II SA/Rz 679/25
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego, uznając, że skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego jako strony w sprawie legalizacji budowy drogi gminnej.
Skarżący G.R. zaskarżył decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie legalizacji budowy drogi gminnej. Skarżący domagał się przyznania mu statusu strony, argumentując, że droga narusza jego interes prawny jako właściciela sąsiedniej nieruchomości. WSA w Rzeszowie oddalił skargę, stwierdzając, że skarżący nie wykazał interesu prawnego opartego na konkretnych przepisach prawa materialnego, a jedynie interes faktyczny.
Sprawa dotyczyła skargi G.R. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) w Rzeszowie z dnia 2 kwietnia 2025 r., która umorzyła postępowanie odwoławcze. Postępowanie to dotyczyło legalizacji budowy drogi gminnej nr [...] przy ul. [...] w S., zalegalizowanej decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z 19 lutego 2025 r. Skarżący G.R., właściciel sąsiedniej działki nr [...], wniósł odwołanie od decyzji PINB, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących ustalenia stron, oceny dowodów i uzasadnienia decyzji, a także naruszenie Prawa budowlanego w zakresie legalizacji samowoli budowlanej. PWINB umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że G.R. nie posiada statusu strony, ponieważ jego interes prawny nie wynika z konkretnych przepisów prawa materialnego. Skarżący zaskarżył decyzję PWINB do WSA w Rzeszowie, podtrzymując swoje zarzuty i argumentując, że droga narusza jego interes prawny wynikający m.in. z art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b., art. 43 ust. 1 ustawy o drogach publicznych oraz art. 140 i 144 K.c. WSA w Rzeszowie oddalił skargę. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał interesu prawnego, a jedynie faktyczny. Podkreślono, że interes prawny musi być oparty na konkretnej normie prawa materialnego, a kwestie immisji ponad przeciętną miarę należą do drogi cywilnej. W związku z brakiem legitymacji procesowej skarżącego do wniesienia odwołania, PWINB prawidłowo umorzył postępowanie odwoławcze, a WSA oddalił skargę na tę decyzję.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, właściciel nieruchomości sąsiedniej nie posiada interesu prawnego, jeśli jego zarzuty dotyczą jedynie potencjalnych uciążliwości lub interesu faktycznego, a nie naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego, które ograniczałyby jego prawo własności lub plany inwestycyjne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że interes prawny musi być oparty na konkretnej normie prawa materialnego. Powoływanie się na ogólne przepisy dotyczące ochrony interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b.) czy prawa sąsiedzkiego (art. 140, 144 K.c.) bez wykazania konkretnego naruszenia lub ograniczenia prawa własności nie jest wystarczające. Kwestie immisji ponad przeciętną miarę należą do drogi cywilnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania odwoławczego w przypadku stwierdzenia braku legitymacji procesowej strony.
K.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania jako każdego, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny musi wynikać z przepisu prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi, gdy brak podstaw do jej uwzględnienia.
Pomocnicze
K.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości.
K.p.a. art. 127 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo do odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.
P.b. art. 5 § ust. 1 pkt 9
Ustawa Prawo budowlane
Obowiązek projektowania i budowy obiektów z poszanowaniem uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienia dostępu do drogi publicznej. Przepis dotyczy projektowania i budowy, a nie legalizacji.
P.b. art. 49g § ust. 2
Ustawa Prawo budowlane
Przesłanki warunkujące legalizację samowoli budowlanej.
P.b. art. 49i § ust. 1 pkt 1
Ustawa Prawo budowlane
Legalizowanie samowoli budowlanej.
u.d.p. art. 43 § ust. 1
Ustawa o drogach publicznych
Zasady odległościowe lokalizowania obiektów przy drogach.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Zakres prawa własności.
k.c. art. 144
Kodeks cywilny
Zakaz immisji ponad przeciętną miarę.
P.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kryterium legalności decyzji administracyjnej badane przez sąd.
