II SA/Rz 65/22

II SA/Rz 65/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-05-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Ewa Partyka /przewodniczący/
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 1933/22 - Wyrok NSA z 2024-05-28
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 2028
art. 2 pkt 4, 21, art. 3 ust. 1
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Dz.U. 2021 poz 624
art. 272 ust. 2 i art. 274 pkt 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Dz.U. 2022 poz 559
ART. 7 ust. 1 pkt 3, art. 9 ust. 1, art. 9 ust. 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2021 poz 679
art. 1 ust. 2 i art. 2,  art. 3 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2022 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] w [....] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty zmiennej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej Przedsiębiorstwa A. w [...] kwotę 1 003 zł /słownie: jeden tysiąc trzy złote/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Przedsiębiorstwa w [...], imieniem którego działa Likwidator A. M. (dalej: Przedsiębiorstwo, P.) jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w Stalowej Woli Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z dnia 15 listopada 2021 r. nr RZ.ZUO.4.4701.1065.OZ.2021.MW w przedmiocie określenia P. w likwidacji za okres Il kwartału 2021 r. opłaty zmiennej w wysokości 17.409 zł za pobór wód podziemnych ze studni wierconych tj. S-1, S-2, S-3, S-4, S-5, S-6 i S-7.
Jak wynika z akt sprawy, 12 października 2021 r. nr RZ.ZUO.4.4701.1065.OZ.2021.MW Dyrektor Zarządu Zlewni w Stalowej Woli PGWWP, działając na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r. poz. 624; dalej: P.w.) w związku z pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym przez Dyrektora Zarządu Zlewni w Stalowej Woli decyzją z dnia 15 lutego 2019 r. nr RZ.ZUZ.4.421.19.2019.EL, ustalił P. w likwidacji za okres Il kwartału 2021 r. opłatę zmienną w wysokości 17.409 zł za pobór wód podziemnych ze studni wierconych tj. [...] dla potrzeb wodociągu gminnego w miejscowości C.
W informacji wskazano, że opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 1 P.w., jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody (0,115 zł za 1 m³) pomnożonej przez współczynnik różnicujący odpowiadający procesowi uzdatniania (0,5) i ilości pobranych wód podziemnych (302 760 m³). Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej została określona w § 5 ust. 1 pkt 27 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 736; dalej: Rozporządzenie). Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto współczynnik różnicujący dla wód, do których stosuje się procesy usuwania amonu, koagulacji lub adsorpcji (§ 5 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia). Ponadto w informacji wskazano, że w/w kwotę należy wpłacić w terminie 14 dni od dnia doręczenia informacji.
Od powyższej informacji, strona skarżąca, w imieniu której działa Likwidator wniosła reklamację. W uzasadnieniu reklamacji strona skarżąca wskazała, że organ jako podstawę obliczenia przyjął przepis § 5 ust. 1 pkt 27a Rozporządzenia, uznając jednocześnie, że P. prowadząc sprzedaż wody w formie hurtowej nie jest przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym realizującym zadania zbiorowego zaopatrzenia w wodę. W ocenie strony skarżącej takie obliczenie opłaty stoi w sprzeczności z oświadczeniem podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych.
Strona skarżąca podniosła, że ze złożonego przez nią oświadczenia wynika, że całkowita ilość pobranych wód zaliczona została na cel określony w § 5 ust. 1 pkt 40 Rozporządzenia, tj. cel polegający na realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Zdaniem strony skarżącej opłata powinna być naliczona zgodnie z celem wskazanym w oświadczeniu. Woda podziemna pobierana przez P. jest sprzedawana gminom [...] i [...] w celu realizacji przez te gminy zadania własnego, polegającego na zbiorowym zaopatrzeniu w wodę pitną mieszkańców tych gmin. Zakupiona woda spełnia definicję wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi zawartą w art. 2 pkt 18 lit. a ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2028; dalej: ustawa z.z.w.).
Końcowo podniosła strona skarżąca, że wody pobierane i sprzedawane w pełni odpowiadają definicji zawartej w art. 272 ust. 2 i art. 274 pkt 4 P.w. Wobec powyższego powinna zostać zastosowana stawka opłaty wyrażona w § 5 ust. 1 pkt 40 Rozporządzenia.
Po rozpatrzeniu reklamacji, Dyrektor Zarządu Zlewni w Stalowej Woli decyzją z dnia 15 listopada 2021 r. nr RZ.ZUO.4.4701.1065.OZ.2021.MW, działając na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 272 ust. 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 P.w., § 8 pkt 1 Rozporządzenia oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej: K.p.a.) określił Przedsiębiorstwu za okres Il kwartału 2021 r. opłatę zmienną w wysokości 17.409 zł za pobór wód podziemnych ze studni wierconych: [...].
W uzasadnieniu decyzji organ w pierwszej kolejności wskazał, że zgodnie z ustawą Prawo wodne, pobór wód podziemnych należy przedstawić w podziale na cele poboru. Zgodnie z zasadą zastosowania przepisu art. 274 pkt 4 P.w., który określa górne jednostkowe stawki opłaty za pobór wód w formie opłaty zmiennej, w preferowanej wysokości, jest objęty wyłącznie pobór wód dokonywany przez przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjne do celów zbiorowego zaopatrzenia mieszkańców w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi.
Organ wskazał, że zgodnie z danymi zawartymi w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, P. w likwidacji w [...] prowadzi działalność w formie prawnej przedsiębiorstwa państwowego. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawa z.z.w. przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym jest przedsiębiorca w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 162), jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków oraz gminne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, prowadzące tego rodzaju działalność. Definicja legalna zbiorowego zaopatrzenia w wodę znajduje się w art. 2 pkt 21 ustawy z.z.w., który stanowi, że jest nią działalność polegająca na ujmowaniu, uzdatnianiu i dostarczaniu wody, prowadzona przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne.
W dalszej kolejności organ wskazał, że P. w likwidacji nie posiada aktualnych zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę, zatem nie jest przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z.z.w. Przedsiębiorstwo dokonuje hurtowej sprzedaży wód do gmin, jednak tego typu sprzedaży wody do gminy nie można uznać za mieszczącą się w poborze do celów realizacji zadań własnych gminy. Sposób wykorzystania wody przez jej nabywcę (np. gminę) jest nieistotny z punktu widzenia wysokości opłaty zmiennej za pobór wody. Sprzedaż hurtowa wody odpowiada zakresowi regulacji z art. 274 pkt 2 lit. za (cel 27) P.w., który określa maksymalne jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty zmiennej do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody.
Organ wyjaśnił, że jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne jest jednym z zasadniczych elementów, które wpływają na wysokości opłaty za usługi wodne. Powiązanie celu poboru wód z podmiotem korzystającym z usługi wodnej, a nie z końcowym odbiorcą zapewnia prawidłowe ustalenie daniny publicznej na podstawie niebudzących wątpliwości danych.
P. w likwidacji korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego przez Dyrektora Zarządu Zlewni w Stalowej Woli decyzją z dnia 15 lutego 2019 r., nr RZ.ZUZ.4.421.19.2019.EL co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 P.w. jest obowiązany ponosić opłaty za usługi wodne.
Organ wskazał, że określenia wysokości opłaty zmiennej dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 272 ust. 2 P.w., zgodnie z którą wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m³/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych oraz § 5 ust. 1 pkt 27 lit. a Rozporządzenia, z którego wynika, że jednostkowa stawka opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty zmiennej, w zależności od ilości pobieranych wód w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, wynosi 0,115 zł za 1 m³ pobranych wód podziemnych, do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody.
Końcowo organ wskazał, że opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 1 P.w., jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody (0,115 zł za 1 m³) pomnożonej przez współczynnik różnicujący odpowiadający procesowi uzdatniania (0,5) i ilości pobranych wód podziemnych (302760 m³).
