II SA/Rz 656/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2022-10-27
NSAbudowlaneŚredniawsa
nadzór budowlanyprawo administracyjnedostęp do aktdokumentacja technicznapostępowanie administracyjneprawo budowlaneskarżącyorgan administracji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów nadzoru budowlanego odmawiające przekazania pełnej dokumentacji sprawy, uznając prawo strony do dostępu do akt.

Spółka G. Sp. z o.o. zaskarżyła postanowienia organów nadzoru budowlanego odmawiające przekazania pełnej dokumentacji architektoniczno-budowlanej od początku postępowania. Organy argumentowały trudnościami technicznymi i organizacyjnymi oraz brakiem ważnego interesu strony. Sąd uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżone postanowienia i podkreślając prawo strony do wglądu w akta oraz sporządzania kopii, zwłaszcza w kontekście długotrwałego i skomplikowanego postępowania.

Przedmiotem skargi G. Sp. z o.o. było postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) odmawiające przekazania pełnej dokumentacji architektoniczno-budowlanej. Wniosek strony wynikał z długotrwałego postępowania dotyczącego inwestycji, w którym wydano m.in. nakaz rozbiórki. Organy I i II instancji odmówiły przekazania dokumentacji, powołując się na znaczne utrudnienia techniczne i organizacyjne związane z ilością akt oraz brak ważnego interesu strony, sugerując, że inwestor powinien dysponować dokumentacją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał skargę za zasadną. Sąd odwołał się do art. 73 Kodeksu postępowania administracyjnego, który gwarantuje stronie prawo do wglądu w akta, sporządzania notatek, kopii i odpisów. Podkreślono, że prawo to obejmuje również możliwość sporządzenia kserokopii. Sąd nie podzielił stanowiska organów o nadmiernych trudnościach technicznych i organizacyjnych, wskazując, że akta nie były aż tak obszerne, aby uniemożliwić ich skserowanie. Sąd uznał, że długotrwałość postępowania, jego zawiłość oraz potencjalne problemy z kompletnością i porządkiem akt uzasadniają ważny interes strony w uzyskaniu pełnej dokumentacji. Odmowa przekazania dokumentacji naruszała prawo strony do udziału w postępowaniu i obrony swoich praw. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżone postanowienia organów obu instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ ma obowiązek udostępnić akta sprawy stronie, w tym umożliwić sporządzenie kopii dokumentów, jeśli strona wykaże ważny interes. Utrudnienia techniczne lub organizacyjne nie mogą stanowić bezwzględnej podstawy do odmowy, jeśli nie są nadzwyczajne.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na art. 73 k.p.a., który gwarantuje prawo strony do wglądu i sporządzania kopii akt. Podkreślono, że prawo to nie jest bezwzględne, ale odmowa musi być uzasadniona konkretnymi, znaczącymi utrudnieniami lub nadużyciem prawa przez stronę. W analizowanej sprawie długotrwałość postępowania i jego zawiłość uzasadniały ważny interes strony w uzyskaniu dokumentacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (5)

Główne

k.p.a. art. 73 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, w tym kserokopii, nawet po zakończeniu postępowania.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje środki przewidziane w ustawie dla odpowiedniego rodzaju postępowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 73 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawo strony do dostępu do akt sprawy i sporządzania ich kopii jest fundamentalne i nie może być ograniczane przez rutynowe utrudnienia techniczne lub organizacyjne organu. Długotrwałość i zawiłość postępowania administracyjnego, a także potencjalne problemy z kompletnością i porządkiem akt, uzasadniają ważny interes strony w uzyskaniu pełnej dokumentacji. Odmowa przekazania dokumentacji narusza prawo strony do udziału w postępowaniu i obrony swoich praw.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów o nadmiernych trudnościach technicznych i organizacyjnych w sporządzeniu kopii akt. Argument organu, że inwestor powinien dysponować dokumentacją, ponieważ sam występował o pozwolenie na budowę.

Godne uwagi sformułowania

Uszło uwadze organów, iż czas trwania postępowania w tej sprawie liczy kilkanaście lat. Nie potrzeba wielkiej wyobraźni, aby zrozumieć, że strona w jednym przypadku złoży do akt oryginał posiadanego dokumentu bez sporządzenia jego kserokopii albo złoży pismo, którego odpis może zgubić lub go nie sporządzić. Przytoczona argumentacja wskazuje jasno, że wnioskodawcy w sposób oczywisty i świadomy nie nadużywali swojego prawa z art. 73 § 1 k.p.a., a jej treść przesądza o istnieniu ich ważnego interesu w uzyskaniu żądanej dokumentacji.

Skład orzekający

Elżbieta Mazur-Selwa

sprawozdawca

Ewa Partyka

członek

Magdalena Józefczyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa strony do dostępu do akt sprawy i sporządzania ich kopii, zwłaszcza w kontekście długotrwałych i skomplikowanych postępowań administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy głównie interpretacji art. 73 k.p.a. w kontekście dostępu do akt i sporządzania kopii, a nie meritum sprawy budowlanej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje fundamentalne prawo strony do dostępu do akt postępowania administracyjnego i pokazuje, jak sąd interpretuje granice tego prawa w praktyce, szczególnie gdy organy powołują się na utrudnienia. Jest to istotne dla każdego uczestnika postępowań administracyjnych.

Czy organ może odmówić Ci dostępu do akt sprawy? Sąd wyjaśnia, kiedy masz do tego prawo.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 656/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-10-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /sprawozdawca/
Ewa Partyka
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 197/23 - Wyrok NSA z 2024-09-05
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 73, art. 74 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2022 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w N. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 15 marca 2022 r. nr OA.7722.19.3.2022 w przedmiocie odmowy przekazania pełnej dokumentacji architektoniczno-budowlanej I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] z dnia 15 grudnia 2021 r. nr NB-I-3-7355-2-24/14; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej G. Sp. z o.o. z siedzibą w N. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi G. Sp. z o.o. w N. (dalej: "Spółka" "strona skarżąca") jest, wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 oraz art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 – dalej "k.p.a.") postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "PWINB") z dnia 15 marca 2022 r. nr OA.7722.19.3.2022 o odmowie przekazania pełnej dokumentacji architektoniczno-budowlanej.
Z uzasadnienia i akt sprawy wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (dalej w skrócie: "PINB") prowadzi postępowanie w sprawie inwestycji p.n. "rozbudowa istniejącego budynku biurowego i nadbudowa o jedną kondygnację wraz z przełożeniem sieci kolidujących z rozbudową na działce nr [...] obr. 213 przy ul. [...] w R. oraz zmiana sposobu użytkowania świetlicy na pomieszczenia handlowe z zapleczem", realizowanej w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę z dnia 14.02.2000 r. nr AN.1.52/7351/249/99, zmienionej decyzją z dnia 10.02.2009 r. nr AR.I.52/7353/86/90/08/09, wydanych przez Prezydenta Miasta [...].
Decyzją z dnia 30 września 2021 r. nr PWINB uchylił decyzję PINB z dnia 12 marca 2019 r. nr NB-I-3-7355-2-24/14, którą nakazano A.S., działającemu w imieniu P. z/s w N., wykonać rozbiórkę nadbudowy obiektu (nad częścią oznaczoną w projekcie budowlanym segmentem "A"), zlokalizowanego na działce nr [...] obr. 213 przy ul. [...] w R., zrealizowaną w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Wnioskami z dnia 12 listopada 2021 r. (o identycznej treści) A.S. i Spółka "G. Sp. z o. o., zwrócili się o przekazanie Stronie pełnej dokumentacji architektoniczno-budowlanej (akta sprawy) od początku postępowania tj. od wszczęcia postępowania administracyjnego.
PINB postanowieniem z dnia 15 grudnia 2021 r. nr NB-I-3-7355-2-24/14 odmówił A.S. i G. Sp. z o.o., przekazania pełnej dokumentacji architektoniczno-budowlanej (akt sprawy) od początku postępowania tj. od wszczęcia postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu organ powołując się na art. 73 k.p.a. i uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 8 października 2018 r., sygn. I OPS 1/18 podał, że w aktach prowadzonej pod nr NB-I-3-7355-2- 24/14 sprawy zgromadzone są przede wszystkim: pisma i wnioski A.S. i Spółki "G. Sp. z o.o."; kserokopie decyzji o warunkach zabudowy i decyzji pozwolenia na budowę; pisma, postanowienia i decyzje wydane przez PINB [...] doręczane A.S. i Spółce "G. Sp. z o.o.", czego potwierdzeniem są zwrotne potwierdzenia odbioru w/w dokumentów zgromadzone w aktach sprawy; dokumenty przedkładane przez A.S. tj. "Ocena stanu technicznego wykonanych robót budowlanych" z września 2017 r. sporządzona w branży konstrukcyjnej, "Ocena wykonanych robót w zakresie instalacji elektrycznych i piorunochronnej w budynku hotelowym przy ul. [...] na działce nr [...]" z października 2018 r. sporządzona w branży elektrycznej, projekt budowlany zamienny z czerwca 2015 r.; pisma, postanowienia i decyzja wydane w w/w sprawie przez PWINB. W tomie I protokół z czynności kontrolnych i protokół oględzin, sporządzone przez pracowników organu nadzoru budowlanego, w których uczestniczył A.S. W aktach sprawy znak: NB-I-3-7355-2-24/14 zgromadzono głównie wnioski, pisma i dokumenty składane wyłącznie przez strony wnioskujące o wydanie kserokopii z akt, oraz pisma, postanowienia i decyzje wydawane przez organy nadzoru budowlanego w w/w sprawie i doręczane wnioskującym stronom.
Organ I instancji wskazał, że w kontekście materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, sporządzenie jego kopii byłoby utrudnione z uwagi na znaczną ilość dokumentów przeznaczonych do kopiowania. Na akta sprawy składają się: tom I zawierający ponad 55 zapisanych stron A4 i kilka stron o formacie większym niż A4 i tom II zawierający dokumenty stanowiące ponad 200 zapisanych stron formatu A4 (bez uwzględnienia w/w ocen technicznych i w/w projektu zamiennego). Akta są obszerne i wymagają większego organizacyjnego zaangażowania ze strony organu by sporządzić ich kopie. Organ wyjaśnił, że oczywistym jest, że strona postępowania mogła zagubić jakieś dokumenty, które organ w toku postępowania doręczał. Jednakże organ nie odmawia stronie prawa zapoznania się i wykonania z dokumentów kopii w postaci fotokopii. Również po wskazaniu konkretnego dokumentu, którego kserokopię strona chciałaby otrzymać, istnieje możliwość wykonania kserokopii w/w dokumentu, na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. Do dnia wydania zaskarżonego postanowienia żadna ze stron, w tym zainteresowani wnioskodawcy, nie skorzystali z możliwości zapoznania z aktami sprawy.
Zażalenia na to postanowienie o tożsamej treści złożyli A.S. i "G. Sp. z o.o. Zawnioskowali o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podali, że decyzją Prezydenta Miasta [...] z 14 lutego 2000 r. nr AN.I.52/7351/249/99, zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę inwestycji p.n.: "Rozbudowa istniejącego budynku biurowego i nadbudowa o jedną kondygnację wraz z przełożeniem sieci kolidujących z rozbudową na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w R. oraz na zmianę sposobu użytkowania pomieszczeń świetlicy na pomieszczenia handlowe z zapleczem na działce nr [...] obr. [...] położonej przy ul. [...] w R.". Podnieśli, że od 20 lat prowadzone są liczne postępowania przed Prezydentem Miasta [...], SKO w Rzeszowie, WSA w Rzeszowie oraz innymi organami administracji publicznej w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą a także w trybie kontroli. Wielokrotnie do w/w organów przesyłali oryginały dokumentów czy to na żądanie czy w ramach środka odwoławczego i spora część dokumentacji m.in. architektoniczno-budowlanej nie została zwrócona. Zaznaczyli, że tak długi okres procesowania powoduje, że za kilka lat w związku ze zmianami w Prawie budowlanym w zakresie standardów hotelowych, budynek będzie musiał być przebudowany. Wskutek odmowy przekazania pełnej dokumentacji architektoniczno-budowlanej (akt sprawy) od początku postępowania tj. od wszczęcia postępowania administracyjnego, zostali pozbawieni udziału w toczącym się postępowaniu odwoławczym poprzez brak możliwości odniesienia się do twierdzeń i zarzutów organu oraz zgłaszanych zastrzeżeń z powodu braku tych dokumentów, co do treści których organ opiera swoje twierdzenia i wydaje decyzje administracyjne. Podali, że z uwagi na ilość zgromadzonych w toku postępowania akt, niejednokrotnie nieuporządkowanych czy to przez organy administracyjne czy sąd, nie ma pewności co do ich kompletności. Brak usystematyzowania kompletu dokumentacji powoduje, że strona nie ma możliwości oparcia swoich wniosków i zarzutów co do konkretnych przepisów. Ze względu na zawiły charakter sprawy, organ niejednokrotnie przesuwał termin zakończenia postępowania m.in. z powodu obszerności materiału źródłowego i dowodowego zgromadzonego w toku postępowania. Podnieśli, że Urząd Miasta [...] wydał decyzje nr AN.I.52/7351/249/99 z 14 lutego 2000 r. oraz nr AR.1.52/7353/86/90/08/09 z 10 lutego 2009 r., które ze sobą kolidują i są sprzeczne. Wydał także decyzję nr AR.I.52.7331/13/09 z 30 kwietnia 2009 r., na podstawie której inwestor rozpoczął i prowadził budowę. Za ostateczną i obowiązującą uważali decyzję nr AR.I.52.7331/13/09, dlatego zwrócili się do organu architektoniczno-budowlanego o wznowienie postępowania w sprawie uchylenia sprzecznych ze sobą tych dwóch wcześniejszych decyzji. Podkreślili, że wielowarstwowość prowadzonych spraw wymaga profesjonalnego i fachowego skompletowania i uporządkowania zgromadzonych akt (ponumerowania). Wskutek tego przeglądanie akt czy zrobienie kopii wydaje się być nie do wykonania z uwagi na ilość dokumentacji, jej format i możliwości organizacyjne oraz techniczne organu udostępniającego. Podnieśli, że z uwagi na epidemię COVID-19 zaznajomienie się z aktami sprawy w siedzibie organu jest utrudnione, z uwagi na ustalone terminy i krótki czas przewidziany na zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym. Wskazali, że mając na uwadze transparentność toczącego się postępowania oraz zapewnienie stronie udziału, najlepszym rozwiązaniem tak dla organu jak i strony postępowania, wydaje się być zarchiwizowanie akt w formie elektronicznej.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 15 marca 2022 r. PWINB utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ odwoławczy stwierdził, że stanowisko PINB jest prawidłowe, a argumenty zażaleń nie zasługują na uwzględnienie. Wyjaśnił, że wniosek odwołujących dotyczy przekazania "pełnej dokumentacji (...) od początku postępowania tj. od wszczęcia postępowania administracyjnego", a zatem dużej liczby dokumentów. Do ich skserowania wymagane byłoby znaczne zaangażowanie pracowników organu powiatowego. Jednocześnie odwołujący nie powołali się na jakikolwiek ważny powód uzasadniający posiadanie kopii całości dokumentacji sprawy (co mogłoby stanowić powód do dodatkowego zaangażowania przez organ środków dla realizacji żądania wnioskodawców), poza ogólnikowym stwierdzeniem że "wskutek odmowy przekazania pełnej dokumentacji architektoniczno-budowlanej (akt sprawy) od początku postępowania tj. od wszczęcia postępowania administracyjnego, zostali pozbawieni udziału w toczącym się postępowaniu odwoławczym poprzez brak możliwości odniesienia się do twierdzeń i zarzutów organu, oraz zgłaszanych zastrzeżeń z powodu braku tych dokumentów, co do treści których organ opiera swoje twierdzenia i wydaje decyzje administracyjne". Zdaniem organu odwoławczego, jest to zarzut o tyle zaskakujący, że dokumentacją taką powinien dysponować inwestor - czyli odwołujący - skoro to on sam występował o pozwolenie na budowę, przedstawiał projekt budowlany, a potem był stroną wszelkich postępowań dotyczących tego pozwolenia. Podany we wniosku powód nie jest w ocenie PWINB ważnym interesem uzasadniającym przekazanie kopii pełnej dokumentacji architektoniczno-budowlanej (akt sprawy) od początku postępowania tj. od wszczęcia postępowania administracyjnego. Odmowa wydania kserokopii akt jest zasadna.
Skargę na powyżej opisane postanowienie do WSA w Rzeszowie złożyła Spółka G. Sp. z o.o. wnosząc o jego uchylenie w całości, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, o udostępnienie wszystkich akt sprawy z przeprowadzonych postępowań przed organem I instancji, które pozwolą na ustalenie w jakim zakresie nastąpiło ewentualne odstąpienie od projektu budowlanego i na podstawie jakiej decyzji powinien zostać opracowany pierwotny projekt oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W ocenie skarżącego odmowa wydania kserokopii akt jest niezasadna bowiem akta sprawy stanowią jednolitą całość dla wszystkich rozstrzygnięć, na podstawie których organ I instancji opierał swoje decyzje a w stosunku do których na żądanie Strony nie był w stanie wskazać i określić konkretnych przepisów wcześniejszych decyzji uwierzytelniających wydane postanowienie. Strona została pozbawiona udziału w toczącym się postępowaniu odwoławczym poprzez brak możliwości odniesienia się do twierdzeń i zarzutów organu oraz zgłaszanych zastrzeżeń z powodu braku tych dokumentów, a co do treści których organ opiera swoje twierdzenia i wydaje decyzje administracyjne. Z uwagi na ilość zgromadzonych w toku postępowania akt, niejednokrotnie nieuporządkowanych czy to przez organy administracyjne czy sąd nie ma pewności co do ich kompletności. Brak usystematyzowania kompletu dokumentacji powoduje, że strona skarżąca nie ma możliwości oparcia swoich wniosków i zarzutów co do konkretnych przepisów wydanych i będących przedmiotem postępowania odwoławczego decyzji. Ze względu na zawiły charakter sprawy sam organ niejednokrotnie przesuwał termin zakończenia postępowania m.in. z powodu obszerności materiału źródłowego i dowodowego zgromadzonego w toku postępowania.
W odpowiedzi na skargę PWINB w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 15 marca 2012 r. utrzymujące w mocy postanowienie PINB [...] z dnia 15 grudnia 2021 r. odmawiające A.S., ul. [...], [...] i spółce G. Sp. z o.o. z/s ul. [...], [...], przekazania pełnej dokumentacji architektoniczno – budowlanej (akt sprawy) od początku postępowania, tj. od wszczęcia postępowania administracyjnego.
Zasady udostępniania akt sprawy stronom postępowania reguluje przepis art. 73 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. /tekst jedn. Dz. U. z 2021r. poz. 735 z poź. zm./. Zgodnie z tym przepisem strona ma prawo wyglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1). Czynności określone wyżej są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (§ 1a). Poza tym strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 3).
Z treści ww. art. 73 § 1 k.p.a. wynika prawo strony do wglądu w akta sprawy, sporządzania notatek, kopii, odpisów, w czym mieści się również prawo do sporządzenia kserokopii przy użyciu sprzętu stanowiącego wyposażenie organu. Organ ma obowiązek udostępnić akta stronie, celem umożliwienia jej zapoznania się z nimi i pozyskiwania treści znajdujących się w nich dokumentów we wskazany wyżej sposób. Treść art. 73 § la w/w ustawy przewiduje, że czynności o jakich mowa dokonywane są przez stronę w obecności pracownika organu w lokalu organu.
Zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów NSA sygn. akt I OPS 1/18 z dnia 8 października 2018r. — dotyczącą możliwości sporządzania przez organ kopii dokumentów z akt sprawy — "W ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. mieści się sporządzanie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy".
Takie rozumienie art. 73 § 1 k.p.a. nie oznacza bezwzględnego związania organu żądaniem strony o wydanie kserokopii dokumentów z akt sprawy, lecz wprowadza ograniczenia mające wykluczyć nieuzasadnioną odmowę załatwienia wniosku w tym przedmiocie.
Odmowa uwzględnienia wniosku strony o sporządzenie kserokopii z akt może nastąpić, gdyby organ wykazał konkretne utrudnienia wynikające z braku potrzebnego sprzętu lub dużej liczby dokumentów przewidzianych do kopiowania, czy też konieczności dużego zaangażowania organizacyjnego pracowników organu.
Odmowa wydania kopii z akt sprawy może być też usprawiedliwiona, gdy strona w sposób oczywisty i świadomy nadużywa prawa wynikającego z art. 73 § 1 k.p.a.
Tak więc strona, żądając wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii z akt sprawy, ma obowiązek wykazać w tym swój ważny interes, a organ rozpatrując takie żądanie dokonuje własnej oceny, czy w danej sprawie ze względu na okoliczność prowadzonego postępowania zaistniał ważny interes strony.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Powiatowy inspektor Nadzoru Budowlanego [...] podał, że w sprawie prowadzonej pod sygn. NB-I-3-7355-2- 24/14, na akta sprawy składają się przede wszystkim: pisma i wnioski Pana A.S. i spółki "G. Sp. z o.o."; kserokopie decyzji o warunkach zabudowy i decyzji pozwolenia na budowę; pisma, postanowienia i decyzje wydane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] doręczane Panu A.S. i spółce "G. Sp. z o.o.", czego potwierdzeniem są zwrotne potwierdzenia odbioru w/w dokumentów zgromadzone w aktach sprawy; dokumenty przedkładane przez Pana A.S. tj. "Ocena stanu technicznego wykonanych robót budowlanych" z września 2017r. sporządzona w branży konstrukcyjnej, "Ocena wykonanych robót w zakresie instalacji elektrycznych i piorunochronnej w budynku hotelowym przy ul. [...] na działce nr [...]" z października 2018r. sporządzona w branży elektrycznej, projekt budowlany zamienny z czerwca 2015r.; pisma, postanowienia i decyzja wydane w w/w sprawie przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W tomie I protokół z czynności kontrolnych i protokół oględzin, sporządzone przez pracowników organu nadzoru budowlanego, w których uczestniczył Pan A.S.
W aktach sprawy znak: NB-I-3-7355-2-24/14 zgromadzono głównie wnioski, pisma i dokumenty składane wyłącznie przez strony wnioskujące o wydanie kserokopii z akt, oraz pisma, postanowienia i decyzje wydawane przez organy nadzoru budowlanego w w/w sprawie i doręczane wnioskującym stronom.
Organ I instancji wskazał, że w kontekście materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, sporządzenie jego kopii byłoby utrudnione z uwagi na znaczną ilość dokumentów przeznaczonych do kopiowania. Na akta sprawy składają się: tom I zawierający ponad 55 zapisanych stron A4 i kilka stron o formacie większym niż A4 i tom II zawierający dokumenty stanowiące ponad 200 zapisanych stron formatu A4 (bez uwzględnienia w/w ocen technicznych i w/w projektu zamiennego).
Sąd nie podziela stanowiska organów, że uwzględnienie wniosku byłoby utrudnione z przyczyn technicznych, angażując nadmiernie pracowników.
Zdaniem organów żądanie dokumentacji budowlanej jest o tyle zaskakujące, gdyż dokumentacją taką powinien dysponować inwestor - czyli wnioskodawca - skoro to on sam występował o pozwolenie na budowę, przedstawiał projekt budowlany, a potem był stroną wszelkich postępowań dotyczących tego pozwolenia. Podany we wniosku powód nie jest w ocenie PWINB ważnym interesem uzasadniającym przekazanie kopii pełnej dokumentacji architektoniczno-budowlanej (akt sprawy) od początku postępowania tj. od wszczęcia postępowania administracyjnego.
Uszło uwadze organów, iż czas trwania postępowania w tej sprawie liczy kilkanaście lat. Jego przedmiot ma istotne znaczenie dla stron, gdyż 12 marca 2019 r. wydano w nim nakaz rozbiórki, uchylony decyzją PWINB z dnia 30 września 2021 r. Oczywistym jest, że sam czas trwania postępowania generuje problemy z kompletowaniem dokumentacji z samego postępowania jak i dokumentacji architektoniczno – budowlanej.
Nie potrzeba wielkiej wyobraźni, aby zrozumieć, że strona w jednym przypadku złoży do akt oryginał posiadanego dokumentu bez sporządzenia jego kserokopii albo złoży pismo, którego odpis może zgubić lub go nie sporządzić.
Sąd podziela stanowisko odwołujących się, podzielone w skardze G. Sp. z o.o., że sytuacja ta w oczywisty sposób wpływa na ich prawa i gwarancje jako strony postępowania. Podali oni, że z uwagi na ilość zgromadzonych w toku postępowania akt, niejednokrotnie nieuporządkowanych czy to przez organy administracyjne czy sąd, nie ma pewności co do ich kompletności. Brak usystematyzowania kompletu dokumentacji powoduje, że strona nie ma możliwości oparcia swoich wniosków i zarzutów co do konkretnych przepisów. Podnieśli, że ze względu na zawiły charakter sprawy, organ niejednokrotnie przesuwał termin zakończenia postępowania m.in. z powodu obszerności materiału źródłowego i dowodowego zgromadzonego w toku postępowania. Zarzucili, że to Urząd Miasta [...] wydał decyzje nr AN.I.52/7351/249/99 z dnia 14 lutego 2000r. oraz nr AR.I.52/7353/86/90/08/09 z dnia 10 lutego 2009r., które ze sobą kolidują i są sprzeczne, oraz decyzję nr AR.I.52.7331/13/09 z dnia 30 kwietnia 2009 r. na podstawie której inwestor rozpoczął i prowadził budowę. Podnieśli, że uważali za ostateczną i obowiązującą decyzję nr AR.L52.7331/13/09, dlatego zwrócili się do organu architektoniczno-budowlanego o wznowienie postępowania w sprawie uchylenia sprzecznych ze sobą tych dwóch wcześniejszych decyzji. Podkreślili, że wielowarstwowość prowadzonych spraw wymaga profesjonalnego i fachowego skompletowania i uporządkowania zgromadzonych akt (ponumerowania). Wskutek tego przeglądanie akt czy zrobienie samodzielnie kopii wydaje się być nie do wykonania z uwagi na ilość dokumentacji, jej format i możliwości organizacyjne oraz techniczne organu udostępniającego. Podnieśli, że z uwagi na epidemię COVID-19 zaznajomienie się z aktami sprawy w siedzibie organu jest utrudnione, z uwagi na ustalone terminy i krótki czas przewidziany na zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym. Wskazali, że mając na uwadze transparentność toczącego się postępowania oraz zapewnienie stronie udziału, najlepszym rozwiązaniem tak dla organu jak i strony postępowania, wydaje się być zarchiwizowanie akt w formie elektronicznej.
Przytoczona argumentacja wskazuje jasno, że wnioskodawcy w sposób oczywisty i świadomy nie nadużywali swojego prawa z art. 73 § 1 k.p.a., a jej treść przesądza o istnieniu ich ważnego interesu w uzyskaniu żądanej dokumentacji. Przesłane do Sądu akta administracyjne już na pierwszy rzut oka nie są takich rozmiarów (to zaledwie kilka tomów), aby można byłoby podnosić zarzut o trudnościach technicznych i organizacyjnych w sporządzeniu ich kopii.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI