II SA/RZ 646/04

II SA/Rz 646/04 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-11-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski
Marian Ekiert /przewodniczący sprawozdawca/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
§ 46 ust. 2 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Dz.U. 1989 nr 30 poz 163
art. 20
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Ekiert /spr./ Sędziowie NSA Jerzy Solarski WSA Robert Sawuła Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2001 r. nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów skargę oddala
Uzasadnienie
Po rozpatrzeniu wniosku A. N., działając na podstawie art. 104 kpa i 20 ust. 1 i art. 22 ustawy z dnia 17.05.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne [ t.jedn. z 2000 r. Dz.Ust. Nr 100 poz. 1086 ] oraz przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków [ Dz.Ust. Nr 38 poz. 454 ] Starosta [...] decyzją z dnia [...].08.2001 r. nr [...] odmówił wprowadzenia zmiany do operatu ewidencji gruntów wsi T. dotyczącej powierzchni działek nr nr 1697 i 1698/1.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ ustalił, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych – Oddziału Wywłaszczeń z dnia [...].12.1971 r. nr [...] orzeczono o wywłaszczeniu nieruchomości z przeznaczeniem na poszerzenie drogi publicznej oznaczonej obecnie jako dz.nr 846. Wywłaszczeniem nie była objęta parcela 1013/4, którą to nieruchomością o pow. 0.1176 ha uwłaszczeni zostali M. i J. J. { akt własności ziemi z dnia 21.11.1973 r. nr [...] wydany przez Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu Prezydium PRN }. W r. 1977 we wsi T. miało miejsce odnowienie operatu ewidencji gruntów z równoczesnym przejściem z systemu parcelowego na system działkowy i obliczeniem na nowo powierzchni działek, użytków i klas gruntów. Po tym zabiegu geodezyjnym parcela oznaczona nr 1013/4 zmieniła oznaczenie na dz.nr 1697, zaś powierzchnię jej określono na 0,15 ha, uwidaczniając ją w rejestrze ewidencji gruntów na rzecz M. i J. J. jako właścicieli na zasadach współwłasności { poz. 852 }. W oparciu o odpis z księgi wieczystej Nr [...] wydany przez Sąd Rejonowy w R. z dnia 7.08.2001 r. dz.odp. [...] ustalono, że w wymienionej wyżej księdze wieczystej dz.nr 1697 o pow. 0,15 ha uwidoczniona jest obecnie jako własna Z. B. i H. B. w ¾ cz. na zasadzie wspólności ustawowej oraz na rzecz R. J. w ¼ cz. i wpis ten jest zgodny z wpisem uwidocznionym w rejestrze ewidencji gruntów. Natomiast na podstawie aktu notarialnego sporządzonego w dniu 30.08.1995 r. Rep. [...] ustalono, że H. i F. S. zbyli na rzecz S. N. i A. N. dz.nr 1698/1 o pow. 0,13 ha. Działka ta o tej powierzchni , a także działki nr nr 1704/1 o pow. 0,02 ha i 1703/1 o pow. 0,12 objęte są KW Nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w R. i wpisane na rzecz S. N. i A. N. na zasadzie wspólności ustawowej i taki też wpis figuruje w rejestrze ewidencji gruntów wsi T. w jednostce rej. nr 856. W trakcie przeprowadzonych w terenie oględzin w dniu 1.08.2001 r. ustalono, że granice dz.nr 1697 są zgodne z mapą katastralną i obowiązującą aktualnie mapą ewidencji gruntów, natomiast właściciel działek nr nr 1698/1 i 1703/1 zaużytkował część wywłaszczonej uprzednio nieruchomości { pas drogowy }. W świetle dokonanych ustaleń organ stwierdza, iż zapisy uwidocznione w księgach wieczystych zgodne są z zapisami w ewidencji gruntów i stąd też żądanie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisów powołanej wyżej ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne zmiany w operacie ewidencji gruntów wprowadzane są tylko na podstawie dokumentów geodezyjnych i prawnych ilustrujących aktualny stan prawny nieruchomości. Tytułem wyjaśnienia organ dodaje, iż ustalenie granicy pomiędzy działkami nr nr 1697 i 1703/1 nastąpić może w wyniku postępowania rozgraniczeniowego, zaś granica pomiędzy dz.nr 846, a działkami 1703/1 i 1697 może być wznowiona na podstawie operatu geodezyjnego sporządzonego w związku z wywłaszczeniem nieruchomości.
Decyzję tę zaskarżył odwołaniem skierowanym do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego A. N. wnosząc o zmianę decyzji i uwzględnienie jego wniosku.