Przedsiębiorstwo wniosło skargę na ww. decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Stalowej Woli Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z dnia 15 listopada 2021 r. nr RZ.ZUO.4.4701.1065.OZ.2021.MW, w której wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy bez udziału stron.
Likwidator Przedsiębiorstwa w skardze zarzucił:
– naruszenie przepisów ustawy P.w. w zw. z § 8 pkt 1 Rozporządzenia, poprzez przyjęcie § 8 Rozporządzenia, jako podstawy ustalenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych, podczas gdy ww. przepis odnosi się do opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych;
– naruszenie § 5 ust. 1. pkt 40 Rozporządzenia w zw. z art. 274 pkt 4 P.w., poprzez jego niezastosowanie i tym samym niedokonanie obliczenia opłaty na podstawie celu określonego w tym przepisie oraz obliczenie opłaty z pominięciem oświadczenia podmiotu złożonego ze wskazaniem celu 40.
Ponadto strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.:
– art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie należytego postępowania dowodowego w zakresie faktycznej działalności przedsiębiorstwa z uwzględnieniem celów oraz struktury organizacyjnej i zrównywanie P. w likwidacji ze spółkami gminnymi, co skutkowało błędną kwalifikacją przy naliczaniu opłaty;
– art. 7a § 1 i art. 81a § 1 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie i rozstrzygnięcie wątpliwości w zakresie mających w sprawie zastosowanie przepisów, jak i stanu faktycznego, na niekorzyść strony skarżącej, a to w sytuacji, w której brak było przesłanek opisanych w § 2 Rozporządzenia,
– art. 8 § 2 K.p.a., poprzez zastosowanie odmiennej od stosowanej dotychczas praktyki rozpoznawania podobnych spraw, polegające na zmianie zasad ustalania opłat w przypadku podmiotów wykonujących zadania własne gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi;
– naruszenie przepisu art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej: P.p.s.a.), poprzez pominięcie stanowiska wyrażonego w wyrokach WSA w Rzeszowie z dnia 9 lutego 2021 r. sygn. akt Il SA/Rz 1272/20 i sygn. akt Il SA/Rz 1273/20, które zapadły pomiędzy stronami dla opłat zmiennych za okres I i Il kwartału 2019 r. oraz wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 11 sierpnia 2021 r. sygn. akt Il SA/Rz 869/21 zapadłego pomiędzy stronami dotyczącego opłaty zmiennej za IV kwartał 2020 r.
W uzasadnieniu skargi Likwidator wskazał, że powołany przez organ przepis § 5 ust. 1 pkt 27 lit. a Rozporządzenia nie wskazuje odbiorców finalnych, lecz operuje konkretnymi celami jakimi są: pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody. Zatem skoro w ww. przepisie prawodawca nie posłużył się wprost kryterium podmiotowym, to brak jest podstaw do tego, aby kierując się wyłącznie tym, komu P. dostarczała sporną wodę, opłatę zmienną ustalać w oparciu o stawki jednostkowe z tego przepisu.
Strona skarżąca wskazała, że na gruncie pozostałych postanowień Rozporządzenia, w których ustalono wysokość poszczególnych jednostkowych stawek opłat brak podstaw do tego, aby o zasadności zastosowania danej stawki rozstrzygać miało kryterium podmiotowe dotyczące odbiorcy finalnego choć co do tego i tak są nimi gminne zakłady wodno-kanalizacyjne. W poszczególnych przepisach Rozporządzenia prawodawca wskazuje różnorodne cele poboru wód, przypisując każdemu z nich konkretną stawkę jednostkową, stanowiącą podstawę do wyliczenia wysokości opłaty zmiennej. P. wskazał, że to cel poboru wody, decyduje o tym, którą ze stawek przewidzianych w Rozporządzeniu powinien wybrać organ, wyliczając wysokość opłaty zmiennej za pobór wody.
Strona skarżąca podniosła, że stanowisko Dyrektora utożsamiające cel poboru wody z kategorią podmiotu, któremu P. ostatecznie dostarczy wodę oraz oparcie się na treści zezwoleń, nie znajduje oparcia w treści Rozporządzenia. Ponadto wydając zaskarżoną decyzję, organ nie wziął pod uwagę tego, że wyłącznym zakresem działania P., a więc i celem poboru wód, jest realizacja zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.s.g., do zadań własnych gminy należy zaspokojenie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w tym gospodarka komunalna, w szczególności zadania dotyczące wodociągów i zaopatrzenia w wodę. To zadanie gmina może realizować w różnej formie np. zakładu budżetowego, spółki prawa handlowego lub innej osoby prawnej. Zgodnie z powyższym katalog podmiotów nie jest zamknięty. Od momentu utworzenia Przedsiębiorstwa tj. [...] stycznia 1976 r. przedmiotem jego działalności było zaspokojenie potrzeb społecznych w zakresie m.in. wodociągów i kanalizacji. Terenem działania był obszar miasta i gminy [...] oraz od 1985 r. także gmin [...] i [...]. Zaspokojenie tych potrzeb, jako podstawowych działań P. potwierdza statut P. z 1987 r. Statut ten podkreśla, że głównym obszarem działania jest teren gminy [...], jako teren działania Organu Założycielskiego P. Nie zmieniło to zakresu zadań i obowiązków nałożonych na P. decyzjami administracyjnymi, a dotyczących zobowiązań wobec gmin [...] i [...].
Strona skarżąca wskazała, że organ określając wysokość opłaty zmiennej w sposób nieuprawniony zastosował stawkę jednostkową z § 5 ust. 1 pkt 27 lit. a Rozporządzenia, błędnie przyjmując, że o zastosowaniu tej stawki decyduje jedynie to, że pobrane wody dostarczane są finalnie określonej kategorii podmiotów, przez co wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych została ustalona w sposób niezgodny z art. 272 ust. 1 i 2 P.w.
P. wskazało, że wprawdzie woda nie jest dostarczana przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne, gdyż takiego statusu nie posiada, jednak zakupiona przez gminy [...] i [...], na podstawie umów sprzedaży hurtowej, woda przeznaczona do spożycia przez ludzi, jest dostarczana ostatecznie przez gminy w ramach zadania publicznego zbiorowego zaopatrzenia mieszkańców gminy w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Woda podziemna jest pobierana przez przedsiębiorstwo komunalne i sprzedawana w formie hurtowej trzem gminom w celu realizacji przez te gminy zadania własnego polegającego na zbiorowym zaopatrzeniu mieszkańców gminy w wodę pitną (zdatną do spożycia).
Zarzut naruszenia art. 170 P.p.s.a. wynika z pominięcia przez organ treści prawomocnych orzeczeń sądu, które dotyczyły tych samych stron i tych samych kwestii. Wyroki dotyczące I i Il kwartału 2019 r. o sygn. akt Il SA/Rz 1272/20 i sygn. akt Il SA/Rz 1273/20 były podstawą do zweryfikowania błędnie naliczanych wielkości opłat zmiennych za pobór wód podziemnych, co zostało przez organ wykonane w 2021 r. Zdaniem strony skarżącej organ nie czuje się związany prawomocnymi orzeczeniami i ustaleniami faktycznymi ponownie podważając oceny prawne zawarte w ww. orzeczeniach.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137; zwana dalej P.u.s.a.), zaś zakres kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022r. poz. 329 z późn. zm.; zwana dalej P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu skarga podlegała uwzględnieniu z uwagi na naruszenia, które dotyczą prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W sprawie nie było kwestionowane, że strona skarżąca jako przedsiębiorstwo gminy [...] obsługujące także gminy [...] i [...] dokonuje ogólnego poboru wód podziemnych, w zakresie udzielonego pozwolenia wodnoprawnego, na cele sprzedaży hurtowej wody ww. gminom, które dopiero następnie wykorzystują zakupioną wodę na cele zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. W związku z tym – zdaniem organów – podstawą do ustalenia kwartalnej opłaty jest art. 272 ust. 1 P.w. ("Wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m(3)"), natomiast sama stawka jednostkowa opłaty podlega ustaleniu stosownie do maksymalnej wysokości stawki jednostkowej określonej w art. 274 pkt 2 lit. za) u.p.w. oraz § 5 ust. 1 pkt. 27 lit. a) Rozporządzenia. Zgodnie z tym ostatnim przepisem jednostkowa stawka opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty zmiennej, w zależności od ilości pobieranych wód w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody, wynosi 0,115 zł za 1 m(3) pobranych wód podziemnych.
Z kolei zdaniem strony skarżącej działającej jako przedsiębiorstwo gminy [...] sporny pobór wód podziemnych ma charakter szczególnego poboru wód podziemnych do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi (art. 272 ust. 2 u.p.w.), a zatem stawka jednostkowa opłaty zmiennej podlega ustaleniu stosownie do § 5 ust. 1 pkt. 40 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne. Zgodnie z tym ostatnim przepisem jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty zmiennej, w zależności od ilości pobieranych wód w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, wynoszą: a) 0,068 zł za 1 m(3) pobranych wód podziemnych w ilości średniorocznej przekraczającej 1,0 m(3)/s, b) 0,068 zł za 1 m(3) pobranych wód podziemnych w ilości średniorocznej od 0,26 do 1,0 m(3)/s, c) 0,068 zł za 1 m(3) pobranych wód podziemnych w ilości średniorocznej nieprzekraczającej 0,25 m(3)/s.
Sąd uznał, że stanowisko organów w przedstawionym wyżej zakresie jest wadliwe.
Nie ulega wątpliwości, że – zgodnie z oceną organów – strona skarżąca nie ma statusu przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego w rozumieniu ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (u.z.z.w.).
Zgodnie z art. 2 pkt 4) u.z.z.w., przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym jest przedsiębiorca w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, oraz gminne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, prowadzące tego rodzaju działalność. Strona skarżąca w skardze przyznała, że nie posiada statusu przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego. Podmiot ten, zgodnie z oświadczeniem złożonym w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej, dysponuje jednak odpowiednim pozwoleniem wodnoprawnym na usługę wodną polegająca na poborze wód podziemnych "dla potrzeb wodociągu gminnego" (zgodnie z decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni w Stalowej Woli z dnia 15 lutego 2019 r., nr RZ.ZUZ.4.421.19.2019.EL).
Z faktu braku posiadania statutu przedsiębiorstwa wodno-kanalizayjnego przez stronę skarżącą organy wysunęły nieuprawniony wniosek, że skoro gminom ([...]) woda nie jest dostarczana przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne, to tym samym zakupiona przez ww. gminy, na podstawie umów sprzedaży hurtowej woda przeznaczona do spożycia przez ludzi, nie jest dostarczana ostatecznie przez gminy w ramach zadania publicznego zbiorowego zaopatrzenia mieszkańców gminy w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi.
Sąd podziela stanowisko wyrażone w prawomocnych wyrokach tut. Sądu tj. z dnia 9 lutego 2021r., sygn. II SA/Rz 1272/20 i II SA/rz 1273/20 co do tego, że stanowisko powyższe jest błędne. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 u.z.z.w. w zw. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (u.s.g.) zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy, natomiast zgodnie z art. 9 ust. 1 u.s.g. w celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi. Przepis art. 9 ust. 3 u.s.g. stanowi natomiast, że formy prowadzenia gospodarki gminnej, w tym wykonywania przez gminę zadań o charakterze użyteczności publicznej, określa odrębna ustawa, którą jest ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (u.g.k.). Zgodnie z art. 1 ust. 2 i art. 2 u.g.k. gospodarka komunalna obejmuje w szczególności zadania o charakterze użyteczności publicznej, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych, i może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w szczególności w formach samorządowego zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego. Art. 3 ust. 1 i 2 u.g.k. stanowi, że jednostki samorządu terytorialnego w drodze umowy mogą powierzać wykonywanie zadań z zakresu gospodarki komunalnej osobom fizycznym, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych na zasadach ogólnych albo w trybie przepisów:
1) ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym;
2) ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych;
3) ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie;
4) ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym;
5) ustawy z dnia 21 października 2016 r. o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi,
a jeżeli do prowadzenia danego rodzaju działalności na podstawie innych ustaw jest wymagane uzyskanie zezwolenia, jednostki samorządu terytorialnego mogą powierzyć wykonywanie zadań wyłącznie podmiotowi posiadającemu wymagane zezwolenie.
Okoliczność powierzenia przez gminy [...], [...] lub [...] przedsiębiorstwu realizacji określonego fragmentu zadania własnego tych gmin w zakresie szeroko rozumianego zbiorowego zaopatrzenia mieszkańców tych gmin w wodę przeznaczoną do spożycia nie ma znaczenia dla ostatecznej kwalifikacji rzeczywistego celu poboru wód podziemnych.
W sprawie nie było kwestionowane, że woda podziemna jest pobierana przez skarżące Przedsiębiorstwo i sprzedawana w formie hurtowej trzem gminom w celu realizacji przez te gminy zadania własnego, polegającego na zbiorowym zaopatrzeniu mieszkańców gminy w wodę pitną (zdatną do spożycia). Zakupiona hurtowo woda spełnia przy tym definicję "wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi", zawartą w art. 2 pkt. 18 lit. a) u.z.z. (woda przeznaczona do spożycia przez ludzi to woda w stanie pierwotnym lub po uzdatnieniu, przeznaczoną do picia, przygotowania żywności lub innych celów domowych, niezależnie od jej pochodzenia i od tego, czy jest dostarczana z sieci dystrybucyjnej, cystern, w butelkach lub pojemnikach). Należy w tym miejscu zauważyć, że pojęcie zbiorowego zaopatrzenia w wodę jest pojęciem szerszym od pojęcia zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę pitną. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt. 21 u.z.z. zbiorowe zaopatrzenie w wodę to działalność polegająca na ujmowaniu, uzdatnianiu i dostarczaniu wody, prowadzona przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, podczas gdy zbiorowe zaopatrzenie ludności w wodę pitną jest tylko szczególnym przypadkiem zbiorowego zaopatrzenia w wodę (zbiorowemu zaopatrzeniu w wodę podlegają także np. zakłady przemysłowe, zakłady usługowe lub instytucje publiczne). Najistotniejsze jest jednak to, że zgodnie z art. 2 pkt. 21 u.z.z. zbiorowe zaopatrzenie w wodę obejmuje działalność polegającą na ujmowaniu, uzdatnianiu i dostarczaniu wody, prowadzoną przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a zatem działalność ta nie musi obejmować samego poboru wody przeznaczonej do spożycia, natomiast powinna obejmować jej "ujęcie" w określony system wodociągowy, uzdatnienie (jeżeli wcześniej woda nie została wystarczająco uzdatniona) oraz dostarczenie finalnym odbiorcom. Nie jest zatem wykluczone, że sam pobór lub także uzdatnienie (przynajmniej częściowe) wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi będą miały miejsce poza samym przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym (np. w przedsiębiorstwie dysponującym odpowiednim pozwoleniem wodnoprawnym).
W związku tym należy przyjąć, że argumentem rozstrzygającym o kwalifikacji usługi wodnej świadczonej przez stronę skarżącą jest ostateczny cel poboru wód podziemnych, nawet jeśli usługa tej strony polegająca na poborze, uzdatnieniu i dostarczeniu wód podziemnych do odpowiednich jednostek organizacyjnych lub spółek ww. gmin jest jedynie koniecznym ogniwem złożonego procesu zbiorowego zaopatrzenia ludności gminnej w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Nie jest bowiem kwestionowane, że strona skarżąca jako przedsiębiorstwo komunalne gminy [...] przekazuje pobraną i uzdatnioną wodę podziemną właściwym przedsiębiorstwom wodno-kanalizacyjnym gmin [...]. [...], [...] (w celu zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi (wodę pitną) mieszkańców gmin. Okoliczność ta przesądza ostatecznie, że wody pobierane i sprzedawane jednostkom organizacyjnym (spółkom) gmin [...], [...] i [...] do celów realizacji zadań własnych tych gmin w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi w pełni odpowiadają definicji z art. 272 ust. 2 i art. 274 pkt 4 u.p.w. i w związku z tym w tym zakresie zastosowanie ma jednostkowa stawka opłaty zmiennej wyrażona w § 5 ust. 1 pkt. 40 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne.
W okolicznościach niniejszej sprawy należy szczególnie podkreślić, że tutejszy Sąd zajmował już we wcześniej wydanych prawomocnych orzeczeniach stanowisko co do kwalifikacji świadczonych przez skarżące Przedsiębiorstwo usług wodnych i w konsekwencji zastosowania jednostkowej stawki opłaty zmiennej w oparciu o § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia RM z dnia 22 grudnia 2017r. Stanowisko to Sąd przedstawił w prawomocnych wyrokach: z dnia 9 lutego 2021r., sygn. II SA/Rz 1272/20 i II SA/Rz 1273/20 i z dnia 3 sierpnia 2021r., sygn. II SA/Rz 869/21.
Zgodnie z art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Należy więc podkreślić, że jeżeli dane zagadnienie prawne zostało rozstrzygnięte w prawomocnym wyroku, organ jest oceną prawną, przedstawioną w odniesieniu to tego zagadnienia związany również w `kolejnych postępowaniach, w których dana kwestia prawna decyduje o sposobie załatwienia sprawy administracyjnej.
Należy również wskazać, że zgodnie z art. 552 ust. 2 u.p.w. ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2026 r. następuje na podstawie:
1) określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym celu i zakresu korzystania z wód;
2) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami lub ustaleń z przeglądów pozwoleń wodnoprawnych;
3) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli pozwoleń zintegrowanych.
Ponadto zgodnie z art. 552 ust. 2a u.p.w. ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie do dnia 31 grudnia 2020 r. następuje również na podstawie:
1) odczytów z przyrządów pomiarowych dokonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami albo
2) oświadczeń podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat za usługi wodne, za poszczególne kwartały.
W przypadku złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 552 ust. 2a pkt 2 u.p.w., w celu ustalenia wysokości opłaty, o której mowa w art. 272 ust. 1 i 2 u.p.w., organy orzekające w sprawie mają obowiązek ustalenia ilości w m(3) pobranych wód podziemnych z tym jednak zastrzeżeniem, że jeżeli strona skarżąca pobiera wody podziemne do różnych celów lub potrzeb, organy te muszą ustalić, jaka ilość wód podziemnych jest pobierana do celów realizacji zadań własnych ww. gmin w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Oczywiste jest bowiem, że korzystna (obniżona) stawka jednostkowej opłaty może mieć zastosowanie tylko do ilości wód podziemnych pobranych i przekazanych gminom na powyższe cele. Organy muszą zatem zweryfikować informacje zawarte oświadczeniu, o którym mowa w art. 552 ust. 2a pkt 2 u.p.w., w świetle umów sprzedaży hurtowej zawartej między stroną skarżącą a przedsiębiorstwami wodno-kanalizacyjnymi gmin [...] i [...].
Mając na względzie powyższe argumenty, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie oraz art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 1003 zł.