II SA/Rz 691/05

II SA/Rz 691/05 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2006-01-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski /przewodniczący/
Joanna Zdrzałka
Marian Ekiert
Stanisław Śliwa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 marca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich -skargę oddala-
Uzasadnienie
do wyroku z dnia 26 stycznia 2006 r.
Decyzją z dnia [...] maja 2005 r., Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 KPA oraz art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) po rozpoznaniu wniosku T. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].03.2005 r. Nr [...].
W uzasadnieniu decyzji podano, że zaskarżoną decyzją Kierownik Urzędu odmówił stronie przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu deportacji do ZSRR w latach 1940-1943 We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podtrzymała swoje twierdzenia o doznanych represjach.
Rozpatrując ponownie sprawę, Kierownik Urzędu ustalił, że strona była wywieziona wiosną 1940 r. z miejscowości Tarnawce po w. P. do miejscowości .-T.-R., skąd miała być dalej wywieziona do ZSRR, jednakże z uwagi na zajęcie tych terenów przez wojska niemieckie, strona wywieziona nie została.
Mając ustalony taki właśnie stan faktyczny Kierownik Urzędu stwierdził, że w myśl art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) ustawy represjami w rozumieniu są okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, oraz na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR. Ustalony stan faktyczny wskazuje, że strona nie została deportowana ani wywieziona do ZSRR ponieważ miejscowości, do których trafiła w 1940 r. znajdowały się w granicach II Rzeczpospolitej i nie należały do ZSRR a jedynie były okupowane przez ZSRR po 17 września 1939 r.
Cyt. przepis wskazuje, iż represją jest deportacja do ZSRR a nie na tereny b. II Rzeczpospolitej okupowane przez ZSRR. Podkreślono, iż Zarząd Główny Związku Sybiraków wystawił stronie z tego powodu negatywną rekomendację. Uniemożliwia to uwzględnienie Wniosku.
Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżył T. S. nie wskazując kierunku jej weryfikacji. W uzasadnieniu podniósł, że decyzja oraz jej uzasadnienie są dla niego krzywdzące, obraźliwe oraz niezgodne z rzeczywistością i prawdą historyczną. Argumenty użyte tam nie są prawdziwe, są celowym fałszowaniem faktów i wydarzeń historii Polski.
Skarżący dodał, że jego rodzina wraz z nim została deportowana przymusowo z T. pow. P. na teren ZSRR do miejscowości J.-T. woj. W.. Tereny te zostały włączone i należały do ZSRR od 28.09.1939 r. Rodzina jego była deportowana przymusowo z przyczyn polityczno-religijnych i narodowościowych. Deportacja odbywała się pod eskortą "sowietów" w warunkach urągających godności ludzkiej, w wagonach towarowych, bez żywności i możliwości zabrania ze sobą jakiegokolwiek dorobku. Pobyt na terenach ZSRR był prawdziwą gehenną. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej i zajęciu tych terenów przez Niemców codziennością był terror, aresztowania, łapanki, przymusowa praca, obozy pracy, głód, epidemie i wszawica. W wyniku tego, ojciec skarżącego po powrocie do Polski z zesłania w 1944 r. zmarł w wieku 47 lat.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli aktu administracyjnego we wskazanych wyżej granicach Sąd uznał, że zaskarżone decyzje prawa nie naruszają.
Stan sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia przedstawia się w sposób następujący.
Skarżący T. S. domaga się przyznania mu uprawnień kombatanckich w oparciu o przepis art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) zwanej dalej ustawą. Przepis ten przewiduje możliwość przyznania uprawnień kombatanckich osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu tego przepisu są między innymi okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR.
Zdaniem T. S. fakt wywiezienia go z miejscowości T. pow. P. do miejscowości J.-T. woj. W. spełnia dyspozycję wskazanego przepisu z uwagi na okoliczność, że tereny te zostały włączone i należały do ZSRR od 28.09.1939 r. Rodzina jego była deportowana przymusowo z przyczyn polityczno-religijnych i narodowościowych. Deportacja odbywała się pod eskortą "sowietów" w warunkach urągających godności ludzkiej, w wagonach towarowych, bez żywności i możliwości zabrania ze sobą dorobku. Pobyt na terenach ZSRR był prawdziwą gehenną. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej i zajęciu tych terenów przez Niemców codziennością był terror, aresztowania, łapanki, przymusowa praca, obozy pracy, głód, epidemie i wszawica.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie nie negując faktu wywiezienia skarżącego z miejscowości T. pow. P.l do miejscowości J.-T. woj. W. uznał, że T. S. nie spełnia wymogów przepisu art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy, bowiem nie został deportowany ani wywieziony do ZSRR ponieważ miejscowości, do których trafił w 1940 r. znajdowały się w granicach II Rzeczpospolitej i nie należały do ZSRR a jedynie były okupowane przez ZSRR po 17 września 1939 r.
Rozstrzygając kwestię sporną pomiędzy stronami Sąd stwierdza, że ustalony stan faktyczny nie pozwala na przyjęcie, że T. S. przebywał - w rozumieniu przepisu art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy - z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowym zesłaniu czy deportacji w ZSRR.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy ustawy o kombatantach nie definiują pojęcia deportacja. Odwołując się do potocznego rozumienia tego słowa rozumieć przez nie należy wydalenie kogoś poza granice danego kraju, a także zesłanie do określonej, przeważnie odległej i odizolowanej miejscowości na przymusowy pobyt (Mały Słownik Języka Polskiego - Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999 s. 126). Nie budzi żadnych wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie nie może być mowy o deportacji w znaczeniu zesłania do określonej, przeważnie odległej i odizolowanej miejscowości na przymusowy pobyt w ramach jednego kraju, wynika to z brzmienia przepisu art. 4 ust. 1 pkt 3 lit b ustawy, bowiem mówi się lam o przymusowych zesłaniach i deportacji do ZSRR.
W przypadku skarżącego nie można mówić również o zesłaniu, czy deportacji poza granice kraju, a dokładnie mówiąc poza granice b. II Rzeczypospolitej na tereny ZSRR. Poza sporem pozostaje bowiem, że miejscowość J.-T., do której został przewieziony skarżący wraz z rodziną położona jest w granicach b. II Rzeczpospolitej.
Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie ustawodawca przewidując możliwość przyznania uprawnień kombatanckich osobom które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego polegającym na przebywaniu z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR miał na myśli tereny ZSRR w granicach tego kraju według stanu sprzed 17 września 1939 r.
Przepis mówiąc o terytorium ZSRR nie mógł przecież aprobować okupacji części terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez ZSRR po dniu 17 września 1939 r. i uznawać, że zajęte przez ten kraj tereny RP stały się przez ten fakt terytorium ZSRR. Były to przecież tereny zajęte przez agresora, bez formalnej zmiany przebiegu granic. Miejscowość w której przebywał skarżący, w okresie jego pobytu w niej, nie stała się formalnie częścią terytorium ZSRR, lecz była częścią terytorium Rzeczypospolitej okupowanego przez ZSRR. Powołany wyżej przepis nie mówi przecież o deportacji z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okupowane przez ZSRR tereny RP, lecz o pobycie na deportacji w ZSRR. Takie stan faktyczny sprawy w połączeniu z potocznym rozumieniem słowa "deportacja" nie pozwala na przyjęcie, że T. S. został deportowany lub zesłany na terytorium ZSRR.
Zauważyć należy, że ustawa o kombatantach wprowadza dla pewnej grupy osób, w stosunku do pozostałych obywateli naszego kraju, określone w niej przywileje. Z uwagi na taki charakter przyznawanych uprawnień przepisy tej ustawy nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Stąd też przyjęcie stanowiska, że przez pojęcie deportacji należy rozumieć nie tylko wywiezienie obywatela polskiego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na tereny ZSRR ale również przewiezienie obywatela polskiego z miejscowości położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do innej miejscowości położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, aczkolwiek okupowanej przez ZSRR jest niedopuszczalne.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.