W uzasadnieniu odwołania odwołujący się polemizował ze stanowiskiem organu przedstawionym w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji i twierdził, iż rozstrzygnięcie, a raczej jego uzasadnienie w zasadzie mija się ze zgłoszonym przez niego żądaniem i nie odnosi się do podniesionych we wniosku zarzutów, zbędnie odwołując się do treści wpisów w księgach wieczystych oraz do wydarzenia w postaci odnowienia ewidencji gruntów, które miało miejsce w r. 1977 i pomija istotę zagadnienia jakim jest zaistniała omyłka geodezyjna, która wystąpiła dopiero w r. 1989. Co się tyczy wpisów w księgach wieczystych to są one błędne, co uwidocznione zostało w trakcie przeprowadzonych oględzin w dniu 1.08.2001 r., jako że na gruncie wyraźnie widoczna jest granica pomiędzy przedmiotowymi działkami. Stanowisko H. i Z. B. jest efektem zapisów w umowie notarialnej sporządzonej w dniu 20.08.1999 r., w którym to akcie w sposób nieprawidłowy określono obszar dz.nr 1697. To zaś, że parcela 1013/4 nie była objęta wywłaszczeniem potwierdza tylko jego żądanie.
Po rozpatrzeniu tegoż odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 20 ust. 1 i 2 i art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17.05.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne decyzją z dnia [...].10.2001 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach swojej decyzji organ odwoławczy ustalił, ze aktem własności ziemi z dnia 21.11.1973 r. nr [...] M. i J. J. zostali uwłaszczeni dz.nr 1013/4 o pow. 0,1176 ha położoną we wsi T. W 1977 r. dokonano odnowienia operatu ewidencji gruntów w tej wsi na bazie nowo opracowanej mapy zasadniczej, w związku z czym nastąpiła zmiana oznaczenia działek i dotychczasową mapę w skali 1 : 2880 zastąpiono mapą ewidencyjną w skali 1 : 2000. W ramach tej operacji dz.nr 1013/4 zmieniła oznaczenie na nr 1697 o pow. 0,15 ha. i została wykazana w poz. rej nr 852 na rzecz M. i J. J. Aktualnie działka ta wykazana jest na H. i Z. B. w ¾ cz. oraz R. J. w ¼ cz. i wpis ten zgodny jest ze stanem wykazanym w KW Nr [...]. Aktem własności ziemi z dnia 27.12.1976 r. nr [...] H. S. została uwłaszczona dz.nr 1698 według nowo opracowanej mapy ewidencyjnej w skali 1 : 2000 i w odnowionym operacie ewidencji wsi T. powierzchnię jej określona na 0,29 ha i wykazano ją na rzecz H. S. W 1995 r. zgodnie z mapą uzupełniającą włączoną do zasobu ewidencji gruntów w dniu 4.07.1995 r. za nr 10/8/3/95 działka ta została podzielona na działki nr nr 1698/1 o pow. 0,13 ha i 1698/2 o pow. 0,16 ha. Aktem notarialnym z dnia 30.08.1995 r. Rep. [..] S. i A. N. nabyli dz.nr 1698/1 o pow. 0,13 ha. Działka ta w operacie ewidencji gruntów wykazana jest na rzecz S. i A. N. Wbrew jednakże twierdzeniom odwołującego się należy stwierdzić, że od r. 1977 powierzchnia dz.nr 1697 oraz dz.nr 1698, z podziału której powstała dz.nr 1698/1 nie uległa zmianie. Z porównania map wynika, że przebieg granic wykazany na mapie ewidencyjnej w skali 1 : 2000 jest zgodny ze stanem przedstawionym na poprzedniej mapie ewidencyjnej wykonanej w skali 1 : 2880. W tym kontekście podniesiony w odwołaniu zarzut, że w r. 1999 popełniona została pomyłka geodezyjna, w wyniku której zmieniona została powierzchnia działek nr nr 1697 i 1698 nie znajduje żadnego uzasadnienia. Oceny sytuacji nie zmienia podniesiony przez A. N. zarzut opierający się na danych dotyczących powierzchni dz.nr 1697, wynikających z aktu własności ziemi z dnia 21.11.1973 r. Podkreślić bowiem należy, że obowiązujący przed rokiem 1977 operat ewidencyjny wsi T. był założony na okres przejściowy w oparciu o mapę wykonaną w skali 1 : 2880 i na podstawie danych zawartych w tym operacie został wydany akt własności ziemi z dnia 21.11.1973 r. nr [...]. Powierzchnia dz.nr 1013/4 wymieniona w tym akcie, obliczona była graficznie i wywodzi się ze stanu katastralnego. Zaistniała rozbieżność co do powierzchni tej działki wynika nie ze zmiany jej granic ale z dokładniejszych metod pomiaru stanu faktycznego na gruncie.
Decyzję tę zaskarżył skargą skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. N. wnosząc o jej uchylenie.
W motywach skargi zarzucił on, iż zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty Powiatowego oparte zostały na błędnej ocenie stanu faktycznego istniejącego na gruncie oraz wadliwej ocenie stanu prawnego. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podnosił, iż organy obydwu instancji rozstrzygając sprawę pominęły istotę sporu, a w szczególności fakt, zaistnienia błędu wynikającego z pomiarów samolotowych, który następnie stał się podstawą do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Dalej wywodzi on, iż powszechnie wiadomym jest, że związane z ewidencją gruntów dokonane przy pomocy samolotu pomiary w granicach 25 do 30 % dotknięte są błędem, z czego organy nadzoru geodezyjnego winne sobie zdawać sprawę i w miarę posiadanych możliwości dokonywać stosownych korekt, a nie swoją ignorancją i zaprzeczaniem oczywistym faktom, pogłębiać niesprawiedliwość.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Po rozpatrzeniu tej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 16.01.2004 r. sygn.akt SA/Rz 2625/01 uchylił zaskarżoną decyzję wychodząc generalnie z założenia, iż w rozstrzyganej sprawie brak było podstawy prawnej do wydania decyzji, a organ II instancji takiej podstawy nie wskazał.
Wyrok ten zaskarżony został skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Wojewódzkiego Inspektora Geodezyjnego i Kartograficznego.
Po rozpoznaniu w dniu 20.07.2004 r. na rozprawie wymienionej skargi Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20.07.2004 r. sygn.akt OSK 630/04 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz zasądził od A. N. na rzecz Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego kwotę 300 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu swojego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska występującego ze skargą kasacyjną co do możliwości oparcia decyzji stanowiącej o zmianie danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków na art. 22 ust. 2 i 3, art. 20 ust. 1 i ust. 2 pkt 8 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, stwierdził natomiast iż w przypadku gdy aktualizacja tych danych wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego to stosownie do § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków organ winien przeprowadzić postępowanie administracyjne. Wobec jednakże braku w przepisach powołanego rozporządzenia regulacji dotyczących tego postępowania, zastosowanie znajdą w tym przypadku przepisy kodeksu postępowania administracyjnego normujące zasady tegoż postępowania, zgodnie z którymi winno ono zakończyć się wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty lub w inny sposób kończącej sprawę w instancji. Okoliczności rozpoznawanej sprawy wskazują jednoznacznie na to, iż podjęte w niej zostało postępowanie administracyjne. Jeżeli zaś tak to istniała również podstawa do wydania kończącej to postępowanie decyzji. W związku z tym brak było podstaw do uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji organu odwoławczego z tej tylko przyczyny, iż w jego ocenie decyzyjny tryb załatwiania wniosku A. N. nie miał umocowania w przepisach prawa obowiązujących w zakresie ewidencji gruntów i budynków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Badana sprawa po raz wtóry trafiła na wokandę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i w świetle stanowiska zaprezentowanego w niej przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie budzi wątpliwości możliwość rozstrzygnięcia jej w formie decyzji na etapie postępowania administracyjnego.
Jeżeli zaś tak, to przedmiotem oceny pozostaje w niej legalność decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, stanowiącej o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, którą to odmówiono dokonania postulowanych przez skarżącego zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi T.
A. N. występując ze stosownym wnioskiem domagał się dokonania zmiany w opisanym wyżej obrębie geodezyjnym w zakresie odnoszącym się do powierzchni i przebiegu granic działki nr 1697 o pow. 0,15 ha, twierdząc przy tym iż została ona w sposób nieuprawniony zawyżona i to kosztem należącej do niego nieruchomości oznaczonej obecnie jako dz.nr 1698/1 o pow. 0,13 ha.
W okolicznościach sprawy poza sporem pozostaje, iż przysługuje mu tytuł prawny do tej ostatnio wymienionej nieruchomości, wynikający z umowy sporządzonej w prawem przepisanej formie, którym to aktem wspólnie ze swoją małżonką nabył ją od H. i F. S. Nie budzi także kontrowersji fakt, iż aktualnymi współwłaścicielami sąsiadującej z nią dz.nr 1697 są H. i Z. B. na zasadach wspólności ustawowej w ¾ cz. i R. . w ¼ cz. , jako następcy prawni M. i J. J. Ci ostatnio wymienieni tytuł własności do tej działki uzyskali w wyniku uwłaszczenia w trybie przepisów ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, z tym jednakże, iż uprzednio działka ta posiadała oznaczenie nr 1013/4, zaś powierzchnię jej w akcie własności ziemi określona na 0,1176 ha.
Spór natomiast jak zaznaczono wyżej dotyczy właśnie powierzchni dz.nr 1697, która wedle twierdzeń skarżącego na skutek oczywistego błędu w sztuce geodezyjnej została zawyżona, przy czym w tym zakresie powołuje się ona na zapis zawarty w akcie własności ziemi z dnia 23.11.1973 r. wydanym na rzecz M. i J. J. oraz na oczywisty dla niego fakt dotyczący niedokładności pomiarów geodezyjnych dokonywanych przy wykorzystaniu samolotu
Zupełnie odmienne stanowisko prezentuje organ wywodząc, iż powierzchnia i przebieg granic dz.nr 1697 ustalony został po dokonaniu odnowienia ewidencji gruntów we wsi T. w oparciu o bardziej dokładne i precyzyjne pomiary i że porównanie przebiegu granic dawnej parceli katastralnej 1013/4, przekształconej po założeniu ewidencji gruntów w dz.nr 1013/4, z przebiegiem granic odpowiadającej jej po odnowieniu ewidencji gruntów dz.nr 1697 wyklucza się zaistnienie błędu.
Odnosząc się do tak zarysowanego sporu na wstępie wypadnie zauważyć, iż żądanie skarżącego w istocie zmierza do dokonania aktualizacji operatu ewidencyjnego, która w zakresie odnoszącym się do cech fizycznych nieruchomości możliwa jest jedynie w oparciu o opracowanie geodezyjne czy kartograficzne przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zawierające stosowny wykaz zmian { § 46 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. }. Takim dokumentem geodezyjnym skarżący nie legitymuje się, a tym wymogom nie czyni bynajmniej zadość zapis zawarty w akcie własności ziemi z dnia 21.11.1973 r. wydanym na rzecz M. i J. J., poprzedników prawnych aktualnych współwłaścicieli dz.nr 1697. Po pierwsze bowiem dlatego, iż odnoszący się do powierzchni opis geodezyjny nieruchomości objętej tego typu dokumentem nie ma waloru decydującego jako że w zdecydowanej większości przypadków opierał się on na danych wynikających z ówczesnej ewidencji gruntów i w rzeczywistości o stanie prawnym dotyczącym zarówno granic jak i powierzchni nabytej w tym trybie z mocy samego prawa nieruchomości decydował stan faktyczny { stan samoistnego posiadania } istniejący na gruncie w dniu 4.11.1971 r. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16.01.1984 r. sygn.akt III CRN 329/83 { OSNCP z1984 r. nr 8 poz. 142 }. Po drugie zaś z treści zebranego w sprawie materiału jak i z wypowiedzi skarżącego oraz uczestnika postępowania Z. B. jednoznacznie wynika, iż przed Sądem powszechnym toczy się spór z udziałem A. N. i uczestników dotyczący przedmiotowych nieruchomości, a zapadłe w nim rozstrzygnięcie ukształtuje zapewne przebieg ich granic i jako takie stanowić będzie dopiero podstawę do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów tego obrębu geodezyjnego. Przebieg bowiem granic tych nieruchomości jest sporny pomiędzy nimi, a jeżeli tak to dotyczy on w rzeczywistości prawa własności. Granice bowiem określonej nieruchomości określają dokąd na gruncie sięga wynikające z tego właśnie prawa władztwo uprawnionego podmiotu. Spory zaś o własność należą do kategorii spraw cywilnych do rozpoznania których zgodnie z art. 2 § 1 kpc powołane są sądy powszechne i ich rozstrzygnięcia nie można poszukiwać na drodze postępowania administracyjnego przy okazji dochodzenia zmian w operacie ewidencji. Ta bowiem zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 17.05.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowi jedynie zbiór informacji o gruntach i budynkach niezbędnych dla realizacji polityki fiskalnej Państwa, zadań związanych z planowaniem przestrzennym, ochroną środowiska itp. , służąc tym samym innym celom niż ochrona własności.
Nie oznacza to, że dokonane w ewidencji gruntów i budynków wpisy są niewzruszalne. Nie mniej jednak, czemu już wyżej dano, wyraz podlegają one aktualizacji jedynie w oparciu o stosowne dokumenty własnościowe czy geodezyjne, a takimi nie legitymuje się skarżący.
W świetle zatem powyższych wywodów uprawnionym jest stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja wbrew podniesionym w skardze zarzutom odpowiada prawu.
W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1270 ], należało orzec jak w sentencji.