II SA/GL 550/06

II SA/Gl 550/06 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2007-01-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bonifacy Bronkowski
Maria Taniewska-Banacka /sprawozdawca/
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Sygn. powiązane
II OSK 975/07 - Wyrok NSA z 2008-12-16
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka ( spr.) Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie obowiązku meldunkowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokatowi J. F. kwotę [...] ([...] złote [...]) w tym kwotę [...] ([...][...]) podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...]r. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w J. zwróciła się do Urzędu Miasta Wydziału Spraw Obywatelskich z wnioskiem o wymeldowanie z pobytu stałego z lokalu przy ul. A Z.R.. W uzasadnieniu Spółdzielnia podała, iż w roku [...] ojciec Z. R., W. R., który w przeszłości otrzymał przydział na powyższe mieszkanie, zrezygnował z członkostwa Spółdzielni i zdał użytkowany lokal. Mieszkanie zostało wyremontowane i zasiedlone przez innego członka Spółdzielni.
W trakcie prowadzonego przez organ I instancji postępowania administracyjnego Urząd Miasta podjął próbę powiadomienia Z. R. o wszczęciu postępowania w sprawie wymeldowania jednak wysłane na adres stałego zameldowania przy ul. A powiadomienie nie zostało podjęte. W tej sytuacji organ I instancji dwukrotnie zwrócił się do Centralnego Bura Adresowego w W. z prośbą o podanie ostatniego zameldowania na pobyt stały lub czasowy Z. R.. Z wnioskiem o informacje co do Z. R. zwrócił się też do Kartoteki Skazanych i Tymczasowo Aresztowanych w W.. W odpowiedzi uzyskał pisma wyjaśniające, iż Z. R. nie przebywa ani w areszcie śledczym, ani w zakładzie karnym na terenie kraju, a jedynym jego miejscem zameldowania uwidocznionym w Centralnym Biurze Adresowym jest dawny adres przy ulicy A. W tej sytuacji Prezydent Miasta zwrócił się do Sądu Rejonowego Wydziału [...] Cywilnego w J. z wnioskiem o ustanowienie przedstawiciela dla nieobecnego w postępowaniu administracyjnym. Postanowieniem z dnia [...]roku sygn. akt [...] Sąd Rejonowy Wydział [...] Cywilny w J. ustanowił do zastępowania nieznanego z miejsca pobytu Z. R. w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie przedstawiciela w osobie T. M..
W dniu [...]roku z udziałem T. M. oraz obecnej lokatorki mieszkania przeprowadzono oględziny przedmiotowego lokalu stwierdzając, iż brak w nim rzeczy osobistych i przedmiotów majątkowych należących do Z. R..
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta J. orzekł o wymeldowaniu Z. R. z pobytu stałego przy ul. A z uwagi na opuszczenie przezeń lokalu przed dniem [...]r. Opuszczając lokal Z. R. zabrał wszystkie swoje rzeczy nie dokonał jednak wymeldowania, a w konsekwencji spełnione zostały przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 32 poz. 174 z późn. zm.). Decyzja ta została doręczona T. M. jako ustanowionemu przedstawicielowi Z. R. w dniu [...]r.
Pismem z dnia [...]r. Z. R. zwrócił się do Prezydenta Miasta J. z wnioskiem o przywrócenie prawa stałego zameldowania bądź przydzielenie innego lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu Z. R. stwierdził, iż otrzymał nowy dowód osobisty z adnotacją o braku stałego zameldowania co zdaniem strony jest nieprawdą albowiem, jak stwierdził, urzędy nie mają prawa wymeldowywać do nikąd. W nagłówku pisma Z. R. podał swój dawny adres przy ul. A. Na wskazany przez stronę adres organ I instancji przesłał mu kserokopię decyzji o wymeldowaniu wraz ze stosownym pismem przewodnim. Przesyłka ta nie została przez Z. R. odebrana. W dniu [...]r. Z. R. nadesłał kolejne pismo zatytułowane “Ponaglenie" stwierdzające, iż nie otrzymał od Prezydenta Miasta żadnej odpowiedzi pomimo, że wymeldowany z mieszkania został cyt. “potajemnie", a jako osoba nie zameldowana ma problemy z uzyskaniem prawa jazdy. Tym razem w nagłówku pisma Z. R. wskazał jako adres do korespondencji [...], ul. B. Na ten zatem adres przesłano stronie kserokopię decyzji o wymeldowaniu wraz z pismem przewodnim, a przesyłka została przez stronę w dniu podjęta w dniu [...]r.
Pismem z dnia [...]r. Z. R. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. podając jako swój obecny adres po raz kolejny [...], ul. B. W odwołaniu Z. R. wskazał, iż od 23 lat tuła się nie posiadając własnego mieszkania albowiem był internowany i w tym czasie jego ojciec, pod namową macochy, zdał mieszkanie oraz że jego rzeczy znajdujące się w mieszkaniu Spółdzielnia usunęła. Z. R. domagał się w odwołaniu bezzwłocznego przyznania mu lokalu mieszkalnego w J., nakazania wydania prawa jazdy, a także z uwagi na niepełnosprawność ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. W części nagłówkowej odwołania Z. R. umieścił adnotację podkreślającą, iż odwołanie wnosi w terminie.
Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu organ drugoinstancyjny podniósł, iż ustanowiona przez Sąd przedstawicielka Z. R., T. M., odebrała przedmiotową decyzję w dniu [...] roku natomiast Z. R. wniósł odwołanie [...]r. tj. przeszło 5 lat po terminie określonym w art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zwanej dalej: k.p.a.).
Pismem z dnia [...]r. Z. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie organu II instancji. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, iż dokonano cyt. “zbrodni" albowiem Urząd Miasta, który w [...]r. korespondował ze skarżącym znał jego rzeczywisty adres, a tym samym ustanowienie kuratora naruszało przepisy kodeksy karnego. W nagłówku skargi skarżący podał kolejną wersję adresu, a to [...]ul. C, jak również dołączył kopię dwóch pism pod tym adresem skierowanych do niego przez Urząd Miejski w [...]r. a informujących o negatywnym zaopiniowaniu wniosku o przydział mieszkania z powodu braku mieszkań.
Skarga została wniesiona w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo w uzasadnieniu podkreślił nadto, że wobec stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie rozpoznawał sprawy merytorycznie. Bez znaczenia zatem pozostają zarzuty kierowane przez skarżącego pod adresem decyzji pierwszoinstancyjnej.
W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...]r. Z. R. wniósł o odrzucenie, oddalenie bądź pominięcie odpowiedzi na skargę. Stwierdził nadto, że wprawdzie przedmiotową decyzję doręczono mu dopiero w dniu [...]r., a w konsekwencji wniesione dnia [...] tegoż roku odwołanie zostało według niego złożone w terminie, niemniej jednak obecnie wnosi on o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Pismo swe Z. R. opatrzył tym razem nie adresem przy ul. C lecz wskazywanym przed wniesieniem skargi adresem przy ul. B.
Pismo procesowe z dnia [...]r. wniósł też do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ustanowiony na wniosek skarżącego profesjonalny pełnomocnik z urzędu. W piśmie tym pełnomocnik stwierdził m.in., że jak wynika z uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta skarżący nie brał udziału w postępowaniu o wymeldowanie albowiem organ administracji publicznej rzekomo nie potrafił ustalić jego miejsca pobytu podczas gdy w rzeczywistości w roku [...] adres ten był pracownikom urzędu znany. Nadto wprawdzie w swym odwołaniu skarżący nie zgłosił formalnego wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia to jednak zdaniem pełnomocnika sama treść odwołania wskazuje, że w istocie o taki wniosek skarżącemu chodziło.
W trakcie rozprawy w dniu 25 stycznia 2007 r. pełnomocnik skarżącego wniósł i wywiódł jak w skardze oraz w dalszych pismach procesowych podnosząc, iż jego zdaniem ustanowienie kuratora dla doręczeń było przedwczesne, a wobec takiego uchybienia należy uznać, że złożone przez skarżącego odwołanie od decyzji organu I instancji wniesione zostało z zachowaniem ustawowego terminu. Na pytanie Sądu pełnomocnik dodał, że nawet jeżeli przyjąć, iż odwołanie nie zostało wniesione w terminie to niewątpliwie należało je odczytać jako wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że nie jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie.
Zważyć bowiem w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania – jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Złożenie odwołania po terminie powodować może różne skutki procesowe w zależności od tego czy odwołujący się złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 1 i 2 k.p.a.) czy też z prośbą taką nie wystąpił. Jeżeli wraz z odwołaniem odwołujący się złożył wniosek o przywrócenie terminu to wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany w pierwszej kolejności wniosek ten rozpoznać, a następnie w zależności od oceny okoliczności i przyczyn wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia, bądź to wydać postanowienie, w którym stwierdzi, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, bądź też, także w drodze postanowienia, przywrócić termin do złożenia odwołania i rozpoznać sprawę merytorycznie. Jeśli natomiast wnoszący odwołanie nie wystąpił jednocześnie z prośbą o przywrócenie terminu do jego złożenia, wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.). Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Należy jeszcze wskazać, iż w myśl art. 58 § 2 i 3 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu natomiast przywrócenie terminu do złożenia wskazanej wyżej prośby jest niedopuszczalne.
Odnosząc powyższe uwagi do przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego przed organem II instancji w pierwszej kolejności wskazać należy, iż wobec niemożności ustalenia aktualnego miejsca pobytu Z. R., który nie przebywał od co najmniej 18 lat w miejscu stałego zameldowania, a jak wynika z informacji Centralnego Biura Adresowego w W. nie zameldował się na pobyt czasowy pod innym adresem, prawomocnym postanowieniem z dnia [...]r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy Wydział [...] Cywilny w J. na wniosek organu I instancji ustanowił do zastępowania nieznanej z miejsca pobytu strony przedstawiciela w osobie T. M.. Bezspornym jest nadto, iż wydana przez organ I instancji w dniu [...]r. decyzja o wymeldowaniu Z. R. została tegoż dnia doręczona T. M. (dowód: zwrotne poświadczenie odbioru podpisane przez ustanowionego przez sąd przedstawiciela). Doręczenie przedmiotowej decyzji do rąk ustanowionego przedstawiciela zgodne było z art. 48 § 1 k.p.a. stanowiącym, iż pisma skierowane do osób nieznanych z miejsca pobytu doręcza się, ze skutkiem doręczenia stronie, przedstawicielowi ustanowionemu w myśl art. 34 k.p.a. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o trybie i terminie, w którym można wnieść odwołanie, a termin ten w przypadku gdy strona miała ustanowionego przez sąd w myśl art. 34 k.p.a przedstawiciela biegnie od daty doręczenia decyzji temuż przedstawicielowi – por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 1999 r., V SA 1007/99, LEX nr 49421. W konsekwencji po bezskutecznym upływie terminu do wniesienia odwołania, którego bieg rozpoczął się w dniu [...]r., decyzja organu I instancji stała się ostateczna.
Bezspornym jest także, iż odwołanie Z. R. zostało nadane w urzędzie pocztowym dopiero w dniu [...]r. (dowód: datownik umieszczony na kopercie). Zdaniem organu II instancji, które Sąd w całej rozciągłości podziela, nie zawierało ono wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Odnosząc się w tym miejscu do wyrażonej przez pełnomocnika skarżącego tezy, iż jego zdaniem z odwołania Z. R. wynika, że stanowi ono w istocie nieumiejętnie sformułowany wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia Sąd stwierdza, że teza ta jest niemożliwa do zaakceptowania i obrony. Stoi ona bowiem w rażącej sprzeczności z jednoznaczną w tej mierze treścią odwołania Z. R. z dnia [...]r., kiedy to odwołujący się uważając, iż składa środek zaskarżenia w ustawowym terminie, na podkreślenie tego poglądu naniósł na nim maszynową adnotację o treści i pisowni cyt. “Odwołanie wnosi w TERMINIE!!!". W konsekwencji uznanie, iż tego typu adnotację należy uznać, jak dowodzi pełnomocnik skarżącego, za wniosek o przywrócenie terminu, podczas gdy w rzeczywistości po raz pierwszy kwestię przywrócenia terminu skarżący podniósł dopiero w kierowanym do tut. Sądu piśmie procesowym z dnia [...]r., stanowiłoby, zdaniem Sądu, przejaw dowolnej i niedopuszczalnej nadinterpretacji.
Tym samym stwierdzić zatem należy, iż Z. R., prawidłowo pouczony w decyzji o środkach zaskarżenia, uchybił określonemu w art. 129 § 2 k.p.a. 14-dniowemu terminowi do wniesienia odwołania, co czyniło jego odwołanie bezskutecznym. W konsekwencji merytoryczne rozpatrywanie odwołania przez Wojewodę [...] było niedopuszczalne, a z uwagi na brak stosownego wniosku niedopuszczalnym było także ewentualne rozważanie możliwości przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji organ II instancji zobligowany był, na podstawie art. 134 k.p.a., do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Należy bowiem wskazać, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznaczałoby bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości – por. szerzej np. B. Adamiak /w/ B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006 r., s. 598; G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I, Zakamycze, 2005 r. , s. 210 i nast.; por. też np. wyrok NSA z dnia 18 listopada 1999 r., I SA 330/99, LEX nr 48749; wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 1999 r., I SA 1823/98, ONSA 2000, nr 2, poz. 70; uchwałę NSA z dnia 12 października 1998 r., OPS 11/98, ONSA 1999, nr 1, poz. 4; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1998 r., IV SA 1006/96, LEX nr 43356).
Odnosząc się z kolei do zgłoszonego przez skarżącego (podtrzymanego także przez jego pełnomocnika) zarzutu, iż organ I instancji znał jego rzeczywisty adres albowiem korespondował z nim w roku [...] i w konsekwencji to właśnie tam winien był przesyłać redagowane w niniejszej sprawie dokumenty Sąd stwierdza, iż w ramach każdego prowadzonego postępowania administracyjnego prowadzący je organ obowiązany jest, o ile nie posiada stosownych informacji od samej strony, ustalić jej rzeczywisty aktualny adres, a nie bazować na danych dotyczących chwilowego miejsca pobytu przed laty. W konsekwencji dokonana przez organ I instancji próba ustalenia tegoż adresu poprzez Centralne Biuro Adresowe w W. stanowiła działanie jak najbardziej trafne i stosowne. To natomiast, iż próba ta nie doprowadziła do pozytywnego efektu obciąża skarżącego, który mieszkając od co najmniej [...] r. poza miejscem stałego zameldowania, pod innym adresem, wbrew obowiązującym przepisom nie dopełnił obowiązku meldunkowego i tym samym uniemożliwił ustalenie aktualnego miejsca pobytu w bazie CBA, co w konsekwencji spowodowało konieczność ustanowienia przedstawiciela do doręczeń i doręczenia na jego ręce decyzji organu I instancji. Sytuacja "nieznajomości miejsca pobytu danej osoby" (w rozumieniu art. 48 § 1 k.p.a.) istnieje bowiem wówczas, gdy organ w wyniku podjętych działań ustali, że miejsce pobytu strony wynikające z ewidencji ludności nie jest aktualne (osoba nie wykonała ciążącego na niej obowiązku meldunkowego) albo strona ta pozostaje poza wszelką ewidencją (nie dopełniła obowiązku meldunkowego lub z powodu bezdomności) – por. szerzej B. Majchrzak: "Osoba nieobecna" w rozumieniu art. 34 k.p.a. Kwartalnik Prawa Publicznego, 2003/4/123. Notabene warto w tym miejscu podkreślić, iż w rzeczywistości nadal niejasnym jest gdzie w istocie Z. R. przebywa, składa on bowiem w tej mierze sprzeczne oświadczenia. O ile bowiem w nagłówku skargi skarżący po raz jedyny podał adres “[...] ul. C", zarzucając organowi I instancji, iż właśnie ten adres w przeszłości był pracownikom Urzędu znany, o tyle we wszystkich innych pismach wskazywał on jako swój adres albo dawne miejsce zameldowania albo adres “Nowe [...] ul. B".
W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.