P.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący nie wykazał interesu prawnego opartego na konkretnych przepisach prawa materialnego. Interes prawny musi być obiektywnie sprawdzalny i wynikać z normy prawnej, a nie tylko z interesu faktycznego. Kwestie immisji ponad przeciętną miarę należą do drogi cywilnej, a nie administracyjnej.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów K.p.a. i Prawa budowlanego w zakresie legalizacji samowoli budowlanej. Argumentacja skarżącego oparta na art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b., art. 43 ust. 1 u.d.p., art. 140 i 144 K.c. jako podstawie interesu prawnego.
Godne uwagi sformułowania
Interes prawny musi być konkretny i obiektywnie sprawdzalny. Roszczenia związane z prawem sąsiedzkim należą do sfery prawa cywilnego. Nie chodzi bowiem o wszelkie utrudnienia, jakie przynosi ze sobą przedsięwzięcie, a jedynie o takie, które dotyczyć mogą naruszeń interesów prawnych, a nie interesów faktycznych innych osób.
Skład orzekający
Stanisław Śliwa
przewodniczący-sprawozdawca
Paweł Zaborniak
członek
Jolanta Kłoda-Szeliga
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w sprawach budowlanych, oraz rozróżnienie między interesem prawnym a faktycznym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku interesu prawnego sąsiada w postępowaniu legalizacyjnym drogi gminnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczowe rozróżnienie między interesem prawnym a faktycznym w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego i administracyjnego.
“Czy sąsiad zawsze ma prawo głosu w sprawie legalizacji budowy? Sąd wyjaśnia, czym jest interes prawny.”
Sektor
budownictwo
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Rz 679/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-09-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Kłoda-Szeliga
Paweł Zaborniak
Stanisław Śliwa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 28, art. 138 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2025 r. sprawy ze skargi G. R. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 2 kwietnia 2025 r. nr OA.7721.21.1.2025 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego – skargę oddala –
Uzasadnienie
Decyzją z 2 kwietnia 2025 r. nr OA.7721.21.1.2025 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (PWINB) w Rzeszowie w związku z odwołaniem G. R. (dalej także: "Skarżący") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w [....] z 19 lutego 2025 r. umorzył postępowanie odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024 r. poz. 725), zwanej dalej: "K.p.a."
Wskazaną decyzją z 19 lutego 2025 r. PINB w [...] zalegalizował budowę drogi gminnej nr [.....] ul. [...] na odcinku z masy bitumicznej (0+000-0+862), położonej na działkach nr ewid.: [...], [...], [....], [...], [...], [...], [....], [...], [...], [...] w obrębie [...] w S.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył Skarżący, zarzucając naruszenie:
- art. 28 w zw. z art. 10 § 1 K.p.a., co nastąpiło w związku z nieprzyznaniem statusu strony postępowania, co w efekcie pozbawiło Go prawa do wzięcia w nim czynnego udziału, pomimo tego że posiada w sprawie interes prawny,
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., co nastąpiło na skutek zaniechania podjęcia czynności mających na celu ustalenie czy stan techniczny drogi będącej przedmiotem postępowania nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz czy stan ten pozwala na jej bezpieczne użytkowanie zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania - Organ I instancji bezkrytycznie przyjął na w/w okoliczność wniosek zawarty w przedłożonej przez sprawcę samowoli budowlanej ekspertyzie technicznej pomimo tego, że wniosek ten nie został w tym dokumencie w żadnej mierze uzasadniony, a także pomimo tego, że stoi on w oczywistej sprzeczności z treścią przedłożonego przeze Niego audytu BRD, który w sposób w pełni profesjonalny obrazuje katastrofalny stan techniczny odcinka drogi będącego przedmiotem postępowania,
- art. 80 K.p.a., co nastąpiło na skutek błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skutkującej bezzasadnym przyjęciem, że stan techniczny drogi będącej przedmiotem postępowania nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz że pozwala on na jej bezpieczne użytkowanie zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania pomimo tego, że stoi to w oczywistej sprzeczności z treścią przedłożonego przez Niego audytu BRD, który obrazuje katastrofalny stan techniczny odcinka drogi będącego przedmiotem postępowania,
- art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., do czego doszło na skutek wadliwego uzasadnienia decyzji, a tym samym naruszenie art. 8 § 1 K.p.a. - Organ I instancji w istocie w ogóle nie uzasadnił dlaczego przyjął datę samowoli budowlanej na 1998 r., co warunkowało możliwość prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, nie odniósł się do treści audytu BRD, nie zawarł jakichkolwiek własnych ustaleń dotyczących stanu technicznego legalizowanego obiektu,
- art. 49i ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane ("P.b."), co nastąpiło w wyniku jego błędnego zastosowania skutkującego zalegalizowaniem samowoli budowlanej pomimo tego, że w realiach niniejszej sprawy nie zaktualizowały się przesłanki warunkujące legalizację określone treścią art. 49g ust. 2 P.b., w szczególności przesłanka dotycząca wymaganego stanu technicznego legalizowanego obiektu.
Decyzją z dnia 2 kwietnia 2024 r. PWINB umorzył postępowanie odwoławcze, stwierdzając brak w wypadku Skarżącego uprawnień procesowych do wniesienia przedmiotowego środka odwoławczego. Organ zaznaczył, że Skarżący nie był stroną postępowania przed PINB, a za stronę uznana została jedynie Gmina [....]. Skarżący jest właścicielem działki nr [...] obręb [...], która graniczy z drogą gminną. PWINB podniósł, że motywując swój interes prawny Skarżący wskazał na art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b., który stanowi, że obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając: poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Przepis ten ma jednak zastosowanie przy projektowaniu i budowie. Skarżący podał też, że budowa drogi w sposób znaczący wpływa na dopuszczalne parametry zabudowy jego nieruchomości, co wynika wprost z treści art. 43 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, statuującego zasady odległościowe lokalizowania obiektów przy drogach. Nie wskazał jednak konkretnie o jaką zabudowę chodzi, a z materiału dowodowego wynika, że działka nr ew. [...] to obecnie nieruchomość gruntowa niezabudowana. Nie do pogodzenia z prawem zabudowy jest zaś sytuacja, w której prawo inwestora jest ograniczane z uwagi na konieczność uwzględnienia interesu właściciela działki sąsiedniej, którego plany inwestycyjne nie są jeszcze skonkretyzowane. Organ podkreślił też, że kwestie związane z przyszłymi zasadami zagospodarowania działki Skarżącego i warunki jej zabudowy muszą być zgodne z obowiązującym Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego, zatwierdzonym Uchwałą Rady Miejskiej w [...] Nr [...] (Dz. Urz. Woj. Podkarpackiego z [..] 2015 r. poz. [...]). Wskazane zaś przez Skarżącego uciążliwości związane z funkcjonowaniem drogi świadczą jedynie o interesie faktycznym, a nie prawnym. PWINB podniósł, że aby realizować zabudowę na działce zgodnie z §14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 roku w sprawić warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225) należy zapewnić do działek budowlanych oraz do budynków i urządzeń z nimi związanych dojście i dojazd umożliwiający dostęp do drogi publicznej. Zdaniem Organu odwoławczego, okoliczności, które zostały podane w odwołaniu mają charakter bardzo ogólny, a tym samym nie mogą budować uprawnienia do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. W ocenie PWINB, nie ma żadnego przepisu prawa materialnego, z którego wynikałby interes prawny Skarżącego w niniejszym postępowaniu.
G. R. zaskarżył decyzję PIWNB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając naruszenie:
I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 80 K.p.a. do czego doszło w związku z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, co skutkowało całkowicie bezzasadnym przyjęciem jakoby należąca do Niego działka nr ew. [....] stanowiła obecnie nieruchomość gruntową niezabudowaną, podczas gdy w istocie działka ta jest zabudowana i znajduje się na niej Jego dom mieszkalny, w którym mieszka wraz z rodziną,
b) art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., do czego doszło na skutek wadliwego uzasadnienia decyzji, a tym samym naruszenie art. 8 § 1 K.p.a. – Organ II instancji w żaden sposób nie uzasadnił na jakiej podstawie przyjął, że działka nr ew. [...] jest niezabudowana oraz nie zbadał w sposób profesjonalny zarzutów zawartych w odwołaniu, odnosząc się do nich w sposób nad wyraz powierzchowny,
c) art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a., co nastąpiło na skutek bezpodstawnego umorzenia postępowania w sytuacji, w której nie zaktualizowały się przesłanki warunkujące takie rozstrzygnięcie z racji jego bezprzedmiotowości w aspekcie podmiotowym albowiem posiada w sprawie interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a.,
II. przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 28 K.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. w związku z jego niezastosowaniem, co skutkowało nieprzyznaniem statusu strony postępowania pomimo tego, że zalegalizowana samowola budowlana narusza Jego uzasadniony interes jako właściciela zabudowanej nieruchomości położonej w bezpośrednim obszarze oddziaływania tejże samowoli,
b) art. 28 K.p.a. w zw. z art. 43 ust. 1 u.d.p. w związku z jego niezastosowaniem, co skutkowało nieprzyznaniem statusu strony postępowania pomimo tego, że usytuowanie zalegalizowanego obiektu w sposób istotny ogranicza zabudowę należącej do Niego dz. nr ew. [...] obręb [...] w [...],
c) art. 28 K.p.a. w zw. z art. 140 w zw. z art. 144 ustawy Kodeks cywilny w związku z jego niezastosowaniem, co skutkowało nieprzyznaniem statusu strony postępowania pomimo tego, że zalegalizowany obiekt w sposób istotny negatywnie oddziałuje na Jego nieruchomość i tym samym jest źródłem immisji.
Skarżący zaznaczył, że gdyby przedmiotowa droga gminna miała powstawać
w ramach legalnego procesu budowlanego to byłby stroną postępowania w przedmiocie wydania decyzji o pozwoleniu na jej budowę. Byłby również niewątpliwie stroną w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia ze względu na to, że Jego nieruchomość znajduje się bezpośrednio przy drodze.
W skardze wniesiono o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Oceniając dopuszczalne prawem formy działalności administracji publicznej, w tym decyzję administracyjną, sąd kieruje się kryterium legalności takiego aktu, co wynika z brzmienia art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Bada więc, czy rozstrzygnięcie to odpowiada regulacjom materialnoprawnym i czy zapadło w prawidłowo prowadzonym postępowaniu. Nie wszystkie jednak naruszenia skutkują koniecznością eliminacji skarżonej decyzji z obrotu prawnego, a tylko te określone w art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd stwierdza więc nieważność kwestionowanej decyzji w sytuacji zauważenia przyczyn z art. 156 K.p.a. (§ pkt 2), natomiast uchyla decyzję w całości lub w części jeżeli zaistniało: naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (§ 1). Jeżeli natomiast wskazane uchybienia nie miały miejsca sąd skargę oddala w oparciu na art. 151 P.p.s.a.
Kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu poddana została zgodność z prawem decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, w sprawie zakończonej wydaniem decyzji o legalizacji budowy drogi gminnej w [....].
Jak stanowi art. 127 § 1 K.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Zatem skuteczne uruchomienie postępowania drugoinstancyjnego możliwe jest tylko z inicjatywy podmiotu, któremu przysługuje status strony danego postępowania. Innymi słowy, istnieje w tym względzie zasada skargowości, która oznacza, że postępowanie odwoławcze uruchamia czynność procesowa legitymowanego podmiotu. Rolą organu, który jest adresatem takiego środka zaskarżenia jest zatem zbadanie powyższego aspektu. Jeśli dojdzie do przekonania, że odwołujący się takiego statusu jest pozbawiony, wówczas powstaje sytuacja bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego, której konsekwencją jest jego umorzenie na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. W niektórych sytuacjach organ może w takich okolicznościach stwierdzić - w oparciu na art. 134 - niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych. Jest to jednak dopuszczalne tylko wówczas, kiedy brak legitymacji procesowej po stronie danego podmiotu ma charakter oczywisty tj. stwierdza się go bez konieczności głębszej analizy okoliczności sprawy. Tego rodzaju sytuacja jednak w warunkach sprawy niniejszej nie zaistniała, bowiem Organ II instancji dokonał stosownej analizy i przedstawił rozważania co do powyższej kwestii.
W postępowaniu administracyjnym w sprawie pozwolenia na budowę krąg podmiotów uznanych przez prawodawcę za strony ustalany jest na podstawie art. 28 ust. 2 P.b. w zw. z art. 3 pkt 20 P.b. Sprawa rozstrzygnięta przed Organem I instancji ma jednakże inny przedmiot. Dotyczy mianowicie legalizacji budowy drogi. Tym samym, do ustalenia kręgu stron takiego postępowania konieczne jest sięgnięcie do ogólnego uregulowania zawartego w art. 28 K.p.a., zgodnie z którym, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy na podstawie powołanego przepisu określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. O charakterze strony nie może więc decydować jedynie jej wola. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tj. normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której legitymujący się tym interesem prawnym może wywodzić swoje racje. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy więc to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Interes prawny w postępowaniu mogą mieć również podmioty, na których prawa lub obowiązki wpływa treść decyzji administracyjnej kształtującej prawa lub obowiązki innego podmiotu. Przy czym, nie budzi wątpliwości Sądu, że to podmiot zgłaszający żądanie wszczęcia postępowania odwoławczego powinien wykazać posiadanie interesu prawnego w sprawie, wywiedzionego z konkretnego przepisu prawa materialnego.
Stroną postępowania legalizacyjnego może być właściciel nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której znajduje się obiekt zrealizowany niezgodnie z przepisami prawa budowlanego, ale tylko wówczas, gdy inwestycja ta wpływa na jego sytuację materialnoprawną. Chodzi więc o jakieś konkretne oddziaływanie inwestycji na prawo własności, dające się ustalić w uwarunkowaniach rozpatrywanej sprawy. W żadnym jednak wypadku nie może to być każde oddziaływanie związane z korzystaniem z nieruchomości, które sąsiad uznaje jako uciążliwe dla niego. Odwołujący się musi więc wyraźnie sprecyzować przepis prawa wykluczający bądź ograniczający korzystanie z należącej do niego działki ze względu na takie a nie inne okoliczności dotyczące danej inwestycji.
Dla wykazania istnienia przymiotu strony postępowania legalizacyjnego nie wystarczy więc wskazanie, że nieruchomość sąsiaduje z terenem inwestycji. Potencjalna możliwość oddziaływania danej inwestycji, aby mogła uzasadniać występowanie interesu prawnego uprawniającego do udziału w postępowaniu musi w każdym przypadku wiązać się z potrzebą zbadania w postępowaniu administracyjnym zakresu tego oddziaływania w powiązaniu z konkretnymi przepisami regulującymi dopuszczalne granice oddziaływania danej inwestycji.
Motywując swój interes prawny Skarżący powołał się w toku postępowania na następujące regulacje prawne: art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b., art. 43 ust. 1 ustawy o drogach publicznych oraz art. 140 i art. 144 K.c. Jeśli chodzi o pierwszą z nich, to brzmi ona następująco: obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Odnosząc się do tego przepisu PWINB stwierdził, że dotyczy on projektowania i budowy obiektu, z czym zasadniczo należy się zgodzić. Poszanowanie takich interesów musi jednak łączyć się z innymi konkretnymi unormowaniami, bowiem powołany art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. ma charakter bardzo ogólny i pozostaje w związku z określonymi przepisami prawnymi dotyczącymi danej inwestycji. Pojęcie uzasadnionych interesów osób trzecich winno być więc interpretowane w oparciu na obiektywne przesłanki, a więc przy wzięciu pod uwagę zgodności ze stosownymi przepisami. Jeżeli inwestycja nie wykazuje żadnej sprzeczności z prawnymi wymogami, to spowodowane daną inwestycją dolegliwości dla otoczenia nie mogą zostać zakwalifikowane jako naruszające uzasadnione interesy osób trzecich. Nie chodzi bowiem o wszelkie utrudnienia, jakie przynosi ze sobą przedsięwzięcie, a jedynie o takie, które dotyczyć mogą naruszeń interesów prawnych, a nie interesów faktycznych innych osób. Przytoczony przez Skarżącego przepis (art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b.) może więc odnosić się do planowanej, aczkolwiek już w dużej mierze skonkretyzowanej przez inwestora zabudowy jego działki. Skarżący powołując się zaś na tę regulację nie zarysował tego rodzaju planów. Trudno w takiej sytuacji przyjąć, że takie ogólne Jego plany w tym zakresie, jednak nie przybierające jakichś konkretnych ram, a w każdym razie nie przedstawione przez Niego, mogłyby uniemożliwiać dokonanie legalizacji, której niniejsza sprawa dotyczy. To Skarżący winien wykazać, że sporna inwestycja uniemożliwi Mu realizację zabudowy, którą planuje na swojej działce, względnie, że powoduje, iż już istniejąca na niej zabudowa będzie stała w sprzeczności z unormowaniami wynikającymi z art. 43 ust. 1 ustawy o drogach publicznych wprowadzającymi normy odległościowe jeśli chodzi o usytuowanie obiektów budowlanych przy drogach. Rolą odwołującego się jest więc wskazanie konkretnych zastrzeżeń w odniesieniu do konkretnych inwestycji, istniejących czy planowanych. Przy interpretacji art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. nie można zapominać o wyrażonej w art. 4 P.b. zasadzie wolności budowlanej, zgodnie z którą każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami.
Uzasadniając istnienie po swojej stronie interesu prawnego Skarżący wskazał też na art. 140 w zw. z art. 144 K.c. Według pierwszego z przepisów, w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Natomiast, zgodnie z drugim unormowaniem, właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.
Zdaniem Sądu, samo powoływanie się na okoliczność, że droga, której legalizacji sprawa dotyczy będzie powodowała immisje wynikające z faktu jej użytkowania zgodnie z przeznaczeniem, w postaci hałasu czy zanieczyszczenia, nie jest wystarczające do uznania istnienia po stronie Skarżącego interesu prawnego w niniejszym postępowaniu. Uprawnienia właściciela wyprowadzone z art. 140 i art. 144 K.c., same w sobie nie stanowią zatem o interesie prawnym w postępowaniu administracyjnym, a ochrona własności przed immisjami, które zakłócają korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, może być dochodzona na drodze cywilnej przed sądami powszechnymi. Roszczenia związane z prawem sąsiedzkim należą więc do sfery prawa cywilnego, a spory z tym związane do spraw cywilnych w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego, które pozostają poza zakresem kompetencji organów administracji publicznej oraz poza kognicją sądów administracyjnych. Kwestie związane z uciążliwościami wynikającymi z normalnego użytkowania inwestycji (drogi) nie mogą zatem uzasadniać istnienia interesu prawnego Skarżącego. Przyjęcie odmiennego poglądu oznaczałoby konieczność uznania za stronę postępowania w sprawie legalizacji danej inwestycji podmiotu, którego nieruchomość znajdowałaby się w obszarze wszelkiego rodzaju immisji związanych z użytkowaniem tejże inwestycji. To stałoby w sprzeczności z art. 28 K.p.a., który zawęża pojęcie interesu do występowania wyłącznie interesu prawnego, wyłączając jednocześnie interes faktyczny. Skarżący nie wykazał, by inwestycja generowała immisje, które mogłyby oddziaływać na Jego działkę, ale w stopniu wykraczającym ponad przeciętną miarę.
Interes prawny, który decyduje o statusie strony postępowania musi być konkretny i obiektywnie sprawdzalny. Skarżący ma w niniejszej sprawie interes faktyczny tj. jest zainteresowany jej rozstrzygnięciem, ale Jego interes nie znajduje podstawy w odpowiednich regulacjach materialnoprawnych.
Stwierdzenie więc, że Skarżącemu nie przysługuje status strony postępowania
w niniejszej sprawie, a tym samym legitymacja do złożenia odwołania, obligowało PWINB do wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 i art. 127 K.p.a. Prawidłowo w takiej sytuacji PWINB odstąpił od oceny merytorycznej decyzji PINB, albowiem takie merytoryczne rozpoznanie sprawy jest możliwe tylko w razie stwierdzenia podmiotowej i przedmiotowej dopuszczalności odwołania. Konsekwencją umorzenia postępowania odwoławczego jest więc to, że zawarta w odwołaniu argumentacja podważająca decyzję Organu pierwszej instancji nie mogła być rozpatrzona.
Sąd stwierdził, że w realiach sprawy umorzenie postępowania odwoławczego było uzasadnione i znajdowało oparcie w przepisach prawa. PWINB przeprowadził wystarczającą analizę w zakresie istnienia w przypadku Skarżącego przymiotu strony. Tym samym skarga i zarzuty w niej powołane nie mogły doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Dlatego Sąd skargę oddalił, orzekając jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 P.p.s.a.Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę