II SA/RZ 651/19

II SA/Rz 651/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2019-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Krystyna Józefczyk. /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Sygn. powiązane
I OSK 342/20 - Wyrok NSA z 2023-02-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2101
art. 31 ust. 2
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 §1 pkt 1 c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Ewa Partyka Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2019 r. sprawy ze skargi M. K. i T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o rozgraniczeniu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących M. K. i T. K. solidarnie kwotę 697 zł /słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M.K. i T.K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dalej "Kolegium", z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o rozgraniczeniu nieruchomości.
Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2018 r. (otrzymanym dnia [...] maja 2018 r.) M.K. i T.K., wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] orzekającej w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości objętej KW [...] stanowiącej ich działki o nr 3574/1 i 3574/2 z nieruchomością sąsiednią o nr 3565 poł. w D., objętą KW [...]. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy podnśli, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem art. 29 Prawa geodezyjnego i kartograficznego poprzez brak określenia punktów i linii granicznych w decyzji. W ocenie wnioskodawców naruszony został również art. 107 pkt 5 i 6 k.p.a., ponieważ nie zastosowano w decyzji obligatoryjnych elementów tj. kwestii odnoszących się do rozstrzygnięcia oraz uzasadnienia faktycznego i prawnego. Zdaniem skarżących decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i była niewykonalna w dniu jej wydania, a jej niewykonalność ma charakter trwały, co stanowi wady określone wart. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a.
W uzasadnieniu wskazano, iż ich zdaniem trudno jest określić przebieg granic nieruchomości objętych postępowaniem bez sprecyzowania położenia punktów i linii granicznych w sentencji decyzji Wójta. Sentencja powinna odzwierciedlić stan prawny tj. w jakim doszło do nabycia nieruchomości oraz powinna się odnosić do rzeczywistej powierzchni działki. Dokonanie oceny ustalenia przebiegu granicy przez upoważnionego geodetę również powinno mieć miejsce w sentencji decyzji. Z decyzji nie wynika którędy przebiega granica pomiędzy działkami wymienionymi w sentencji, ani nie ma żadnego odniesienia do opinii geodety, ze wskazaniem punktów i linii granicznych w oparciu o które można by wykonać decyzję.
Dodatkowo wskazano, że w sprzeczności pozostają uwagi zapisane w protokole granicznym, a sporządzone przez geodetę. Błędne jest stwierdzenie, że ze względu na toczące się przed sądem postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy działkami nr 3574/2 i 3573, należy odstąpić od ustalenia przebiegu tej granicy. Sąd Okręgowy w [...] Wydział I Cywilny wydał w sprawie postanowienie i ustalił przebieg granicy pomiędzy działkami położonymi w D. o nr 3573 i 3574/2 według linii ciągłej oznaczonej kolorem czerwonym pomiędzy punktami A i B, zaznaczonej na szkicu sytuacyjnym załączonym do opinii technicznej z dnia [...] października 2013 r. sporządzonym przez biegłego sądowego. Postanowienie zapadło w dniu [...] lutego 2017 r., a więc chwilę wcześniej niż sporządzony przez geodetę protokół graniczny z dnia [...] listopada 2017 r. ustalający niejako odstąpienie od ustalenia przebiegu granicy.
Kolegium decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2018 r. Nr [...], w zakresie orzekającym o rozgraniczeniu nieruchomości stanowiącej działkę o nr 3574/2 z działką o nr 3565 położoną w D. W wyniku skargi wnioskodawców, WSA w Rzeszowie wyrokiem z dnia 22 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 1011/18, uchylił powyższą decyzję Kolegium.
Sąd podzielił konkluzję Kolegium zawartą w kwestionowanej decyzji, iż decyzja rozgraniczeniowa w części dotyczącej wyznaczenia granicy między działką 3574/2 i 3565 rażąco narusza prawo, ale i na odcinku między punktem 119/120 a punktem trójgranic działek nr 3574/2, 3565 i 3573, granica wyznaczona została bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem art. 29 i 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego. Nie uwzględniono również sądowego ustalenia punktu styku przywołanych trzech granic, co nastąpiło prawomocnym na chwilę orzekania postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2017r., sygn. akt [...] o rozgraniczeniu między działkami nr 3573 i 3574/2.
Wskazano również na niepełność, a tym samym wadliwość sentencji decyzji Kolegium, wobec brak wskazania co do pozostałej części kwestionowanej decyzji Wójta, a tym samym odniesienia się do całości żądania stron.
Co do przebiegu i ustalenia granicy prawnej między działkami nr 3565 a 3574/1, na odcinkach oznaczonym nr 103 - 117/118 - 119/120, Sąd powziął wątpliwości co do prawidłowości ustalenia tych odcinków, na podstawie zgodnego oświadczenia stron.
Wskazując na gradację dowodów na podstawie których możliwe jest dokonanie rozgraniczenia nieruchomości, Sąd wskazał, iż organ może wydać decyzję merytoryczną gdy dysponuje dowodami geodezyjnymi i kartograficznymi, na podstawie których władny jest zająć stanowisko w zakresie przebiegu linii granicznych nieruchomości. Natomiast ustalenie granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron może nastąpić jedynie wtedy gdy brak jest właściwych dokumentów. Analizując sprawę Sąd uznał, iż upoważniony geodeta, wykonujący czynności geodezyjne, miał do dyspozycji określone dokumenty, wskazane w treści protokołu granicznego w pkt 9.1 z dnia [...] listopada 2017 r. Zatem skoro był on w posiadaniu dokumentów pozwalających na określenie granicy - z zaznaczeniem Sądu, iż obecnie w aktach sprawy dokumentów tych brak, co świadczy o niezbadaniu ich przez organ - to powinien tego dokonać w oparciu o te wskazane dokumenty, a nie na podstawie zgodnego oświadczenia stron, chyba że z jakichś powodów nie były one miarodajne. Sąd wskazał, iż geodeta powołał się w protokole granicznym na sprzeczność tych dokumentów. Gdyby geodeta dysponował wystarczającą dokumentacją do prawidłowego rozgraniczenia to rażącym naruszeniem art. 31 ust. 2 i 3 oraz § 12 i 13 rozporządzenia w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, byłoby oparcie się na zgodnych oświadczeniach stron. Sąd zalecił wyjaśnić powyższą kwestię.
Ponadto Sąd nakazał ocenić przesłankę niewykonalności decyzji rozgraniczeniowej z uwagi na jakość dokumentacji geodezyjnej sporządzonej w toku postępowania rozgraniczeniowego.
Po ponownym rozpatrzeniu wniosku, Kolegium działając na podstawie art.157 § 1 i art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 i 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r. poz. 2096 z późn. zm., dalej "k.p.a.") w związku z art. 31 ust. 3 i art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017r. poz. 2101 z późn. zm., dalej "P.g.ik.") w pkt 1 stwierdziło nieważność części decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...].03.2018r. znak: [...], w zakresie orzekającym rozgraniczeniu nieruchomości stanowiącej działki o nr ewid. 3574/1 3574/2 z dz. o nr ewid. 3565 poł. w [...], na odcinku granicznym od punktu granicznego oznaczonego nr 119/120 do punktu styku granic (trójmiedzy) działek o nr ewid. 3574/2, 3565 i 3573, w pkt 2 odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniło, że przedmiotem podania o stwierdzenie nieważności jest ostateczna decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...].03.2018r. znak: [...], którą to organ orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości objętej KW [...], stanowiącej działki o nr 3574/1 i 3574/2 (współwłasności wnioskodawców - T.K. i M.K.) z nieruchomością sąsiednią oznaczoną jako działa nr 3565 (własności I. i G.J.) poł. w D.
W uzasadnieniu organ wskazał, że czynności ustalenia granic przeprowadził upoważniony przez niego geodeta. Zgodnie z protokołem granicznym z dnia [...].11.2017r. ustalono przebieg granicy, z powodu sprzeczności dowodów, na podstawie zgodnego oświadczenia stron. Z uwagi, że istotą przeprowadzonego rozgraniczenia było ustalenie granicy działek nr 3574/1 i 3574/2 z działką nr 3565, konieczne było zawiadomienie właścicieli działki nr 3573, gdyż działki znajdują się na styku rozgraniczającej nieruchomości. Dokonana ocena ustalenia przebiegu granicy przez upoważnionego geodetę oraz zgodności z przepisami sporządzanych dokumentów nie wykazała nieprawidłowości. Dokumentacja została zarejestrowana w ośrodku państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Starostwie Powiatowym w [...] pod nr [...].
Podstawę prawną kwestionowanej decyzji stanowił przepis art. 33 ust. 1 P.g.ik., zgodnie z którym wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Stosownie do ust. 2 cytowanego przepisu, wydanie decyzji poprzedza: 1) dokonanie przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia; 2) włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W myśl art. 31 ust. 2-4 P.g.ik., przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. Jeżeli jest brak danych, o których mowa w ust. 2, lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy. W razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. Ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej.
W myśl zaś art. 29 P.g.ik. rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów.
Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, uregulowana w przepisach art. 156-159 k.p.a. jest środkiem nadzwyczajnym, umożliwiającym wzruszenie decyzji ostatecznych. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne ponowne rozstrzygniecie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zasadniczo nie mogą być skutecznie podnoszone zarzuty, że kwestionowana decyzja została wydana mimo braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, dokonania wadliwej oceny dowodów i na tej podstawie wadliwych ustaleń faktycznych. Tego rodzaju naruszenia, mogą być podnoszone na etapie zwykłego postępowania administracyjnego, ewentualnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, obejmującym kontrolę wydanych w postępowaniu zwykłym decyzji administracyjnych. Przedmiotem postępowania zwykłego jest sprawa administracyjna w sensie materialnym, zaś przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest sprawa administracyjna o charakterze procesowym. Wadliwości dotyczące ustalenia stanu faktycznego i gromadzenia materiału dowodowego, mogą być usuwane jedynie w postępowaniu zwykłym odwoławczym, a nie w trybie nadzwyczajnym.
W sprawie niniejszej Kolegium związane jest zapadłym w sprawie prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22.11.2018r. sygn. akt II SA/Rz 1011/18, zwany w dalszej części decyzji wyrokiem.
Dokonując ponownej oceny kwestionowanej decyzji Kolegium wskazało, iż w przedmiotowej sprawie z oczywistych względów wykluczyć należy wystąpienie w zaskarżonej decyzji wad określonych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 6 i 7 k.p.a. Kwestionowana decyzja wydana została przez właściwy miejscowo i rzeczowo organ. Zgodnie bowiem z art. 33 ust. 1 P.g.ik. wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości. Decyzja została wydana przez Wójta Gminy [...], co oznacza, iż nie zachodzi tym samym przypadek nieważności określony w pkt 1 art. 156 § 1 k.p.a. Nie ulega również wątpliwości, iż w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonych jako działki nr 3574/1 i 3574/2 z nieruchomością sąsiednią o nr 3565 poł. w D. wydana została jedynie zaskarżona decyzja. Kwestionowana decyzja nie została również skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie.
Szerszego natomiast wyjaśnienia wymaga natomiast kwestia wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. na które wskazują wnioskodawcy.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdza się nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnione jest twierdzenie, iż kwestionowana decyzja nie została wydana bez podstawy prawnej. Przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego regulują sposób w jaki przeprowadza się rozgraniczenie nieruchomości.
W przedmiotowej sprawie podczas rozgraniczenia przeprowadzonego w dniu [...].11.2017r. w D., ustalono i wyznaczono granice jedynie pomiędzy działkami nr 3574/1 własności T.K. i M.K., a działką nr 3565 będącej własnością I.J. i G.J. nie na całej ich długości, na podstawie zgodnego oświadczenia stron. Z podpisanego przez uczestników protokołu granicznego wynika jednoznacznie, że granica biegnie od strony północnej tj. słupka stalowego ogrodzenia, do którego zamontowana jest brama wjazdowa (pkt 103) do naroża betonowego obmurowania gnojnika (pkt 117/118), następnie linią prostą do krawędzi północno zachodniej słupa energetycznego typu A (noga zachodnia) - pkt 119/120.
Ostatecznie granica została zatem wyznaczona na mapie uzupełniającej z rozgraniczenia działek 3574/1 i 3574/2 z działką 3565, stanowiącej załącznik do kwestionowanej decyzji (punkty [...] ze szkicu granicznego zawartego w protokole granicznym z dnia [...].11.2017r.). Punkty te jednak odnoszą się jedynie do przebiegu granic i punktów między działką 3574/1 i 3565 i to nie na całej ich długości. Potwierdza to w szczególności opinia geodezyjna złożona do akt sprawy z dnia [...].12.2017r. Wynika z niej, iż geodeta nie ustalił, a także strony nie wyraziły zgody na konkretny przebieg granicy od punktu [...] do punktu granicznego znajdującego się na granicy z dz. o nr ewid. 3576. W uwagach dodatkowych zawartych w przywołanym protokole granicznym z dnia [...].11.2017r. wskazano wyraźnie, iż odstąpiono od ustalenia przebiegu tej granicy. Strony nadto wskazały, iż granica ta będzie biegła po linii prostej do punktu wskazanego przez sąd i wnoszą o zawieszenie postępowania do czasu wydania orzeczenia przez sąd w tym zakresie.
W wyroku Sąd potwierdził, iż ustalenie przebiegu granicy prawnej w terenie od punktu określonego nr [...], usytuowanego na wysokości granicy między dz. ewid. 3574/1 a 3565, biegnącego w kierunku południowym do nieokreślonego styku granicznego między działkami 3574/2, 3573 i 3565 nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 29 i 33 ust. 1 p.g.k. wobec braku jakiejkolwiek podstawy do jej ustalenia. Ponadto w dacie rozgraniczenia prawomocne było postanowienie SO w [....] z dnia [...].02.2017r., sygn. akt [...] o rozgraniczeniu między działkami 3573 i 3574/2, co zostało zignorowane w zakresie punktu ww. trójgranicy. Ustalenia organu w tym zakresie były zatem dowolne, nie mające oparcia w żadnym dowodzie zebranym w toku postępowania. Stąd też Kolegium stwierdziło nieważność kwestionowanej decyzji ustalającej granicę na odcinku granicznym od punktu [...] do styku 3 granic ww. działek.
Odnosząc się do dopuszczalności stwierdzenia nieważności części decyzji orzekającej o rozgraniczeniu, Kolegium wyraża pogląd, iż działanie takie, co do zasady, jest prawnie dopuszczalne, a wynika to z istoty procesu rozgraniczenia nieruchomości. Zgodnie z art 29 ust. 2 p.g.k., rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. Zatem możliwe jest prowadzenie postępowania nie tylko w stosunku do wszystkich granic danej nieruchomości ale też na jej odcinkach granicznych. Ustawodawca dopuszcza zatem możliwość ustalenia przebiegu danego odcinka nieruchomości np. na podstawie ugody granicznej (art. 31 ust. 4 p.g.k.), gdy brak jest dowodów na jej przebieg w terenie, a innego na podstawie np. zebranej dokumentacji w oparciu o treść art. 31 ust. 2 p.g.k. Abstrahując od kwestii ekonomii procesowej tego typu orzeczeń, uznać należy, iż brak jest przeszkód prawnych do tego, aby organ prowadzący sprawę rozgraniczenia wydał nawet kilka decyzji administracyjnych odnoszących się do odcinków granicznych rozgraniczanych nieruchomości. Stąd też w ocenie Kolegium możliwe jest stwierdzenie nieważności decyzji orzekającej o rozgraniczeniu nieruchomości, w sytuacji gdy wada prawna tkwi w ustaleniu jedynie danego odcinka granicznego.
Wobec powyższych wywodów Kolegium uznało, iż stwierdzenie nieważności decyzji rozgraniczeniowej w części, tj. odnoszącej się do danego odcinka granicznego, wobec prawidłowości pozostałej jej części, jest prawnie dopuszczalne.
Sąd w swym wyroku wskazał, iż geodeta dokonując czynności rozgraniczeniowych miał do dyspozycji nw. dokumenty, których nie zawierały przekazane akta sprawy, co świadczy również o tym, że nie zostały zbadane przez organ, i winien on dokonać ustalenia granicy w oparciu o te wskazane dokumenty, a nie zgodnego oświadczenia stron, chyba że z jakiś powodów nie były one miarodajne. Tu wskazać należy, iż twierdzenia Sądu o braku tych dokumentów mijają się z prawdą gdyż zawarte one są w operatach technicznych z rozgraniczenia przekazanych organowi prowadzącemu postępowanie główne. Akta nie zawierają jedynie mapy ewidencji gruntów w skali 1:2880 prowadzonej prze Starostę [...] w postaci mapy analogowej na folii, zapewne z racji nośnika, która pozwalała geodecie jedynie na przybliżone ustalenie granic.
Odnosząc się do pozostałych dokumentów Kolegium wyjaśniło, iż w aktach znajdują się: mapa katastralna z zasobu powiatowego ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej w B. - Dokumentacja rozgraniczenia nieruchomości, etap - 1, str. 51,69-70; operat pomiarowy z podziału działki 3574 z 1985r. ([...]) - Dokumentacja rozgraniczenia nieruchomości, etap - 1, str. 93-98; operat techniczny z rozgraniczenia działek 3573 i 3574/2 z 2008r. ([...]), - Dokumentacja rozgraniczenia nieruchomości, etap - 1, str. 52-62; 77-80; 99 i n.), mapa sporządzona przez A. W. w 2012r. ([...]) - Dokumentacja rozgraniczenia nieruchomości, etap - 1, str. 76; opinia biegłego geodety S. R. w sprawie rozgraniczenia dz. 3574/2 i 3573 z dnia [...].10.2013r. - Dokumentacja rozgraniczenia nieruchomości, etap - 2, str. 43-48;
Po ponownej analizie całości dostępnej dokumentacji Kolegium uznało, że dane wynikające z tych dokumentów nie pozwalały na bezsporne ustalenie przebiegu granicy w terenie, były rozbieżne, co zostało przedstawione w sprawozdaniu technicznym Ł.Ć. - geodety upoważnionego, z dnia [...].12.2017r. (Etap - 2, str. 49-50 Dokumentacji rozgraniczeniowej). Słusznie zatem ustalono przebieg granicy prawnej w terenie na dwóch odcinkach granicznych tj. od pkt [...] przez [...] do [...], na podstawie kolejnego prawem przewidzianego środka jakim są zgodne oświadczenia stron, na zasadzie art. 31 ust. 3 P.g.ik. Całość dokumentacji geodezyjnej została sporządzona z zachowaniem prawem przewidzianych rygorów, przez osobę o stosownych kompetencjach. Działaniom tym nie można przypisać cech naruszających prawo, mając na uwadze zasadę główną jaka przyświeca postępowaniu nieważnościowemu, które nie jest kolejną instancją, nie jest postępowaniem, w toku którego bada się sprawę merytorycznie, a rozstrzyga o ewentualnych ciężkich wadach tkwiących w same kontrolowanej decyzji.
Odnosząc się do zarzutu stron co do jakości dokumentacji geodezyjnej, sporządzonej w toku postępowania i jej wpływu na niewykonalność decyzji Kolegium uznało, iż zarzut ten nie ma uzasadnionych podstaw. W sprawie bezspornym jest, co wynika z dołączonego do akt sprawy protokoły granicznego z dnia [...].11.2017r., iż poczynione ustalenia co do przebiegu w terenie odcinków granicznych (od punktu [...] przez [...] do punktu [...]), zostały trwale zastabilizowane w terenie o czym wyraźnie stanowi pkt 12. tego protokołu. Decyzja rozgraniczeniowa zatwierdza jedynie stan zaistniały na gruncie i nie istnieje prawny obowiązek określania położenia punktów, odcinków granicznych w osnowie takiej decyzji czy dołączania do niej stosownej mapy lub innego podobnego dokumentu, albowiem graficzny przebieg granicy odzwierciedla dokumentacja rozgraniczenia nieruchomości (dokumentacja geodezyjna), o czym stanowi wprost § 19, § 24 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości (Dz.U. z 1999r. nr 45, poz. 453). Kolegium nie doszukuje się również istotnych uchybień w dokumentacji geodezyjnej, która to na etapie prowadzenia sprawy głównej była oceniania pod kątem prawidłowości i dokumentacja techniczna została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, co jest wypełnieniem dyspozycji przepisu art. 33 ust. 2 i 3 P.g.ik., zaś sama decyzja wynikła z nieprawidłowego odczytania ustaleń geodezyjnych w terenie.
Niewykonalność decyzji, jako przesłanka z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., oznacza, iż rozstrzygnięcie z przyczyn prawnych bądź faktycznych nie może zostać wykonane, przy czym niewykonalność ta musi istnieć już w dacie jego wydania, zaś przeszkody powodujące niewykonalność trwają cały czas aż do czasu stwierdzenia jej nieważności. Stan ten w odniesieniu się do decyzji Wójta Gminy [...]., w ocenie Kolegium, nie wystąpił.
Odnosząc się nadto do samej decyzji, wskazać należy, iż faktem jest, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest lakoniczne i nie wyjaśnia dostatecznie podstawy prawnej oraz w decyzji błędnie wskazane jest nazwisko wnioskodawców "[...]" (powinno być "[...]"), nie mniej jednak nie można tego uznać za rażące naruszenie prawa lub uznać decyzję w tym zakresie w całości za niewykonalną. Z akt sprawy w tym również załącznika graficznego, wynika bezspornie przebieg ustalonej na podstawie oświadczenia stron granicy. Z kolei oczywiste błędy można w drodze postanowienia sprostować (art. 113 k.p.a.).
Mając na uwadze powyższe, Kolegium nie dopatrzyło się wskazanych naruszeń prawa w całej kontrolowanej decyzji. Pozytywne ocena wadliwości tej decyzji jedynie w części, odnoszącej się do rozgraniczenia nieruchomości, o której była szeroko mowa, pozwala na stwierdzenie nieważności wyłącznie w tym zakresie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżący zaskarżając w całości opisaną na wstępie decyzję zarzucili:
a) naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to:
art. 156 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że możliwe jest stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] w części, mimo że decyzja ta nie zawierała części,
art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a. w zw z art. 29 P.g.ik. przez uznanie, że zaskarżona decyzja jest wadliwa jedynie w części, przy jednoczesnym uznaniu zasadności zarzutów naruszenia w/w przepisów pozwalających na stwierdzenie nieważności decyzji, podczas gdy zaskarżona decyzja jest nieważna w całości albowiem dotyczy całego przebiegu granicy, przez co nie można twierdzić, że do pewnych punktów granica jest ważna, a w dalszej części jest nieważna, zwłaszcza, że decyzja nie dzieli granicy na poszczególne części i nie zawiera w tym zakresie odrębnych rozstrzygnięć, a przede wszystkim decyzja Wójta Gminy [...] jest nieważna, albowiem nie wskazuje, którędy ma przebiegać granica, co czyni całe postępowanie bezcelowym i niewykonalnym, skoro z decyzji wynika, że doszło do rozgraniczenia działek, lecz nie wynika z którym miejscu przebiega granica, zaś istotą postępowania rozgraniczeniowego nie jest rozgraniczenie samo w sobie, bo jest oczywistym, że zawsze musi istnieć granica pomiędzy obiema działkami, lecz jego istotą jest wskazanie przebiegu granicy i jego wyraźne określenie w decyzji,
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez błędną, niewszechstronną i dowolną ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów, prowadzącą do uznania, że decyzja Wójta Gminy [...] jest nieważna tylko w części, podczas gdy szczegółowe przeanalizowanie powyższego przypadku w zgodzie z obowiązującymi przepisami, doświadczeniem życiowym i zasadami logiki prowadzi do wniosku, iż decyzja wspomniana powyżej jest niepełna, zupełnie nieuzasadniona oraz nie odzwierciedla w swojej sentencji jakiegokolwiek przebiegu mającego miejsce rozgraniczenia,
Mając na uwadze powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium Odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Skarga jest zasadna.
Dokonując sądowej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia podkreślić należy, że przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 22 listopada 2018 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 1011/18 stwierdził, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia nieważności części decyzji rozgraniczeniowej narusza prawo w sposób, w którym to naruszenie ma wpływ na wynik sprawy co jego uchylenie.
W związku z powyższym wskazać należy, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Podkreślić należy, że pomimo użycia w cytowanym przepisie określenia "orzeczenie", chodzi w nim nie o sentencję lecz o jego uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się wyłącznie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r., sygn. akt II SA 1560/97). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego.
Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonymi wcześniej poglądami.
Natomiast naruszenie przez organy administracji przepisu art. 153 P.p.s.a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu na tej podstawie i spowoduje uchylenie przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (por. J. Tarno, Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, str. 376 i nast.).
W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych.
Wszystko to oznacza, że ocena legalności zaskarżonego aktu odbywać się musi poprzez pryzmat oceny prawnej wskazanego wyżej wyroku.
W uzasadnieniu wyroku Sąd stanął na stanowisku, iż możliwym jest na gruncie k.p.a. stwierdzenie nieważności decyzji w części, lecz chodzi o sytuację gdy tylko określona jej część zawiera wady i wady te nie wywierają wpływu na treść pozostałych rozstrzygnięć.
Sprawa dotyczy rozgraniczenia pomiędzy działkami nr 3574/1 i nr 3574/2 z działką 3565 w D. W poprzednim wyroku Sąd uchylił decyzję organu stwierdzającego nieważność decyzji rozgraniczeniowej w części dotyczącej wyznaczenia granicy pomiędzy działkami nr 3574/2 i nr 3565.
Kontrolowane obecnie rozstrzygnięcie organu dotyczy stwierdzenia nieważności części decyzji w zakresie orzekającym o rozgraniczeniu nieruchomości oznaczonych nr 3574/1 i nr 3574/2 z działką nr 3565 na odcinku od punktu styku działek nr 3574/2, 3565 i 3573. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w kontrolowanej decyzji nie wykonało wytycznych Sądu, ponieważ pozostawiło w obrocie prawnym część decyzji wyznaczającej granice od nieznanego punktu trójgranicy pomiędzy działkami nr 3574/1, nr 3574/2 i nr 3565.
SKO w [...] umknął fakt, iż wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji rozgraniczeniowej dotyczył nie tylko rozgraniczenia działek oznaczonych nr 3574/1 z nr 3565 od punktu [...] do trójgranicy działek nr 3574/1, nr 3565 i nr 3574/2 ale rozgraniczenie dotyczyło odcinka dalej biegnącego, tj. do trójgranicy wyznaczonej przez Sąd w postanowieniu. Punkt trójgranicy wynikającej z decyzji SKO nie jest wyznaczony geodezyjnie.
Nie spełnia wymogów prawidłowego uzasadnienia rozstrzygnięcia stwierdzenie, iż "dane wynikające z tych dokumentów były rozbieżne, co zostało przedstawione w sprawozdaniu technicznym Ł.Ć."
Rozbieżności wynikające z dokumentów muszą być wykazane w uzasadnieniu i dopiero wówczas można uznać, iż nie został naruszony przepis art. 31 ust. 2 p.g.ik.
Poza tym brak uzasadnienia dla tej części rozstrzygnięcia, w którym skargę oddalono.
Z tych względów Sąd ponownie uchylił rozstrzygnięcie SKO.
Prowadząc ponownie postępowanie organ odniesie się do uzasadnienia obu rozstrzygnięć Sądu.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. w związku z art. 153 P.p.s.a. Sąd uwzględnił skargę.