VI SA/Wa 5364/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił postanowienie GITD odmawiające Stowarzyszeniu dopuszczenia do postępowania administracyjnego w sprawie zmiany zezwolenia na przewozy drogowe, uznając istnienie interesu społecznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego, które odmawiało Stowarzyszeniu dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmiany zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów drogowych osób. Sąd uznał, że organ błędnie zinterpretował i zastosował art. 31 § 1 k.p.a., nie oceniając właściwie przesłanki interesu społecznego, mimo że Stowarzyszenie wykazało swoje cele statutowe i uzasadnienie społeczne dla udziału w sprawie. Rozstrzygnięcie to opiera się na utrwalonej linii orzeczniczej NSA.
Sprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w L. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) z dnia 17 lipca 2023 r., które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie odmawiające Stowarzyszeniu dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie zmiany zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych osób. Stowarzyszenie argumentowało, że jego udział jest uzasadniony celami statutowymi oraz interesem społecznym, obejmującym m.in. zaspokajanie potrzeb przewozowych, podnoszenie jakości i bezpieczeństwa usług oraz zwalczanie nieuczciwej konkurencji. GITD odmówił dopuszczenia, uznając, że Stowarzyszenie nie wykazało interesu społecznego, nie wskazując konkretnych okoliczności faktycznych ani danych, które mogłyby wpłynąć na rozstrzygnięcie. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie GITD. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a., organizacja społeczna może być dopuszczona do udziału w postępowaniu, jeśli przemawiają za tym jej cele statutowe i interes społeczny. W ocenie Sądu, GITD błędnie zinterpretował i zastosował ten przepis, nie oceniając właściwie interesu społecznego. Sąd powołał się na liczne orzeczenia NSA, które potwierdzają, że Stowarzyszenie posiada interes społeczny w sprawach dotyczących przewozów drogowych, a jego udział służy kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym. Sąd uznał, że Stowarzyszenie wykazało uzasadnione motywy do udziału w postępowaniu, zgodne z celami statutowymi i interesem społecznym, w tym troskę o pasażerów i uczciwą konkurencję. W konsekwencji, Sąd uchylił postanowienia organu i zasądził od GITD na rzecz Stowarzyszenia zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, Stowarzyszenie spełnia przesłanki dopuszczenia do udziału w postępowaniu, ponieważ jego cele statutowe są zbieżne z przedmiotem postępowania, a za jego udziałem przemawia interes społeczny, który polega na trosce o szeroko pojęte interesy pasażerów, bezpieczeństwo przewozów i zwalczanie nieuczciwej konkurencji.
Uzasadnienie
Organ błędnie zinterpretował i zastosował art. 31 § 1 k.p.a., nie oceniając właściwie przesłanki interesu społecznego. Stowarzyszenie wykazało, że jego cele statutowe są zgodne z przedmiotem postępowania, a jego udział leży w interesie społecznym, co potwierdza utrwalona linia orzecznicza NSA.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 31 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 31 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
u.p.u.s.a. art. 1 § 1-2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 1-2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozp. MS ws. opłat art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ błędnie zinterpretował i zastosował art. 31 § 1 k.p.a., nie oceniając właściwie przesłanki interesu społecznego. Stowarzyszenie wykazało, że jego cele statutowe są zgodne z przedmiotem postępowania, a jego udział leży w interesie społecznym. Utrwalona linia orzecznicza NSA potwierdza, że Stowarzyszenie posiada interes społeczny w sprawach dotyczących przewozów drogowych.
Odrzucone argumenty
Organ uznał, że Stowarzyszenie nie wykazało interesu społecznego, nie wskazując konkretnych okoliczności faktycznych ani danych, które mogłyby wpłynąć na rozstrzygnięcie.
Godne uwagi sformułowania
udział organizacji społecznej ma służyć "uspołecznieniu" tego postępowania, a więc działaniu organu w realiach kontroli społecznej, którą gwarantuje organizacja społeczna niebędąca stroną w sprawie interes społeczny w przypadku dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym jest budowany nie tylko przez pryzmat interesów prawnych ogółu podmiotów uczestniczących w takiej organizacji, ale także ich interesów faktycznych, które mogą tworzyć pożądaną społecznie wartość
Skład orzekający
Honorata Łopianowska
przewodniczący
Szczepan Borowski
sprawozdawca
Cezary Kosterna
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście interesu społecznego i celów statutowych, w sprawach dotyczących transportu drogowego."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw administracyjnych związanych z dopuszczaniem organizacji społecznych do postępowania. Interpretacja interesu społecznego może być różna w zależności od specyfiki sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne interpretują pojęcie interesu społecznego w kontekście dopuszczania organizacji do postępowań, co jest istotne dla zrozumienia mechanizmów kontroli społecznej nad administracją.
“Czy organizacja społeczna zawsze ma prawo głosu w sprawach administracyjnych? Sąd wyjaśnia kluczowe kryteria.”
Dane finansowe
WPS: 597 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 5364/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna
Honorata Łopianowska /przewodniczący/
Szczepan Borowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Dopuszczenie do udziału w postępowaniu
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1 par. 1-2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 134 par. 1, art 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 1-2, art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 31 par. 1, art. 31 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1935
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Honorata Łopianowska Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna Asesor WSA Szczepan Borowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2024 r. sprawy ze skargi S. z siedzibą w L. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 lipca 2023 r. nr BP.5170.1.2023.0949.BTM.428756, 428759 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2023 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego S. z siedzibą w L. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 lipca 2023 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej także jako: organ) utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia 19 kwietnia 2023 r. odmawiające Stowarzyszeniu [...]z siedzibą w L. (dalej także jako: skarżący lub Stowarzyszenie) dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie zmianę zezwolenia nr [...] na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych osób na linii [...]wszczętej na wniosek [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej także jako: uczestnik postępowania).
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.
W dniu 20 lutego 2023 r. Stowarzyszenie złożyło wniosek o dopuszczenie go do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie o zmianę zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych osób na linii [...], wszczętej na wniosek uczestnika postępowania. Skarżący uzasadnił swój wniosek istnieniem interesu społecznego przejawiającego się zainteresowaniem pełnym zaspokojeniem potrzeb przewozowych dla wszystkich obecnych, jak i potencjalnych pasażerów na poszczególnych liniach komunikacyjnych oraz podwyższaniem jakości i standardu usług, a w szczególności bezpieczeństwa wykonywanych przewozów. Zdaniem wnioskodawcy interes społeczny w dopuszczeniu go do ww. postępowania przejawia się także w trosce o zdrowie i bezpieczeństwo publiczne, w bezpieczeństwie w ruchu drogowym, w trosce o zdrowie i życie pasażerów komunikacji regularnej w transporcie drogowym, w racjonalnym pojmowaniu kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym, w pełnym zaspokajaniu potrzeb przewozowych dla wszystkich obecnych i potencjalnych pasażerów na tej linii regularnej, w podwyższaniu jakości i standardu, a w szczególności bezpieczeństwa wykonywanych przewozów i w zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w środowisku świadczącym usługi transportu drogowego osób. Stowarzyszenie podkreśliło również, że udział w ww. postępowaniu jest uzasadniony także celami statutowymi organizacji określonymi w § 6 statutu Stowarzyszenia. Natomiast § 7 pkt 4 tego statutu stanowi, że cele te będą realizowane m.in. poprzez występowanie o wszczęcie i przystępowanie do toczących się postępowań administracyjnych na warunkach określonych obowiązującymi przepisami prawa, a współpraca z organizacjami i organami administracji nadzorującymi działalność transportową ma na celu doskonalenie świadczonych usług i podwyższanie ich jakości oraz zwalczanie nieuczciwej konkurencji.
Organ postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2023 r. odmówił skarżącemu udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym, a następnie po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wspomnianym na wstępie postanowieniem z dnia 17 lipca 2023 r. utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 lipca 2023 r. organ wskazał, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki stanowiące podstawę do dopuszczenia Stowarzyszenia do postępowania. Cele statutowe Stowarzyszenia są związane z działalnością gospodarczą w zakresie transportu drogowego, co wynika z § 6 statutu Stowarzyszenia, zgodnie z którym celem Stowarzyszenia jest m. in. popieranie i propagowanie nowoczesnych i na wysokim poziomie zorganizowanych form wykonywania prywatnych usług transportowych oraz zwalczanie nieuczciwej konkurencji. Jest to jedna z przesłanek stanowiących podstawę do dopuszczenia organizacji społecznej do toczącego się postępowania administracyjnego określonych w art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz.775 ze zm., dalej jako: k.p.a.).
Organ zwrócił uwagę, że kolejną przesłanką warunkującą dopuszczenie organizacji do postępowania, która musi być spełniona przez organizację społeczną, jest istnienie interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem do takiego postępowania. W ocenie organu Stowarzyszenie nie wykazało tej przesłanki. Skarżący, składając wniosek o dopuszczenie do udziału na prawach strony w ww. postępowaniu administracyjnym nie wskazał konkretnych okoliczności faktycznych, które mogłyby świadczyć, że powinien on uczestniczyć w tym postępowaniu. Stowarzyszenie nie wskazało ani linii komunikacyjnych istniejących na trasie Gdańsk-Rotterdam ani przewoźników wykonujących przewozy na tych liniach. Stowarzyszenie nie wyjaśniło również czy udzielenie ww. zezwolenia wpłynęłoby negatywnie na pasażerów korzystających z usług świadczonych na tej linii. Stowarzyszenie nie wskazało żadnych innych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Stowarzyszenie powinno było wskazać linie komunikacyjne istniejące na terytorium Polski i polskich przewoźników. Wskazanie ww. okoliczności umożliwiłoby stwierdzenie czy udział Stowarzyszenia w tym postępowaniu jest niezbędny ze względu na ochronę potrzeb obecnych i potencjalnych pasażerów oraz zwalczanie nieuczciwej konkurencji. Stowarzyszenie nie wskazało także, w jaki sposób mogłoby dopilnować, aby organ rozpatrzył wniosek uczestnika postępowania z uwzględnieniem potrzeb pasażerów i zapewnieniem uczciwej konkurencji na wskazanej linii komunikacyjnej.
Jednocześnie organ wskazał, że w postępowaniu w sprawie o zmianę zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych osób bada okoliczności mające prawne znaczenie dla istnienia takiej linii komunikacyjnej m.in. przebieg linii regularnej, rozkład jazdy, zwiększenia pojemności pojazdów, częstotliwości kursowania pojazdów lub zmian godzin odjazdów z poszczególnych przystanków. W przypadku rozpatrywania takiego wniosku organ ustala również czy wydanie zezwolenia poważnie wpłynie na rentowność porównywalnych usług na liniach bezpośrednio związanych z trasą usług drogowych. W tym zakresie organ zbiera materiał dowodowy, który stanowi podstawę do wydania decyzji administracyjnej. Zatem organizacja społeczna, która nie dysponuje konkretnymi materiałami nie będzie aktywnie uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony.
Stowarzyszenie [...]" z siedzibą w L.złożyło skargę na opisane postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości, a także o uchylenie poprzedzającego je postanowienia z dnia 19 kwietnia 2023 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie:
1. art. 7, art. 8 § 1, art. 11 w zw. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w konsekwencji nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, w szczególności poprzez uznanie, że skarżący nie wykazał, iż jego cele statutowe i interes społeczny uzasadniają udział w postępowaniu z wniosku uczestnika postępowania,
2. art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie wykazał, iż jego cele statutowe i interes społeczny uzasadniają udział w postępowaniu z wniosku uczestnika postępowania, pomimo tego, że skarżący w toku postępowania udowodnił, że spełnione zostały przewidziane w tym przepisie przesłanki, a mianowicie jego udział w postępowaniu jest uzasadniony celami statutowymi stowarzyszenia oraz za przystąpieniem do postępowania przemawia interes społeczny.
Uzasadniając skargę Stowarzyszenie wskazało, że przedstawione w uzasadnieniu postanowienia argumenty są niemal tożsame z argumentacją tego organu prezentowaną w toku 36 postępowań prowadzonych w przedmiocie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniach w 2018 r. Postępowania te zakończyły się wydaniem korzystnych dla Stowarzyszenia wyroków. Skarżący wskazał, że pomijając tak ugruntowaną linię orzeczeń wydaną w stosunku do tego samego podmiotu, który po raz kolejny wnioskuje o dopuszczenie do udziału w postępowaniach, Generalny Inspektor Transportu Drogowego wprost działa z naruszeniem wszelkich zasad postępowania.
Skarżący wskazał, że jako organizacja społeczna zrzeszająca przewoźników prowadzących działalność w zakresie transportu drogowego osób, mając na względzie interes społeczny, jest żywotnie zainteresowany pełnym zaspokojeniem potrzeb przewozowych dla wszystkich obecnych, jak i potencjalnych pasażerów na poszczególnych liniach komunikacyjnych oraz podwyższaniem jakości i standardu, a w szczególności bezpieczeństwa wykonywanych przewozów, co stanowi podstawowe przesłanki dotyczące interesu społecznego, przemawiające za dopuszczeniem go do udziału w postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2493 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji bądź postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem wymienionych kryteriów należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie są postanowienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego o odmowie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmiany zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych.
Podstawę prawną umożliwiającą organizacjom społecznym dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym stanowi art. 31 § 1 k.p.a.
Zgodnie z tym przepisem organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:
1) wszczęcia postępowania,
2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
Aby organ mógł dopuścić organizację społeczną do postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej innej osoby muszą zostać spełnione kumulatywnie dwie przesłanki tj. cele statutowe organizacji uzasadniające dopuszczenie jej do udziału w sprawie i interes społeczny, który także za tym dopuszczeniem przemawia. Niespełnienie chociażby jednej przesłanki skutkuje tym, że organ administracji odmawia dopuszczenia organizacji udziału w postępowaniu. W doktrynie podkreśla się, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracji (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 257).
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się w istocie do oceny czy udział skarżącego w postępowaniu spełnia przesłankę interesu społecznego. Analiza treści zaskarżonego postanowienia prowadzi bowiem do wniosku, że organ za spełnioną uznał przesłankę celów statutowych ("W ocenie organu Stowarzyszenie nie wykazało interesu społecznego (...), s. 6 zaskarżonego postanowienia).
Sąd zauważa, że sprawy o niemal analogicznym stanie faktycznym były przedmiotem rozstrzygania przez WSA w Warszawie (por. wyrok z dnia 12 marca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1773/18; z dnia 12 marca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1777/18; z dnia 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1775/18, wymienione w uzasadnieniu orzeczenia opublikowane są pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Kwestia dopuszczenia do udziału skarżącego Stowarzyszenia w postępowaniu dotyczącym udzielenia zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych osób były również przedmiotem rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. wyroki: z dnia 6 października 2020 r., sygn. akt II GSK 703/19, z dnia 12 grudnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1048/19, z dnia 9 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1208/19 oraz z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 995/19). NSA we wskazanych orzeczeniach stwierdził, że skarżące Stowarzyszenie dysponuje interesem społecznym, który polega na działaniu na rzecz dobra ogólnego niepowiązanego wprost z interesem indywidualnym podmiotów tworzących organizację społeczną. Sąd zwraca uwagę, że różnica między rozpatrywaną sprawą, a sprawami, w których zapadły ww. wyroki sprowadzała się do okoliczności, że przedmiotem postępowania, do którego swój udział zgłosiło Stowarzyszenie było udzielenie zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych osób. Przedmiotem zaś niniejszego postępowania jest zmiana takiego zezwolenia. Niemniej jednak argumentacja skarżącego oraz organu, odnośnie do spełnienia przesłanek dopuszczenia do postepowania administracyjnego jest analogiczna.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażone w powołanych wyżej orzeczeniach.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ nie wykazał, że Stowarzyszenie nie spełniło przesłanki warunkującej dopuszczenie do postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek uczestnika postępowania w postaci braku przesłanki interesu społecznego. Należy zauważyć, że już we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu skarżący wskazał w czym konkretnie upatruje spełnienia tej przesłanki. Poza wskazanymi okolicznościami, w szczególności podwyższeniem jakości, standardu i bezpieczeństwa wykonywanych przewozów, troski o zdrowie i bezpieczeństwo publiczne oraz o zdrowie i życie pasażerów w komunikacji regularnej skarżący podał również, że członkowie Stowarzyszenia aktualnie nie świadczą usług przewozowych na podstawie zezwoleń na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych osób.
Zdaniem Sądu wniosek o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu o zmianę udzielonego wcześniej zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych osób musi zawierać uzasadnienie interesu społecznego, który może polegać na trosce o szeroko pojęte interesy pasażerów korzystających z tego typu środków komunikacji. Innymi słowy zadaniem organu jest ustalenie m.in. czy zmiana zezwolenia udzielonego konkretnemu przewoźnikowi nie naruszy reguł dotyczących konkurencji lub bezpieczeństwa pasażerów oraz czy zmiana udzielonego zezwolenia spowoduje zagrożenie dla już istniejących linii regularnych.
Te okoliczności, zdaniem Sądu zostały przez skarżącego szczegółowo przedstawione.
W powołanych w skardze orzeczeniach NSA uznał, że kluczową przesłanką pozwalającą na ustalenie istnienia po stronie stowarzyszenia interesu społecznego, jest umożliwienie wspomagania organu "w wykazywaniu zagrożenia nieuczciwą konkurencją przez nowego przewoźnika", co jest istotne w sprawie, skoro obrona przed nieuczciwą konkurencją dotychczasowych przewoźników wynika z przepisów ustawy o transporcie drogowym, a zgodnie ze statutem skarżącego, do jego celów zalicza się "zwalczanie nieuczciwej konkurencji w środowisku świadczącym usługi transportu drogowego osób" (por. m.in. wyrok NSA z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 995/19). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela powyższy pogląd. Jednocześnie, co należy podkreślić, interes społeczny w przypadku dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym jest budowany nie tylko przez pryzmat interesów prawnych ogółu podmiotów uczestniczących w takiej organizacji, ale także ich interesów faktycznych, które mogą tworzyć pożądaną społecznie wartość, bowiem będą odzwierciedlać istotną i chronioną prawem wartość (zob. np. wyroki NSA: z dnia 22 lutego 2023 r. - sygn. akt II GSK 1245/19; z dnia 9 lutego 2023 r. - sygn. akt II GSK 1256/19, II GSK 1289/19; II GSK 1276/19, II GSK 1208/19, II GSK 1289/19, II GSK 1380/19, II GSK 1354/19, II GSK 1304/19).
Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie służy wyłącznie zapewnieniu aktywnego i lepszego wypełnienia celów postępowania administracyjnego. Te cele ma, co do zasady, zrealizować organ prowadzący postępowanie. Natomiast udział organizacji społecznej ma służyć "uspołecznieniu" tego postępowania, a więc działaniu organu w realiach kontroli społecznej, którą gwarantuje organizacja społeczna niebędąca stroną w sprawie" (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 1495/19). Stąd też nie jest uzasadnione stanowisko organu, jakoby dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu było uzależniane niejako od "ilości i wartości" materiałów i dowodów wskazanych przez organizację społeczną wnioskującą o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy przyjąć, że jak wynika z akt sprawy, Stowarzyszenie wykazało, że dopuszczenie go do udziału w postępowaniu jest uzasadnione celami statutowymi, a za udziałem skarżącego w postępowaniu przemawia także interes społeczny. Zdaniem Sądu skarżący wskazał na uzasadnione motywy uprawniające go do udziału w postępowaniu administracyjnym, które stanowią wypełnienie obu przesłanek określonych w art. 31 § 1 k.p.a. tj. przesłanki celów statutowych organizacji oraz interesu społecznego. Z § 6 i § 7 Statutu Stowarzyszenia, wynika, że celami jego działalności jest propagowanie i popieranie nowoczesnych form transportu osobowego, kreowanie pozytywnej opinii o działalności przewoźników, podwyższanie standardów przewozowych oraz działanie na rzecz bezpieczeństwa przewozów. Cele w ten sposób ujęte są zatem zbieżne z przedmiotem postępowania z wniosku [...] o zmianę zezwolenia na wykonywanie regularnych międzynarodowych przewozów drogowych osób i służą zaspokajaniu potrzeb pasażerów. Zdaniem Sądu udział Stowarzyszenia w tym postępowaniu leży w interesie społecznym. Jest to organizacja zrzeszająca przewoźników, a więc może ona dysponować różnymi szczegółowymi danymi dotyczącymi funkcjonowania działalności przewozowej w tym m.in. dotyczącymi praktyki czy kondycji finansowej poszczególnych przedsiębiorców, a zatem danymi dotyczącymi okoliczności istotnych z punktu widzenia przepisów ustawy o transporcie drogowym znajdujących zastosowanie w postępowaniu o wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych osób lub zmianę takiego zezwolenia.
Z uwagi na powyższe w ocenie Sądu zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ dokonał bowiem błędnej wykładni i niewłaściwe zastosował powołany wyżej przepis. Organ nie rozważył wyczerpująco i nie ocenił w sposób właściwy czy w świetle przesłanek i celów z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. stowarzyszenie powinno zostać dopuszczone do udziału w postępowaniu toczącym się z wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych osób, w szczególności nie ocenił właściwie interesu społecznego jako przesłanki determinującej możliwość dopuszczenia organizacji społecznej do postępowania administracyjnego.
Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym orzeczeniu, a w szczególności dokona wykładni pojęcia "interesu społecznego" przez pryzmat poglądu wyrażonego zarówno w niniejszym wyroku, jak też w powołanych wyrokach NSA.
Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2 oraz art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 597 zł, na którą składają się: wpis sądowy (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI