi i zasądzenie na rzecz uczestników zwrotu kosztów postępowania. Jako powód do umorzenia pełnomocnik uczestników wskazuje, że nieruchomość objęta zwrotem została sprzedana, a prawa nowego nabywcy zostały uwidocznione w księdze wieczystej. Ewentualne wzruszenie zaskarżonej decyzji i ponowne orzekanie w tej sprawie stać miałoby w sprzeczności z ochroną praw osób trzecich – nabywców nieruchomości. Gdyby Sąd nie uwzględnił tej argumentacji uczestnicy wnieśli o oddalenie skargi. W piśmie procesowym pełnomocnik uczestników obszernie odwołując się do stanowiska judykatury zwalcza prezentowaną przez skarżącą Gminę wykładnię art. 216 ust. 1pkt 3 Ugn. Co się tyczy zarzutu braku uwzględnienia treści art. 140 Ugn to także ma on być nieuzasadniony, albowiem z zalegającego w aktach sprawy operatu sporządzonego przez biegłego, do którego skarżąca nie zgłaszała zastrzeżeń na etapie postępowania administracyjnego, wynika jednoznacznie, że określając zwaloryzowane odszkodowanie do zwrotu, uwzględniony został fakt wybudowanie drogi.
Uczestnik postępowania – J.K., działający przez pełnomocnika – radcę prawnego P.K., wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od skarżącej na rzecz uczestnika. W piśmie uczestnika wskazano, ze przywoływany przez skarżąca wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) dotyczył innego stanu faktycznego, zaś nieruchomość objęta decyzją "zwrotową" niewątpliwie podlega reżimowi ujętym w rozdziale 6 Działu III Ugn. Zarzut wadliwego określenia kwoty zwracanego odszkodowania także nie jest trafny, gdy wziąć pod uwagę operat szacunkowy sporządzony przez osobę uprawnioną.
W trakcie rozprawy pełnomocnik skarżącej Gminy podtrzymała jej zarzuty, nadto rozszerzyła ją, w oparciu o stanowisko judykatury prezentowane w wyroku NSA z 26.08.2010 r. I OSK 1407/09 w takim zakresie, w jakim organy nie ustaliły, czy podstawa nabycia działek od poprzednika uczestników była poprzedzona wyznaczeniem terminu do zawarcia umowy. Pełnomocnik skarżącej Gminy Miasto [...] odwołując się do innego wyroku NSA z 22.03.2006 r. I OSK 623/05 eksponuje konieczność wzięcia pod uwagę, że jedna ze zwracanych działek zabudowa jest trwale urządzoną drogą, choć przyznała, że nie ma ona statusu drogi publicznej. Co się tyczy zarzutu wadliwości określenia odszkodowania, to Gmina nie dysponuje własnym operatem szacunkowym w aspekcie zwaloryzowanego odszkodowania, niemniej rolą orzekających organów winno być zbadanie zarzutów w tym zakresie. Na wniosek pełnomocnika skarżącej dopuszczono jako dowód kopie aktów notarialnych, z których wynika, że nieruchomość objęta zaskarżoną decyzją została zbyta, m. in. na rzecz pełnomocników uczestników i ich małżonek, co wykluczać ma korzystanie z tzw. "dobrej wiary". Pełnomocnik skarżącej wywodzi, że decyzja zwrotowa nie podlegała wykonaniu, nawet gdy wojewoda nie wydał jeszcze obligatoryjnego postanowieniu o wstrzymaniu jej wykonania.
Radca prawny R.K. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte przez swoich mocodawców w złożonym piśmie procesowym, wywodząc że działania skarżącej są podyktowane motywami związanymi z pewnymi zamiarami inwestycyjnymi dotyczącymi spornego obszaru, zaś zarzuty odnośnie wykonania decyzji nie są zasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:
Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego.
W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30.08.2002 r., Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W ocenie Sądu skarga nie jest uzasadniona.
W pierwszej kolejności należy się ustosunkować do wniosku pełnomocnika uczestników – radcy prawnego R.K., wyrażonego w piśmie, określanym jako "odpowiedź na skargę", aby umorzyć postępowanie sądowe wobec faktu sprzedaży nieruchomości objętej rozstrzygnięciem o zwrocie, jakie nastąpiło już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Pomijając wadliwość formalną w nazwie pisma – w myśl art. 54 § 2 Ppsa odpowiedź na skargę wnosi organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi, w tym przypadku – Wojewoda, nie zaś uczestnik postępowania, to wniosek o umorzenie postępowania sądowego na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa, nie jest uzasadniony. Wskazany przez uczestników przepis upoważnia Sąd do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania sądowego, "gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe". W doktrynie wskazuje się, że z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego będziemy mieli do czynienia wówczas, gdy w toku postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia, względnie wskutek zmiany regulacji prawnych sprawa przestanie należeć do właściwości sądu administracyjnego (por. T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, 3. wydanie, Warszawa 2009, s. 662-663). Z takimi przypadkami w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia. Istnieje w obrocie prawnym decyzja Wojewody wyrzekającego w przedmiocie zwrotu nieruchomości, sąd administracyjny orzeka w przedmiocie jej legalności biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny z dnia wydania zaskarżonej decyzji. Obrót nieruchomością w postaci zawarcia umowy jej sprzedaży, jak również wszelkie kwestie związane z wykonaniem zaskarżonej decyzji, udziałem w transakcji pełnomocników uczestników i ich bliskich, podnoszone w trakcie rozprawy przez pełnomocniczkę skarżącej Gminy Miasto [...], z punktu widzenia dopuszczalności wyrokowania, nie mogą mieć znaczenia. Z tych względów wniosek o umorzenie postępowania sądowego nie zasługiwał na uwzględnienie.
Skarżąca Gmina zarzuca wadliwą wykładnię art. 216 ust. 1 pkt 3 Ugn wywodząc, że nieruchomości zbyte na podstawie art. 8 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie są "nieruchomościami wywłaszczonymi", a w konsekwencji nie można do tych nieruchomości stosować trybu, o jakim mowa w rozdziale 6 Działu III Ugn. W tym aspekcie strona skarżąca powołuje się na stanowisko zajęte przez NSA w wyroku z 20.11.2008 r., nie przywołując wszakże sygnatury cyt. orzeczenia. W ocenie Sądu tak sformułowany zarzut skargi nie jest uzasadniony.
Niesporne jest, że nieruchomość objęta decyzją organu I instancji o zwrocie, utrzymana w mocy przez Wojewodę, została nabyta w trybie art. 8 ustawy z 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami od W.M., poprzednika prawnego wnioskodawców zwrotu nieruchomości. Cel nabycia tej nieruchomości został określony jako budowa osiedla mieszkaniowego, a nabycie zostało dokonane wobec oświadczenia reprezentanta Skarbu Państwa, że przedmiot umowy jest niezbędny ze względu na cel nabycia i może podlegać wywłaszczeniu (dowód – kopia aktu notarialnego z 11.05.1988 r.). Trafnie zatem orzekające w sprawie organy przyjęły, iż w art. 216 Ugn, a ściślej w jego ust. 2 pkt 3 ustawodawca rozszerzył stosowanie rozdziału 6 Działu III tej ustawy, tj. przepisów odnoszących się do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, na nieruchomości nabyte na podstawie ustawy z 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W judykaturze nie budzi wątpliwości, że hipotezą art. 216 ust. 2 pkt 3 Ugn nie są objęte tylko te sytuacje prawne i faktyczne nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości, w których umowa cywilnoprawna zawarta została bez żadnego związku z celami wywłaszczenia na określony cel publiczny (tak NSA w wyroku z 16.10.2009 r. I OSK 37/09, baza orzecz. Lex nr 573278). Ustawa z 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w art. 46 ust. 2 pkt 4 wśród celów publicznych, uzasadniających wywłaszczenie, wymieniała "zorganizowane budownictwo wielorodzinne". Skoro zatem podstawą nabycia nieruchomości w 1988 r. było stwierdzenie reprezentanta Skarbu Państwa, że jest ona niezbędna do realizacji celu, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, a w księdze wieczystej dla nieruchomości objętej umową nabycia wpisane było ostrzeżenie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego (por. § 1 aktu notarialnego z 11.05.1988 r.), to zastosowanie przepisów rozdziału 6 Działu III Ugn do nieruchomości składającej się z działek objętych decyzją organu I instancji, odpowiadającej nieruchomości nabytej od W.M., było uzasadnione prawnie.
Przywoływanie przez skarżącą Gminę Miasto [...] stanowiska zajętego przez NSA w wyroku z 20.11.2008 r. mającego świadczyć o trafności w/w zarzutu jest nieporozumieniem. Przede wszystkim w Polsce wyroki sądów nie stanowią źródeł prawa, wyrok wiąże w konkretnej sprawie. Przywoływanie stanowiska judykatury zajętego w innych sprawach, niż sprawa, w której takie stanowisko zostało przytoczone przez stronę, ma wyłącznie walor ilustracyjny, pomocniczy, wzmacniający wywód pisma procesowego (np. skargi). Działanie takie ma przy tym tylko wówczas racjonalny charakter, gdy odnosi się do stanów prawnych i faktycznych tożsamych ze stanami w sprawie rozpoznawanej aktualnie. O ile tym wyrokiem, na który powołała się pełnomocniczka strony skarżącej jest wyrok I OSK 1606/07 (baza orzecz. Lex nr 526669), to stwierdzić należy, że zapadł on w odmiennym stanie faktycznym, niż miał miejsce w toku postępowaniu administracyjnego prowadzonego przez Starostę [....] i Wojewodę. Na zróżnicowany charakter nabywania nieruchomości w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości wskazuje T. Woś (Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot, Warszawa 2010, s. 342 i n.) w aspekcie trafności żądania zwrotu i reguł orzekania w tym zakresie przez organy administracyjne. Sąd przyjmuje na użytek przedmiotowej sprawy, że wobec zmiany art. 216 Ugn od 22.09.2004 r. poprzez dodanie ust. 2 nastąpiło rozszerzenie zakresu przedmiotowego nieruchomości, jakie mogą być objęte postępowaniem "zwrotowym", nie ma zaś wątpliwości, że nieruchomość objęta zaskarżoną decyzją była nabywana w trakcie toczącego się postępowania wywłaszczeniowego, zatem zastosowanie reguł dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych było w pełni uzasadnione. Dodać należy, iż NSA w innych orzeczeniach prezentuje odmienne stanowisko, niż wyrażone w wyroku I OSK 1606/07, jakoby cywilnoprawna forma nabycia nieruchomości w okresie obowiązywania ustawy z 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nawet gdy nabycie nastąpiło w związku z planowaną realizacją celu publicznego, wykluczała a priori dopuszczalność objęcia tej nieruchomości normą art. 136 w zw. z art. 216 ust. 2 pkt 3 Ugn (por. wyrok NSA z 26.08.2010 r. I OSK 1407/09 niepubl).
Skarga nie zawiera zarzutu naruszenia przepisów materialnoprawnych określających zasadność zaskarżonych decyzji. W myśl art. 136 ust. 3 Ugn "Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140". Zgodnie z art. 137 ust. 1 Ugn "Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany". W ocenie Sądu ustalenia faktyczne, nie kwestionowane przez stronę skarżącą są prawidłowe, w aspekcie orzeczenia o zwrocie części nieruchomości nabytej. Przedmiotem skargi nie jest objęta ta część zaskarżonej decyzji, w której utrzymano również w mocy decyzję organu I instancji wyrzekającego o odmowie zwrotu działki nr 1019/3, albowiem działka ta znajduje się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w R.
W skardze sformułowano zarzut naruszenia art. 140 ust. 4 Ugn w aspekcie braku uwzględniania, że na części nieruchomości przeznaczonej do zwrotu urządzona została droga (działka nr 1019/4). Cyt. przepis stanowi, że "W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio". Pełnomocniczka skarżącej w trakcie rozprawy przed Sądem dodatkowo sformułowała zarzut niezasadności zwrotu działki, przez część której przebiega droga, nie mająca charakteru drogi publicznej. Zdaniem Sądu oba te zarzuty nie są trafne. Co do wadliwości określenia kwoty zwaloryzowanego odszkodowania, przewidzianego do zwrotu przez uczestników, na rzecz których orzeczono o zwrocie nieruchomości, to skarżąca nie dysponuje własnym operatem szacunkowym sporządzonym przez uprawnionego biegłego. Akta administracyjne zawierają taki operat sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego – G.W. W zakresie działki nr 1019/4 biegły rzeczoznawca uwzględnił zarówno fakt zwiększenia wartości tej działki poprzez urządzenie drogi, jak i zmniejszenie jej wartości poprzez urządzenie na niej ciągów sieci kanalizacyjnej i gazowej (por. s. 37-38 operatu), z tych przyczyn zarzut naruszenia art. 140 ut. 4 Ugn nie jest uzasadniony.
Co się tyczy braku możliwości zwrotu nieruchomości wobec urządzenia drogi, to wyeksponować należy, iż z mocy art. 139 Ugn "Nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu". Urządzenie zatem nawet drogi na części nieruchomości objętej postępowaniem zwrotowym, o ile uznać należy, że zaszły materialnoprawne podstawy do wyrzeczenia o zwrocie, w ocenie Sądu, nie stanowi przeszkody do wydania decyzji o zwrocie. Decydujące znaczenie dla legalności wyrzeczenia o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej (względnie, do której stosuje się przepisy rozdziału 6 Działu III Ugn), w ocenie Sądu, ma czas miarodajny do przyjęcia, że wystąpiła zbędność nieruchomości ze względu na brak realizacji celu nabycia. Miarodajna w tym aspekcie jest data wniesienia żądania zwrotu, realizacja celu wywłaszczenia (nabycia) już po tej dacie, nie może stać na przeszkodzie w wyrzeczeniu o zwrocie, o ile oczywiście spełnione zostały warunki, ujęte w art. 137 ust. 1 Ugn, aby uznać ją za zbędną ze względu na cel nabycia (por. T. Woś: Wywłaszczenie nieruchomości.., s. 377-378 i tam powołany wyrok NSA OZ w Lublinie z 10.03.1995 r. SA/Lu 1239/94). Wniosek o zwrot nieruchomości wpłynął w dniu 29.01.2007 r. (dowód: prezentata wpływu na wniosku J.K. w aktach administracyjnych), niesporne jest że, droga została wybudowana na podstawie pozwolenia na budowę udzielonego w dniu [...].10.2006 r., zaś odbiór i przystąpienie do eksploatacji drogi nastąpił dopiero w dniu 16.10.2009 r. (dowód: Pismo Miejskiego Zarządu Dróg i Zieleni w [....] z [...].10.2009 r. w aktach administracyjnych I instancji). Samo uzyskanie pozwolenia na budowę, czy nawet wyłącznie przystąpienie do realizacji przedmiotowej drogi przed wniesieniem wniosku o zwrot nieruchomości nie przekreśla zatem żądania zwrotu.
Co się tyczy przywołania przez pełnomocniczkę strony skarżącej wyroku NSA I OSK 623/05 z 22.03.2006 r. w aspekcie jej zarzutu niedopuszczalności zwrotu wobec faktu urządzenia drogi na jednej z działek wchodzących w skład nieruchomości zwracanej, wypada raz jeszcze podtrzymać stanowiska w zakresie oddziaływania judykatury na treść innych orzeczeń sądowych, prezentowane w niniejszym uzasadnieniu wyroku. Wypada przy tym zauważyć w sprawie I OSK 623/05 NSA uchylił wyrok sądu wojewódzkiego, uchylający decyzje orzekające o zwrocie nieruchomości.
W kwestii objęcia zakresem wyroku postanowienia wydanego przez Starostę [...] w przedmiocie zaliczki na poczet kosztów postępowania, żądanie skargi w ocenie Sądu jest niedopuszczalne. Postanowienie w przedmiocie zaliczki wydane w oparciu o art. 262 § 2 k.p.a. nie jest zaskarżalne zażaleniowo, zażalenie służy na postanowienie wydawane w sprawie kosztów (art. 264 § 2 k.p.a.). Przedmiotem skargi do sądu administracyjnego można uczynić m.in. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia kończące postępowanie w sprawie (por. art. 3 § 2 pkt 2 Ppsa). Postanowienie w przedmiocie zaliczki na poczet kosztów nie należy do żadnej z tych kategorii postanowień. Aby objąć wyrokiem akt lub czynność wydaną lub podjętą we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, musiałoby być to konieczne "dla końcowego jej załatwienia" (art. 135 Ppsa). W ocenie Sądu okoliczność taka, wobec przekonania o legalności zaskarżonej decyzji, nie występuje.
Żądania pełnomocników uczestników, aby uwzględnić od skarżącego zwrot kosztów postępowania, w świetle art. 200 Ppsa, nie znajdują żadnego prawnego uzasadnienia. Sąd wojewódzki może uwzględnić wyłącznie żądanie zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu, pod warunkiem uznania skargi za uzasadnioną, nadto gdy takie roszczenie zostanie złożone przed zamknięciem rozprawy. Co do reguły strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 Ppsa), z mocy art. 12 Ppsa ilekroć mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Zatem uczestnik postępowania nie może liczyć na zwrot kosztów przez sądem I instancji.
Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd ją oddalił na zasadzie art. 151 Ppsa.